Pochodnia 1928 nr 17

p- 


CHODNIA 


Tvtodnlk lClJlazku narodo"eJ l1łodzle2v PracoJaceJ ,.Jednotr 


I Rok v. 


Nr. 17 I 


T o ruń, dnia 22-go kwietnia 1928 r. 


Chcesz zrobić majątek 


\czkolwi(k z naszych czytelników rzauko 
który należy do s.zcz.«:
Jiwców. posiadających 
a- 
wałek ziemi jako własność, to jednakowoż dla 
tlonio!'łego znacy.enia sprawy niżej omawianej 
należy Bam jłł poruszyć, szczego:'llnif', Żt' zaczr na 
ł-j«' właśnie pora odmład7.u.nia sadów. 
. Stan' jahłonie i gl"llSZe wydającc owoc Jichr 
mogę. si«
 odmi(nić i w tl'Z
" cztf'ry lata przynieSl; 
h()gat
r plon. 
Xic
tety więk8zo
ć Jla
zp:h właścici(łi sa- 
tI,'),\- - 7.aI"ÓWI10 ziemianie jak i gburzy - niedo- 
e£.'niaj
,!. wartości owoców i nif' ul::łją sobie spra- 
wy jaki£.' bogactwa marnują. 
Tak poczrnaj
 !'i
 układać wamuld lIa en- 
tym świ('cie, a w sZ(;zególnośc.i w Polsce, iż uboj«;t. 
łlO
Ć lub ni(doł«?"Stwo musi byl' uwa7.ał1P za cif:
- 
ki gnech społeczny. 
\\'e ""łoszedł projcl"tujł,!. łJł'UWO domagające 
sil; przymusowego wykupu gosp«"\darstw zanie(t- 
hanych, w Niemczech mówi się o bezlitosnej kon- 
fiska.c.ie majQtków prowadzonych kiepsko- 
b
.łby czas. aby podobna u:-::tawa stoROW::łna hyta 
ta kic w Polsce. 
Utrzymywać winny si{' trll,a gospodarstwa 
mocne, nowożytne. przystosowane do wymagali i 
warunków odradzają.cej f'i{' gospodarki Europ,-. 


sadź drzewa 0\\ ocowe. 


ŻadJ1£.'mu polskiemu właścicielowi. 
adu nIl' 
"oIno zmarnować g-odzin
T. 
\" nowożytnej gO
l)odał'('e lo'nju sadownre- 
t \\"0 ma wil'lkif' 7na('z('ni«'. '[u;;;i w "po
tad owo- 
c(,w rlać zdrowy }Jokał'm ohywat(lom i wstrz
"- 
mul' uciekaj
c(' 7.a g"ranic(' miljonr złotych. 
Spożywani£' owoców W7.I"a.;ta z roku na rof.;: 
i 
toJe Soię będzif' powi«:k!'7.ać. Pl.ZY \'('nic od 2- - j 
złotych za kilogram jabłek :-;adownictwo jf'st 1('- 
dn
 z najl"Nltowniejszych gał{'zi rolnictwa. 
\"('dl(' ostatniej .st.atystyki Ul'z{'dowej w Pol- 
,!'.(:f' rośnic około ;.700.000 jahłoni i grusz, a pra- 
wie 17.600.000 d"t'Zt'W i kr7.ewów owocowych In- 
l!)"l"h gatunków, w t£'111 mała ezęr.ć przpdstaw1a 
h..tot.ną "'al'tość handlow
.l. 
Tem tłumaczy si
. iż poma.ł'ailCZa - sprowa- 
dzana z "'łoch - jest tailsza od dohrego jabłka 
i mmiast sami wywozif OWOC(', spł'OWad7.amy Je z 
7.ag-ranicy. 
Olbrzymia wj
h.szość naszych sadów, z",,1a- 
Hcza sta.rszych, posiada drzewa bezwartościowf'. 
a przeciE'i niewielkim trudem i znikomym kosf:- 
tem można je przemienić w wysokocenne pr2':tZ 
przl.'Iszczf'pi;mi i odmłArlnmi('. 


Karnawał na lodzie. 
Zestawienie obrazku. 


Na pocląlku lutego Ulnie
(.iIiśmy zagadkę obra- 
zkowl\ - która przedstawia karnawał na lodzie. 
Zestawień dobrych otrzymaliśmy całą .kupę". 
Oto nazwiska tych. którzy nadesłali trafne ze- 
słftwienia : 
Teofil Rudnik - ł.ubn8, ł..
ok8d!a Misztalówna 

 Lipinki, .Jan Urozdowski - Wolice. pow. Szubin 
(PozDańskie), Marta Gradowska - Czersk. Dymitr 
Ewminin
o - Nieł8zkowo (pow. Ckodziet. Pozna lł- 
skie), Antoni Kujawa - Dorotowo, Jan Dzieweczyń- 
ski - Mierhnacz poczta Kcyoia, (pow. &zubiński), 
(PozDańskie), Zielińeki Bernard (lat 13) - Chełmza, 
.Józefa Elwartówoa - Sławułówko. ŚłiwiilSki W
8- 
dysław - Nowe Polaszki, .Józef Szczep80iak - Mo- 
drakowo pow. Wyrzysk, ,Tan floryn - Owidz-Młyn. 
Arlll
łaz:y Z
!'emba - Bzowo, pow. f'wiecie. K. Muziol 
-- Lyskow, lHadysław..f(ermlln - Krąpiewo, poczta 
Wjeucbucin pow. Byd.szc
. F'ranciszek Rogowski 
- Okoni n, Teofil Rog&9łski - Okonin, Józef Glkal- 
ski - OstfÓwek. poczta Jerz.yce powiat Strzel no. 
F. Hachow3ki - Bolumin poczta Dąbrowa powiat 
Ch6łmno, Bołin Józef - Minkowice pow. morski, 
Władysław. SiniC'ka - Hogóino Zamek, Eeon KO:ł.; 


ogrodnik - Żarnowiec pow. morski. Aleks, BanAch 
- Sobotka. .Jan Tuszyński - Wielki Głemboczek. 
Szczepanowski Feliks - Toruń, Edmund Gościń,ki 
- Skępsk pow. wąbrzeski, Leon Milczyński - To- 
ruń, Stanisław Jakubowski - Skórcz, Pelagja Kacz 
- Sypniewo, Anielcia Łegowska - Puck, Augustyn 
Różek - lwiczno, Antoni Kwiatkowski - Brodnica. 
Szczepan Kaźmierczak - Mogilno, Marta Truskaw8 
- Zbiczno, A. Dankow3ki poczta Niemieckie Brzozie 
pow. BrodnicB, Antoni KryżB -- Mała Słońca, Wik- 
torja Marmurowiczówna - Kcynia (Poznańskie), 
Paweł Tyda - Kiełpin wybudowaoie, Emma .Ja- 
strzemska - Grubowice. Władysław Włoch - Bar- 
łożno. A lojzy 
o\\'akowE\ki - Zabartowo powiał 
Wyrzypk. Cbmuczynski .Jan - neie. .Józia Sobier 
kowska - GrUCz.nCł wybud., .TaD Grzona - Bobowo. 
Felib Bi8łkowski - KowalAwó. Ann8 Tomaezeweb 
- Kiełbftsinek, E .)"woreki - Kotomierz. St. Syrodci 
- Dębiny, F'rftocislka Radeclra - Glesno, Ludwik 
Łuczyk - Borzyszkowo (pow. Wyrzysk), A
toni 
Bogdanowicz - Sikorz pow. Sępólno, Antoni Swift- 
towy - Ujazd (Poznańskie), Mieczysł Rutkowsk 
ł.'I8io, M. Szymlł.ński - V1sin Młyn Parowy, Pawe
>>>
8tr.2 


POt.BODNIX 


Kr. 17 


ŁaDacz - Dziembowo, pow. Chodzie! (Poznańskie) 
FrltOciszek Bartoszyń6ki - Niemczyk, Bronisław 
Kwiatkowski - Warszewice, Anna Zabłotna - Mon- 
towo, Mach-Cementowicz - nad morzem, ,Józef Melcer 
- Kąpin, Agnieszka Mączkowska - Rogóźno wieś, 
Paweł Kwaśniewski - Ocypel. Lu"ja Mucha - Kunowo 
pow. Wyrzysk, A. Bankowski - Rumian, Jan Baran - 
Łętowice pow, morski, Branisław Osowic'ki - Budyn, 
A. Jackiewicz - Rumian, Stelmasik Józef - OIesno, 
Franciszek Oołu6ski - Klonówko, Wacław Rutkow- 
ski - Głębokie (pow. Strzel no Poznł!6skie). Zygmunt 
Paradowski - Pędzewo pow. Toruń, Józef Dliomba 
- Pokrzydowo, Apolonia Tuszyńska - Kozłowo, 
,Józef Cbmielewski - MyślęclDek pow. Bydgoszcz, 
Stanisława Szafra6s1[a - Węgierce pow. Inowrocłdw, 
Bronisław Knoblauch, L. FIgurski - Działdowo, Jan 
Krupa - Krlłplewice, St..fan Kubi6ski, ucze6 szkol- 
ny - Modrlłkowo, Augustyn Pobłocki, mistrz krawie- 
cki - Grabowo pow. Kośderzyna, Robert Pobłocki 
i Anna Pobłocka (11 latek) - Grab.Jwo, Leon Mo- 
szka - Grabowo, Franciszek Korzeniewski - Wielki 
Komórsk, :Jadwlga Stotlman - Chojniczkl, Włady- 
sław Kamiński - Rywałd, Getruda Skwierawska - 
Cbojnice. Bolesław Arendt - Kolincz Młyn, P. Lem- 
kówna - Stara Jania Dworzec. Klawi m - :ftóżanna 
pow. Świecie, Helena Odrowska - domena Grzyw- 
no, Franciszek Kwiatkowski - Lipinki Nowskie, 
Mieczysław Domek - DOlotowo, Tadeusz Mrozek- 
W. Głębokie pow. Poznań wsch., Kasper Śniatała, 
mistrz szewski - Ci(be, Jan Olwniewski - Rze:lę- 
cin, Bernard Browarczyk - Wielki Komorsk, K
n- 
rad Przytarski - Jeziorki, Maks Szafrański, sekre- 
tarz Z. Z. P. Kościeszki pow. Strzelno Poznańskie, 
Alojzy' Michałowski - Gawronie" Piotr Owit'sny - 
Gądeez pow. Bydgoszcz. Leon KUhn - Stare Mu- 
rzy, Jan Pszeracki - Wlewsk, B. Gierlik - Trląg 
(Poznańskie), Zofja Dąbró\\ka - Linewko powiat 
Tczew, Józef Lunciń8ki - Bietowo, Wanda Pieszczf'- 
kówna - Działdowo, (Hott'l Poronia), Władzia Za- 
sacka - Kit'łbasinek, Jan Rymer - Wlev.sk, Kon- 
stanty Bartkowski - Bartoszewice, Władysław Gaw- 
lak - Mulszewo, powiat Gniezno (PoZDańskie), 


,....-. 
:,),. 


-.,' .I - _-o, 
,. .- ." 


.---:..
. .::-..-=-... 


;. - .... .fo ,0' 
\ ....jt:
 

. 
..,!
I - .. -t:-
. ...{' .. 6J2 
.. 


 .... 
tf.:\ . 
I"'O
:'
 
:,'- .:. ---- o. --' :' ..-:./

 
.,\. 
 
 -,;::
,::..: 
.:
 
j

,.:.jo ...-....,:.."'.._-. :.:{.
 W :t/ "\.".'
'\'.l \.7/ 
"/Z"Ę. .-: .:.-? . ł
'. ',$
: -
:.:. .... '..-J.\: (I 
. ;
f .: . -...
.:
/J(..t
::i.;... .." o 


:;.:
 



 


::t :::
:
 \
: : t. 
 =:: .:..r
.;..: 
 
: J .:;:::. -:;:. .;.:":i: . 


-.::...;....ł.._.. .." 


"Przedpotopowy" samochód ks. Abbl 
którym klłiądz ten jeżdził od '. 1889 został w tych 
dniach umieszczony w muzeum w ICompiegne, 
Obrazek pokazuje ostatnią jazdę "staruszka-samo- 
chodu" z ego właścicielem w towarzystwie 
siostrzenicy o 


J"
 
.... 


Jan Kostlrowski - Kornatowo, Jan Zakrzewski - 
Ciche, Fr_ Aniszt'wski - Rulewo, Ludwik Sowiński 
- Mąły Łęclr, Kazimierz Pruski - Czersk, Feliks 
Zbieranek - Szczt'panowo pO'1łiat Mogilno (Poznań- 
skie), Franc. Olszewski, - Toruń -l4okre. Zofja Ję- 
. drzejewska - Bietowo, Włftdysława Borucka - 
Glesno, Stefan Schornak - Puck, Gierszewski Jan 
- Jezowna Kościerzyna. Marta P.lalska - Odry, 
Jan Talaśka - O('ypel, Irena Dybowska - Podgórz, 
Słl"fan Smeia - Czer8k S\\oif'cki, Marianna Marchlew- 
ska - Marjanki, Józef Nudoiski - Ok
ywia, Fran- 
ciszek Kokot - Lobtenlca (Pozna6skie), Ossowski 
Wo;ciech - OS80WO, Jadwiga Bartoszewska - Go- 
lub Podzamek, Jadwiga szczepańska - Blałobłoty, 
Józt-f Michna (lat 14). - Płeniątkowo. JÓl.ef Kukllń- 
s
i - Stawiska, Jan Piasecki - Ostrówek powiat 
Strzelno, Bron. Bulczakówna - Freda, Pr. Liss - Freda, 
w. Kufel - Łucławice pod Nakłem, Stanisław Pe- 
rzewski - Grudziądz, Wanda Borkowska - Gar- 
czyn, Walerja Wiśniewska - Osta8zewo, Kulczyń.ski 
J. - Grudziądz, Antoni Bowcowski - Rychława, 
Antonina Ślęzakówna - Golub Podzamek, Augustyn 
Mielewczyk - Jeglja, Wanda Barbar8ka - Nowy- 
dwór. Jan Msłkiewicz - Da:hno, Piotr Madajskl - 
Dorotowo, Stanisl8w Trepcit'ński - Dorotowo, Ed- 
mund Oryska - BorówDo, Karol Aszeudorf - Spen- 
ga\\sk, Józiu Raszkowski (H-letni) - Dąbrówka pow. 
Brodnica, Marjanna Dobrzyńika - Ś.vierczynki. He- 
lena Skwierawska - Zlenimy pow. Ch\Jjnice, Marta 
Kasprzykówna, Józef DeleW6kl - Dębina, Małgo- 
rZ8ta Feizikowska - Zabaczno pow. Tczew, Augu- 
styn Ciesielski, kowal - Białobłoty, Jan Cykał - 
Stare Blonowo, L. Kwiatkowska - Osta5zewo, Ja- 
dwiga Gierszewska - Bietowo, Kazimierz Herzberg, 
_Wiktorja Hanusz8wska - Nletywięć, Franciszek 
Ostrowski - Rachotek, Augustyn Turzyńskl - W.el- 
ka Komorza, A. Czy t - Iłowo, Stanisław Bonaszew- 
ski - Osie, Stanisław Hejnicki - Kowróz, Zdzisław 
Olt'iniczuk - Toruń-Mokre. M. Morzy wołek, kowal 
- Bvszewo pow. Bydgoszcz, Władysłuw Czupiewski 
- Bytoniu, Józef Nlezorowski - Czersk, Bernard 
Pescbel - Czersk, Aleksander Cbmurzyński 


", . 


;;. -!Io,.- _ 

 w'. 
 . 4f' 

 .
: ..
';
l." 


. "1 - .t
 
. , n ' ,- 
" .- 
."....1' . 


..
 
 
_-o ;.:::
.(..:::. ::--:. 


. oJ' 
-., .j.J:. 
 
t...:.....".$. 


" 


. ". .'1 




; 


- .$2
:
;:...
.;::''':; o. .
r.! ". 
:!
;
\. 
.; o" '''''' 
.
-
 7 '. ':)2, 
l
 . .\4 
1;;;; 
--;rl.:;' ,:
J; .. o '7,." : 'if
' - ,
. '. '. 

f 
j.:r:'
:,2
.
 

w _ 
; -'_" f., .' 
 ł (.
 
: ,,{ 
.:_:\1:; . '. . 
 :ł; , ' , " ..:
 _ 
' . .
 _ : - t . :._ _ ... - ..: - . - - ,-, ' ,: : : ,
 , r . 

 _ . _ .
 _ : - :... - . _ :
 - : _ ;
. _. ' _ ' - :: , :
;,' . 
 . ' . .: ..
 . ' , ' , ' ,. ' . " : 'O . J .

,
{ ". łr,;; 

. , . ,

 JK ;.. . ;' 
it
11
 


. . 

.:.. 


,,' 


, .! 


.;-".-:: 

(.. 


":" . 

1 
?r 't."." 
f.ri:-- 
-:.s- 


W ostatnich czasach przystlłpiono'7 do odrestauro- 
wania (odnowienia) starorzymskiego miasta S a I o.. 
n y na wybrzeżu Morza Adryatyckiego'w Dalmacji. 
znajdującego się w ruinach. WykopanoTtam sarko- 
rag cesarza rzymlIkiego Maksymiljana::Aureljus7.a 
:1(patr2 olDrazek) i jnne
pr2edmioty.;e 
- 1 i 
),-- 1J''; 

_ __..._::2
>>>
-4 


.. 


Str. S 


Nr. 17 



OCBO.NI:K 


Bzowo, Kilkowski Jan - Bzowo, Maria Niedzielska 
- Bzowo, Bernadeta Krauzówna - Bzowo, Piotr 
Wiśniewski - Bzowo, Julian Lipiński - Gronówko. 
Zofja Witulska - Sokoligóra, Jan Kierzpiła - Gra- 
lewo, Bronisław Jankowski - Bietowo, Róża Pyszo- 
rowa - Mełno Cukrownia, Władysław Malinowski:- 
Przysiersk, Augustyn Hewelt - Krokowo, Francisz- 
ka tSzylkówna - Bobowo. Maria Gumowska - To- 
roń, Helena Sarnowska - Wąbrze£no, Józef Kan- 
tak I wiec, Albin Potulsk.i Grabowo, 
JaD Rietzel - Gora, Piotr Kozina - Chmylniki, 
Marianna Puwalska - Białobłoty, Józef Baczyilski 
- Ossowo. Józf'f Klatecki - łJokomowo pow. Byd- 
goszcz, Monika Mątewska - Srebrniki, Teofil Plata 
- Ossowo wyblld., Józef Zieliński - Polski Kono- 
pat, Jan Plekański - Ostaszewo Zygmunt Gliwiński 
- Ostaszewo, Jan Golec - PolskIe Stwolno, .Jan 
Kullgowski - Ostaszewo, Stefanja Tobolska - 
tare 
KrąpIewice, Józef Chmielewski - Karczewo, Kazi- 
mierz Liwicki - Szafarnia, Izydor Orłowski - 
Mlewiec, Michał ł...asa - Nakło Bielawy, Władysława 
Marchlewskl\ - Ostaszewo, Jan Gihas Junjor- 
Choinice, Marta Czechow ska - Wielki Komorsk, 
Stanisław Tadich - Dorotowo, Agnieszka WołoBzyk 
(13 Jat) - Odry, Fr. Piechowiak - Głębokie pow. 
Strzelno (Poznańskie), Władysław Bojek - Sławko- 
wo pow. Toruń, Józef Bloch - Gościno Kolonja, 
Andrzej Twardowski - I wiec, Tomasz Rasmus - 
Grupa, PJac Ćwiczeil, Jan Zagacki - Ostaszewo, 
Pelagja Nitkówna - Radzyn, Jan Piwowarski - 
Radzyn, Anna Ponitka - Wojtal, Bernard Gorczyń- 
ski - Człerywłóki, Bronisław Piankowski - Stawiska 
Antoni Grochowski - Byszkl, pow. Chodzież (Po- 
znańskie), Ignacy Klinicki - Targowsko, Pranciszka 


::
-.::. 
\':.:.:.)-"-i:(


: -';
:1
. '1 
; "" 


t. 


,
 
;
f't"! 


. .' 
;u 
,i 

f
,,", 


, 
 . 
:::


. 
::{;
 :; 


t

. 



t.: 


't
:., 


it.. 


-..J .' 
. i'u ,. . 



 
;:..::: 




'
j 
. 
:;i


 
:.'t:,;
". 
;
 i/q.,.
 


to 


_h"-"'" 



 
Trzcslenle: 
 ziemi w AnatolII (l1ała Azja) 
Miasto Smyrna i okolica zostało nawiedzone przez 
ciężkie trzęsienie ziemi. przeszło sto osób utraciło 
iycie. Podczai trzęsienia ziemi runęła tei słynna 

 
. wie
.,,7e..arowa. której obrank widzim'Y. 


Kuncówna - Gołańsk (Gdańsk), Józef Sarnowski - 
Pamiętowo, Władysław Piotrowski - Buczek, .Jan 
Lost - Suchabrzeźnica, Au"ustyn Wroński - Sta- 
rogard, Józef JakieIski - Gorzechowko, Olszewski 
Bolesław - Toruń. Mokre. Z. Krzożówna - 08taszewo, 
Artur Feege - Toruń, Franciszka L-łmkowa - Przy. 
siersk, Kolasiński Stanisław - Auguścin powiat 
Wyrzysk. 


Kto otrzymał nagrodc 1 
z tych wszystkich aż siedmin los wyznaczył 
nagrody książkowe. Do szczęśliwców nale
: 
1. Anastazy Zaremba - Bzowo pow. Świecie. 
2. Władysław Herman - Krąpiewo pOCz. Wierz- 
chucin, pow. Bydgoszcz. 
3. F. Hachowski - Bolumin poczta DąbrowA, 
pow. Chełmno. 
4. Leon Kosa, ogrodnik Zarnowiec, pow. morski. 
5. A. 'Dankowski poczta Niemieckie Brzozie 
pow. Brodnica. 
6. M. Szymański Łasin Młyn Parowy. 
7. Paweł Łapacz - Dzlembowo pow. Chodzież 
(Poznańskie) 


Teatr dziecięcy. 
. Dzieci lubią się bawić w teatr - moglibyście 
więc Pl'1.ygotować jakieś ładne przedstawienie. Po- 
dajemy Wam więc temat, a Wy rozwińcie go w ko- 
medyjkę. Ten sam temat podano dzieciom robotni. 
c%ym w Wiedoin i one go opracowały. Spróbujcie 
i:Wy. 
- 
 . -'::I." ",,:,,-.,.;r, "' AKT I 
. . "" ..,.
 .:-tI.:-tt. 1 'i'

.XĄ . I . 
- Scena przedstawia sklep (skład) kolonjalny pana 
Macieja Sobka. Wchodzi uboga kobieta I prosi o 
porę deka cukru, kawy cz'8 czegokolwiek, byle spra- 
wunek był mały. Kupiec ledwie jej odbąknął: 
..Dzi
ń dobry. i nie('hętoie zabiera się do watenia 
żądanego towftru. Wtem wchodzi bogata pani. Kn- 
piec wita ją grzecznie i po kilka razy. Podaje jej 
krzesło i nadskakuje z przesadą, Nie załatwiwszy 
ubogiej kobiety, usługuje bogatą panią. Przy tern 
wciąt baRi rozmową bogatą 8Wą klijeotkę. Uboga 
kobieta, stojąc przy drzwiach, odzywa się nieśmiało, 
te już tak długo czeka i ze czasu nie ma wiele. 
Kupiec odpowiada jej niegrzeczuie, że ma coś wa- 
żniejRzego do roboty, jak jej groszowy sprawunek. 
Motna jeszcze wprowadzić na scenę dziecko bo- 
gate i biedne, niegrzeczne odnoszenie się kupca do 
biednegtl, które kupuje jedno piórko i bogate, ku- 
puJące tuzin. 


Kurtyna. 
AKT II. 
Skłnd spółdzielczy. Sprzedająca w białym far- 
tuchu i białym czepku na głowie. Znów wchodzi 
ktoś biedny i bogaty. Dajmy na to, ta to znó
 
będą kobiety, ale dla urozmaicenia niechaj nie będą 
te same z aktu I-go i niech tqdają czego innego.- 
Sprzedająca wita bogatą i biedną. dzieci i dorosłych 
jednakowo uprzejmie. Zdatwia kapujących po ko- 
leji. Bogata pani mówi, że jej spieflzno i że 008 ma 
tyle do kupienia, a sklepowa grzecznie odpowiada. 
te u nich, w kooperatywie, załatwia się po koleji, 
kto wpierw przyszedł, wpierw dostaje. 
Kurtyna. 
AKT lIT. 
W mieszkaniu kupca Macieja Sobka. Rozmowa 
Hobka z toną o tern, ile im skład dał zysku w tym
>>>
Itr. 4: 


POCHODNIA: 


lir. 17 


Otrzymane sztuczną drogą kamienie szlachetne 
nie rótnią się prawie niczem od prawdziwych dja- 
mentów i trudno je rozpoznać. 
Według zapewnienia 
intyniera, zachęconego dotychczłłsowem powodzeniem 
przystąpi on wkrótce do fabrykowania także innych 
drogocennych kamieni. Najlepsze widoki pod tym 
względem otwierają się dla rubinów, chociBt wartość 
ich nie jest zbyt wielka. Wynalazek francuski mote 
wywołać wielki przewrót na rynkach handlowych 
kamieni szlachetnych, obn1tając ich cenę. 
Sztuczne diamenty otrzymuje się przy niezmier- 
nie wysokiej temperaturze obo
 równoczesnego ci- 
śnienia wywieranego na węgiel. Tego rodzaju cie- 
płotę można uzyskać przy pomocy specjalnie skon- 
centrowanego prądu elektrycznego i silnej prasy, 
ściągającej podczas oziębienia roztopionej masy me- 
talowej. - Przy doświadczeniach praktykowanych 
\ w ubiegłych latach przez szereg chemików stosowa- 
no ciśnienia 10.000 kg. na powierzchnię l cm. kw., 
co jednakże jednak było niewystarczające. Inżynier 
Basset całą uwagę skupił właśnie na owo ciś.}ienie 
i dlatego uzyskał pomyślne rezultaty. 
Problem ciśnienia atmosfer przy fabrykacji sztucz- 
nych kamieni szlachetnych starał się rozwiązat także 
inżynier Glaude, który wygłosił nawet specjalną te- 
orję. te wystarczy zaledwie 3.500 kg. ciśnienia na 1 
cm. kw., aby uzyskać pomyślne wyniki. Jak się o- 
kazało, obliczania te były zgoła fałszywe, a metody 
wadliwe. Przekonano się bowiem. że nawet w lufie 
armatniej ciężkiego kalibru w chwili strzału powstaje 
daleko więks7.e ciśnienie, dochodzące do 2500 kg.1 
Iniynier Basset ulepszał stopniowo swój system. 
wyzyskując wyniki doświadczeń poprzedników. Wre- 
szcie po długoletnich badaniach udało mu się skon." 
struować aparat w postaci skomplikowanej prasy 
hydraulicznei, która umożliwia stopniową masę pod- 
dać fantastycznemu ciśnifmiu wynoszącem około 
25900 kg. na powierzchnię 1 cm. kw. W ten sposób 
krystalizuje się węgiel, tworząc wspaniałe djamenty 
nierównego formatu. Wynalazek francuskiego inty- 
niera poruszył nietylko świat kupiecki, ale takie 
sf
ry rządowe, które zainteresują się tywo dalszym 
pl'1.ebiegif'm doświadczeń. 
'" . ;
':' :ł -.' :.' .,. '.. .. ;.1"1 
.., -.: .-.-. 
.I. __- 
"'\'* 
.;.,. . :; . .._
)_.
_:
:t
' . -
 , ' . - 
 


{i

;ł 
u_o ''-0' ;J,.
. 
.


: 

.l.i;'\:':'
 :. .
J
i-'
,- 
,.:
N'
", "''2
 \.::",

 :i4:;"
 '
t.
 
.. 

.ł :,"", "
;.:":
.:'..._"
 
 
..;....::-.:'-:-
.+.

::......:

 " 

 " . I' 
..:
 . -:. , 
:.- 
 
.- .-
" . . . --........ ... 
..---...:.
; 
 
. ;.'.:y:" _
.:;, ..' .. ___ .... .
.::___"_!'


..,! .,J', ,.:.\: ;'-';
'-'
 . , 

 :
 


,
 
. ." · · :" '.: 

.
 ;
r . ; . 
 . : . 
 . ;
 . : . ' . : . ' , . . ;' 
::;
'" :+ l..$ ,
 . -- , ,-' . . . 
t. ...., ..,--,.'..' :". :i?i

:
,

;::.';, ,'. .,...., 


miesiącu. Dajmy na to, że 854 zł. Ale im się to 
wydaje mało. Wchod7i syn i prosi o rower. Ojciec 
dawno jut obiecał, a Maryśka, córka domagała się 
zegarka. Córka mołe wyjść z synem, a mote też 
być cały czas na scenie. Ale rodzice nie mają czasu, 
ani pieniędzy nil głupstwa. Pieniądze są im potrze- 
bne na dom. Na własny dom, który państwo Sob- 
kowie budują sobie. Ale tych 854 zł. to za mał9, 
trzeba więcej. Co robić? Pani Sobkowa myśli i pan 
Sebek myśli, wreszcie postanawiają podwyższyć ceny 
towar6w. Kurtyna. 
AKT IV. 
Zebranie Zarządu Spółdzielni. Przewodniczący 
komunikuje zebranym, że w tym miesiącu "Spół- 
dzielnia" dała 264 zt. zwyżki. Zebrani mają się za- 
stanowic, co z pieniędzmi temi zrobić. Niech kaMy 
wypowie się, na jaki cel pieniądze te chciałby ofia- 
rować. Ażeby akt ten rozwinąć, może ten i ów coś 
zaproponować. . 
Ostatecznie decydują się, dajmy na to, by kwotę 
tę ofiarować na kolonje letnie dla dzieci. 
Kortyna i koniec. 
l )osyłajcie opracowania do Redftkcji . Pochodni" . 
Kto najlepiej opracuje, otrzyma nagrodę. - Ażeby 
Wam dużo czasu zostawić - bo co innego odeRrać 
komedyjkę tylko tak umawiając się - a co innego 
napisać - oznaczamy czas nadsyłania komedyjek 
aż do 1 września. 


Sduezna fabrykacja prawdziwych djamentów 
W dniu 22-go grudnia ub. roku rozeszła się na 
giełdzie w Paryżu sensacyjna wiadomoś(';, że inżynier 
Basset otrzym8ł sztuczne w Laboratorjum djamenty 
z węgla pod ciśnieniem 25000 atmosfer. Początkowo 
nie dawano wiary tak świetnym wynikom krystali- 
zac1i, lecz w ciągu dnia wiadomość I zaczęła się po- 
twierdzać, wzbudzając niezwykłe zaintrygowanie 
wśród jubilerów. Wprawdzie od dawna już krątyły 
wieści o pomyślnych doświadczeniach, przeprowa- 
dzonych w tym kierunku w laboratorjum, lecz nie 
spodziewano się, aby tak rychło przyniosły wyśmi'3- 
O1te rezultaty. 


_ :._;.....,...?
;; _"" .
.- 't- 
. 
 ,. - 

:.-:-.-4= 
 
 _-"f' ;.
 .:!
 - _:..;. 
.
-:.--:'=_
--
t-. 
..-.... 

.:.-:.
;. 


..- 
t;:
 ..." , u.:t
;?/-- 
:\ ";,;.;t
(
 ':,;' :1 
-- -'. . ";.. ...'.;.' ,,j,'. ....... . .. .
,.., 
(
. i}

,i:f
i %h', 
 
'.' N°' --",.'." " I 
,:. ':i
: 

u '.t
:if' ,., 
'
\,,
 . 

-/ 
."" 


:
.
... 


.... .
 
'. 
':.c ;'" . . 
::' 

 ;!%'.::-' {;;.

:;
,:
: .
tJ
t
.
:;
';:.:; 


Kr6ł Włoski Wiktor Emanuel 
"., którego w dniu 12 kwietnia 
urz,dzono zamach. 


Obok widzimy -" Amerykańską 
łódz podwodną "S 4" która 
Iwego czasu zatonęła wraz z załoią a obecnie został. w yodobyta na powierzchnię. 


I 


.... 


. 
-.:'I-
>>>