Poradnik Bibliotekarza 2009, nr 7-8

PORADNIK 
BIBLIOTEKARZA 


B 


Pismo dla bibliotek publicznych, szkolnych i pedagogicznych 


7-8/2009 


ADAM STOPA: Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna w Polsce 


Daleko od centrum, czyli jak powstają nowoczesne biblioteki 
w odległej dzielnicy W arszawy
 Wywiad z Elżbietą Majchrzak 


Promocja czytelnictwa w bibliotekach dla dzieci i młodzieży - w dodatku 
"Świat Książki Dziecięcej" 


"" ,. , 
 .. - . ., r= \:' 
:..... 
'... -- I - 
, 
-- .. 
- I , JF
 - - -. 
, . !, 
i - , .. . . 
I . '- . 
I 
, . 
- 
. " 
. 
, I '- 
" I I 
-- 
,., 
, 
: 
, .- - -. 
r- .. . .... 
- " 
, ' , , . 
, I l I 
- 
r. 

 

" 
Pll I' I, I, ... "' II 
. .
>>>
Korzystanie z profesjonalnego systemu zarządzania biblioteką 
z formatem MARC21 nie musi być trudne i drogie 


Oferujemy Państwu nowy sposób korzystania z systemu bibliotecznego. 


Pakiety SOWA2/MARC21 z HOSTINGIEM 


przygotowaliśmy dla bibliotek gminnych zarówno małych, jak i większych z siecią filii, które 
nie posiadają serwera oraz wsparcia informatyka; nie posiadają bazy danych lub rozpoczęły 
jej tworzenie w systemie MAK, SOWAl, Mateusz, Libra, Mol, Prolib, 1515 lub innym.* 


Profesjonalne oprogramowanie 
SOWA2/MARC21 Pakiet Starter 
jest dostępne w abonamencie już od ID
,-zł/m-c ** 


-, 


. "']I ł . 


.. 


. ... 1".. -""J. .:. , -.,. I 


Baza danych obsługująca centralny katalog biblioteczny, baza 
danych czytelników oraz serwer aplikacji systemu są zainstalowane 
na serwerach SOKRATES-software. Na stanowiskach komputerowych 
w bibliotece i filiach jest zainstalowane oprogramowanie użytkowe 
nie wymagające dodatkowej obsługi informatycznej. 
Hosting eliminuje koszty zakupu i administracji serwera. 


SOKRATES-software odpowiada 
za rozwój. stałą aktualizację systemu, 
archiwizację danych oraz bezpieczeństwo 
danych bibliograficznych i osobowych. 


Jak długo trwa tworzenie katalogu? 
Utworzenie własnego katalogu przebiega szybko, 
ponieważ dane mogą być nieodpłatnie pobieranie 
przez Internet z katalogów innych bibliotek 
(np. z Biblioteki Narodowej). Zatem bibliotekarz nie musi 
wykazywać się dobrą znajomością formatu MARC21. 


Jak przetestować oprogramowanie? 
Przed podjęciem decyzji o zakupie systemu 
można nieodpłatnie zapoznać się z pełną wersją 
wybranego Pakietu. Po zakońc,zeniu testów 
można kontynuować pracę w systemie bez 
konieczności ponownej instalacji. 


Pakiety SOWA2/MARC21 umożliwiają: 
- szybkie i proste utworzenie katalogu centralnego biblioteki gminnej 
(z autoryzacją rekordów w KHW) 
uzupełnienie i scalenie wcześniej tworzonych katalogów 
uruchomienie komputerowych wypożyczalni 
pracujących z centralną bazą czytelników 
- obsługę wszystkich niezbędnych procesów bibliotecznych 
- usługi on-line dla czytelników: serwis WWW oraz zamawiania i rezerwowania zbiorów 


Zamówienia można składać pocztą elektroniczną na adres: sokrates@sokrates.pl 
lub telefonicznie pod numerem 0-61 656 44 10. Więcej informacji: www.sokrates.pl 


* Dane utworzone w programie MAK i dostarczone w formacie MARC21 
przejmujemy bez strat i importujemy do systemu nieodpłatnie. 
** Oprócz opłaty abonamentowej pobierana jest jednorazowa 
opłata aktywacyjna w wysokości 750 zł. 


Infonnacja nie stanowi oferty w rozumieniu przep'sów Kodeksu Cywilnego. 



"""
lłt€
 

C::F.'VV-"""'RF 


--
>>>
Poradnik BIBLIOTEKARZA nr7 -8 {712-713}, 2009 


W NUMERZE: 


Ukazuje się od roku 1949 


Jadwiga Chruścińska 


2 Od redaktora 


PROBLEMY. DOŚWIADCZENIA. OPINIE 
Adam Stopa 3 Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna w Polsce. Przeszlość 
i stan obecny 
8 Ksztahowanie zbiorów w bibliotekach publicznych. Część 2 
II Usługi online w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej we 
Wroclawiu 
16 Kropla. ale wartościowa... 


Pozyskane z Kanału Wrocław 
RyT 50 
Z WARSZTATU METODYKA 
Agata Więckowska 51 
Elżbieta Trojan 55 
Wi@domości 58 
l)odatek . 
SWIAT KSIĄZKI DZIECIĘCEJ nr 7-8 


Barbara Budyńska 
Urszula Tobolska 


Magdalena Gogulska-Dębska 
Cyfrowe okolice (39) 
Henryk HoIlender 


PRAWO W BIBLIOTECE 
Krystyna Kuźmińska 
RELACJE 
Anna Grzecznowska 


Jadwiga Chruścińska 


KSIĄŻKA 
Salon Pisarzy- 
Bogdana Klukowskiego 27 
Kinga Pomes 29 
Martyna Figiel 30 
BIBLIOTEKA. ŚRODOWISKO 
Łucja Gola 33 
Nowe obiekty biblioteczne 
Pawel Tanewski 34 


Malgorzata Merczyńska 38 


Wieslawa Sobiech 39 
Barbara Wasiluk 41 
U)1wiady Poradnika 
Jadwiga Chruścińska 


Emilia Żola, Joanna Pro kop 
Maria Szewczyk 
A. Matuszewska 


-- 


--- 


20 


Nowoczesne techniki obciachu 


21 Kwalifikacje i wynagrodzenie nauczycieli 


24 Nowoczesna biblioteka - kluczem do sukcesu użytkowni- 
ków i edukacji społeczeństwa 
25 Krajowy Zjazd Delegatów SBP 


Sentymenty i polityka - od Nobla do sądu 
T'sai Lun - zapomniany wynalazca papieru 
Życie i dzieło Samuela Tyszkiewicza 


..Okiem studenta", czyli studenckie praktyki zawodowe 
w Książnicy Beskidzkiej 
Biblioteka i Czytelnia Artystyczna. Centrum Sztuki Współ- 
czesnej w Zamku Ujazdowskim w Warszawie 
Łaćho dyves, czyli spotkanie z kulturą romską w swarzędz- 
kiej bibliotece 
GBP w Kadzidle naj aktywniejszą biblioteką na Mazowszu 
Edukacja kulinarna w bibliotece 


42 Daleko od centrum. czyli jak powstają nowoczesne bibliote- 
ki w odległej dzielnicy Warszawy? Wywiad z Elżbietą Maj- 
chrzak - dyrektorem Dzielnicowej Biblioteki Publicznej - 
Warszawa Białołęka 
45 Inauguracja Tygodnia Bibliotek 2009 (J. Ch.) 
46 Obchody Tygodnia Bibliotek w Filii dla Dzieci MBP w Mielcu 
47 Dzień Bibliotekarza w GBP w Podegrodziu 
48 Otwocka Filia PBW ma 50 lat 
49 VIII Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom (OTCD) 


Seksowne bibliotekarki kuszą do książek 


Ahoj przygodo!, czyli Dzień Marynarza 
Jak nauczyć się asertywności? Zestawienie bibliograficzne
>>>
» -.::=- 


. ". 


.. 
'... ",,"I 


fi 


Od Redaktora 


, , f I 
"HFjril A T\1 ' . r Ir 
dlas..niorow 
Problematyka ludzi starszych jako wa2:nej kategorii odbiorców bibliotek, zwlaszcza publicznych 
i pedagogicznych. dość często pojawia się na lamach ,.Poradnika Bibliotekarza". Seniorzy stanowią bo- 
wiem drugą po dzieciach i młodziery grupę czytelników bibliotek. Populacja ta liczy 10-15% wszystkich 
u2:ytkowników placówek bibliotecznych. Co najważniejsze. ma czas i chęć aktywnego uczestnictwa 
w odbiorze kultury. Wa2:nym aspektem dla seniorów jest chęć integracji społecznej, komunikowania się 
z innymi ludźmi oraz otwartość... na zmiany, na nowe wyzwania. Coraz więcej bibliotek stara się oto- 
czyć seniorów opieką. oferując specjalne uslugi. aktywizację. programy merytoryczne, warsztaty meto- 
dyczne. Przy bibliotekach organizowane są Uniwersytety III Wieku i inne tonny instytucjonalne jak: Uni- 
wersytety Ludzi Ciekawych Świata, Akademie Aktywnego Seniora, itp. Mo2:na powiedzieć, i2: powstąje 
oddolny ruch ludzi po 50 roku 2:ycia żądający specjalnego zainteresowania ze strony instytucji kultury. 
To seniorzy wręcz wymuszają na władzach bibliotek organizowanie Uniwersytetów łII Wieku. Z drugiej 
strony jest to sytuacja równie2: korzystna dla bibliotek, pozwala bowiem uzyskać fundusze na przepro- 
wadzane na rzecz ludzi starszych projekty. 
Wobec zaistniałych faktów niezmiernie potrzebna jest bibliotekarzowi odpowiednia edukacja w za- 
kresie problematyki ludzi starszych i potrzeb społecznych. kulturalnych i edukacyjnych. Naprzeciw tym 
tendencjom wychodzi ..Poradnik Bibliotekarza" oferując swoim czytelnikom dodatek do czasopisma pt. 
..Biblioteka dla Seniorów". Pierwszy numer ukazał się wraz z numerem czerwcowym ..Poradnika", na- 
stępny będzie dostępny pod koniec roku. Celem dodatku jest przybli2:enie bibliotekarzom problemów 
starzenia się współczesnego społeczeństwa oraz pokazanie ró2:nych form aktywności seniorów w biblio- 
tekach. głównie publicznych. W nr I dodatku ..Biblioteka dla Seniorów" zaprezentowano przyklady do- 
brych praktyk, czyli ró2:norodne formy dzialalności bibliotek na rzecz czytelnika-seniora. Znajdzie 
w nim czytelnik wiele interesujących treści. W problematykę ludzi starszych i inicjowane przez biblioteki 
formy pracy z tą kategorią czytelników wprowadza artykuł Mirosławy Dobrowolskiej pt. ..Biblioteka 
przyjaznym miejscem dla ka2:dego". Szerszy obraz współdziałania biblioteki z seniorami - w aspekcie 
krajów skandynawskich przedstawia Franciszek Czajkowski w materiale pt. .. Usługi biblioteczne dla osób 
starszych -obowiązkiem biblioteki publicznej". Jestju2: regułą. iż biblioteki publiczne podejmują działa- 
nia na rzecz aktywizacji seniorów poprzez świadczenie specjalnych usług: czytanie książek, dostarczanie 
ich do domu, kursy komputerowe, spotkania literackie, dyskusyjne kluby książek. Mają one na celu prze- 
łamywanie barier technologicznych a taUe integrację środowiskową. międzypokoleniową. Do istotnych 
zadań biblioteki nale2:y współpraca z Uniwersytetami łII Wieku. Tego tematu dotyczą dwa artykuły 
dodatku. Beata Walczak pisze o otwartości bibliotek na współpracę z ..uczelniami seniorów" - na przykła- 
dzie Pedagogicznej Biblioteki w Pile. Natomiast Jerzy Kondras przedstawia śremski fenomen, czyli 
Uniwesytet Ludzi Ciekawych Świat@- instytucję społeczną integrującą mlodzie2:, dorosłych i starszych. 
O organizowanych formach działania w bibliotece publicznej na warszawskiej Woli pisze Mirosława 
Dobrowolska. W g seniorów ich biblioteczne spotkania wynikająz ogromnej potrzeby integracji i wzajem- 
nego poznania się. Mile widziane przez seniorów są dyskusje o przeczytanych książkach, o domowych 
sprawach, chęć wymiany przepisów kulinarnych. podzielenia się swoim dorobkiem i pasją literacką. ma- 
larską. podró2:niczą. itp. Przy okazji spotkań zlokalizowanych w pomieszczeniach bibliotecznych senio- 
rzy mają okazję do zwiedzenia biblioteki i zapoznania się zjej działalnością i ofertą uslug dla czytelników 
starszych wiekiem. Cykl artykulów zawartych w nr I kończy krótki tekst pt. .. Seniorzy online w jasiel- 
skiej bibliotece". Stanowi on swoistą egzemplifikację trendu wśród seniorów w kierunku przełamywania 
barier technologicznych, a nauka obsługi komputera jest tego ewidentnym przykladem. 
Dodatek jest atrakcyjnie przygotowany edytorsko: 12 stron tekstu na dobrym papierze. w pełnym 
kolorze. Jego wydanie wsparły: Instytut Książki i Fundacja Rozwoju Spoleczeństwa Informacyjnego 
w ramach Programu Rozwoju Bibliotek. 
Zachęcam gorąco czytelników do jego lektury, a tak2:e do systematycznego śledzenia problematyki 
osób starszych i ich aktywności bibliotecznej na łamach naszego czasopisma (ciekawe teksty w nr 9). 
Sezonju2: mamy letni. zatem 2:yczę Państwu udanych urlopów. kontaktu z przyrodą. Do zobaczenia 
we wrześniu. 


JADWIGA CHRUŚCIŃSKA 


Dodatek "Biblioteka dla seniorów" PB 2009 nr 6 


2 


--
>>>
I ! 1- . " 
Rł- PROBLEMY · DOŚWIADCZENIA · OPINIE 


U niwersalna Klasyfikacja Dziesiętna w Polsce 
Przeszłość i stan obecny 


ADAM STOPA 


Dzieje klasyfikacji dziesiętnej w Polsce liczą 
już ponad wiek. W ciągu tego czasu UKD była 
wciąż obecna w polu widzenia - od strony teo- 
retycznej i praktycznej, rozwijała się bardzo 
owocnie i stosowana była w wielu bibliote- 
kach różnych typów. Zawdzięczamy to pracy 
wielu wybitnych bibliotekarzy o znanych na- 
zwiskach i trwałym dorobku. Jednocześnie- 
w charakterze wstępnej, przybliżonej diagnozy 
- należałoby postawić pytanie, czy ostatnie 
lata nie oznaczają raczej pewnego regresu. 
Pierwszą polską biblioteką stosującą sys- 
tem dziesiętny była Biblioteka Publiczna m.st. 
Warszawy. Utworzono ją z inicjatywy i dzięki 
uporowi Towarzystwa Biblioteki Publicznej 
w Warszawie, zawiązanego w 1906 r., a groma- 
dzącego wielu prominentnych działaczy. Do 
Towarzystwa należeli m.in. Stefan Żeromski, 
matematyk Samuel Dickstein, znany historyk 
Władysław Smoleński, socjolog Ludwik Krzy- 
wicki, czy Rafał Radziwiłłowicz-społecznik, 
lekarz-psychiatra i mason (w późniejszych la- 
tach pełnił godność przewodniczącego loży 
Wielkiego Wschodu Francji w Warszawie). 
Ta pierwsza biblioteka mieściła się nie 
w gmachu przy ul. Koszykowej, lecz przy dzi- 
siejszym placu Dąbrowskiego (miał wówczas 
nazwę Placu Zielonego; do gmachu przy Ko- 
szykowej biblioteka wprowadziła się w 1914 r.). 
Współtwórcą biblioteki orazjej późniejszym 
dyrektorem był Faustyn Czerwijowski (1873- 
1944). Ciekawostką zaś może być fakt, że 
w pierwszym okresie działania biblioteka 
utrzymywała się wyłącznie dzięki ofiarności 
społecznej: w największej części ze składek 
członków Towarzystwa oraz darów osób pry- 
watnych. Do darów zaliczyć można książki, 
księgozbiory, czasopisma, komplety encyklo- 
pedii i słowników. Były dary testamentowe, 
dary pieniężne, oprocentowane obligacje skar- 
bowe,jak również dary rzeczowe warte nieba- 


gatelnych kwot - np. sprzęty i meble biblio- 
teczne wycenione na 1000 rubli srebrem. Na- 
stępne źródło finansowania stanowiły opłaty 
pobierane od czy tein ików za wstęp oraz korzy- 
stanie ze zbiorów - były jednak umiarkowane 
(np. dla młodzieży szkolnej - 15 kopiejek). 
Biblioteka została przejęta przez miasto do- 
piero w 1928 r., wówczas ustalono jej podsta- 
wy finansowe. 
W początkowym okresie działania biblioteki 
posługiwano się Klasyfikacją Dziesiętną De- 
weya. Jednak bardzo szybko - już w 1909 r, - 
Instytut Bibliograficzny Biblioteki Publicznej 
nawiązał współpracę z M iędzynarodowym In- 
stytutem Bibliograficznym w Brukseli, której 
celem było zapewnienie uczonym pracującym 
w kraju informacji naukowej z zagranicy, jak 
i możliwości popularyzacji za granicą osiąg- 
nięć polskich. 
Musimy zwrócić uwagę na fakt nowocze- 
snego kierunku działań polskich ł}ibliotekarzy 
i chęć szybkiego dołączenia do standardów 
europejskich i wejścia w obieg infonnacji. Datą 
publikacji pierwszego wydania UKD Manuel 
du repertoire bibliographique universel. li- 
czącego 10 000 symboli, jest 1907 r. 
Wiemy, że pierwszymi - pracującymi hono- 
rowo - klasyfikatorami biblioteki byli: Maria 
Krzycka i Henryk Korwin-Krukowski. 
Wprowadzenie do polskiej praktyki tablic 
Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej zawdzię- 
czamy w głównej mierze dwóm paniom: Jadwi- 
dze Bornsteinowej oraz Stefanii Osmólskiej. 
One właśnie przygotowały grunt pod rozwój 
UKD w Polsce, dając pierwsze polskie adapta- 
cje tablic i wskazówki metodyczne. 
Jadwiga Bornsteinowa (1877-1971) zotała 
pracownikiem Biblioteki Publicznej w czasie 
l wojny światowej, w 1915 r. Była żoną znanego 
profesora filozofii Benedykta Bornsteina 
(1880-1948). Dla UKD poświęciła nie tylko pra- 
cę nad katalogiem dziesiętnym Biblioteki Pu- 
blicznej - podobny katalog prowadziła także 
przez pięć lat w Bibliotece Głównego Urzędu 
Statystycznego. Napisała ważną wówczas 


3
>>>
publikację: Zasady klasyfikacji dziesiętnej: 
podręcznik bibliotekarski (Warszawa: Gebe- 
thner i Wolff, 1925). Ogłaszała artykuły i pro- 
wadziła ćwiczenia z zakresu klasyfikacji. 
W latach po II wojnie światowej podjęła 
pracę w Instytucie Bibliografic:mym Biblioteki 
Narodowej pod szefostwem Adama Łysakow- 
skiego. Kierowała opracowaniem rzeczowym 
w redakcji "Przewodnika Bibliograficznego". 
Mając 91 lat, przygotowywałajeszcze tablice 
skrócone dla potrzeb "PB" wydane w 1969 r.- 
pod oznaczeniem F1D424. 
Nie mniejsze osiągnięcia miała Stefania 
Osmól ska (1900-1983). Początek jej pracy w bi- 
bliotece przypada na rok 1926; w 1938 r. opubli- 
kowała wskazówki szkoleniowe Międzynaro- 
dowa Klasyfikacja Dziesiętna: wskazówki 
pomocnicze. W latach 1958-1966 - była kie- 
rownikiem Działu Klasyfikacji Biblioteki Pu- 
blicznej. Prowadziła szeroko zakrojoną akcję 
szkoleniową w zakresie UKD. Jako specjalistka 
uczestniczyła w opracowywaniu i redakcji ta- 
blic UKD publikowanych przez FID. Przy tak 
silnym zaangażowaniu dostrzegała wady kla- 
syfikacji; np. w opracowaniu zamieszczonym 
w pracy zbiorowej Bibliotekarstwo naukowe 
z 1956 r. pisała o brakach klasyfikacji, zwraca- 
jąc uwagę na sztuczne i nie odpowiadające 
dzisiejszemu stanowi wiedzy umieszczanie 
pewnych zagadnień w schemacie,jak również 
na to, że klasyfikacja dziesiętna, zdolna do roz- 
budowy na dłuższą metę jedynie w kierunku 
pionowym, nie może pomieścić na odpowied- 
nich stopniach podziału wielu nowych zagad- 
nień zasadniczej nieraz doniosłości. Może jed- 
nak - gdyby S. Osmólska mogła poznać nie- 
dawne rewizje działów 004 czy 005, działu 2, czy 
wcześniejszą rewizję działu 316 - złagodziłaby 
swój osąd? 
Można z całym prawdopodobieństwem 
przyjąć, że pierwszą polską skróconą edycją 
tablic UKD był Skrót Klasyfikacji Dziesiętnej 
FlD 181a, z 1938 r. Było to wydanie autoryzo- 
wane Polskiej Sekcji Narodowej FID - czyli już 
wówczas mieliśmy tam swoją sekcję. Skrót... 
opublikowany został w Warszawie przez Sekcję 
Bibliograficzną Stowarzyszenia Techników 
Polskich. Na forum międzynarodowym Sekcję 
tę reprezentował inżynier Stanisław Rodowicz. 
Wspomniana Sekcja Bibliograficzna prowa- 
dziła również bibliografię oraz kartoteki doku- 


4 


mentacyjne piśmiennictwa technic:mego, któ- 
rych opisy i karty otrzymywały symbole UKD. 
Zatem dostrzegano zalety UKD (i zalety posłu- 
giwania się jednolitą, międzynarodowo czy- 
telną klasyfikacją) nie tylko w bibliotekarstwie 
powszechnym, ale i w specjalistycznej prakty- 
ce bibliograficznej i dokumentacyjnej. 


Prawdziwie powszechną akceptację Uni- 
wersalna Klasyfikacja Dziesiętna zyskała 
w okresie powojennym, stając się najsze- 
rzej wykorzystywanym systemem opraco- 
wania rzeczowego i prowadzenia katalo- 
gów - zwłaszcza w bibliotekach powszech- 
nych. Miała także szerokie zastosowanie 
poza bibliotekarstwem. 


W ciągu wielu lat pozostawała równieżjedy- 
nym systemem o tak szerokim zasięgu - co naj- 
mniej aż do ukazania się w 1956 r. Słownika te- 
matów i określników... Jana Kossonogi i szer- 
szego upowszechniania opracowania przed- 
miotowego. 
Do szerokiej popularyzacji UKD przyczynił 
się niewątpliwie fakt, u w 1949 r. symbole kla- 
syfikacyjne zaczęto podawać w bieżącej bi- 
bliografii narodowej - "Przewodniku Biblio- 
graficznym" - opatrując nimi opisy bibliogra- 
ficzne rejestrowanego piśmiennictwa, W cią- 
gu bardzo wielu lat pracą redakcji "PB" na tym 
odcinku kierowała Jadwiga Borzuchowska, 
której wkład wręcz trudno przecenić. Jej do- 
świadczenie i wnikliwość pozwalały twórczo 
rozstrzygać zawikłane i trudne przypadki,ja- 
kich nigdy przy klasyfikowaniu nie brakuje 
i ustalać wzory rozwiązań. To przy wykorzy- 
staniu wielu jej uwag merytorycznych, opraco- 
wywane były kolejne edycje tablic skróco- 
nych do użytku "PB" i bibliotek publicznych, 
znane nam jeszcze pod oznaczeniami FID 
(FID 546 z 1978 r. oraz FlD 667 z 1988r.). 
Tablice te tworzyli: zasłużony bibliograf 
i dokumentalista Henryk Sawoniak (19 I 2-2003) 
oraz Jadwiga Czarnecka (1914-2008). Pracowali 
oni nie tylko nad UKD; Jadwigę Czarnecką :ma- 
my rownież z prac nad katalogowaniem pl7.edmio- 
towym, a Henryka Sawoniaka - z wielu dzieł bi- 
bliografic711ych i poświęconych teorii bibliografii. 
Autorzy ci opublikowali także znany niegdyś 
i cieszący się uznaniem podręc:mik Klasyfikacja 
ikatalogrzeczcrny(były2wydania: 1975,1987).
>>>
Dla ułatwienia prowadzenia i rozbudowy 
katalogów systematycznych J. Czarnecka wraz 
z Teresą Turowską opracowywały kilkakrotnie 
poradniki i pomocnicze wykazy działów katalo- 
gów rzeczowych, adresowane do małych 
i średnich bibliotek publicznych. W tym sa- 
mym czasie UKD była stosowana w wielu 
bibliotekach fachowych, dziedzinowych, in- 
stytutów branżowych. Posługiwały się one 
najczęściej tablicami pełnymi odpowiednich 
działów, ale były też wydania specjalne tablic, 
obejmujące (w kolejności publikacji): Trans- 
port drogowy (1969, FID 434), Transport kole- 
jowy (1974, FID 521), Handel wewnętrzny. 
żywienie zbiorowe i dziedziny pokrewne 
(1977, FID 547), Transport drogowy, kolejowy, 
powietrzny i wodny (1979, FID 586) oraz Mete- 
orologia. gospodarka wodna i dziedziny po- 
krewne (I 980, FID 597). Centralna Biblioteka 
Wojskowa m iała własną, bardzo szczegółową 
Specjalną Klasyfikację Dziesiętną. 
O silnej pozycji UKD w Polsce świadczyły 
sukcesywnie wydawane tablice pełne. 
Wielkiego przedsięwzięcia wydawniczego 
podjął się w latach pięćdziesiątych XX w. war- 
szawski Instytut Infonnacji Naukowej, Tech- 
nicznej i Ekonomicznej (powstał w 1952 r. jako 
Centralny Instytut Dokumentacji Naukowo- 
Technicznej; tu posługuję się jego ostatnią 
nazwą-przestał istnieć I lipca 2002 r.). W la- 
tach 1959-1972 publikowane były poszczegól- 
ne tomy pierwszego w języku polskim pełnego 
wydania UKD; publikację rozpoczęto od działu 
53 Fizyka, zakończono na dziale 50/51 Ogólne 
zagadnienia nauk matematycznych i przyrod- 
niczych. Matematyka. Wydanieto-opubliko- 
wane pod numerem rejestru FI D 327 -liczy 
łącznie 41 tomów i jest dobrze znane wszyst- 
kim dłużej zajmującym się klasyfikacją. Było to 
dziesiąte wydanie międzynarodowe. Szczegól- 
nego podkreślenia wart jest fakt, że było to 
pierwsze po wojnie pełne wydanie UKD w ska- 
li światowej. 
W latach 1974-1979 Instytut wydał cztero- 
tomową pośrednią wersję tablic - nr FID 502. 
Natomiast w 1982 r. rozpoczął powtórną pełną 
edycję niektórych działów, zaktualizowanych 
przez FID. Było to wydanie oznaczone jako 
FID 607. Ukazały się tablice pełne działów 3 


-- 


Nauki społeczne. Prawo. Administracja (tu 
właśnie pojawił się symbol 316 na oznaczenie 
socjologii) oraz 51 Matematyka- łącznie 13 
zeszytów. Ostatnie publikacje Instytutu przy- 
padająjuż na lata dziewięćdziesiąte. Były to 
Tablice skrócone dla polskiej sieci informa- 
cji naukowej UDC P005 (t.I-tablice-1993, 
t. 2 - zawierający indeks - o rok później). 
W chwili publikacji było to pierwsze w Polsce 
wydanie autoryzowane już przez Konsorcjum 
ds. UKD. W 1997 r. wyszły jednotomowe ta- 
blice pełne, obejmujące dział 8 Filologia. Języ- 
koznawstwo i języki oraz poddziały wspólne 
języka. 
Prace wydawnicze i redakcyjne IINTE nad 
tablicami prowadzili Bożenna Klaga oraz Euge- 
niusz Ścibor (1929-2003) - teoretyk i wykła- 
dowca teorii języków infonnacyjno-wyszuki- 
wawczych, autor wielu prac poświęconych tej 
tematyce, wybitny znawca UKD. Od 1974 r. był 
przewodniczącym komitetu FID, zajmującego 
się rewizją działów 80/81 - rewizja ta zajęła 
w sumie około 18 lat. Eugeniusz Ścibor uważał, 
że konieczne jest przeanalizowanie i zrewido- 
wanie UKD w zakresie nauki o literaturze, 
w tym zwłaszcza w zakresie poddziałów gatun- 
ków literackich. Ten ostatni postulat nie został 
zrealizowany. 
Obok krajowej działalności wydawniczej, 
Instytut reprezentował Polskę w FID (będąc 
członkiem narodowym Federacji) i w Konsor- 
cjum ds. UKD. Dzięki temu grono polskich de- 
cymalistów miało zapewniony szybki, niemal 
bezpośredni dostęp do wszystkich nowości 
i projektów zmian klasyfikacji. 
W I1NTE skupiała się większość prac mery- 
torycznych nad UKD. Bardzo poważną rolę 
pełniła Biblioteka Narodowa. 
Jak wspominałem, UKD miała również sze- 
rokie zastosowanie poza bibliotekarstwem. 
Jedną z dziedzin było księgarstwo; w ciągu 
wielu lat szczegółowe symbole drukowano na 
kierowanych do księgarń kartach Kartkowe- 
go Katalogu Nowości Składnicy Księgarskiej. 
Drugą dziedziną - infonnacja naukowa; sym- 
bolami opatrywane były zawsze wydawnictwa 
i karty dokumentacyjne krajowej sieci infonna- 
cji i dokumentacji. Warto wspomnieć, że od 
1956 r. do dziś symbole UKD dla każdej oma- 


s
>>>
wianej lub tylko wzmiankowanej pozycji poda- 
je miesięcznik literacki "Nowe Książki". 
Tej tak ugruntowanej i mającej -jak widać- 
duże tradycje, pozycji UKD towarzyszyły in- 
tensywne prace teoretyczne, owocujące po- 
ważnym dorobkiem piśmienniczym. Rozwijali 
je Eugeniusz Ścibor, Lucyna Bielicka, Teresa 
Turowska, dość licznie publikowane były 
podręczniki i wydawnictwa pomocnicze. Pierw- 
szeństwo pośród nich przyznać należy nie- 
wątpliwie Olgierdowi Ungurianowi (zm. 
198 I r.), który w podręczniku Wprowadzenie 
do Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej 
przedstawił chyba jako pierwszy w Polsce, tak 
pełny wykład struktury, symboliki i metodyki 
UKD (podręcznik był wznawiany trzykrotnie). 
Później ukazały się dwa wydania podręcznika 
Barbary Sosińskiej-Kalaty i studium jej autor- 
stwa Klasyfikacja: struktury organizacji wie- 
dzy, piśmiennictwa i zasobów informacyj- 
nych, opublikowane w 2002 r. 


Jak jest obecnie? 


Mieliśmy dwie, opublikowane przez Biblio- 
tekę Narodową, nowoczesne edycje tablic 
skróconych opracowane na podstawie pliku 
wzorcowego (wraz z ich charakterystykami 
podawanymi w kilku artykułach). Obie edycje 
(P022 i P058) w pewnym stopniu odzwierciedli- 
ły zmiany zachodzące w klasyfikacji, pokazały 
unowocześnianie się, powiększanie zasobu 
słownictwa i wzrastającą szczegółowość. Po- 
zwoliły lepiej i głębiej klasyfikować zagadnie- 
nia widoczne w piśmiennictwie, w tym nową 
problematykę polityczną, społeczną i gospo- 
darczą. Równolegle i na bieżąco podejmowane 
były i sąpróby wypracowania jak najlepszych, 
najbardziej stosownych rozwiązań oraz dysku- 
sje nad możliwie najlepszym dopasowaniem 
symboliki do treści trudnych książek. 
Jednocześnie, niektóre biblioteki wycofały 
się ze stosowania UKD, zakres jej użycia zawę- 
ził się. Jak się wydaje, pierwszą falę niechęci do 
UKD spowodowała komputeryzacja. Bibliote- 
ki narzekały nie na wewnętrzne wady czy nie- 
dostatki samej klasyfikacji, lecz głównie na kło- 
poty związane z wprowadzaniem indeksowa- 


6 


nia i wyszukiwania pozycji wedlug symboli. 
Pozostawiano (lub wprowadzano) języki 
o słownictwie pozornie naturalnym. Może sta- 
ło się tak dlatego, że biblioteczne systemy 
komputerowe nie były dostatecznie dobrze 
przygotowane do obsługi symboli UKD? Po- 
rażka została spowodowana nie tyle przez bra- 
ki klasyfikacji (choć i one odegrały pewną 
rolę), lecz raczej przez to, że gdy biblioteki kła- 
dły nacisk na intensywną komputeryzację i au- 
tomatyzację, zabrakło aparatury przystosowa- 
nej również do implementacji symboliki i gra- 
matyki UKD. Być może, zaważył również nie- 
dostatek odpowiednio przygotowanych spe- 
cjalistów. 
Całkowicie ze stosowania UKD wycofało się 
księgarstwo. Rozpadła się i praktycznie uległa 
likwidacji dawna ogólnokrajowa sieć infonna- 
cji naukowej. 
Wiele bibliotekjednak przy UKD pozostało, 
w swych katalogach elektronicznych uzupeł- 
niając symbole odpowiednikami słownymi- 
z całym sukcesem dla wyszukiwania. Przedsta- 
wiciele tych bibliotek niejednokrotnie prezen- 
towali swoje prace w referatach wygłaszanych 
na konferencjach Komisji ds. Opracowania 
Rzeczowego, w ramach której wielokrotnie 
i owocnie wymieniamy się doświadczeniami 
zawodowymi, dyskutujemy nad możliwie naj- 
bardziej trafnym doborem charakterystyk in- 
fonnacyjno-wyszukiwawczych, nad sygnowa- 
niem i układaniem księgozbiorów wg UKD. Są 
to prace ciekawe, przekonujące i inspirujące. 
Stanowią żywy dowód, iż UKD wciąż jak naj- 
bardziej może i umie zachowywać swe funkcje 
infonnacyjno-wyszukiwawcze, że sprawdza 
się jako język i narzędzie. Dobra tradycja re- 
fleksji teoretycznej nad UKD utrzymała się. 
Czy nie warto zatem powrócić do publikacji 
tych wystąpień w fonnie książkowej (choćby 
w wyborze) lub przynajmniej w Internecie- 
tak, by stanowiły żywe źródło infonnacji i by 
mogły być podstawą do dyskusji (byłoby to 
bardzo przydatne również w odniesieniu do 
problematyki języków haseł przedmiotowych). 
Trzeba też podkreślić, że od dość dawna 
nie było podręcznika przedstawiającego aktu- 
alny stan UKD oraz opracowania przedmioto- 
wego. Istniejące prace w znacznym stopniu
>>>
utraciły aktualność. Jest to istotna sprawa, 
gdyż podręcznik lub pogłębione studium z teo- 
rii i praktyki opracowania, zawsze przyczynią 
się do ujednolicenia reguł użycia klasyfikacji, 
mogą zapobiegać ucieczce od UKD. 
Nie mamy reprezentacji w Konsorcjum ds. 
UKD - nie mówiąc już o prowadzeniu w nim 
prac nad jakimś działem. Jako kraj, nie jesteśmy 
widoczni w oficjalnych organach Konsorcjum. 
Choć własne sekcje ma wiele krajów europej- 
skich (niedawno ukształtowała się sekcja wło- 
ska) - nasza tradycja uczestnictwa w centra- 
lach UKD i współtworzenia klasyfikacji, sięga- 
jąca lat trzydziestych XX w., niestety, uległa 
przerwaniu. Nie mamy kanału komunikacji 
z Konsorcjum, albo jest on wątły. 
W tej sytuacji o zmianach oraz o projektach 
dotyczących klasyfikacji dowiadujemy się nie 
bezpośrednio, lecz "przez znajomości", i dzięki 
kontaktom z bibliotekarzami innych krajów, re- 
prezentowanymi w Konsorcjum. Zapewne, 
lepsze to, niż nic, ale czy może wystarczyć? 
Niewątpliwie, ten obszar polskiego uczestnic- 
twa w UKD wymaga rekonstrukcji. 
Powstaje także kwestia, czy pozostawanie 
przy tablicach skróconych to już wszystko, co 
możemy zrobić? 
Fakt, że nie dysponujemy dziś tablicami peł- 
nymi lub ich odpowiednikiem - tłumaczeniem 
pełnego pliku wzorcowego jest bardzo dotkli- 
wy; niekorzystnie rzutuje na pozycję i upo- 
wszechnienie się UKD. Powoduje, u biblioteki 
specjalistyczne, dla których nie są wystarczają- 
ce edycje skrócone, nie posiadają właściwej 
podstawy do pracy. W tablicach skróconych 
nie znajdą one słownictwa ani dostatecznie bo- 
gatego, ani dostatecznie szczegółowego dla 
swoich potrzeb. 
Tak więc w tej sytuacji chciałbym usilnie 
apelować do wszystkich, od których zależy 
przygotowanie i podjęcie prac nad tłumacze- 
niem i adaptacją pliku wzorcowego w pełnej 
postaci. Warto również wznowić prenumeratę 
rocznika "Extensions and Corrections" - jako 
niezastąpionego źródła wiadomości o projek- 
tach i kierunkach zmian w klasyfikacji. 
Naturalnym adresatem tego apelu - ze 
względu na swą rangę i pozycję - wydaje się 
być Biblioteka Narodowa. 


Obecnie - od chwili powołania w latach 
dziewięćdziesiątych Konsorcjum ds. UKD 
oraz po zmianie trybu zarządzania, klasyfikacja 
rozwija się bardziej sprawnie, jest rewidowana 
w sposób ciągły. Obecna krytyka UKD pod- 
kreśla niewygodę dużych zmian w wielu dzia- 
łach wprowadzanych raz na dziesięciolecie 
przez edycje skróconych tablic. Tymczasem, 
pełne odzwierciedlenie pliku wzorcowego 
w tablicach dawałoby wiele korzyści praktycz- 
nych, lepszą, bardziej pewną podstawę do pra- 
cy przy codziennym klasyfikowaniu piśmien- 
nictwa. Tablice takie mogłyby podlegać bieżą- 
cemu uzupełnianiu i aktualizowaniu, zgodnie 
ze zmianami wprowadzanymi przez Konsor- 
cjum ds. UKD, wkrótce po ich corocznym ogło- 
szeniu. Ponadto, zmiany zjednego roku nie są 
tak obszerne jak z kilku lat, również asymilacja 
i uwzględnianie ich w praktyce byłyby łatwiej- 
sze i znacznie mniej żmudne. 
Sądzę, że posiadanie pełnego pliku pozwoli- 
łoby zn iwelować te - słuszne przecież - słowa 
krytyki, gdyż wprowadzenie zmian do systemu 
byłoby łatwiejsze - tak jak powiodło się to np. 
Czechom, przyjmującym w s
bkim czasie 
zmieniony dział 2. 
Jednakże, plik wzorcowy jest kompletnie 
nieobecny, niewidoczny, zablokowany. Nie ma 
publikacji pliku - nie ma publikacji o nim. Na- 
stępnym niekorzystnym skutkiem jest to, że 
adepci naszego zawodu i studenci, nie mogą 
otrzymać adekwatnej wiedzy o aktualnym sta- 
nie jednego z podstawowych w polskim bi- 
bliotekarstwie języku infonnacyjno-wyszuki- 
wawczym. Dalszą przykrą konsekwencją 
będzie taka sytuacja, że wielu pracowników bi- 
bliotek nigdy nie uzyska możliwości poznania 
klasyfikacji w pełnej wersji, a plik wzorcowy 
będą znać tylko ze słyszenia. Jest to powód do 
obaw. Wyrażam jednak nadzieję, że grono 
wszystkich zainteresowanych Uniwersalną 
Klasyfikacją Dziesiętną zdoła to zmienić. 


Adam Stopa 
Biblioteka Instytutu Socjologii 
i Filozofii UW 


7
>>>
Kształtowanie zbiorów w bibliotekach pu blicznych 
Część druga. 
1999 r. i w 2007 r. to okazuje się, u w ciągu bli- 
sko dwudziestu lat proporcje między poszcze- 
gólnymi typami zbiorów nie uległy zasadni- 
czym zmianom. 
Nieco inne infonnacje uzyskamy,jeśli zesta- 
wimy w trzech analizowanych latach odrębnie 
księgozbiory i zbiory specjalne. O ile różnice 
w proporcjach w obrębie księgozbiorów mię- 
dzy wielkościązasob6w książkowych i czaso- 
pism oprawnych w kolejnych latach nie są 
istotne, to wyraźnie rysują się odmienności 
w strukturze gromadzenia zbiorów specjal- 
nych, wykazywanych przez GUS. Spadek li- 
czebności zbiorów audiowizualnych (z 75% 
ogółu zbiorów specjalnych w 1990 r. do 54% 
w 2007 r.) wynika zjednej strony ze zmniejsza- 
nia się ich atrakcyjności, z drugiej - z wycofY- 
wania z rynku starszych typów nośników (np. 
kaset) i zastępowania ich nowszymi, elektro- 
nicznymi. Powolny przyrost materiałów elek- 
tronicznych uwarunkowany jest wysokim 
kosztem ich zakupu, a także technicznymi pro- 
blemami związanymi z odczytywaniem (nie 
wszystkie biblioteki dysponują odpowiednim 
sprzętem). 
. obfitość podaży 
Nigdy do obiegu rynkowego nie wprowa- 
dzono takiej masy materiałów, choćby tylko 
drukowanych, nie mówiąc już o innych, i nie 
zaoferowano ich bibliotekom. Oczywiste jest, 
że nie ma możliwości gromadzenia wszystkie- 
go i należy dokonać racjonalnego wyboru 
(trudno w związku z tym uniknąć pytań,jakie- 
go: kompletnego? reprezentatywnego? uży- 
tecznego?). Włączanie do kolekcji coraz to no- 
wych dokumentów (zapisanych na różnych 
nośnikach) łączy się też z wieloma innymi pro- 
Tabela I 


BARBARA BUDVŃSKA 


Gromadzenie 


Tworzenie kolekcji w bibliotekach publicz- 
nych - instytucji przeznaczonych dla wielu 
różnych grup użytkowników - wymaga zbio- 
rów uniwersalnych, zarazem jednak zbiorów 
lokalnie weryfikowanych i modyfikowanych. 
Ukierunkowanie kolekcji na publiczność 
otwartą, której nie można scharakteryzować 
raz na zawsze, nawet w skali lokalnej, stawia 
przed bibliotekarzami wiele pytań. Wątpliwo- 
ści rodzą się przy doborze nabytków. Czym się 
kierować - oczekiwaniami użytkowników czy 
jakością kolekcji? Oczekiwania użytkowników 
są zmienne, ale kryteriajakości też podlegają 
zmianom. Trudno więc o jednoznaczne roz- 
strzygnięcie, choć niekoniecznie musi być ono 
definitywne, bowiem te dwie zmienne nie 
muszą pozostawać ze sobą w sprzeczności. 
Kolekcja biblioteczna oceniana może być 
według tego, co w niej jest, albo wedle tego, 
czego w niej akurat nie ma. Wśród kryteriów 
oceny wymienić należy: 
. różnorodność nośników treści (mno- 
gość fonn przekazu). 
Sprzyja jej elektronizacja dokumentów, wir- 
tualizacja, digitalizacja, pojawianie się doku- 
mentów wtórnych. Jednak mimo różnych opi- 
nii zapowiadających upadek, czy ograniczenie 
wpływów do bibliotek i dostępu do treści dru- 
kowanych, właśnie one nadal dominują w ko- 
lekcjach bibliotecznych. 
Jeśli porównamy strukturę zasobów biblio- 
tek publicznych w trzech okresach: w 1990 r., 


Struktura zasobów bibliotek publicznych 


Ogółem książki, W tym (w%) 
Rok czasopisma, zbiory Czasopisma Zbiory Zbiory Inne (np. dżs, 
specjalne (100"10) Ksią:tki audiowizualne elektroniczne mikroformy, 
oprawne rękopisy itp.) 
1990 139 340 575 97;2 0,8 1,5 - 0,5 
1999 139061648 96,4 0,9 1,9 0,009 0,6 
2007 140 144 901 95,6 1,1 1,8 0,07 1,4 


Źródło: tab. 1-4 Biblioteki Publiczne w Liebach 1990, 1999,2007. 


8
>>>
Wielkość księgozbiorów i zbiorów specjalnych w bibliotekach publicznych 


Tabela 2 


Księgozbiór Zbiory specjalne 
Rok w tym w tym 
O
ółem Ogółem Materiały 
Czasopisma Rękopisy Mikroform)' Dokument)' 
Ksiątki audiowizualne eleklToniczne 
oprawne 
1990 136620717 I 151435 135 489212 2719858 - 2041022 
- - 
0.8% 99
2% 75% 
1999 135378 773 I 273 366 135 105 407 3682875 26 460 14335 2 697 224 
13778 
0,9"10 99,1% 0,7% 0.4% 73,2% 0.4% 
2007 135 558 166 I 586 967 133971 199 4 586 735 49 800 40 805 2484941 
96 223 
1,2% 98,8% 1.1% 0,9% 54,2% 2.1% 


blemami: opracowaniem Uak opisywać, we- 
dług jakich zasad?) ewidencjonowaniem, udo- 
stępnianiem Gak zapewnić możliwości odczy- 
tu, np. książek zapisanych na różnych nośni- 
kach). 
. wielkość kolekcji 
W procesie gromadzenia, obok konieczno- 
ści szczególnie starannego doboru wpływów, 
pojawia się problem granic powiększania ko- 
lekcji. W przeszłości ograniczenia wiązały się 
g!ównie z pojemnością lokali, czy liczbą półek 
mezbędnych do pomieszczenia konkretnego 
typu literatury, obecnie trzeba rozważyć funk- 
cjonalnągranicę wielkości zbiorów bibliotecz- 
nych. Kolekcja rosnąca bez ograniczeń przesta- 
je być użyteczna, bo nadmierna wielkość utrud- 
nia, a nawet wyklucza pełne wykorzystaniel. 
. różnorodność form powiększania zbio- 
rów 
Obok kupna, właściwie zawsze istniały moż- 
liwości powiększania zbiorów drogą wymiany, 
depozytów, darów. Obecnie zmieniły się jednak 
wielkości poszczególnych źródeł, choć już nie- 
koniecznie proporcje między nimi. Wiele osób 
i instytucji dysponuje materiałami zbędnymi, 
które chętnie oferują bibliotekom. Taka sytu- 
acja raczej utrudnia, a nie ułatwia gromadzenie. 
Naporowi ofert nie potrafią, bądź nie chcą, 
oprzeć się niektóre biblioteki, zwłaszcza małe, 
ale jest to często tylko liczbowe zwiększanie 
kolekcji. Działań takich nie można nazwać gro- 
madzeniem w znaczeniu świadomego i celowe- 
go tworzenia kolekcji, raczej należałoby je oce- 
nić jako zaśmiecanie bibliotek. 


, J. Wojciechowski: Z problemów orgam=acji =a- 
sobów bibliotec=nych. ..Przegląd Biblioteczny" 1998 
nr 1 s. 6. 


-- 


Tabela 3 
Struktura wplywów do bibliotek publicznych 


Rdc St,uktura "f-I)'"ÓW 
Zalrup Z innych bibliOId ,,1"'e""I'iY"Y 
1999 67,] b,d. bd. 
2!XXJ 58,6 bd bd 
2001 110,1 15,9 24,0 
2002 64,4 12,5 23,1 
2003 62,7 11,1 26,2 
2004 64,2 9,9 25,9 
200S 74,9 8,2 16,9 
2006 76,6 6,0 17,4 
= 79,7 ],6 16,7 


Selekcja 


Nieodłącznym elementem gromadzenia 
zbiorów bibliotek publicznych jest selekcja, 
która różni je od innych instytucji bibliotecz- 
nych. Biblioteki publiczne powinny bowiem 
posiadać księgozbiór żywy, stale uzupełniany 
najnowszymi nabytkami, a archiwizowanie 
zbiorów powinno w nich ograniczać się do 
materiałów związanych z regionem 2 . Te prawdy 
znane były od lat, ale przeszkody różnej natury 
spowodowały, że selekcja "ruszyła" dopiero 
w drugiej połowie lat 60. XX w., i to tylko dlate- 
go, że odbywala się na podstawie centralnie 
opracowanych wykazów selekcyjnych. Ich 
stosowanie zwalniało całkowicie bibliotekarzy 
z odpowiedzialności merytorycznej (w prakty- 
ce - przede wszystkim politycznej) przy usu- 
waniu zbiorów. Nie trzeba było też powoływać 
w tym celu żadnych komisji selekcyjnych. 


2 L. Biliński: Selekcja =biorów bibliotek public=- 
nych warunkiem racjonalnego gromad=enia. ..Bi- 
bliotekarz" 1995 nr 1 s. 18-24. 


9 


----'
>>>
W 1990 r. bibliotekarze stanęli przed nową 
rzeczywistością. Selekcja nie była już kierowa- 
na centralnie, należało samodzielnie podejmo- 
wać decyzje w sprawie usuwania zdezaktuali- 
zowanej lub nie czytanej literatury. Pomimo 
braku centralnego sterowania, rozmiary selek- 
cji wyraźnie wzrosły. Odważnie zachowywały 
się przede wszystkim duże biblioteki. Jednak 
wskaźniki pokazują podobny odsetek ubyt- 
ków w stosunku do ogółu zasobów w środo- 
wiskach wiejskich i miejskich. Niepokojące są 
natomiast przykłady ingerencji organizatorów 
bibliotek w proces selekcji. Zdarza się, że -nie 
rozumiejąc idei racjonalizacji zbiorów - albo jej 
zabraniają, albo sami przygotowują listy ksią- 
żek do ubytkowania. 


Tabela 4 
Zakup nowości i ubytki w bibliotekach 
publicznych w latach 1999-2007 


Lata lak", nO\\OŚci w wal. l.łJ)tki wwal. 
na 100 mieszkaia'Jw na loomieszbńców 
t999 5,6 9,0 
2000 5.5 9,5 
2001 5.4 10,0 
2002 5,2 11.9 
2003 5,1 8.9 
2004 6,6 9.6 
2005 9.0 10.2 
2006 9.2 10,6 
2007 9.5 11,8 


Wspólpraca bibliotck 


Biorąc pod uwagę skalę i potrzeby użytkow- 
ników bibliotek związane z różnorodnymi mate- 
riałami i obecną wielkość podaży wszelkiego 
typu dokumentów (książek, czasopism, płyt, 
kaset itp.), nie może być mowy o samowystar- 
czalności (kompletności, samoistności) kolek- 
cji w żadnej bibliotece. Biblioteka może bo- 
wiem zgromadzić więcej lub mniej potrzebnych 
zbiorów, obsłużyć większą lub mniejszą pu- 
bliczność i zrealizować w mniejszym lub więk- 
szym stopniu przypisane jej zadania, ale na 
osiągnięcie samowystarczalności nie ma 
szans. Współdziałanie bibliotek w zakresie 
gromadzenia zbiorów i obsługi użytkownika 
jest zatem nieuniknione. Należy ponadto od- 
różnić współpracę w obrębie jednej sieci bi- 
bliotecznej od współpracy zewnętrznej: dzie- 
dzinowej i lokalnej. Współpraca bibliotek 
w obrębie sieci jest stosunkowo najłatwiejsza 
i najbardziej realna. Najlepiej zorganizowaćją 
w dużych miastach, mających zazwyczaj dość 


10 


rozbudowaną sieć filii. Można tu podzielić za- 
dania pomiędzy poszczególne placówki oraz 
odpowiednio dostosować (zróżnicować) zbio- 
ry, np. przypisując filiom obowiązek podstawo- 
wej obsługi użytkowników (a więc poprzezzbio- 
ry uniwersalne), a usługi (i zbiory) bardziej wy- 
specjalizowane, lokalizując w bibliotece głów- 
nej (ewentualnie w wybranych filiach). W takim 
przypadku procesy gromadzenia i usuwania 
materiałów powinny być skoncentrowane w bi- 
bliotece głównej, ale przy utrzymaniu współpra- 
cy (konsultacji) z pracownikami filii. 
Reguły te na razie nie mają zastosowania 
w bibliotekach małomiejskich i gminnych, 
a więc na terenach, gdzie sieć jest rozproszona. 
Proces gromadzenia oraz usuwania zbędnych 
zasobów byłby z pewnością najbardziej wska- 
zany w obrębie sieci powiatowej. 
O współpracy coraz poważniej mówią i myślą 
bibliotekarze z bibliotek publicznych, i to nie tyl- 
ko w zakresie kształtowania zbiorów i uzupełnia- 
niakolekcji w obrębie własnej sieci. Według nich, 
rejestrowany od niedawna odpływ czytelników 
z ich placówek m.in. wynika coraz częściej 
z atrakcyjniejszej oferty bibliotek innych sieci, 
np. uczelnianych czy szkolnych. A zatem współ- 
praca w zakresie gromadzenia powinna obejmo- 
wać biblioteki różnych typów działające w jed- 
nym środowisku - nie tylko z powodu oszczęd- 
ności, ale również potrzeby specjalizacji i racjo- 
nalnego wykorzystania zbiorów. 
Na temat kształtowania zasobów bibliotek 
publicznych mamy obecnie prawie wyłącznie 
dane ilościowe]. Wiele wniosków - zarówno 
w ujęciu synchronicznym,jak i diachronicznym- 
można wyciągać na podstawie statystyki biblio- 
tecznej. Aktualne prace badawcze prowadzone 
w IKiCz pozwalająnajakościowe uzupełnienie 
wiedzy o zakupach do bibliotek publicznych. 
Wyniki pierwszych rozpoznań, dotyczących 
księgozbiorów bibliotek dla dzieci na wsi i w mie- 
ście sąjuż dostępne w postaci artykułów w pra- 
sie fachowej. Kolejne badanie o zasięgu ogólno- 
polskim, realizowane na przełomie 2008 r. i 2009 r., 
koncentruje się właśnie na zasadach organizacji 
zakupu nowości w bibliotekach publicznych 
oraz na ich wykorzystaniu. 


Barbara l3udyńska 
kierownik Pracowni Bibliolekoznawstwa 
IKiCz BN 


, O. Dawidowicz-Chymkowska: Księgo=biory dla 
{beci i mlod=ie=y w wiejskich hibliotekach gminnych - 
wstępne wyniki hadań. ..Poradnik Bibliotekarza" 2007 
nr 7-8 s. 13. 
* Cz. I artykulu w "PB" 2009 nr 6. 


--
>>>
Usługi online 
w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej we Wrocławiu 


URSZULA TOBOLSKA 


Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we Wro- 
cławiu jest największą na terenie województwa dol- 
nośląskiego biblioteką specjalistyczną gromadzącą 
zbiory z dziedziny edukacji. Biblioteka świadczy 
usługi informacyjne, których celem jest umotli- 
wienie szybkiego dostępu nauczycielom. studen- 
tom, uczniom oraz całemu środowisku oświatowe- 
mu do rótnorodnych źródeł wiedzy i informacji 
edukacyjnej. Autorka podejmuje zagadnienie wyko- 
rzystania WWW w działalności edukacyjnej i in- 
formacyjnej biblioleki. Szczególną uwagę kladzie 
się na usługę zdalnego dostępu utytkownika do baz 
danych DBP we Wrocławiu oraz na ich rozwój. 
W arlykule zasygnalizowano podejmowane próby 
digitalizacji zbiorów i udzial biblioteki w Dolnoślą- 
skiej Bibliotece Cyfrowej. 


Dzialalność informacyjna i edukacyjna 
biblioteki 


Zakres zadań Dolnośląskiej Biblioteki Peda- 
gogicznej we Wrocławiu jest szeroki; zapew- 
nia ona dostęp do źródeł wiedzy i informacji 
edukacyjnej dla kadry pedagogicznej w proce- 
sach nauczania, kształcenia się, dokształcania 
oraz doskonalenia; do materiałów wspierają- 
cych wykładowców w realizacji programu stu- 
diów, materiałów pomocnych studentom do 
studiowania; nowoczesnych źródeł infonnacji 
(zdalnych i na różnych typach nośników elek- 
tronicznych,jak CD-RaM-y, DVD). Biblioteka 
stwarza odpowiednie warunki i właściwą at- 
mosferę umożliwiającą nauczycielom i studen- 
tom naukę w dogodnym dla nich czasie. 
Wykorzystując posiadane możliwości in- 
formacyjne Dol:1ośląska Biblioteka Pedago- 
giczna we Wrocławiu przystąpiła w 2002 r. do 
tworzenia Dolnośląskiego Systemu Infonnacji 
Edukacyjnej. System działa w oparciu o zinte- 
growany system biblioteczny ALEPH, zapew- 
niający użytkownikom dostęp do katalogów 
i baz online biblioteki. Współtworzy go cała 
sieć wojewódzka bibliotek pedagogicznych, tj: 
Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we 
Wrocławiu (pełniąca funkcję koordynacyjną), 
biblioteki filialne DBP we Wrocławiu oraz bi- 
blioteki będące w zespołach z Powiatowymi 
Ośrodkami Doradztwa Pedagogicznego. 


-- 


Pracownicy, udzielając infonnacji eduka- 
cyjnej, bazują na bardzo bogatym warsztacie 
infonnacyjnym, którym dysponuje biblioteka. 
Jest on stale doskonalony. Głównym jego ele- 
mentem są książki z zakresu pedagogiki, psy- 
chologii, socjologii, jak też piśmiennictwo 
z zakresu informacji naukowej i biblioteko- 
znawstwa. Znajdują się też publikacje nauko- 
we i popularnonaukowe oraz wydawnictwa in- 
fonnacyjne z różnych dziedzin wiedzy. Na księ- 
gozbiór biblioteki składają się w dużej części 
publikacje prezentujące najnowsze teorie, 
innowacje i osiągnięcia pedagogiczne, a także 
opracowania metodyczne dla nauczycieli, pro- 
gramy nauczania oraz podręczniki szkolne. 
Kolekcję zbiorów uzupełniają książki z zakresu 
edukacji i oświaty okresu międzywojennego, 
a także z przełomu XIX i XX w. 
Na potrzeby infonnacyjne biblioteka utwo- 
rzyła różnego typu komputerowe bazy danych, 
Do dyspozycji czytelników pozostają elektro- 
niczne katalogi i bazy danych sieci bibliotek 
pedagogicznych województwa dolnośląskie- 
go. Katalog centralny zawiera ponad 180 tys. 
opisów bibliograficznych książek będących 
w posiadaniu poszczególnych bibliotek sieci. 
Współpraca na polu wspólnego katalogowa- 
nia 27 bibliotek sieci Dolnego Śląska przynosi 
ujednolicenie opracowania rzeczowego doku- 
mentów (w kilkunastu bibliotekach istnieje ten 
sam opis bibliograficzny). Czytelnik znajdzie 
też infonnacje zawierające materiały źródłowe, 
gromadzone tylko w DBP we Wrocławiu. 
Moduł Katalog książek zawiera informacje 
o ok. 90% książek znajdujących się w zbiorach 

BP we Wrocławiu. Jest sukcesywnie uzupeł- 
many. 
Kolejną dużą grupą materiałów źródłowych 
są czasopisma, których biblioteka prenumeru- 
je rocznie ok. 200 tytułów. Gromadzi większość 
tytułów czasopism pedagogicznych, meto- 
dycznych i psychologicznych o zasięgu ogól- 
nokrajowym, selekcyjnie dobrane tytuły pe- 
riodyków socjologicznych, społecznych, kul- 
turalnych, filozoficznych, z zakresu infonnacji 
naukowej i bibliotekoznawstwa. Dostępne są 
w bazie bibliograficznej artykułów z czasopism 
EDUKACJA. Podstawą bazy są adnotowane 
opisy bibliograficzne artykułów z czasopism 


11
>>>
opracowywanych przez pracowników Wy- 
działu Infonnacyjno-Bibliograficznego. Baza 
obejmuje materiał źródłowy od 1990 r. Pracow- 
nicy wydziału dbają o to, by baza była stale ak- 
tualizowana. Zawiera ponad 140 tys. artyku- 
łów z czasopism i jest wciąż powiększana. Chęć 
współtworzenia bazy i jej stałego powiększa- 
nia wyraziły również biblioteki w Jeleniej 
Górze, Legnicy, Wałbrzychu, Strzelinie i Świd- 
nICY. 
Biblioteka ponadto dysponuje bazą o na- 
zwie Edukacja na Dolnym Śląsku. Jak wskazuje 
nazwa gromadzone są w niej infonnacje z za- 
kresu szeroko rozumianej dolnośląskiej eduka- 
cji. W większości są to adnotowane opisy bi- 
bliograficzne artykułów z czasopism lokal- 
nych (materiał źródłowy od 2003 r.) i ogólno- 
polskich (od 1990 r.). 
W skład wzmiankowanego systemu OSIE 
wchodzą też dokumenty elektroniczne, na któ- 
re składają się przede wszystkim programy 
edukacyjne (na CD-ROM-ach znajdujących 
się w bibliotece) wspierające proces dydak- 
tyczny na wszystkich poziomach kształcenia. 
Biblioteka posiada w swoich zasobach progra- 
my dla każdego przedmiotu nauczania na 
wszystkich poziomach edukacyjnych, po- 
cząwszy od edukacji przedszkolnej do egzami- 
nów maturalnych i wstępnych na uczelnie 
wyższe. 
Filmy na kasetach VHS, to głównie pakiety 
multimedialne Powszechnej Wideoteki Eduka- 
cyjnej, PWN i innych wydawnictw - omawia- 
jące problemy oświaty w naszym kraju i kra- 
jach europejskich oraz fi Imy edukacyjne wspie- 
rające nauczanie poszczególnych przedmio- 
tów. Moduł Katalog filmów - zawiera infonna- 
cje o wszystkich filmach na kasetach wideo 
i na DVD,jakie znajdują się w bibliotece. 
Wychodząc naprzeciw potrzebom infonna- 
cyjnym czytelników w bibliotece zapoczątko- 
wano opracowywanie zasobów Internetu. 
W serwisie biblioteki udostępniane sąsklasy- 
fikowane, wyselekcjonowane pod kątem po- 
trzeb informacji edukacyjnej zasoby sieci 
WWW. Wśród nich znajduje się: 
l. Projekt o nazwie "Edukacyjne zasoby In- 
ternetu", tzw. linki edukacyjne, do którego re- 
alizacji biblioteka wrocławska (koordynator 
projektu) zaprosiła inne biblioteki pedagogicz- 
ne (9 bibliotek sieci dolnośląskiej i I I bibliotek 
pedagogicznych sieci ogólnopolskiej). Są to 
adnotowane adresy stron internetowych doty- 


12 


czące określonych zagadnień edukacyjnych, 
opracowywane i stale aktualizowane przez na- 
uczycieli bibliotekarzy biorących udział 
w przedsięwzięciu. Opracowanych jest 137 
haseł, głównie z zakresu dydaktyki poszcze- 
gólnych przedmiotów nauczania, psychologii 
i pedagogiki. 
2. Wybrane specjalistyczne bazy i serwisy 
skierowane do nauczycieli i innych zaintereso- 
wanych poszczególnymi dyscyplinami nauki. 
Są to adnotowane adresy baz i serwisów do- 
stępnych w Internecie z niektórych dziedzin 
wiedzy, m.in. edukacji, psychologii, literatury, 
sztuki, sportu, techniki, nauk medycznych oraz 
bazy Biblioteki Narodowej. 
3. Raporty edukacyjne zamieszczone w In- 
ternecie. 
4. E-czasopisma dostępne w wersjach elek- 
tronicznych, 
5, Adresy internetowe instytucji zajmują- 
cych się doskonaleniem zawodowym nauczy- 
cieli i instytucji edukacyjnych - ogólnopolskie 
i wrocławskie (m.in. MEN, OKE, Kuratorium 
Oświaty we Wrocławiu). 
6, Adresy internetowe bibliotek wrocław- 
skich. 
7, Serwisy prasowe dotyczące edukacji i ak- 
tualności oświatowe. 
8. System Infonnacji Prawnej LEX. Jest to 
bogata, co miesiąc aktualizowana baza infonna- 
cji prawnej, zawierająca teksty aktów praw- 
nych. Bazajest dostępna offline w Infonnato- 
ńum biblioteki. 
Na bazie posiadanego potencjału infonna- 
cyjnego pracownicy Wydziału Infonnacyjno- 
Bibliograficznego udzielają infonnacji biblio- 
graficznych i rzeczowych. Infonnatoriumjest 
bardzo ważnym miejscem biblioteki. Stałe dy- 
żury pełni nauczyciel bibliotekarz, który udziela 
czytelnikom infonnacji dotyczących wyszuki- 
wania i zamawiania poszukiwanych źródeł. 
Obecnie zmienia się miejsce, w którym udziela- 
na jest infonnacja edukacyjna. Czytelnik korzy- 
sta z katalogu elektronicznego działającego 
w oparciu o zintegrowany system biblioteczny 
-ALEPH. Oznacza to, że zbiory zamawiane są 
elektronicznie, a czytelnik jest zobowiązany do 
posiadania specjalnej karty elektronicznej. 
W Infonnatorium przygotowano sześć stano- 
wisk komputerowych, przy których użytkow- 
nicy mogą korzystać z katalogów i baz danych 
online biblioteki, mają dostęp do Internetu, 
a na jednym ze stanowisk - do Systemu Infor- 


I 


--
>>>
macji Prawnej LEX. Zmienia się też i rozwija rola 
nauczyciela bibliotekarza. Zajmuje się on 
głównie nawigowaniem wiedzą i informacją, 
a nie tylko jej gromadzeniem i opracowaniem, 
Działanie Dolnośląskiego Systemu Informacji 
Edukacyjnej przyczyniło się m.in. do szybsze- 
go dostępu do specjalistycznej i wyselekcjo- 
nowanej informacji edukacyjnej, podniosło też 
jakość usług świadczonych na rzecz środowi- 
ska oświatowego. 
Obok działalności informacyjnej pracowni- 
cy wydzialu prowadzą także działalność edu- 
kacyjną. Realizują zajęcia dla uczniów i studen- 
tów nt. źródeł informacji w bibliotece nau- 
kowej na przykładzie DBP, redagowania 
bibliografii załącznikowej i przypisów biblio- 
graficznych (dokumenty drukowane i elektro- 
niczne), wyszukiwania informacji w kompute- 
rowych bazach DBP. 
Ponadto organizowane są praktyki zawodo- 
we dla studentów bibliotekoznawstwa i infor- 
macji naukowej oraz słuchaczy studium poma- 
turalnego kierunku bibliotekarskiego. Kadrze 
pedagogicznej różnego typu placówek eduka- 
cyjnych biblioteka oferuje warsztaty w zakre- 
sie wyszukiwania informacji w zautomatyzo- 
wanym systemie bibliotecznym ALEPH. Dla 
nauczycieli bibliotekarzy prowadzone są szko- 
lenia dotyczące metodyki pracy bibliotekar- 
skiej oraz konsultacje indywidualne z zakresu 
gromadzenia zbiorów, opracowania dokumen- 
tów i tworzenia warsztatu informacyjnego. 
Natomiast dla nauczycieli, pedagogów 
i psychologów organizowane są wykłady, 
konferencje szkoleniowe i metodyczne oraz 
spotkania nt. aktualnych problemów dydak- 
tyczno-wychowawczych szkoły. 
Podkreślić trzeba, że proces nabywania 
umiejętności korzystania z biblioteki i posługi- 
wania się źródłami informacji wymaga aktyw- 
ności zarówno ze strony dostarczających 
usługę, jak i jej odbiorców. 


Uslugi online prowadzonc przcz bibliotckę 


Współczesną rzeczywistość komunika- 
cyjną z użytkownikiem biblioteki kształtują 
nowe technologie informacyjno-komunikacyj- 
ne. Globalna sieć komputerowa staje się coraz 
powszechniejszym źródłem gromadzenia, prze- 
chowywania i udostępniania informacji w pol- 
skich bibliotekach. Dolnośląska Biblioteka Pe- 
dagogiczna we Wroclawiu modernizuje swoją 


-- 


działalność informacyjną, kierując się potrze- 
bami użytkowników. Dostosowuje też komuni- 
kację do potrzeb użytkownika. Standardem 
jest umieszczenie na stronie domowej bibliote- 
ki adresu poczty elektronicznej placówki, 
a także adresów e-mail dyrekcji i kierowników 
wydziałów. Instytucjajest dzięki temu mniej 
anonimowa i wyraża swoją otwartość na oto- 
czenie. 
Biblioteka coraz częściej realizuje e-usługi, 
odbywające się w dostępie zdalnym. Pod poję- 
ciem dostępu zdalnego (rem ole access) należy 
rozumieć ,,(on) możliwość korzystania z zaso- 
bów przechowywanych na innym stanowi- 
sku, tj. w innym komputerze, połączonym sie- 
cią ze stroną zamawiającą". 
Dostęp do zasobów elektronicznych biblio- 
teka zorganizowała poprzez swoją stronę do- 
mową www.dbp.wroc.pl. Strona WWW służy 
też stałemu informowaniu o ofercie biblioteki. 
Zamieszcza się tu aktualne informacje o zakresie 
pracy dydaktycznej biblioteki - zajęciach dy- 
daktycznych dla uczniów i studentów, szkole- 
niach dla nauczycieli i nauczycieli bibliotekarzy 
(wraz z załączonymi materiałami szkoleniowy- 
mi), tematy wystaw itp. 
W ostatnich latach, w związku z informaty- 
zacją biblioteki, szczególny nacisk położony 
jest na promocję biblioteki. Obok praktykowa- 
nych dawnych form informacyjno-promocyj- 
nych (materiały reklamowe, wystawy, opraco- 
wywanie informacji o pracy biblioteki), egzy- 
stują formy nowe, pozwalające na kontakty 
z użytkownikami drogą elektroniczną,jak: sys- 
tematyczna aktualizacja serwisu internetowe- 
go, wysyłanie informacji o bibliotece do inter- 
netowych portali i serwisów bibliotekarskich, 
czy edukacyjnych. 
Współczesny użytkownik biblioteki peda- 
gogicznej coraz częściej nastawiony jest na 
zaspokojenie swoich potrzeb informacyjnych 
poprzez wykorzystanie sieci. Zakup i instalacja 
zintegrowanego systemu bibliotecznego 
ALEPH pozwoliły na wprowadzenie usługi dla 
czytelników w systemie zdalnym. Bazy danych 
Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej we 
Wroclawiu widoczne są w Internecie, dlatego 
każda osoba szukająca konkretnych źródeł ma 
wgląd w ich zawartość. Czytelnik majednocze- 
śnie dostęp do zasobów pedagogicznych bi- 
bliotek sieci wojewódzkiej i może zamawiać 
egzemplarze we wszystkich bibliotekach, do 
których korzystania ma uprawnienia. Ma też 


13
>>>
wgląd do swojego konta. Bezpośredni dostęp 
do katalogów i baz biblioteki przez WWW jest 
możliwy przez całą dobę. Świadcząca ta- 
kie usługi biblioteka pedagogiczna staje się dla 
klientów atrakcyjna, gdyż znacznie oszczędza 
ich czas i wysiłek. 
Ponad 90% zbiorów biblioteki znajduje się 
w katalogu online. Poprawiło to znacznie ich 
dostępność, ponieważ w świadomości wielu 
(zwłaszcza młodych użytkowników) zbiory, 
których nie ma w katalogu komputerowym po 
prostu nie istnieją. Przygotowana instrukcja 
posługiwania się katalogiem pozwala użyt- 
kownikom na samodzielne poszukiwania. 
Upraszcza się przy tym metody wyszukiwania 
infonnacji. 
W 2006 r. DBP we Wrocławiu wprowadziła 
nową usługę dla użytkowników - skanowanie 
materiałów bibliotecznych dla osób posiadają- 
cych kartę biblioteczną uprawniającą do wy- 
pożyczeń poza bibliotekę. Zamówienie można 
składać w Katalogu Centralnym, tak jak zama- 
wia się książki i inne materiały biblioteczne. 
Opłatę za usługę rejestruje się na koncie czy- 
telnika, który rozlicza się z biblioteką w dogod- 
nym dla siebie czasie. Dla realizacji zamówień 
na zbiory zaprojektowano fonnu larz zamówie- 
nia, który po wypełnieniu przez czytelnika 
przesyłany jest do biblioteki drogą e-mailową. 
Zeskanowane materiały otrzymuje czytelnik 
drogą elektroniczną lub w formie zapisu na CD 
- pocztą. 
Opracowano dokładną procedurę odbioru 
zamówienia, przygotowania i przesyłania mate- 
riału oraz instrukcję skanowania i konwersji do 
fonnatu pdfzamówionych materiałów. 
Coraz powszechniejsza staje się komunika- 
cja e-mailowa z czytelnikiem. Infonnacja udo- 
stępnianajest nie tylko na miejscu, ale także 
przez Internet jako usługa informacja@dbp. 
wroc.pl. Usługa e-infonnacji została wdrożona 
w 2006 r. Pozwala na korespondencję z czytel- 
nikami za pomocą poczty e-mailowej, przesy- 
łanie tą drogą potrzebnych materiałów biblio- 
tecznych (np. zestawienia bibliograficzne). 
Kontakt e-mail ułatwia wyrażanie opinii czytel- 
ników o bibliotece. Podobne zadanie spełnia 
usługa e-ekspert, gdzie zainteresowany na- 
uczyciel może uzyskać odpowiedź na nurtują- 
ce go zagadnienia dotyczące awansu zawodo- 
wego. 


14 


,.- 


Kolejnym rodząjem e-usług, których podjęła 
się placówka, jest współudział Dolnośląskiej 
Biblioteki Pedagogicznej w projekcie regional- 
nej biblioteki cyfrowej. W listopadzie 2004 r. 
z inicjatywy środowiska bibliotekarskiego i in- 
formatycznego Wrocławia powstała Dolno- 
śląska Biblioteka CyfTowa. Głównym celem za- 
inicjowania prac było umożliwienie wyszuki- 
wania, przeglądania i udostępniania drogą 
elektroniczną zasobów bibliotecznych biblio- 
tek współuczestniczących w projekcie. W bi- 
bliotece cyfTowej zgromadzono zdigitalizowa- 
ne materiały naukowo-badawcze, z których 
dzięki sieciowemu rozpowszechnianiu mogą 
korzystać wszyscy użytkownicy Internetu. 
Czytelnika interesuje dostęp do zajmujących 
go treści bez konieczności odwiedzania biblio- 
teki. DBPwe Wrocławiu została przyłączona 
do konsorcjum Dolnośląskiej Biblioteki CyfTo- 
wej w dniu 28.11.2007 r. 
Udział biblioteki wrocławskiej ma na celu 
udostępnianie kompletnego tematycznie zbio- 
ru (zwłaszcza regionalnego) i umożliwienie 
użytkownikom korzystanie z niego. np. mate- 
riałów dotyczących edukacji na Dolnym Ślą- 
sku, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju 
szkolnictwa w latach 1945-1955 oraz gromadze- 
nie, opracowanie i publikacja monografii dol- 
nośląskich szkół. 
Problemem, z którym muszą się zetknąć pol- 
skie biblioteki (w tym też i biblioteka wrocław- 
ska), jest digitalizacja (archiwizacja) danych 
źródłowych. Procesy digitalizacyjne, czyli 
tworzenie zasobów cyfrowych, to kolejny kie- 
runek dzialań w zakresie tworzenia repozyto- 
rium cyfrowego biblioteki. To początek prac 
nad zdigitalizowaniem i udostępnianiem treści 
źródłowych dotyczących rodzimego obszaru 
biblioteki (edukacja). To przedsięwzięcie wy- 
maga dobrego sprzętu i wiedzy na temat digi- 
talizacji i sposobów udostępniania zbiorów 
w fonnie cyfrowej. To również istotne zadanie 
organizacyjne polegające na wypracowaniu 
polityki tworzenia zbiorów cyfrowych, jak też 
rozbudowy liczby stanowisk związanych 
z tworzeniem kolekcji cyfTowych. 
Prace nad digitalizacją rozpoczęto od sta- 
rych, a zarazem najcenniejszych zbiorów bi- 
blioteki. Nacisk położono na digitalizację dzie- 
dzictwa biblioteki wrocławskiej. Decydując się 
na powstanie wirtualnego repozytorium, bi- 


-
>>>
r- 


blioteka podjęła prace nad zabezpieczeniem 
i udostępnieniem cennej, liczącej ponad 2 tys. 
książek kolekcji "Edukacja 1\ RP". Są to bardzo 
znaczące zbiory zgromadzone w DBPwe Wro- 
cławiu. 
To przedsięwzięcie umożliwi korzystanie 
z tej cennej kolekcji w formie najbardziej przyja- 
znej dla użytkownika, bez konieczności odwie- 
dzania biblioteki. Biblioteka umożliwiać będzie 
szeroki, zdalny dostęp do najcenniejszych za- 
bytków kultury piśmienniczej. 
Zaletą procesu digitalizacji zbiorów jest 
ochrona oryginałów (istotna zwłaszcza przy 
ochronie unikatowych materiałów), nieograni- 
czona liczbajednoczesnych czytelników, nie- 
ograniczony w czasie dostęp do systemu. 
Z drugiej strony repozytoria (archiwa) dorob- 
ku naukowego stanowić mogą element promo- 
cji biblioteki. 
Zamknięte i statyczne składowiska infor- 
macji ustępują miejsca nowym, interaktyw- 
nym i otwartym platformom cyfrowym. 
W wirtualnej przestrzeni można odnaleźć już 
kilka ciekawych pomysłów. Biblioteka planu- 
je współuczestnictwo w Otwartej Platformie 
Edukacyjnej Gako centrum informacj i i eduka- 
cji). W założeniu ma to być system otwarty 
i dostępny online dla osób zainteresowanych 
nauczaniem i uczeniem się (w tym również 
bardzo przydatna inicjatywa dla osób niepeł- 
nosprawnych ). 
Platforma edukacyjna będzie używana 
przez instytucje oświatowe Dolnego Śląska. 
W założeniu możliwe stanie się np. przeprowa- 
dzanie wszelkiego rodzaju szkoleń w trybie na- 
uczania na odległość. Udział biblioteki w pro- 
jekcie dotyczyć będzie udostępniania przez 
bibliotekę pełnotekstowych źródeł informacyj- 
nych (ze zbiorów biblioteki),jak też opracowy- 
wanych przez bibliotekę edukacyjnych zaso- 
bów Internetu. Szczególnie biblioteka będzie 
promować i udostępniać zbiory utrwalone 
w formie cyfrowej -ciekawe, rzadkie i cenne 
publikacje o tematyce regionalnej i o edukacji 
regionalnej: książki, czasopisma, dokumenty 
życia społecznego. Stworzenie platformy 
z pewnością przyczyni się do budowania i po- 
głębiania współpracy bibliotek z innymi insty- 
tucjami edukacyjnymi. 


-- 


Podsumowanie 


Dzięki wdrożeniu systemu bibliotecznego 
ALEPH biblioteka wrocławska oraz biblioteki 
pedagogiczne sieci województwa dolnoślą- 
skiego mają szerokie spektrum działań informa- 
cyjnych i edukacyjnych oraz perspektywę 
podniesienia standardu usług bibliotecznych 
i jakości udostępnianych informacji. 
Tworzenie biblioteki nowej generacji trzeba 
rozpocząć przede wszystkim od uświadomie- 
nia sobie konieczności zmian i kontynuować 
zapoczątkowane inicjatywy podjęte w celu 
podwyższeniajakości usług Gak m.in. e-mailo- 
wa komunikacja z czytelnikiem). Repertuar 
usług oferowanych przez Wydział powinien 
być stale poszerzany i dostosowywany do 
faktycznych potrzeb kI ientów - użytkowni- 
ków. Ważny jest przepływ informacji, dlatego 
też potrzeby informacyjne użytkowników są 
stale badane. I im poświęca się sporo uwagi. 
Dolnośląska Biblioteka Pedagogiczna we 
Wrocławiu dokładnie je analizuje. Stało się to 
problemem priorytetowym. Rodzi to z kolei ko- 
nieczność świadczenia nowych usług infor- 
macyjno-bibliotecznych, a tąkże przygotowa- 
nia użytkowników do wykorzystania możliwo- 
ści,jakie daje nowa technologia informacyjna 
(wyszukiwania elektronicznego). Użytkowni- 
cy uczestniczą w cyklu bezpłatnych szkoleń 
z zakresu efektywnego wyszukiwania informa- 
cji poprzez katalogi i bazy danych online Dol- 
nośląskiej Biblioteki Pedagogicznej. Wycho- 
dząc naprzeciw oczekiwaniom użytkowników 
biblioteka stale poszerza swą ofertę elektro- 
nicznych źródeł informacji. W bliskiej przy- 
szłości będzie mogła łączyć zapewnienie do- 
stępu zarówno do materiałów drukowanych, 
jak i cyfrowych. Tu też widzi się potrzebę prze- 
analizowania zakresu i stopnia dostępu do za- 
sobów cyfrowych przez czytelników. 
Badania pozwalają na poświęcenie uwagi 
na problem jakości pracy placówki. Świado- 
mość dostępności oraz otwarcia na potrzeby 
użytkowników stale rośnie. Rola bibliotek pe- 
dagogicznych polega przede wszystkim na 
tym, aby nadążać, a nawet wyprzedzać potrze- 
by informacyjne klientów tych instytucji. Bi- 
bliotekarz powinien być nastawiony na użyt- 
kownika i służyć zainteresowanym sposobami 
dostępu do wiedzy, Permanentna edukacja 


15
>>>
infonnacyjno-komunikacyjna powinna stać się 
stałym elementem jego doskonalenia zawodo- 
wego. 
Biblioteka dąży do tego, by stać się pla- 
cówką otwartą na użytkownika. Podejmuje 
działania, które powodująjej odchodzenie od 
tradycyjnej koncepcji bibliotekijako miejsca 
uporządkowanego przechowywania doku- 
mentów, co szczególnie widoczne jest w no- 
wych rozwiązaniach architektonicznych. 
W 2007 r. biblioteka otrzymała nowe lokum. 
Nowa placówka zaprojektowana została jako 
interaktywne miejsce edukacji, z wielofunkcyj- 
nymi przestrzeniami (strefy do pracy indywi- 


dualnej i grupowej, sale wystawiennicze itp.). 
Biblioteka cieszy się popularnością wśród stu- 
dentów i nauczycieli. Bogaty księgozbiór, 
łatwy dostęp do źródeł elektronicznych - 10 
atuty placówki. Biblioteka weszła w nowy wy- 
miar bibliotekarstwa, a pracownicy nadają mu 
fonnę. Dzięki temu podniósł się znacząco po- 
ziom i ranga obsługi czytelników. 


Urszula Tobolska 
nauczyciel bibliotekarz 
w Dolnośląskiej Bibliotece Pedagogicznej 
we Wrocławiu 


Kropla, ale wartościowa... 


MAGDALENA GOGULSKA-DĘBSKA 


..To. co robimy, to kropla... ale zabrakłoby jej 
w oceanie. gdyby jej lam nie było..... 
(Matka Teresa z Kalkuty) 


W 2009 r. mija 25 lat, od kiedy w strukturze 
Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książni- 
cy Kopernikańskiej I w Toruniu pojawił się 
nowy dział-Ośrodek Czytelnictwa Chorych 
i Niepełnosprawnych. Jego pomysłodawca 
i wieloletni kierownik - Franciszek Czajkowski 
- w czasie wielu podrM:y zagranicznych miał 
okazję obserwować światowe rozwiązania 
w zakresie obsługi bibliotecznej osób niepeł- 
nosprawnych. Postanowił stworzyć bibliotekę 
dla osób, którym stan zdrowia oraz różnego 
rodzaju niesprawności utrudniają korzystanie 
z tradycyjnych książek drukowanych. Na bazie 
funkcjonującej już wcześniej w Toruniu biblio- 
teki dla osób niewidomych powstała placówka 
jedyna w swoim rodzaju (pierwsza taka w Pol- 
sce), która umożliwia osobom niepełnospraw- 
nym, chorym i starszym kontakt z książką, 
będąc zarazem przyjaznym miejscem, w którym 
można spotkać drugiego człowieka i uczestni- 
czyć w życiu kulturalnym. 
W ciągu minionych 25 lat wiele się w Polsce 
zmieniło - zaczęto zauważać problemy osób 


I Wówczas - Wojewódzka Bihlioteka Puhliczna 
i Ksią:tnica Miejska w Toruniu 


16 


chorych i starszych, częściej respektowane są 
prawa osób niepełnosprawnych do godnego 
życia i pełnego uczestnictwa we wszystkich 
jego dziedzinach. Więcej mówi się również 
o potrzebach czytelniczych osób z różnego 
rodzaju niepełnosprawnościami, wzrosła liczba 
placówek gromadzących m.in. książki mówio- 
ne, adresowane do osób n iewidomych i słabo- 
widzących. Zmienia się też typowa biblioteka- 
w jej zasobach pojawiają się zbiory multime- 
dialne, komputer stał się powszechnym narzę- 
dziem pracy bibliotekarza, użytkownikom pla- 
cówki udostępniany jest Internet, źródło 
wszechstronnej (choć nie zawsze wiarygod- 
nej) infonnacji. Ponadto, za pomocą Internetu 
i zamieszczanych w nim katalogów bibliotek, 
użytkownicy nie muszą wychodzić z domu, by 
znaleźć i zamówić interesującą ich książkę. 


25 lat Ośrodka Czytelnictwa 
Chorych i Niepelnosprawnych 
w Toruniu 


Biblioteki powoli się przeobrażają - z miej- 
sca, w którym królowały tradycyjne książki 
i czasopisma - w nowoczesne, otwarte na po- 
trzeby czytelników, placówki. Są to jednak 
zmiany powolne i z pewnością minie jeszcze 
wiele lat, zanim codziennością staną się biblio- 
teki, do których przyjść będzie mógł każdy- 
zarówno miłośnik typowej książki czarnodru- 
kowej,jak i osoba niewidoma, poszukująca au- 
diobooków, dziecko z dysleksją, potrzebujące 


--
>>>
, l 


I, 


, r1 


,
.',. 
0' I . 
I I 
I 


t r' 
. 


I 
i " . 


..l. 
 


, yt' 
, "I' 


, ' 

 . 


..
 


Lekcja biblioteczna 


specjalnie opracowanej lektury oraz osoba 
starsza, której kłopoty ze wzrokiem pozwalają 
czytać jedynie książki wydrukowane powięk- 
szoną czcionką. 
Już od 25 lat taką placówką "dla wszyst- 
kich" stara się być Ośrodek Czytelnictwa Cho- 
rych i Niepełnosprawnych. Zróżnicowane for- 
my książek 2 , szeroki wybór alternatywnych 
materiałów czytelniczych (m.in. bajek i filmów, 
muzyki, zabawek edukacyjnych), starannie 
dobierana literatura naukowa oraz czasopi- 
śmiennictwo fachowe - zapewniają szerokie- 
mu gronu użytkowników (również za pośred- 
nictwem sieci punktów bibliotecznych]) 
dostęp do potrzebnych materiałów. Ale działal- 
ność ośrodka nie ogranicza się tylko do udo- 
stępniania zainteresowanym zasobów biblio- 
teki. Placówka niemal od początku swego 
istnienia "wychodziła" poza ramy typowej bi- 
blioteki, dostosowując się do potrzeb swoich 
czytelników. Przykładowo "opieką biblio- 
teczną" objęci zostali ci użytkownicy, którym 
choroba lub niepełnosprawność uniemożliwia 
dotarcie do placówki. Trzy razy w miesiącu- 
w ustalone dni - bibliotekarze ośrodka wy- 
jeżdżają do domów tych osób, dostarczając im 
starannie wybrane książki. Dla ciężko chorych, 
często samotnych ludzi, te regularne wizyty 


1 W zbiorach ośrodka, obok tradycyjnych ksią2:ek 
czarnodrukowych, udostępniane są równiet ksiątki 
"mówione" na kasetach magnelofonowych, a takte 
ksiątki na plylach CD, ksią2:ki w formatach DAISY 
oraz CZYTAK. 
] Za pośrednictwem sieci 28 punktów bibliotecz- 
nych ośrodek zaopatruje w materiały liczną grupę 
czytelników - mieszkańców domów pomocy spo- 
lecznej. pacjentów hospicjów i szpilali psychiatrycz- 
nych. uczestników terapii zajęciowej. uczniów szkól 
specjalnych oraz integracyjnych itd. 


-- 


są wyjątkowym, wyczekiwanym z niecierpli- 
wością wydarzeniem. Dla wielu z nich bowiem 
są one nie tylko dostawą nowej partii książek 
do czytania, lecz przede wszystkim okazją do 
rozmowy z drugim człowiekiem. 
Ośrodek - dzięki zatrudnionemu pedago- 
gowi -przybliża świat książek dzieciom i mło- 
dzieży z różnego rodzaju niepełnosprawno- 
ściami intelektualnymi. Są to zarówno czytelni- 
cy biblioteki, jak i grupy ze szkół specjalnych, 
warsztatów terapii zajęciowej itp. Dla wielu 
z nich biblioteka stała się ulubionym miejscem 
cotygodniowych spotkań, na które wytrwale 
przychodzą mimo złej pogody czy gorszego 
samopoczucia. 
Bardzo istotnym elementem działalności 
placówki są również lekcje biblioteczne, pro- 
wadzone dla "pełnosprawnych" uczniów 
szkół ogólnokształcących. Podczas godzinne- 
go - zazwyczaj - spotkania dzieci zapoznają 
się z różnorodnymi materiałami czytelniczymi, 
odkrywając tym samym, że osoba niewidoma, 
głucha czy też z odbiegającym od "nonny" IQ 
też może być pełnoprawnym członkiem biblio- 
teki, a co za tym idzie - pełnoprawnym człon- 
kiem społeczeństwa. Lekcje te są świetną 
okazją do kształtowania właściwych postaw 
wobec osób niepełnosprawnych. Istotnąrolę 
w tym procesie odgrywa również wizyta zwie- 
dzających placówkę w Galerii Twórczości Nie- 
pełnosprawnych, mieszczącej się na I piętrze 
budynku. Funkcjonuje ona w ośrodku od 
1990 r. i prezentowane są w niej prace twórców 
indywidualnych oraz prace zbiorowe, powsta- 
jące np. w domach pomocy społecznej, warsz- 
tatach terapii zajęciowej, szkołach specjal- 
nych. Dzieci i młodzież, oglądając wystawy 
(zmieniane średnio co 3 miesiące), uświada- 
miają sobie, że ten "inny" człowiek - bo chory 
lub niesprawny - to także osoba pełnowarto- 
ściowa, często znakomity artysta. 
Ośrodek, poza obsługą biblioteczną oraz 
prowadzeniem zajęć dla dzieci, zajmuje się rów- 
nież pracą z osobami dorosłymi. Od wielu lat 
w placówce organizowane są spotkania, adre- 
sowane właśnie do osób dorosłych, nie tylko 
tych "zrzeszonych" przy bibliotece 4 . Odby- 


· Na spotkanie mote przyjść katdy zainteresowa- 
ny lematem prelekcji, nie tylko osoby korzyslające 
z zasobów placówki. Informacje o spotkaniach za- 
mieszczane są bowiem w Toruńskim Informatorze 
Kulturalno-Artyslycznym "Ikar" - bezplalnym mie- 
sięczniku wydawanym przez Urząd Miasta Torunia, 
dostępnym w placówkach kulturalnych. a takle więk- 
szych klubach i restauracjach. 


17
>>>
,I 


.1 
. I 


! f ,-, . 
.llj _.' 



 


Podczas zabawy literackiej 


wają się one średnio co dwa tygodnie, zawsze 
w poniedziałki o stałej porze, gdy placówka 
jest jeszcze zamknięta dla wypożyczających. 
Osoby przychodzące na spotkania są witane 
przez bibliotekarzy, częstowane kawą i herbatą 
do wyboru (z symbolicznym ciastkiem), ale 
najważniejsza jest przyjazna atmosfera, panu- 
jąca w bibliotece. 
Tematyka spotkań jest bardzo różnorodna: 
od prelekcji podróżniczych po spotkania doty- 
czące historii regionu. Szczególnie dużą popu- 
lamością cieszą się relacje z podróży, podczas 
których zgromadzeni mają możliwość pozna- 
wania innych krajów (często z wykorzysta- 
niem slajdów i przezroczy), kultur oraz egzo- 
tycznej fauny i flory odległych krain. (Zdarza 
się, że na takie spotkania przychodzi ponad 40 
osób). O swoich wyprawach wielokrotnie opo- 
wiadali zaprzyjaźnieni z placówką znani pod- 
różnicy-Zdzisław Preisner, Romuald Koper- 
ski oraz Edward ŚwitaIski. 
Równie chętnie użytkownicy biblioteki przy- 
chodzą na spotkania poświęcone rozmaitym 
zagadnieniom - np. historii czekolady czy 
kawy na przestrzeni wieków, prelekcje przybli- 
żające sylwetki np. świętych, znanych twór- 
ców czy wybitnych mieszkańców regionu, po- 
gadanki o obyczajach i obrzędach świątecz- 
nych itp. Użytkownicy biblioteki do dziś mile 
wspominają prelekcję na temat hodowli psz- 
czół, której lwią część zajęła degustacja miodu 
z pasieki prelegentów. 
Oczywiście - nie brakuje również spotkań 
dotyczących literatury, często prowadzonych 
przez pracowników ośrodka. Zazwyczaj są to 
przeglądy literatury, w czasie których osoba 
prowadząca prezentuje godne przeczytania 
książki, czasami są to dyskusje nad ciekawą 


18 


l' . 


książką, spotkania poświęcone poszczegól- 
nym autorom czy spotkania z poezją. Sporym 
zainteresowaniem cieszą się też tzw. zabawy li- 
terackie, czyli gry i quizy dotyczące książek. 
Tego typu spotkania "na wesoło" wzbogaco- 
ne są o elementy zabaw ruchowych (np. tań- 
czenie "na siedząco") i spotykają się z ciepłym 
przyjęciem uczestników, którzy chętnie i ak- 
tywnie biorą w nich udział. Dużą popularno- 
ścią cieszą się także spotkania polegające na 
wspólnym śpiewaniu - np. kolęd, pieśni pa- 
triotycznych czy piosenek biesiadnych. Mile 
widziane są też spotkania muzykoterapeutycz- 
ne czy reminiscencyjne, w czasie których głos 
mają właśnie oni - uczestnicy, wspominając 
minione lata. 
W miarę skromnych możliwości do placów- 
ki zapraszane są również znane z mediów oso- 
bistości - goszczono m.in. Jerzego Michotka, 
znanego z serialu "Dom", Barbarę Wachowicz 
- pisarkę słynącą m.in. z doskonałych biografii 
wielkich Polaków. Hannę Kamińską, Ryszar- 
da Nadrowskiego, Ksawerego Jasieńskiego 
i Leszka Teleszyńskiego, niezmiernie lubia- 
nych przez czytelników lektorów książek mó- 
wionych. 
Organizując spotkania, bibliotekarze ośrod- 
ka starają się wychodzić naprzeciw oczekiwa- 
niom ich uczestników, pytając o zainteresowa- 
nia i propozycje kolejnych spotkań. Użytkow- 
nicy placówki często sami sugerują tematy 
prelekcji i chętnieje przygotowują, tak więc 
obok fachowców - podróżników, pisarzy i hi- 
storyków, pojawiają się czytelnicy biblioteki 
oraz osoby zaprzyjaźnione z placówką, chcące 
podzielić się swoimi wrażeniami z podróży do 
dalekich krajów, ciekawie opowiadający 
o swoich pasjach i doświadczeniach. Spotka- 


,," 
I 


'.. 
.:.."':"-- 
',. ....'
' 


... 



 


Fragment jednej z wystaw w Galerii 


ł 
ł 


-
>>>
nia te są zatem doskonałą okazją do wzbogaca- 
nia wiedzy i rozwijania zaintcresowall- niejed- 
nokrotnie zdarzyło się, że pod wpływem danej 
prelekcjijej uczestnicy sięgali po książki i inne 
materiały biblioteczne. by dowiedzieć się więcej 
na dany temat. Wielokrotnie też, zachęceni 
przez prelegentów, wypożyczali książki, prezen- 
towane podczas przeglądów czy dyskusji. 
Początkowo te poniedziałkowe spotkania 
były dla osób niepełnosprawnych jedną z nie- 
wielu możliwości uczestniczenia w życiu kultu- 
ralnym. Stosunkowo rzadko organizowane 
były imprezy kulturalne dla społeczeństwa 
z myśłą o niepełnosprawnych. Niedostępne 
budynki (brak podjazdów. wind, specjalnych 
oznakowań oraz dostosowanych toalet), 
a przede wszystkim niefonnalna bariera w ko- 
munikacji osób sprawnych z niepełnospraw- 
nymi - wszystko to utrudniało użytkownikom 
biblioteki uczestnictwo w życiu kulturalnym. 
Dla wielu osób niepełnosprawnych, ponie- 
działkowe spotkania w ośrodku stały się zatem 
ważnym elementem życia społecznego. Biblio- 
teczne prelekcje - bez biletów wstępu, 
o różnorodnej i ciekawej tematyce, organizo- 
wane w dostosowanym architektonicznie bu- 
dynku, w miejscu, w którym każdy spotkał się 
z życzłiwym przyjęciem, cieszyły się dużą po- 
pularnością. Dziś. mimo iż oferta kulturalnajest 
bogatsza, a dostępność do budynków uży- 
teczności publicznej znacznie się poprawiła, 
użytkownicy placówki nadal przychodzą w po- 
niedziałkowe poranki do biblioteki. Dla wielu 
z nich spotkania są nie tylko okazją do posze- 
rzania horyzontów, ale też miejscem spotkania 
drugiego człowieka - przyjaznego biblioteka- 
rza, innego użytkownika placówki, znajomych 
czy przyjaciół. Często się zdarza, że osoby sa- 
motne, zachęcone przez bibliotekarzy do 
uczestnictwa w spotkaniach, odkrywają przy- 
jemność przebywania w grupie innych osób, 
nie tylko niepełnosprawnych. Wśród uczest- 
ników spotkań zawiązują się znajomości i przy- 
jaźnie, często wykraczające poza mury biblio- 
teczne. Wiele osób w ten sposób przełamało 
swoją samotność - spowodowaną chorobą, 
niesprawnością czy sytuacją życiową - otwie- 
rając się na świat i innych ludzi. Są to bardzo 
pozytywne efekty "uboczne" spotkań, nie- 
zmiernie satysfakcjonujące bibliotekarzy 
ośrodka. N iejednokrotnie bowiem zdarzyło się, 
że pracownicy placówki "zawiązywali spisek" 
mający na celu przekonanie danego czytelnika 
do wyjścia z domu i uczestnictwa w prelekcjach. 


- 



I 
"""" 


, 


\ 


U czylclnika w domu 


Poniedziałkowe spotkania mają głębszy 
sens nie tylko dla ich uczestników. Pracownicy 
bardzo sobie cenią ów "pozaksiążkowy" kon- 
takt z czytelnikami, gdyż dzięki niemu mają 
możliwość poznania ich od innej strony, tej 
prywatnej. Wzrasta w ten sposób wzajemne 
zaufanie, a bibliotekarzom łatwiej jest stworzyć 
przyjazną atmosferę w bibliotece, do której 
czytelnikowi chce się wracać. Nie tylko po 
książkę, lecz również po chwiłę rozmowy- 
o swoich smutkach i radościach, a także po 
radę lub pomoc - w załatwieniu trudnej sprawy 
urzędowej, w napisaniu wniosku do instytucji, 
wypełnieniu blankietów pocztowych czy 
w obsłudze telefonu komórkowego. Wielu 
użytkowników ośrodka określa placówkę mia- 
nem swojego drugiego domu, w którym za- 
wsze spotkają się z uwagą i zaangażowaniem 
oraz pełnym zrozumieniem dla swoich spraw. 
Jest to zasługa zgranego zespołu pracowni- 
ków\ którzy nie skupiają się wyłącznie na po- 
dawaniu czytelnikom książek. Z pasją i odda- 
niem służą drugiemu człowiekowi swoją 
wiedzą, czasem i życzliwością, dodając tym sa- 
mym przysłowiową kroplę do oceanu: umożli- 
wiając osobom o specjalnych potrzebach czy- 
telniczych kontakt z książką - robiąc przy okazji 
dużo innych, dobrych i potrzebnych rzeczy. 


Magdalena Gogulska-Dębska 
Ośrodek Czytelnictwa Chorych 
i Niepelnosprawnych w Toruniu 


s Od kilku lat. w niezmiennym składzie. ośrodek 
tworzą: kierownik mgr Maria Skarżyńska. mgr Fran- 
ciszek Czajkowski. mgr Arieta Tuleya. Katarzyna 
Kowalska. mgr Kamila Lisiecka. mgr Magdalena Go- 
gulska-Dębska oraz Genowefa Elwertowska - pra- 
cownik gospodarczy. 


19
>>>
CYFROWE OKOLICE (39) 


Henryk Hollender 


Nowoczesne techniki 
obciachu 


Spójrzmy okiem bibliotekarza cyfrowego na 
pewien plakat. Jest to właściwie literniczy 
afisz z tlem, przedstawiającym stronę z inkuna- 
bulu lub. być może. późnośredniowiecznego 
rękopisu. Pismo jest niezbyt wyraźne nawet 
tam, gdzie nie zasłania go wlaściwy tekst afisza. 
mamy tu bowiem do czynienia z obrazkiem nie- 
wielkich rozmiarów, skopiowanym i rozciągnię- 
tym ponad jego pierwotne, nieznane nam prze- 
znaczenie. Rozciągniętym nie na tyle jednak. by 
nie było widać wad fotografii lub skanu: prawa 
dolna ćwiartka jest mniej wyraźna niż lewa gór- 
na. a od strony lewego marginesu przyplątał się 
niekonsekwentnie przycięty fragment po- 
przedniej karty (czy też całego bloku) kodeksu. 
Jak widać z widocznych fragmentów tekstu 
(... Primus erit de vera Christi mi/ilum armatu- 
ra et de fide i catho/icae exce//entia... ), źródłem 
było dzieloAlfonsade Spina (zm. ok. ł491 r.) 
Forta/itium Fidei. Mialo ono wiele wydań i są 
one nieźle reprezentowane w zbiorach specjal- 
nych polskich bibliotek. Tu oglądamy zapewne 
norymberską edycję Antona Kobergera z 1494 r. 
Kto dysponował tomem, kto użyczyl skanu - 
ani słowa. Na tle wizerunku widnieje wygene- 
rowany komputerowo obraz patelni ze szkla- 
nym żaroodpornym dnem (?!), w które wkom- 
ponowano ki Ika zaklęć, jakie zwykle cisną nam 
się na usta, gdy zbyt długo powtarzamy mantrę 
"społeczeństwo informacyjne". Od góry kilka 
wierszy tekstu, zlożonego w sumie aż siedmio- 
ma krojami pisma (nie licząc wariantów), co 
skądinąd statycznemu układowi plakatu nadaje 
wyjątkowo nieznośną. "hałaśliwą" formę. Pi- 
smo jest traktowane z pełną dowolnością. Wi- 
dać cudzysłów zamykający frazę "Tydzień Bi- 
bliotek", odjeżdżający daleko w prawo, tak że 
zaburzeniu ulega symetryczny układ tekstu. 
Następnie widzimy hiszpańskie ń zastępujące 
polskie ń. To może ukłon w stronę de Spiny? 
I jeszcze na dole ponownie kłopot z cudzysło- 
wem między slowami partner a tygodnia. Ca- 
łość wykonana w jakimś programie graficznym. 
może Corel Oraw, z troską o cieniowanie i za- 
mglenia,jakie były modne na początku lat dzie- 
więćdziesiątych. To samo dotyczy wybranych 
czcionek. A zatem - afisz na poziomie remizy 
strażackiej, krzywdzący twórcę, któremu 


20 


przedwcześnie powiedziano, że był lepszy od 86 
konkurentów, zam iast go nauczyć - skoro, jak ro- 
zumiemy, pracuje w bibliotece - zasad kształtowa- 
nia tekstu i szacunku dla sztuki książki. 
No cóż, techniki komputerowe są latwe, a więc 
szybko wymykają się spod kontroli i wspomagają 
tworzenie dzieł o niskiej jakości. N ie widać w jury 
konkursu na plakat promujący tegoroczną edycję 
"Tygodnia Bibliotek" osób, które by nie mogły 
tego wiedzieć. Choć chyba nie ma tam i takich. któ- 
re jakoś szczególnie zajmowałyby się grafiką. 
No i ta książka - widać, że stara, więc bezmyśl- 
nie wybranajako ucieleśnienie "edukacji, kultury, 
nauki". Alfonso de Spina był wziętym antysemic- 
kim kaznodzieją, jakich wielu wydały jego czasy. 
Fortalitium uczy nas kolejno, jak zwalczać tych, 
którzy negują boskość Jezusa, jak przeciwstawiać 
się heretykom. Żydom, muzułmanom, a w ostat- 
niej księdze - samemu szatanowi. Erudycja i styl 
Hiszpana zasługują dziś na studia, ale nie na naśla- 
dowanie. Wielki zasięg, jaki takim autorom dał 
druk, nie stanowil bynajmniej jakiegoś szczególne- 
go kroku naprzód w dziejach ludzkości. Użycie 
wizerunku Forta/itium na plakacie Stowarzyszenia 
Bibliotekarzy jest podwójnie fałszywe - raz dlate- 
go, że widać od razu, iż chodziło tylko o ozdobę, 
wobec czego wzniosie słowa brzmią pusto, dwa 
zaś dlatego, że ktoś umiejący rozpoznać tekst 
może poczuć się urażony wyborem dzieła i zdu- 
miony. że w bogatych polskich zbiorach cy- 
frowych nie dało się znaleźć nic bardziej budu- 
jącego. 
Wiele mówi się o prestiżu zawodu. Niebez- 
piecznie byłoby zrezygnować z refleksji, co temu 
prestiżowi tak naprawdę szkodzi. Od pewnego 
czasu znów słyszy się o oschłych bibliotekarkach 
w okularach i zakurzonych fartuszkach, z koczka- 
mi i tak dalej. Tymczasem zaś od dawna nie ma już 
takich osób. Nie próbujmy więc przeciwstawiać 
się nieistniejącemu stereotypowi za pomocą fika- 
jących nóżek, jak w Szczecinie. Nic to nie po
.oże, 
a nóżki i tak nie będą należeć do... (tu wstawie na- 
zwisko ulubionej aktorki). Niech raczej nas mar- 
twi, że wielu ludzi wykształconych i bywałych 
jest w tym kraju zdania, iż bibliotekarze nie robią 
nic trudnego, na niczym się nie znają, a komputery 
są im potrzebne nie wiadomo do czego. Nie ma po- 
wodu, żeby Stowarzyszenie Bibliotekarzy Pol- 
skich, wspierane przez Fundację Rozwoju Społe- 
czeństwa Informacyjnego, utwierdzalo ich w tej 
opinii. 


h. hollender@lazarski.edu.pl
>>>
PRAWO W BIBLIOTECE 


Kwalifikacje i wynagrodzenie 
nauczycieli 


Na podstawie upoważnienia określonego wart. 
9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta 
Nauczyciela (Dz. U. z 2008 r. Nr 97. poz. 674. 
z późno zm.) Minister Edukacji Narodowej wydał 
w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami 
rozporządzenie z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie 
szczegółowych kwalifikacji wymaganych od na- 
uczycieli oraz określenia szkół i wypadków, 
w których można zatrudnić nauczycieli niemają- 
cych wyższego wykształcenia lub ukończonego 
zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, 
poz. 400). 
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 
I września 2009 r. z wyjątkiem now
i regulacji 
 10, 
dotyczącego wymagań kwalifikacyjnych do pro- 
wadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udziela- 
nia pierwszej pomocy w szkołach i placówkach 
dzialąjących w systemie oświaty, który wchodzi 
w życie z dniem I września 20 lOr. 
Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji 
Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. (Dz. 
U. Nr ł55. poz. 1288. z późno zm.). 
Najistotniejszą zmianą zawartą w rozporządze- 
niu. w stosunku do poprzednio obowiązującego 
rozporządzenia z 2002 r., jest odejście od możli- 
wości uznania ukończonego kierunku (specjalno- 
ści) studiów za zbliżony do nauczanego przedmio- 
tu lub prowadzonych zajęć przez kuratora oświa- 
ty. Kuratorzy oświaty nie posiadają kompetencji 
do ustalania, czy dany kierunek (specjalność) stu- 
diów jest zbliżony z naUC.lanym przedmiotem lub 
rodzajem prowadzonych zajęć, stosownie do wy- 
roku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 mąia 
2004 r. 
Przepisy nowego rozporządzenia stanowią. iż 
kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczycie- 
la posiada m.in. osoba. która ukończyła studia ma- 
gisterskie lub wyższe zawodowe na kierunku zgod- 
nym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem 
lub rodzajem prowadzonych zajęć. Oznacza to 
konieczność ukończenia studiów wyższych na 
kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym 
przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami lub 
ukończenia studiów wyższych na kierunku. które- 
go zakres określony w standardzie kształcenia dla 
danego kierunku w grupie treści podstawowych 
i kierunkowych. obejmuje treści nauczanego przed- 
miotu lub prowadzonych zajęć. Podwyższono 
wymagania kwalifikacyjne dla nauczycieli zatrud- 


-- 


nionych w zasadniczych szkołach zawodowych. 
Nauczyciele tych szkół będą zobowiązani do po- 
siadania wykształcenia co najmniej wyższego za- 
wodowego oraz przygotowania pedagogicznego. 
a niejak dotychczas. na poziomie zakladu kształ- 
cenia nauczycieli. 
W rozporządzeniu określono kwalifikacje nie- 
zbędne do zajmowania stanowiska wychowawcy 
w mlodzieżowych ośrodkach wychowawczych 
oraz młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, sta- 
nowiska nauczyciela - psychologa. nauczyciela- 
pedagoga. nauczyciela -logopedy i nauczyciela- 
doradcy zawodowego w szkołach i placówkach 
systemu oświaty. 
Nową regulację wprowadza 
 24 rozporządzenia 
określający kwalifikacje do zajmowania stanowiska 
nauczyciela w świetlicach szkolnych i nauczyciela 
wychowawcy w internatach. 
Do ważnych postanowień rozporządzenia nale- 
ży przepis 
 27. który określa, że nauczyciele za- 
trudnieni w dniu wejścia w życie rozporządzenia 
na podstawie mianowania. którzy spełniali wyma- 
gania kwalifikacyjne na podstawie dotychczaso- 
wych przepisów, zachowająnabyte.kwalifikacje 
do zajmowania stanowiska nauczyciela. 
Nauczycielom. którym na podstawie dotychcza- 
sowych przepisów uznano ukończony kierunek 
(specjalność) studiów za zbliżony do nauczanego 
przedmiotu lub prowadzonych zajęć. zachowują 
nabyte kwalifikacje do ząjmowania stanowiska na- 
uczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju pla- 
cówki (przepis 
 28). 
Załącznik do rozporządzenia zawiera wykaz 
świadectw potwierdząjących znajomość języków 
obcych. uznanych przez Ministra Edukacji Naro- 
dow
i jako potwierdzenie kwalifikacji do nauczania 
danego języka obcego przez osoby, które spelniają 
pozostale wymagania w zakresie kwalifikacji. 


Nauczycieli bibliotekarzy zainteresują w szcze- 
gólności regulacje 
 6, które stanowią: 

 6. I. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska 
nauczyciela bibliotekarza, z wyjątkiem bibliotek 
pedagogicznych. posiada osoba. która: 
I) ukończyła studia wyższe w zakresie bibliote- 
karstwa na poziomie wymaganym od nauczyciela 
danego typu szkoły lub rodzaju placówki oraz po- 
siada przygotowanie pedagogiczne lub 
2) posiada wykształcenie na poziomie wymaga- 
nym do zajmowania stanowiska nauczyciela w da- 
nym typie szkoły lub rodząju placówki oraz posiada 
przygotowanie pedagogiczne, a ponadto ukończyła: 


21
>>>
a) studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny 
w zakresie bibliotekoznawstwa lub 
b) pomaturalne studium bibliotekarskie. 
2. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska na- 
uczyciela bibliotekarza w szkołach podstawo- 
wych posiada również osoba, która ukończyła 
zaklad kształcenia nauczycieli w specjalności bi- 
bliotekoznawstwo. 
W obowiązującym tekście rozporządzenia do- 
dano przepis * 6.2 stanowiący, że do zajmowania 
stanowiska nauczyciela bibliotekarza w szkołach 
podstawowych uprawniona jest osoba. która 
ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w spe- 
cjalności bibliotekoznawstwo. 
Zgodnie z przepisami 
 2 ust.1 rozporządze- 
nia kwalifikacje nauczyciela bibliotekarza 
w bibliotece pedagogicznej posiada osoba. któ- 
ra ukończyla: 
I) studia magisterskie na kierunku (specjalności) 
zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowa- 
dzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie 
pedagogiczne lub 
2) studia magisterskie na kierunku. którego za- 
kres określony w standardzie kształcenia dla tego 
kierunku studiów w grupie treści podstawowych 
i kierunkowych obejmuje treści nauczanego przed- 
miotu lub prowadzonych zajęć oraz posiada przy- 
gotowanie pedagogiczne, lub 
3) studia magisterskie na kierunku (specjalności) 
innym niż wymieniony w pkt. I i 2 i studia pody- 
plomowe w zakresie nauczanego przedmiotu lub 
prowadzonych zajęć oraz posiada przygotowanie 
pedagogiczne. 
Studia podyplomowe z zakresu informacji 
naukowej i bibliotekoznawstwa'. przeznaczo- 
ne dla nauczycieli bibliotekarzy, prowadzone 
w roku akademickim 2009 przez: 
. Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodni- 
czy Jana Kochanowskiego w Kielcach. Wydział 
Bibliotekoznawstwa i Dziennikarstwa: podyplo- 
mowe studia kwalifikacyjne. 3 semestralne. 
. Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. 
Wydzial Zarządzania i Komunikacji Społecznej In- 
stytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznaw- 
stwa; podyplomowe studia doskonalące, dwuseme- 
stralne. Wymagany jest tytuł zawodowy magistra, 
- studia podyplomowe, kwalifikacyjne biblio- 
tekoznawstwa dla nauczycieli bibliotekarzy. trzy- 
semestralne. Wymagany jest tytuł zawodowy ma- 
gistra oraz przygotowanie pedagogiczne. 
. Uniwersytet Marii Curie-Sklodowskiej 
w Lublinie. Wydział Humanistyczny. Instytut 


I Wykorzystano informację o sludiach podyplo- 
mowych na uczelniach prowadzących kierunek "In- 
formacja Naukowa i Bibliotekoznawslwo" zamiesz- 
czoną w "Przeglądzie Bibliotecznym" 2009 z. ł. 


22 


Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej: pody- 
plomowe studia kwalifikacyjne inlormacji nauko- 
wej i bibliotekoznawstwa, trzysemestralne. Wy- 
magane ukończenie studiów wyższych magister- 
skich lub licencjackich. 
. Uniwersytet Mikolaja Kopernika w Toru- 
niu. Wydzial Historyczny. Instytut Informacji Na- 
ukowej i Bibliologii: podyplomowe studia infor- 
macji naukowej i bibliotekoznawstwa. trzyseme- 
stralne. Wymagany tytuł zawodowy magistra. 
. Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN 
w Krakowie, Wydzial Humanistyczny. Instytut 
Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej: pody- 
plomowe studia nauczycielskie kwalifikacyjne 
bibliotekoznawstwa i informacji naukowej, trzyse- 
mestralne. O przyjęcie mogą starać się osoby z t y- 
tulem magistra. inżyniera i licencjata. 
. Uniwersytet Śląski w Katowicach. Wy- 
dział Filologiczny. łnstytut Bibliotekoznawstwa 
i Informacji Naukowej: kwalifikacyjne studia pody- 
plomowe bibliotekoznawstwa i informacji nauko- 
wej. trzysemestralne. 
. Uniwersytet Warszawski. Wydział Histo- 
ryczny. Instytut Informacji Naukowej i Studiów 
Bibliologicznych: podyplomowe studia dla na- 
uczycieli bibliotekarzy. trzysemestralne. Wymaga- 
ny tytuł zawodowy magistra. 
.Uniwersytet Wrocławski. Wydział Filologicz- 
ny. Instytut Informacji Naukow
j i Bibliotekoznaw- 
stwa: podyplomowe studia kwalifikacyjne informacji 
naukowej i bibliotekoznawstwa dla nauczycieli bi- 
bliotekarzy, trzysemestralne. Przeznaczone dla ab- 
solwentów studiów magisterskich i licen«iackich, po- 
siadąjących przygotowanie pedagogiczne. 


Zarobki nauczycieli w 2009 r. 


Zmiana wysokości minimalnych stawek wyna- 
grodzenia zasadniczego nauczycieli jest konse- 
kwencją uregulowań decydujących o wzroście 
wynagrodzenia nauczycieli w ustawie budżetowej 
na 2009 r.. w zakresie wysokości kwoty bazowej 
oraz ustawy - Karta Nauczyciela. w zakresie 
wysokości wskaźników średnich wynagrodzeń 
nauczycieli. 
Ustawa budżetowa na 2009 r. z dnia 9 stycznia 
2009 r. (Dz. U. Nr 10. poz. 58) określiła dwie kwo- 
ty bazowe dla nauczycieli. które wynoszą: 
- od dnia I stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 
2009 r. - 2177.86 zł. 
- od dnia I września 2009 r. do dnia 31 grudnia 
2009 r. - 2286.75 zł. 
Nowe wskaźniki średnich wynagrodzeń na- 
uczycieli określiła ustawa z dnia 21 listopada 
2008 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. 
U. z 2009 r. Nr I poz. I): 
- dla nauczyciela stażysty - 100%. 
- dla nauczyciela kontraktowego - 111%, 
- dla nauczyciela mianowanego - 144%. 


I 


-
>>>
- dla nauczyciela dyplomowanego - 184% kwo- 
ty bazowej określonej w ustawie budżetowej. 
Na podstawie upoważnienia zawartego w usta- 
wie - Karta Nauczyciela Minister Edukacji Naro- 
dowej wydal rozporządzenie z dnia 24 marca 
2009 r. zmieniąjące ro.lporządzenie w sprawie wy- 
sokości minimalnych stawek wynagrodzenia za- 
sadniczego nauczycieli. ogólnych warunków przy- 
znawania dodatków do wynagrodzenia zasadnicze- 
go oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od 
pracy (Dz. U. Nr 52. poz. 422). 
W związku z dwukrotną w 2009 r. podwyżką 
kwoty bazowej przyjęto w rozporządzeniu dwie 


tabele minimalnych stawek wynagrodzenia zasad- 
niczego nauczycieli, stanowiące zalącznik do roz- 
porządzenia. 
Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie do 
wynagrodzeń nauczycieli należnych od dnia I 
stycznia 2009 roku (
2 rozporządzenia). 
Środki niezbędne na średnie wynagrodzenie na- 
uczycieli wraz z pochodnymi od wynagrodzeń za- 
gwarantowane są przez Państwo w dochodach jed- 
nostek samorządu terytorialnego. 


KRYSTYNA KUŹMIŃSKA 
[k. kuzminska@chello.pl] 


TabeIaA 
Wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego w złotych obowiązujących 
od dnia I stycznia do dnia 3 I sierpnia 2009 r. 


Poziom wykształcenia Nauczyciel Nauczyciel Nauczyciel Nauczyciel 
st
ysta kontraktowy mianowany dyplomowany 
I. Tytul zawodowy magistra z przygoto- 1815 1869 2121 2492 
waniem pedagogicznym 
2. Tytul zawodowy magistra bez przygo- 1597 1637 1848 2169 
towania pedagogicznego, tytul zawo- 
dowy licencjata (in:l:yniera) z przygo- 
towaniem pedagogicznym 
3. Tytul zawodowy licencjata (in:l:yniera) 1409 1443 1622 . 1896 
bez przygotowania pedagogicznego. 
dyplom ukończenia kolegium nauczy- 
cielskiego, nauczycielskiego kolegium 
języków obcych 
4. Pozostale wykształcenie 1213 1240 1381 1608 


Tabela B 
Wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego w złotych obowiązujących 
od dnia I września 2009 r. do dnia 3 I grudnia 2009 r. 


Poziom wykształcenia Nauczyciel Nauczyciel Nauczyciel Nauczyciel 
stażysta kontraktowy mianowany dyplomowany 
I. Ty tul zawodowy magistra z przygoto- 1906 1962 2227 2616 
waniem pedagogicznym 
2. Ty tul zawodowy magistra bez przygo- 1677 1718 1941 2278 
towania pedagogicznego, tytuł zawodo- 
wy licencjata z przygotowaniem peda- 
gogicznym 
3. Tytuł zawodowy licencjata (in:l:yniera) 1480 1516 1703 1991 
bez przygotowania pedagogicznego, 
dyplom ukończenia kolegium nauczy- 
cielskiego lub nauczycielskiego kole- 
giumjęzykówobcych 
4. Pozostałe wyksztalcenie 1274 1302 ł450 1689 


......ol 


23
>>>
% 


I 
, 


RELACJE 


Nowoczesna biblioteka - kluczem do sukcesu 
użytkowników i edukacji społeczeństwa 


Sesję drugą poświęconą zagadnieniom prawo- 
dawstwa bibliotecznego prowadził prof. zw. dr 
hab. Marcin Drzewiecki. Status prawny biblioteki 
publicznej, sytuację w zakresie egzekwowania za- 
pisów ustawowych. zagadnienie prawnych pod- 
staw kooperacji międzybibliotecznej przedstawił 
Andrzej Tyws - dyrektor Dolnośląskiej Biblioteki 
Publicznej. Zagadnienia kształtowania polityki bi- 
bliotecznej. zakres uregulowań prawnych oraz kie- 
runki zmian w ustawie o bibliotekach przedstawiła 
Jolanta Stępniak, dyrektor Biblioteki Glównej PW 
oraz przewodnicząca powołane- 
go przez SBP Zespołu ds. opra- 
cowania zalożeń i nowelizacji 
ustawy o bibliotekach. Prak- 
tyczne zagadnienia prawa w dzia- 
łalności bibliotek, m.in. proble- 
my windykacji książek przed- 
stawiła Joanna Hetman-Krajew- 
ska z kancelarii prawniczej 
PATRIMONIUM. 
W drugim dniu obrad. pierw- 
sza sesja prowadzona przez 
Joannę Pasztaleniec-Jarzyńską 
(BN). poświęcona była wizerun- 
Sala obrad. Od lewej: Elzbieta Stefańczyk, Danuta Konieczna. kowi zawodu bibliotekarza. Refe- 
Tomasz Makowski i Ewa Kobierska-Maciuszko rat na temat programu organizacji 
Uczestników konferencji powitała przewodni- studiów w zakresie informacji naukowej i bibliolo- 
cząca SBP - Elżbieta Stefańczyk, która zwróciła gii. przedstawił prof. UW dr hab. Dariusz Kuźmi- 
uwagę, że nowoczesna biblioteka publiczna. szkol- na. Wyniki badań w zakresie oczekiwań pracodaw- 
na, pedagogiczna. jak i naukowa. odgrywa szcze- ców względem bibliotekarzy i pracowników infor- 
gólnąrolę w edukacji spolecznej. Pojęcie nowocze- macji przedstawiła prof. Maria Próchnicka 
snej biblioteki jest szeroko rozumiane i obejmuje 
zarówno jakość zbiorów bibliotecznych, formy 
i metody ich udostępniania. jak również umiejętno- 
ści zawodowe bibliotekarzy oraz warunki w jakich 
realizują usługi biblioteczne. 
Pierwszy blok tematyczny. który prowadziła 
Ewa Kobierska-Maciuszko, dyrektor BUW, po- 
święcony był zadaniom biblioteki w systemie nauki 
i kultury, organizacji przestrzeni bibliotecznej oraz 
potrzebom i oczekiwaniom użytkowników biblio- 
tek. Referaty na ten temat wygłosi I i Dariusz Gry- 
growski z IINiSB UW (Funkcje nowoczsnej biblio- 
teki w społeczeństwie wiedzy), Danuta Konieczna 
- dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Warmińsko- 
Mazurskiego w Olsztynie (Nowe trendy w archi- 
tekturze i organizacji przestrzeni w bibliotekach 
polskich) oraz Katarzyna Wolffz Instytutu Książki 
i Czytelnictwa BN (Społeczny zasięg bibliotek 
w Polsce. Potrzeby i oczekiwania użytkowników). 


W dniach 29-30 maja w Konstancinie-Jeziornie 
odbyła się konferencja poświęcona zagadnieniom 
nowoczesnej biblioteki ijej wplywu na kształtowa- 
nie społeczeństwa wiedzy oraz wizerunku zawodu 
bibliotekarza. Konferencja towarzyszyla Krajo- 
wemu Zjazdowi Delegatów SBP. 
Konferencja odbywała się pod patronatem: Bog- 
dana Zdrojewskiego - ministra kułtury i dziedzic- 
twa narodowego. Barbary Kudryckiej - ministra 
nauki i szkolnictwa wyższego oraz Katarzyny 
Hall- ministra edukacji narodowej. 


:. ., 


."ł" 


C) 


... 


.. . 


. ...... 


. 



 


24 


, 


Raz 


.fI 



 


A 


. 


Prof. Jadwiga Kolodziejska przemawiala 
jak zwykle przekonywująco i emocjonalnie 


I 


-
>>>
z IINiB UJ. o pragmatyce zawodowej biblioteka- 
rzy mówił Jerzy Krawczyk z Biblioteki Głównej 
AGH. 
Czwarta sesja konferencji poświęcona byla fi- 
nansowaniu działalności bibliotek. Referat na temat 
źródel finansowania działalności bibliotecznej 
przedstawiła Bogumiła Urban z Wyższej Szkoły 
Bankowej w Poznaniu. Wydziału Zamiejscowego 
w Chorzowie. O finansowaniu samorządowych 
bibliotek publicznych mówiła Małgorzata Jezier- 


ska z Instytutu Książki i Czytelnictwa BN. Poru- 
szyla m.in. zagadnienia udziału środków na kulturę 
w budżetach samorządów, wydatków na zakupy 
książek i zbiorów specjalnych w ostatnich latach 
oraz programów operacyjnych MKiDN. z któ- 
rych można uzyskać dotlnansowanie na dzialał- 
ność bibliotek. 
W konferencji wzięło udział ok 120 osób. 


ANNA CRZECZNOWSKA 


KRAJOWY ZJAZD DELEGATÓW SBP 


Elżbieta Stefańczyk przewodniczącą SBP 
w kadencji 2009-2013 


Krajowy Zjazd Delegatów SBP obradował 
w zielonym. ale także deszczowym Konstancinie- 
Jeziornie. w siedzibie Centrum Promocji Kadr, 
w dniach 30-31 maja 2009 r. W Zjeździe uczestni- 
czylo 82 delegatów z 16 okręgów, 9 czlonków ho- 
norowych SBP oraz zaproszeni goście, przedsta- 
wiciele mediów zawodowych. W obradach uczest- 
niczył Honorowy Czlonek SBP, były wieloletni 
prezes Stowarzyszenia dr Stanislaw Czajka. Część 
oficjalną poprzedziło spotkanie robocze. w czasie 
którego przyjęto regulamin obrad zjazdu, dokona- 
no wyboru przewodniczącego i Komisji zjazdo- 
wych oraz ich regulaminów (Komisja Mandatowa, 
Wyborcza, Skrutacyjna. Uchwał i Wniosków oraz 
Statutowa). Uroczystość zjazdową rozpoczęło 
uroczyste wejście pocztu sztandarowego na salę 
obrad, odczytanie listy zmarłych członków SBP 
przez Ryszarda Turkiewicza i następnie uczczenia 
Ich pamięci minutą ciszy. Obrady otworzyli pre- 
zes Elżbieta Stefańczyk i Stanisław Czajka, prezes 
honorowy SBP. Prezes SBP podsumowała realiza- 
cję programu dzialalności SBP w latach 2005- 
2009. W swoim pełnym emocji przemówieniu 
wskazala na pozytywne aspekty działalności Sto- 
warzyszenia, zwłaszcza w kontekście 2008 r. Po- 
większyła się liczba członków: w 2005 r. było ich 
8324, zaś w 2009 r. - 8456. Dzialalność meryto- 
ryczna SBP zyskala na różnorodności tematycznej 
i liczbie przedsięwzięć w zakresie dzialalności 
edukacyjno-szkoleniowej i wydawniczej. W mi- 
nionej kadencji zorganizowano ogółem 51 spotkań 
krajowych i międzynarodowych, m.in. z zakresu 
problematyki dzialalności współczesnych biblio- 
tek. m.in. z lobbingu. modernizacji obiektów biblio- 
tecznych. kształtowania zbiorów bibliotecznych, 
UKD i języka hasel przedmiotowych, bibliografii, 
automatyzacji bibliotek i wiele innych. Coraz więk- 
szym zainteresowaniem społeczności lokalnych 


- 


cieszy się Tydzień Bibliotek. realizowany w 2009 r. 
po raz szósty - będący promocją bibliotek, książki 
i czytelnictwa. Akcja ta jest dobrą wizytówką dzia- 
łalności SBP. Duże uznanie wśród mlodych biblio- 
tekarzy zdobyly kolejne edycje Forum Mlodych 
Bibliotekarzy (Zielona Góra, Wroclaw, Szczecin). 
Powstanie w 2008 r. Komitetu Porozumiewaw- 
czego Bibliotekarzy, Księgarzy i Wydawców po- 
zwoliło na zintegrowanie pokrewnych obszarów 
działania wokół książki i kompleksowej promocji 
czytelnictwa podejmowanej przez różne grupy 
środowiskowe. Przykładem wspólnych inicjatyw 
jest konkurs na najaktywniejszą bibliotekę promu- 
jącą czytelnictwo w 2008 r. pl. "Mistrz Promocji 
Czytelnictwa 2008". a także współpraca przy or- 
ganizacji I Warszawskiego Salonu Książki oraz 
Targów Książki Akademia. Stowarzyszenie Biblio- 
tekarzy Polskich wspiera działania merytoryczne 
oraz informacyjne z dwóch ważnych programów 
bibliotecznych: Biblioteki+ - programu Minister- 
stwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Progra- 
mu Rozwoju Bibliotek realizowanego przez Fun- 
dację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. Za 
owocną pracę na rzecz SBP w minionej kadencji 
podziękowal przewodniczącej JanuszAmbroży. 
Z listami gratulacyjnymi wystąpili: Piotr Kieżun 
(Instytut Książki), Bogdan Klukowski (SKP). Ta- 
deusz Górny (PTWK). Jacek Królikowski (FRSI), 
Jan Malicki (KRB), Tomasz Makowski (Biblioteka 
Narodowa). Odczytano list ministra kultury i dzie- 
dzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego skie- 
rowany do uczestników Zjazdu. 
Po sprawozdaniu z dzialalności ZG SBP w la- 
tach 2005-2009 zrelacjonowanym przez Marię 
Burchard zaprezentowano sprawozdania za SBP, 
sekcji, komisji i zespołu, skarbnika, Glównej Komi- 
sji Rewizyjnej, Głównego Sądu Koleżeńskiego, 
a także przewodniczących Komisji Uchwal i Wnio- 


25
>>>
sków i Komisji Statutowej. Ważnym punktem pro- 
gramu bylo przedstawienie Strategii SBP na lata 
20/0-2021 (M. Burchard) oraz Programu działa- 
nia SBP na lata 2009-2013 (E. Stefańczyk). W cza- 
sie dyskusji poruszano wiele ważnych proble- 
mów, m.in. zintensyfikowania wspólpracy z insty- 
tucjami zagranicznymi i polskimi towarzystwami 
np. z Polskim Towarzystwem Bibliologicznym, 
Polskim Towarzystwem Informacji Naukowej, 
łączenia bibliotek z innymi instytucjami kultury 
(wady, zalety?), likwidowania słabych filii, w tym 
szczególnie filii bibliotek pedagogicznych i próby 
polączenia tych placówek z ODN-ami, potrzebę 
opracowania programu lojalnościowego dla człon- 
ków SBP, włączania do struktur organizacyjnych 
SBP i jego władz młodych bibliotekarzy, kwestie 
uzyskiwania przez biblioteki certyfikatu bibliotek 
(glos w sprawie umożliwienia woj. bibliotekom 
publicznym dawania certyfikatów), ukierunkowa- 
nia bibliotek na współpracę z samorządami. na ob- 
slugę czytelników, wypożyczeń międzybiblio- 
tecznych, a także odtworzenia ogólnokrajowej sieci 
bibliotecznej. Wskazano także na potrzebę opra- 
cowania pragmatyki i klasyfikacji zawodu bibliote- 
karza, optowania za utworzeniem w Minister- 
stwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego specjal- 
nej agendy ds. bibliotek. Ważnym elementem Zjaz- 
du było przyjęcie podstawowych dokumentów: 
-Strategii SBP na lata 2009-2013; 
- Programu działania SBP na lata 2009-2013. 
Po dyskusji mialo miejsce udzielenie absoluto- 
rium ustępującym wladzom i wybór przewodni- 
czącego SBP na kadencję 2009-2013. Zdecydo- 
waną większością głosów funkcję przewodniczą- 
cej SBP powierzono ponownie Elżbiecie Stefań- 
czyk -wicedyr. Biblioteki Narodowej. 
W drugim dniu obrad zjazdowych dokonano 
zmian w Statucie SBP, nadano godność Czlonka Ho- 
norowego 8 bibliotekarzom oraz dokonano wyboru 
kolegialnych władz SBP (wybrano 14 osób do Za- 
rządu Głównego, 9 - do Głównej Komisj i Rewizyj- 
nej i 5 - do Glównego Sądu Koleżeńskiego). Przyję- 
to 4 uchwały oraz uchwalono regulaminy działania: 
Zarządu Głównego SBP, Glównej Komisji Rewi- 
zyjnej i Glównego Sądu Koleżeńskiego. Uczestnicy 
Zjazdu wystosowali ..Apel w sprawie poziomu fi- 
nansowania programu Biblioteka+". 
Przemówienie nowej przewodniczącej Elżbiety 
Stefańczyk, dotyczące koncepcji działalności i naj- 
ważniejszych wyzwań SBP w kształtowaniu spo- 
łeczeństwa wiedzy na najbliższe 4 lata zakończyło 
obrady zjazdowe. 
Dwudniowe obrady w pięknym Konstancinie 
bardzo sprawnie zorganizował zespół pracowni- 
ków Biura Zarządu Głównego SBP (w tym rów- 
nież Wydawnictwa) pod kierownictwem dyrektor 
dr Anny Grzecznowskiej. Z żałem opuszczaliśmy 
tonące w zieleni i niestety także w deszczu pod- 
warszawskie uzdrowisko Konstancin, mając w pa- 


26 


mięci miłą atmosferę, fachową obsługę i dobre wa- 
runki obradowania. 
JADWIGA CHRUŚCłŃSKA 


Struktura ZG SBP 


Elżbieta Stefańczyk - Przewodnicząca SBP 
Prezydium Zarządu Glównego SBP 


Helena Bednarska - wiceprzewodnicząca 
Ewa Kobierska-Maciuszko - wiceprzewodnicząca 
Krzyszlof Marcinowski - wiceprzewodniczący 
Marzena Przybysz - sekretarz generalny 
Joanna Pasztaleniec-Jarzyńska - skarbnik 
Sylwia B1aszczyk - członek zarządu ds. okręgów 
Ewa Chrzan - członek zarządu ds. sekcji, komisji 
i zespołów problemowych 


Czlonkowie Zarządu Glównego SDP 
Maria Bochan - okręg wielkopolski 
Maria Burchard - okręg mazowiecki 
Joanna Chapska - okręg lubelski 
Halina Ganińska - okręg wielkopolski 
Jerzy Krawczyk - okręg małopolski 
Piotr Marcinkowski - okręg wielkopolski 
Stanisław Turek - okręg podkarpacki 


Glówny Sąd Kołeżeński 
Bolesław Howorka - przewodniczący 
Janina Jagielska - wiceprzewodniczący 
Józef Zając - sekretarz 
Jadwiga Kołodziejska - członek 
Alina Matylda Misiowa - członek 


Glówna Komisja Rewizyjna 
Ellbieta Zaborowska - przewodnicząca 
Jerzy Kondras - wiceprzewodniczący 
Magdalena Bugajewska - sekretarz 
Grzegorz Figiel - członek 
Jadwiga Pijanowska - członek 
Bolena Plutecka - członek 
Mieczysław Romanik - członek 
Jadwiga KOlulska - zastępca członka 
Teresa Milewska - zastępca członka 


Uchwaly Krajowego Zjazdu Delegatów 
- przyjęcie Strategii SBP na lata 20/0-2021. 
- przyjęcie Programu d:;iałania SBP na lata 
2009-2013. 
- wprowadzenie zmian w Statucie SBP, 
- nadanie 8 członkom slowarzyszenia godności Ho- 
norowego Członka SBP: Marian Filipkowski (okręg 
warmińsko-mazurski), Regina Korczak (okręg wielko- 
polski), Alina Matylda Misiowa (okręg małopolski), 
Ellbieta Pawlicka (okręg łódzki), Regina Sakrajda 
(okręg kujawsko-pomorski), Marian Skomro (okręg 
pomorski), Ewa Stachowska-Musiał (okręg mazowiec- 
ki), Maria Wasik (okręg lubuski), 
- wyslosowanie Apelu Krajowego Zjazdu Delega- 
tów SBP w sprawie poziomu finansowania programu 
Biblioteka+ oraz zakupu nowości wydawniczych dla 
bibliotek publicznych ze środków Ministra Kullury 
i Dziedzictwa Narodowego. 


-
>>>
1\ 


!," ,'t 
(Ó)": I 


L 


KSIĄŻKA 


S ALON 
PISARZY - Bogdana Klukowskiego 


Sentymenty i polityka- 
od Nobla do sądu 


Urodzony w 1952 r. w Stambule Orhan Pamuk 
(tureckie słowo pamuk to po polsku bawełna) jest 
absolwentem architektury oraz dziennikarstwa 
w Stambule i większość życia spędził w rodzin- 
nym mieście. Pochodzi z rodziny mieszczańskiej 
i inteligenckiej, gdzie można znaleźć fabrykantów, 
inżynierów, lekarzy i absolwentów paryskiego 
konserwatorium. To otwarcie na świat oznacza, że 
rodzina przyszlego pisarza należała do zwołenni- 
ków reform spolecznych i gospodarczych, zapo- 
czątkowanych przez założyciela nowej Turcji 
Mustafę KemalaAtatUrkaz początku XX w. W la- 
tach osiemdziesiątych trzy łata mieszkal w USA. 
gdzie wykladal na uniwersytecie w lowa. W 2006 r. 
rozpocząl pracę na uniwersytecie Columbia jako 
profesor literatury porównawczej. 


c 


ORHAN PAMUK 


Na czym polega oryginalność pisarstwa Pamu- 
ka? Już w pierwszej powieści Cevdet Bey ve Ogul- 
lari (Pan Cevdet i jego synowie). nagrodzonej 
w kraju, występuje miasto Stambul. gdzie za- 
mieszkują trzy kolejne generacje Cevdetów. W uza- 
sadnieniu o przyznaniu literackiego Nobla znajdu- 
je się sfonnulowanie, iż autor w poszukiwaniu me- 
lancholijnej duszy swojego miasta odkrył nowe 
symbole zderzenia i przenikania się kultur. Podob- 
nie jego książki odebrali krajowi czytelnicy: ja- 
ko przewodniki po dawnym Konstantynopolu 
a współczesnym Stambule, obecnie piętnastomilio- 
nowej metropolii. 
W powieści Nazywam się Czerwień czytelnik 
poznaje ludzi i Stambul z końca XVI w. Nad po- 
wieścią autor pracowal6 lat, studiowal w tym celu 
literaturę, historię i sztukę turecką. Za swoich 
przewodników w konstruowaniu tej książki uznaje 
m.in. Tomasza Manna i Umberta Eco. Ważną rolę 
pełni w powieści malarstwo, bowiem w pracowni 
mistrza Osmana są zatrudnieni czterej miniaturzy- 
ści, którzy po latach anonimowej i zbiorowej pracy 
mają okazję zrobić coś wlasnego. A to pokusa do 
rywalizacji i intryg. Powieść jest wielowarstwowa 


- 



 


i wielowątkowa: mamy tu do czynienia z mistyką, 
filozofią, tradycyjnym romansem i zmysłową milo- 
ścią. W 2003 r. autor otrzymał za tę powieść obfitą 
finansowo (na drugim miejscu po Noblu) nagrodę 
IMPAC Dublin Literary Award. 
Swój związek ze Stambulem utrwalił w książce 
wspomnieniowej Stambuł: wspomnienia i miasto, 
która w Turcji ukazała się w 2003 r. To miasto 
z czasów dzieciństwa, ciekawe i tajemnicze, zupeł- 
nie inne. niż w powieści Nowe życie. 
Ale Turcja nie jest kulturowąjednością, ścierają 
się tu dwa główne poglądy, które można określić 
jako nowoczesność i tradycjonalizm, w szerszym 
rozumieniu jako kosmopolityzm i nacjonalizm 
ubrany w szaty religijnego fundamentalizmu. 
W przekonaniu Pamuka zachowania i wzorce kul- 
turowe i polityczne, które dzielą świat na Wschód 
i Zachód, nie sąjednoznaczne. Otomańska i kon- 
serwatywna wschodnia TOrcja egzystuje obok tej 
zachodniej, nowoczesnej. Na dodatek Europa 
i w ogóle Zachód ma o Turcji wyobrażenia zbyt 
uproszczone. wielu Europejczyków wykazuje się 
niewiedzą i uprzedzeniami. Ponadto fundamenta- 
lizm nie musi oznaczać nikczemności, potrzeby 
ludzkie nie muszą być zaspokajane przy użyciu 
brutalnych zachowań i nie zawsze wytłumacze- 
niem dla ludzkiej detenninacji jest ślepa nienawiść 
lub glęboka rozpacz. 
W powieści Śnieg autor prezentuje rzeczywi- 
stość widzianą oczyma tureckiego poety, żyjącego 
między Niemcami a Turcją, obserwującego trud 
wchodzenia jego nacji do kultury Zachodu. Opad 
śniegu w Europie jest dorocznym. naturalnym zja- 
wiskiem, w Turcji może być symbolem ciszy i za- 
pomnienia. Trudności swoich rodaków z przysto- 
sowaniem do nowych warunków, jakie bohater 
Śniegu obserwowal przez kilkanaście lat w Niem- 
czech. zmuszają go do refleksji o własnym kraju. 
Na swój sposób chce pomóc i Turkom, i Niemcom 
w zrozumieniu kwestii różnic w ocenie tych sa- 
mych zjawisk. Po doświadczeniach niemieckich 
wyjeżdża do Turcji na wieść o tym, że we wschod- 
niej Anatolii młode dziewczęta popełniają seryjne 
samobójstwa z powodu przymusu zdejmowania 
chust. 
Polityka w tej powieści styka się z rełigią, moral- 
ność ustanowiona przez religię z obyczajowością 
zracjonalizowaną. Zapewne ze względu na udaną 


27
>>>
, 


próbę zderzenia dwóch światów, dwóch filozofii 
życiowych i wyznawania różnych religii a więc 
także i kanonów moralnych, Śnieg szybko zyskał 
popularność w świecie. 
Kolejnym przykładem może być wydane 
w Stambule w 1995 r. Nowe życie, jeszcze w tym 
samym roku opublikowane w Niemczech, a w 1997 r. 
ukazalo się tłumaczenie angielskie. Tym razem 
o popularności zdecydował aktualny temat: sytu- 
acja mniejszości kurdyjskiej w Turcji. 
Orhan Pamuk świadomie używa rozwiązań te- 
matycznych i fabularnych, które sytuująjego pisar- 
stwo wśród popularnych obecnie autorów. Mówi 
się powszechnie, że jest pisarzem postmoderni- 
stycznym, a z kolei nacjonalistycznie zorientowa- 
ny dziennik "Hilrriyet" (Wolność) obecny także 
w Polsce, nazwał go swego czasu po prostu kre- 
aturą. Świat ceni Pamuka za umiejętność pokazy- 
wania Turcji jako kraju o bogatej kulturze oraz por- 
tretowaniu społeczeństwa rozpiętego między mo- 
ralnymi i religijnymi skrajnościami. Także za łącze- 
nie wątków współczesnych z charakterystyczną 
dla Orientu mistyką. Przy tym wprowadza do po- 
wieści wyraźnie sygnalizowane wątki autobiogra- 
ficzne. gdyż chce w ten sposób uwiarygodnić swo- 
je pisarstwo. 
Nie jest mu obce wprowadzanie elementów 
sensacji, można też znaleźć, za Danem Brownem 
czy Umberto Eco, motywy tajemniczych ksiąg 
i dalekich podróży, obok tego próby wykorzysty- 
wania inteligentnych ukladanek czy tak modnego 
już hipertekstu. 
Od 2005 r. w krajowym sądzie toczy się proces 
przeciwko Orhanowi Pamukowi za obrazę turec- 
kości, o czym mówi paragraf30 I tureckiego kodek- 


28 


.. =- 


su karnego. Chodziło o wypowiedź dlajednej z ga- 
zet europejskich, w której stwierdził wprost, że 
Turcja ponosi odpowiedzialność za śmierć trzy- 
dziestu tysięcy Kurdów i za wcześniejsze ludobój- 
stwo miliona Ormian. Po rozpoczęciu procesuje- 
den ze starostów w południowej Turcji wydał po- 
lecenie usunięcia powieści autora z księgarń i biblio- 
tek na terenie przez siebie zarządzanym. Na szczę- 
ście znalazł się mądry wojewoda, który wstrzymał 
taką decyzję. Kiedy już po otrzymaniu Nagrody 
Nobla Pamuk wyjeżdżał z Turcji w 2007 r., euro- 
pejskie dzienniki spekulowały, że zapewne zosta- 
nie za granicą. W maju 2009 r. prasa turecka pisała 
o wznowieniu procesu po orzeczeniach sądu rewi- 
zyjnego w Ankarze. Sprawa jest dla Turcj i kłopo- 
tliwa, gdyż wyjaśnienie winy państwa tureckiego 
jest jednym z powtarzanych argumentów przeciw 
przyjmowaniu Turcji do Unii Europejskiej. Zresz- 
tą Pamuk już wcześniej prezentowal swoją nieza- 
leżność myślową i twórczą: gdy po sukcesach za- 
granicznych turecki parlament przyznał mu tytuł 
artysty państwowego z dożywotnią pensją, autor 
odmówił przyjęcia tego zaszczytu. 
Poza wymienionymi powieściami w dorobku 
Pamuka są Karan/ik ve I
ik (Ciemność i światło), 
Sessiz Ev (Milczący dom), Beyaz Kale (Biała twier- 
dza), Kara Kilak (Czarna księga), i ostatnia 
z 2008 r. Masumiyet Muzesi (Muzeum niewinno- 
ści). zbiór esejów i notatek zatytulowany Inne ko- 
lory i scenariusz do filmu "Gizli Vuz" ("Tajemnicza 
twarz"). Powieści noblisty są tłumaczone na ponad 
30 języków, w Anglii, N iemczech i Wielkiej Bryta- 
nii nakład początkowy jego powieści wynosi co 
najmniej 100 tys. egz. Oblicza się, że do końca 2008 r. 
w świecie sprzedano 7 mln egz, książek Orhana Pa- 
muka. 


Powieści wydane w Polsce 
. Śnieg, tłum. Anna Polat, Wydawnictwo Lite- 
rackie 2006 
. Nazywam się Czerwień. tłum. Danuta Chmie- 
lowska, Wydawnictwo Literackie 2007 
. Nowe życie, tłum. Anna Pola!. Wydawnictwo 
Literackie 2008 
. Dom ciszy, tłum. AnnaAkbike Sulimowicz, 
Wydawnictwo Literackie 2009 


Wspomnienia 
. Stambuł: wspomnienia i miasto, tłum. Anna 
Polat, Wydawnictwo Literackie 2008 


Nagrody i wyróżnienia 
.1979,1983,1984nagrodykrajowewTurcji 
. 1990 The Independent Award for Foreign Fic- 
tion 
. 1991 Prix de la Decouverte Europeenne 
. 1995 Prix France Culture 
. 2002 Prix du Meilleur Livre Etranger 
. 2002 Premio Grinzane Cavour 


-
>>>
I 


.2003 The IMPAC Dublin Awanl 
. 2005 Powieść Śnieg uznana przez ,.New York 
Times Book Review" za naj lepszą książkę zagra- 
nicmą wydaną w USA w 2004 r. 
. 2005 nagroda im. Ricardy I luch przyznawana 
przez miasto Darmstadt 
. 2005 Nagroda Pokojowa Księgarstwa Nie- 
mieckiego ' 
. 2005 Prix Medicis Etranger 
.2006 Prix Mediterranee Etranger 
. 2006 Literacka Nagroda Nobla 
. 2007 doktoraty honoris causa Wolnego Uniwer- 
sytetu w Berlinie, Uniwersytetu Katolickiego w Bruk- 
seli i Uniwersytetu Bosforskiego w Stambule 


Źródla 
. Bogdan Klukowski. Szlachetny pośrednik. 
"Magazyn Literacki Książki" 2005 nr 8 
. Orhan Pamuk. Walizka mojego ojca, wyklad 
wygloszony w Sztokholmie podczas wręczania 
Nagrody Nobla. ,.Gazeta Wyborcza" z 8 grudnia 
2006 r. 
. Anna Dziewit. Istambuł i śnieg, "Lampa" 
2007 nr 5 
. Więcej nas łqc=y niż dzieli, rozmowa Dietera 
Bednarza i Annctte Grossbongart z Orhanem Pa- 
mukiem, "Forum" 2008 nr 21 (przedruk z niemiec- 
kiego tygodnika ,.Der Spiegel") 


T'sai Lun - zapomniany wynalazca papieru 


T'sai (nazwisko) Lun (imię) urodził się ok. 50 r. 
n.e. w Chinach, w miejscowości Guiyang (obecnie 
Leiyang), zmarl w 121 r. n.e. Był człowiekiem wy- 
kształconym i pelniąc służbę na dworze cesarza 
Ho Di za panowania dynastii Wschodniej Han 
szybko zacząl odnosić sukcesy i zdobywać coraz 
wyższe urzędy. W 89 r. otrzymał tytuł ..Shang 
Fang Si" i awansował na stanowisko ministra. Od 
tego momentu stał się odpowiedzialny za dostawę 
wszelkich przedmiotów powszedniego użytku na 
dwór cesarski. Jako wysoko postawiony urzędnik 
miał więc dostęp do środków finansowych i mate- 
riałów niezbędnych do badań nad technologią pro- 
dukcji papieru. W 105 r. przedstawił cesarzowi 
próbkę papieru. który sam wyprodukował z kory 
drzewnej. resztek konopi. szmat. bambusa oraz 
starych sieci rybackich. 
Wynalazek T'sai Luna wzbudził zachwyt cesa- 
rza, który nagrodził swego ministra złotem i tytułem 
arystokratycznym. Odkrycie, że można produko- 
wać materiał piśmienniczy z bardzo tanich i ogólnie 
dostępnych środków. jak np. powszechnie upra- 
wiany bambus, miało dla takiego państwa jak Chiny 
kolosalne znaczenie. Ten wielki kraj zatrudniał już 
wtedy ogromną liczbę urzędników, którzy tworzyli 
olbrzymie ilości wszelkiego rodzaju dokumentów. 
Obsypany zaszczytami i bogactwem T'sai Lun 
zaczął prowadzić wystawne życie, zaplątał się 
w dworskie intrygi, w wyniku którychjego imię zo- 
stało zniesławione. W 121 r., po wstąpieniu na tron 
nowego cesarza, wynalazca otrzymał nakaz sta- 
wienia się w więzieniu w celu odbycia kary. Aby 
uniknąć hańby, T'sai Lun podjął decyzję o popel- 
nieniu samobójstwa. Takie wyjście z sytuacji nie 
by lo niczym wyjątkowym w ówczesnych Chi- 
nach, bowiem groźba tzw. utraty twarzy była dla 
wykształconego chińczyka czymś znacznie gor- 
szym od utraty życia. T' sai Lun wziął kąpiel, ubrał 
wytworne jedwabne szaty i wypił truciznę. 


Przed wynalezieniem papieru w Chinach pisano 
na deszczulkach bambusowych lub najedwabiu. 
Książki bambusowe były niezwykle ciężkie i nie- 
wygodne w użyciu. Zdarzało się nierzadko, że chiń- 
ski dostojnik zobowiązany do złożenia raportu ce- 
sarzowi, musiał zatrudnić kilku tragarzy, którzy 
dostarczyliby przed oblicze władcy dokumenty 
spisane na tysiącach bambusowych deszczułek. Je- 
dwab natomiast, jak wiadomo, był bardzo drogi. 
Zrozumialy jest więc fakt, iż imię T'sai Luna 
stało się sławne w Chinach i znaje do dzisiaj każdy 
mieszkaniec krąju środka. Po swojej śmierci wyna- 
lazca był czczony jako bóstwo i składano mu ofia- 
ry z papieru. Wiele wieków później w miejscowo- 
ści Chengdu wystawiono świątynię ku czci T'sai 
Luna. 
Wobec faktu, że papier bardzo szybko rozpo- 
wszechnił się w chińskich urzędach, szkołach i bi- 
bliotekach, nie powinno dziwić zarządzenie cesa- 
rza, który ogłosił technologię produkcji tego wyna- 
lazku tajemnicą państwową. za zdradzenie której 
groziły okrutne kary. Zarządzenie było ściśle prze- 
strzegane i dopiero w 75 ł r. tajniki produkcji pa- 
pieru poznali Arabowie, którzy po zwycięskiej 
bitwie nad rzeką Talas pojmali do niewoli m.in. 
chińskich rzemieślników. Od tego momentu papier 
stał się znany na całym świecie i szybko wyparł 
inne materiały piśmiennicze jak pergamin czy papi- 
rus. 
Autorzy piszący o historii papiernictwa pod- 
dają często w wątpliwość fakt wynalezienia papie- 
ru przez T' sai Luna. N ie ulega oczywiście wątpli- 
wości. że papier byl używany na długo przed wy- 
nalazkiem chińskiego ministra. W grobowcach chiń- 
skich wladców sprzed naszej ery znaleziono 
szczątki papieru pochodzenia roślinnego. Był to 
jednak papier znacznie gorszy gatunkowo od pro- 
duktu T' sai Luna. Wyrabiano go z wyczesków ko- 
nopi. mial grubą fakturę, a jego nierówna po- 


29
>>>
wierzchnia wykluczała go jako matcrial piśmienni- 
czy i używano go przede wszystkim do pakowa- 
nia. Papier wyprodukowany przez r sai Luna wy- 
różnial się gladką powierzchnią. okazał się bardzo 
wydąjny, a niskie koszty produkcji stanowily czyn- 
nik decydujący o jego natychmiastowym upo- 
wszechnieniu. 
T' sai Lun bywa porównywany z Johannem 
Gutenbergiem. Wynalazek druku i wynalazek pa- 
pieru są często wymieniane obok siebie jako naj- 
ważniejsze lub jedne z najważniejszych wynalaz- 
ków ludzkości. Michael Hart. amerykański astro- 
fizyk piszący ksią2:ki historyczne, zastanawia się, 
który z geniuszy powinien zostać wyżej zaszere- 
gowany. Swoją decyzję postawieniajednak T'sai 
Luna na pierwszym miejscu Hart uzasadnia nastę- 
pująco: 
I. Papier jest nie tylko materialem do pisania. 
znajduje on znacznie szersze zastosowanie. 


2. T'sai Lun żył wicie wieków przed Gutenber- 
giem i nie można wykluczyć, że Gutenberg nie wyna- 
lazlby druku. gdyby już wówczas nie istnial papier. 
3. Pod
jrzewam, że więcej książek powstałoby, 
gdyby stosowano papier i druk blokowy (znany na 
dlugo przed Gutenbergiem). niż w rezultacie wyko- 
rzystania ruchomej czcionki i pergaminu. 
T'sai Lun jest, niestety, postacią bardzo malo 
znaną poza Chinami. W europejskich encyklope- 
diach i leksykonach nie znąjdziemy jego biografii. 
W pracach dotyczących dziejów bibliotek i pa- 
piernictwa pojawiąjąsięjedynie krótkie.jednozda- 
niowe wzmianki o tym genialnym wynalazcy. Fakt 
ten jest glównym powodem. dla którego postano- 
wilam nieco szerzej przedstawić postać T'sai Luna 
czytelnikom "Poradnika Bibliotekarza". 


KINGA POMES 
Biblioleka Uniwersytelu Rzeszowskiego 



... - . Życie i dzieło Samuela Tyszkiewicza 
V - Wystawa w Muzeum Historycznym w Warszawie 


" Stamperia Polacca. Florencka i nicejska Oficy- 
na Drukarska Samuela Tyszkiewicza" - pod takim 
tytulem 31 marca br. została uroczyście otwarta 
interesująca wystawa w Muzeum Historycznym 
m.st. Warszawy przy Rynku Starego Miasta. 
Ekspozycja została zorganizowana w 120. rocz- 
nicę urodzin i 55. rocznicę śmierci wybitnego typo- 
grafa i prezentowała jego dorobek powstaly na ob- 
czyźnie. 
Wystawa ukazala chronologicznie drogę twórczą 
Tyszkiewicza. stąd jej podział na dwie części odpo- 
wiadające etapom pracy mistrza Samuela: okres 
florencki 1926-1939 i okres nicejsko-florencki 
1940-1954. 
Samuel Fryderyk Tyszkiewicz (1889-1954) 
urodził się w Warszawie. ukończył studia w Pary- 
żu jako inżynier elektryk, a drukarzem został 
przez przypadek. 
Kiedy w 1922 r. odbyl wraz z żoną wymarzoną 
podróż do Wioch. postanowi I utrwalić swe wspo- 
mnienia z myślą o synu Stanislawie. Owocem tej 
wyprawy był wykonany ręcznie album w postaci 
trzech ksiąg Italia - cztery tygodnie na ziemi wlo- 
skiej 1922. Eksponat to był zaiste niezwykły: 
tekst kaligrafowany, częściowo maszynowy 
z ręcznie malowanymi inicjałami. opatrzony foto- 
grafiami, mapami. planami i kolorowymi reproduk- 
cjami. Calość dopelniąją różne załączniki dokumen- 
tujące podróż, np. rachunki, bilety. Trzy tomy al- 
bumu o pokaźnym formacie 38,5 )( 38.5 cm są 


30 


oprawione w skórę i razem ważą ponad 30 kg! Nie 
jest ustalona data przywiezienia tego dziela do Pol- 
ski. Po jego wieloletnich peregrynacjach zakupilaje 
w 1955 r. Biblioteka Narodowa, a przechowuje Za- 
klad Zbiorów Ikonograficznych, który wypoży- 
czyi eksponat na wystawę. 
Właśnie dzięki Italii objawił się ukryty talent 
mistrza. Tyszkiewicz wspierany przez przyjaciól 
Stanisława Piotra Koczorowskiego i Józefa An- 
drzeja Teslara, oczarowanych tąpracą. postanowił 
zająć się drukarstwem i wzorem dawnych towa- 
rzyszy "czarnej sztuki", nawiązując do Stanislawa 
Polaka z przełomu XV i XVI w., postanowil tło- 
czyć na prasach ręcznych. 
W pierwszej części wystawy, poświęconej 
okresowi florenckiemu, wprowadzeniem do tema- 
tu były prezentowane dokumenty i pamiątki rodzi- 
ny Tyszkiewiczów: świadectwa potwierdzające 
szlachectwo, świadectwa ukończenia szkół, kore- 
spondencje, fotografie członków rodziny, a nawet 
pieczęć rodowa z herbem Leliwa. 
W 1925 r. Tyszkiewicz wraz z trzecią żoną 
Marylą z Neumannów, historyczką sztuki, za- 
mieszkał we Florencji, gdzie do 1939 r. działała za- 
łożona przez niego w 1928 r. Oficyna Florencka 
Samuela i Maryli Tyszkiewiczów, zwana też Stam- 
peria Polacca lub Otlicina Tyszkiewicziana. Będąc 
pod wrażeniem dziel typograficznych mistrzów 
włoskich tworzył tam wspaniale druki, przeważnie 
z zakresu sztuki oraz literatury pięknej, głównie 


-
>>>
,
 , , 

.J 
c 
., 
, , 

 III 
o L- 
:: . . .. . 
. 
........ 
.\I 


f 
, 


'1 


"I 


,l l"-' 


m 


- 
- 
- 
- 


nr 7-8 2009 


Dodatek do PORADNIKA BIBLIOTEKARZA 
-tBb T 


IIISITM "IAIII 


@PDIAIID 



 


PROI\IOCJA 
CZYTELNICTWA 
Dzialania Filii nr 28 
MBP w Katowicach 
na rzecz środowiska 
lokalnego 


Filia nr 28 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kato- 
wicach jest jedną z 36 placówek bibliotecznych na 
terenie miasta. Jest wypożyczalnią dla doroslych. 
z oddziałem dziecięcym i czytelnią. Do dyspozycji 
mieszkańców dzielnicy Podlesie jest ok. 22 tys. wol.. 
uzupelnianych co miesiąc o nowości wydawnicze. 
Z lilii korzysta blisko 2 tys. czytelników, z czego 
1/3 to dzieci i młodzież. 
Ząięcia z dziećmi i młodzieżą - to zadania dla bi- 
blioteki priorytetowe. Formy pracy stosowane 
przez bibliotekarzy są różnorodne. Warto też zazna- 
czyć, że nie są to akcje przypadkowe, jednorazowe, 
za którymi nie idą dalsze konkretne działania. Stosuje 
się różnego rodzaju metody o charakterze zabawo- 
wym. dydaktycznym. poglądowym. które mają za 
zadanie wprowadzić dziecko w świat literatury. po- 
móc wypracować nawyk dobrowolnego czytania 
oraz indywidualnego wzbogacania wiedzy. Przy 
czym sama biblioteka nie powinna być kojarzona 
przez mlodego czytelnikajedynie jako miejsce pelne 
książek. gdzie nic więcej nie może się zdarzyć. Zdaję 
sobie sprawę. iż podejmowane w naszej placówce 
działania nie są czymś nowym. "rewolucyjnym", 
lecz są bardzo ważnym aspektem pracy w spolecz- 


- 


ności co prawda niedużej, ale z dużymi tradycjami 
historycznymi i regionalnymi. Wszelkie metody 
pracy i zajęcia dla dzieci, stosowane przez bibliote- 
karzy, mają indywidualny, lokalny charakter i - co 
dla nas pracowników najważniejsze - spotykają się 
z akceptacją mieszkańców i.użytkowników. 


l. Indywidualna praca z czytelnikiem 


Przysposobienie czytelnicze i biblioteczne - 
przygotowuje mlodego użytkownika do korzystania 
z zasobów biblioteki ijej warsztalu infonnacyjnego. 
Proces ten przebiega w sposób przyjazny i otwarty. 
Bibliotekarze zawsze starają się stworzyć atmosferę 
zaufania poprzez indywidualną rozmowę z dziec- 
kiem o jego zainteresowaniach. Przekazywane w roz- 
mowie informacje dotycząglównie zasad korzysta- 
nia z wypożyczalni i czytelni, a przede wszystkim 
oferty bibliotecznej. Nowy czytelnik zapoznaje się 
z zasadami użytkowania katalogów tradycyjnych 
i katalogu elektronicznego GPAC. Dzialania te do- 
tyczą dzieci. które osiągnęły już odpowiednią zdol- 
ność czytania. 


Przygotowanie literackie - polega na indywidu- 
alnej rozmowie w dniu zapisu. kontynuowaniu jej 
w trakcie kolejnych wizyt w biblioteceor82 pomocy 
w wyszukiwaniu pozycji książkowych. Dzieci za- 
równo małe, jak i starsze, chętnie korzystają z rad bi- 
bliotekarzy, którzy nie narzucając własnego zdania. 
bez stosowania jakiegokolwiek przymusu wypoży- 
czenia. informują o danych pozycjach książkowych. 
Miody czytelnik lubi być traktowany w sposób indy- 
widualny. Wtedy chętnie nawiązuje kontakt z bi- 


Świat ksią7ki dziecięcej
>>>
bliotekarzem. który cz
sto staje si.,: powiernikiem 
i przewodnikiem po "świecie ksi,\żki" i nic tylko. 
Zupełnie inaczej w placówce wygląda praca z dziec- 
kiem najmlodszym. Tu do działań. które mają na 
celu pozyskanie. a przede wszystkim zatrzymanie 
malego czytelnika. wlącząją się. na prośbę pracowni- 
ków. opiekunowie dziecka. Wspólpraca ta wynika 
z naturalnej potrzeby dziecka. aby czulo się w nie- 
znanym mu otoczeniu pewnie i bezpiecznie. Jego re- 
lacje z obcymi. doroslymi osobami są wtedy mniej 
stresujące i dają mnóstwo obustronnej satysfakcji 
i korzyści. 


Zajęcia komputerowe - organizowane są raz 
w tygodniu sobotnie przedpołudnia) i uczą samo- 
dzielnego korzystania z katalogu elektronicznego 
OPAC MBP w Katowicach. a także innych bibliolek. 
oraz podstawowych l'asad poslugiwania si
 wyszu- 
kiwarkami internetowymi. Pracownik stara się. by 
nauka zmierzala \\ kierun"u rozsądnego wykorzysta- 
nia tego narzędzia do celów nauki i rozrywki. Dzieci 
i mlodzież używają programów komputerowych 
o charakterze edukacyjnym i roLrywkowym. 


2. Formy poglądowe 


W placówce matcrialy poglądowe pelnią glównie 
funkcje informacyjne. sąró7nego rodzaju komunika- 
torami rozpowszechnianymi zarówno w samej bi- 
bliotece.jak i poza nią. L'aliczają si.,: do nich uloth 
przypomnienia. wywieszki. kolorowe pla"aty za- 
ch
cające do udzialu w zaj.,:ciach. Dla dzieci. które 
jeszcze nic potralią czytać lub czytąją slabo. opraco- 
wywane są plotery inliJrmacyjne nasycone m07liwie 
jak nąjwi
kszą liczbą elementów graficznych i obraz- 
kowych. 
Od niedawna redagujemy i rozprowadz.amy wśród 
czytelników gazetkę informacyjną noszącą tytul 
..Biblioteka pod zegarem". Ukazuje się raz w miesią- 
cu. z.awiera oprócz informacji o lilii recen
ie ksią7ek 
dla dzieci i mlodziei:y polecanych nie tylko przez 
bibliotekarzy. ale przede wszystkim przez mlodyeh 
użytkowników biblioteki. 
DU.i:ą popularnością cieszą si
 różnego rod.l.aju 
wystawki. których celem jest zbliżenie dziecka do 
książki. Istnieje możliwość wypożyczenia w okre- 
ślonym czasie pozycji książkowych. które byly pre- 
zentowane na wystawie. i które wzbudziły w d7iec- 
ku 7ainteresowanie. 
Raz w roku biblioteka. która w osiedlu pclni rolę 
ośrodka komunikacji i integracji spolee.l.nej.jest orga- 
nizatorem ekspozycji dokumentów życia spolecz- 
nego. regionalnego. W większości eksponaty po- 
chodl.ą ze zbiorów prywatnych. Biblioteka ściśle 
wspólpracuje przy organizacji tych wystaw z ze- 
społem regionalnym ..Podlesianki" oraz kierownic- 
twem Izby I'am ięci. która znajduje si.,: w tym samym 
budynku. 


2 Świat k\iążki dl.icci"ccj 


3. Formy zbiorowe 


Realizacja tych form pracy wplywa na kształto- 
wanie preferencji czytelniczych. zainteresowań mlo- 
dego użytkownika biblioteki. ale przede wszystkim 
wskazuje mu potrzebę w miarę aktywnego uczest- 
nictwa w procesach kultury. Uzyskujemy to po- 
przez cykliczne spotkania. Oto niektóre z nich: 


Opowiadanie baśni - dzieci słuchają baśni 
w specjalnie do tego zaaranżowanym ..kąciku bąjek". 
Bibliotekarze opowiadąją "rótkie baśnie. dopasowa- 
ne do możliwości koncentracji dzieci. Zazwyczaj na 
wybór utworu ma wplyw pora roku. rodzaj świąt, 
itp. Jest to bardzo latwa do przeprowadzcnia forma 
pracy z czytelnikiem nąjmlodszym i bardzo ceniona 
w wielu placówkach. 


Glośne czytanie - najważniejszą cechą tej akcji 
jest jej systematyczność i powtarzalność. Czytanie, 
które często jest polączone z zabawą. kojarzy się 
dzieciom z biblioteką. korzystaniem zjej zbiorów 
oraz potrzeb" kontaktu z książką. W lilii w różnych 
formach głośnego czytania dzieciom biorą udzial nic 
tylko bibliotekarze. ale równiei: wolontariusze - star- 
sze rodzeństwo. harcerze. uczniowie starszych "las 
Szkoly Podstawowej nr 21. mlodzież gimnazjalna 
i licealna. rodzice. dziadkowie. a także zapraszani go- 
ście "siądz proboszcz. dyrektor szkoly. nauczycie- 
le. pielęgniarki. lekarze. radni miasta Katowic i inni). 
Bardzo często lączymy tę formę pracy z zajęciami 
plastycznymi. D7ieci tworzą swoje wlasne wizje 
bohaterów wysluchanej historii lub próbują..dory- 
sować-' ciąg dalszy opowiadania. Repertuar zawsze 
dostosowany jest do wie"u odbiorców. W placówce 
głośne czytanie realizowane jest przedc wszystkim 
w c/lL;ie takich akcji.jak: ..B,\ika z... ciastkicm". "Cała 
Polska czyta dl.ieciom". "Czytanie jak fruwanie". 


B:ljka Z.u ciastkiem - akcja ta trwa nieprzerwa- 
nie od 2000 r.. wcześniej odbywala się pod nazwą 
..Co tydzień bajka". W spotkaniach. które cieszą się 
dui:ym zainteresowaniem. biorą udzial także opie- 
kunowie. Dzięki tcmu dzieci czują się pewniej. są 


. 
 


.. 


" 



 


, I 


ł .. 


ł: 


-
>>>
,- 


wesołe. aktywne. lepiej przyswajają czytany im 
tekst. Klimat spotkania ..podgrzewa" herbatka dla 
dzieci. zawsze ze słodkim pocz
stunkiem. a opieku- 
nowie zazwyczaj częstowani są kawą. Taka domowa 
atmosfera wplywa na bliższy kontakt z zebraną 
grupą odbiorców. 


Cala Polska czyta dzieciom - MOP w Katowi- 
cach do współpracy z Fundacją ABCXXI Program 
Zdrowia Emocjonalnego przyst'lpiła w 2001 r.. orga- 



11 II l' 


'" 



 


1- 


") 


" . 


:'; ,).:' 


nizując w dniach od 19 do 27 września Tydzień Glo- 
śnego Czytania. Oiblioteka została doceniona nada- 
niem statuetek w roku 2002 i 2005, natomiast 
w 2006 r. otrzymala Medal Fundacji. 


Konkursy - prezentowana filia organizuje kon- 
kursy o róznorodnej tematyce. adresowane do róż- 
nych grup wiekowych. Niektóre z nich to konkursy 
długoterminowe. które wymagają specjalnego przy- 
gOlowania zarówno bibliotekarzy. jak i dzieci. ale 
organizuje też konkursy blyskawiczne. quizy. zgady- 
wanki dla najmłodszych. 


. . 


'\ 


, 


W placówce do tradycji należy przygotowanie 
raz na kwartal konkursów recytatorskich dla dzieci 
najmlodszych. polączonych z małymi formami te- 
atralnymi. Tak więc ...zabawa w teatr bywa sposo- 
bem na przyciągnięcie dzieci do biblioteki. 


- 


. 


.t. Formy zespolowe 


W odró.lnieniu od już opisywanych wyżej form 
zbiorowych, zespołowe formy pracy opierają się na 
wspóluczestnictwie czytelników. są "silnie aktywi- 
zujące". a wi
e bardziej skuteczne. Wspomagają 
twórcze myślenie dzieci oraz zachęcają do sięgania 
po literaturę. Efektem tych działań jest przyciągnię- 
cie dzieci do biblioteki oraz szeroko rozumiana pro- 
mocja książki i czytania. 
W placówce formy zespolowe realizujemy przez 
organizowanie lekcji bibliotecznych. ..Lata z książ- 
ką". ..Ferii z ksią2"ką" oraz innych imprez tematycz- 
nych (w 7ależności od zapotrzebowań środowiska 
lokalnego). 


..- 
,,...
 
. \"'. 
l"... 


Lekcje biblioteczne - lilia od 17 lat prowadzi 
systematyczną wspólpracę z biblioteką szkolną. Dla 
uczniów Szkoly Podstawowej nr 21 w ciągu roku 
szkolnego przygotowuje się ok. 20 lekej i bibliotecz- 
nych. Lekcje te opierają się na bezpośrednim kontak- 
cie ucznia z różnymi rodz,
jami dokumentów biblio- 
tecznych i warsztatem informacyjnym naszej biblio- 
teki. Ich cclemjest wyksztaleenie umiejętności ucze- 
nia się i korzystania z różnyeh źródeł. Spotkania. 
szczególnie ze starszymi grupami wiekowymi. po- 
magają dzieciom w opanowaniu i poslugiwaniu się 
różnorodnymi dokumentami. Uczą świadomego 
i krytycznego czytania oraz zdobywania informacji 
pochodzących z różnych źródeł. W ciągu roku szkol- 
nego sporo lekcji poświęcol)ychjest zagadnieniom 
tematycznym. które związane są z programem na- 
uczania. rocznicami historycznymi lub kształceniem 
regionalnym. Si
gamy do dziel historycznych. etno- 
grałicznych. literackich. a przede wszystkim doku- 
mentów życia społecznego znajdujących się w zbio- 
rach łilii lub pochodz'Wych od osób prywatnych. 


4 


Lato z książką, Ferie z książką - ten rodzaj 
pracy zespołowej z dziećmi prowadzony jest w bi- 
bliotece regularnie od 1992 r.. pod haslem "Ucząc ba- 
wić. bawiąc uczyć'". Celem ich organizowania w okre- 
sie wołnym od nauki jest aran.lacja wolnego czasu 
dzieci. które pozostały w domu. W okresie wakacyj- 
nym i zimowym nasza biblioteka organizuje liczne 
spotkania i różnorodne imprezy. Biorą w nieh udzial 
dzieci z osiedla. Zdarza lo się. że uczestnikami byly 
nawet półtoraroczne maluchy. Dlatego ..Lato 
z książką" i ..Ferie z książką" mają ró.lne formy. ale 
zawsze spotkania te obłitują w pracę z książką i tek- 
stem. Wakacje to czas bez szkoly. bez nauki. ale 
z przyiaciólmi i dobrą zabawą. a to wszystko gwaran- 
tuje biblioteka i dobra ksią;i.ka. Bardzo dużą rolę w ząję- 
ciach odgrywa fantazja i pomyslowość dzieci oraz bi- 
bliotekarzy. Ze względu na dobrą lokaliz..a
ję nasz
j lilii 
(dużo terenów zielonych) dzieci mogą brać udzial 
w z.ąjęciach zarówno na podwórku przy bibliotece. jak 
i podczas wycieczek po okolicy. Co wi
eej. często 71- 
prasz..amy do siebie uczniÓw z innych lilii. Przez okres 


S" iat książki dLicci\,cej 3
>>>
'. ... 
.
 
& 


.' 


'1., 


.... 


".. 


wakacji dzieci z Podlesia kilkakrotnie odwiedziły 
kopalnie soli w Wieliczce, zwiedziły Tarnów i oko- 
lice, skansen w Katowicach oraz kompleks pałaco- 
wy w Pszczynie i wiele innych atrakcyjnych 
miejsc. Wycieczki cieszą się zawsze dużym zainte- 
resowaniem. a z każdej takiej wyprawy, nawet po 
najbliższej okolicy. uczestnicy przywożą dzienniki 
z podróży w formie pamiętników lub "dokumenta- 
cji plastycznej". Prace te są wystawiane w po- 
mieszczeniach biblioteki i są jej niewątpliwą 
ozdobą. 
Nie sposób wymienić tematów wszystkich spo- 
tkań organizowanych przez placówkę, ale przykła- 
dowo odbywały się ząjęcia: "W państwie Króla Ma- 
ciusia" - promujące książki Janusza Korczaka. ..00- 
bre serca i groch z kapustą" - dotyczące życia i twór- 
czości Kornela Makuszyńskiego, "Katowice - moje 
miejsce na Ziemi", ,.Doktor Doliule na wakacjach", 
,.Europa bez tajemnic". Nasi czytelnicy podróżowali 
po najbliższej okolicy" Wakacyjną Lokomotywą 
Brzechwy i Tuwima". zatrzymując się między inny- 
mi na stacji "Bergamuty" oraz stacji "Ptasie radio". 
Na poszczególnych stacjach czytano wiersze z po- 


!. 


.' 


" 


."ł 


". 


.. Świat książki dziecięcej 


- 


działem na role, odgrywano scenki prezen- 
tujące ABC dobrego wychowania. a po prze- 
czytaniu wiersza Pali się.' wszyscy masze- 
rowali do jednostki OSP. gdzie gasili upozo- 
rowany przez strażaków pożar. 
W czasie tych spotkań dzieci mogą 
uczestniczyć w letnich koncertach umuzy- 
kalniąjących, organizowanych specjalnie dla 
nich przez Instytucję Promocji i Upo- 
wszechniania Muzyki Silesia w Katowi- 
cach. Spotkania z cyklu "Slońce na pięcioli- 
nii" gromadzą zawsze bardzo dużą publicz- 
ność i cieszą się dużym zainteresowaniem. 
Uczestnicy koncertów żywo reagują na bli- 
skość artystów. N iejednokrotnie dla dzieci 
z tego osiedla jest to pierwszy kontakt 
z muzyką i jej wykonawcami. Repertuar 
muzycznych spotkań jest przeogromny. 
Podczas wakacyjnych spotkań często 
gościliśmy różnego typu teatrzyki. Przedstawienia 
zawsze gromadziły wiele dzieci, które mogły nawią- 
zać bezpośredni kontakt z aktorami. Dopełnieniem 
przedstawień w wykonaniu profesjonalistów byly 
warsztaty teatralne. Dzieci wykonywaly pacynki, 
kukiełki. scenografie, które następnie wykorzysty- 
wano do przedstawień ulubionych bajek. 
Tradycją naszej filii stały się, zamykające zawsze 
cykl wakacyjnych spotkań "Lato z książką", jedno- 
dniowe imprezy "Pożegnanie lata". Jeżeli aura była 
sprzyjająca, zawsze odbywal się na podwórzu bi- 
blioteki całodniowy piknik. w którego programie 
były gry i zabawy ruchowe. zagadki literackie, 
wspólne śpiewanie. konkursy plastyczne. recyta- 
torskie. zręcznościowe; poza tym - ognisko. W cza- 
sie tej imprezy podsumowuje się zawsze wakacyjną 
akcję. Dzieci zostąją nagrodzone pamiątkowymi dy- 
plomami. a dla nąjbardziej aktywnych zawsze fun- 
dowane są nagrody w postaci książek. 
W okresie ferii zimowych. tak samo jak w lecie. 
w bibliotece czeka na młodych uczestników mnó- 
stwo atrakcji. Oprócz wyjść na sanki czy lodowisko. 
dzieciom oferuje się możliwość miłego spę- 
dzenia czasu w pomieszczeniach czytelni. 
Młodzi czytelnicy uczestniczyli m.in. w ta- 
kich zimowych spotkaniach. jak "Te sławne 
europejskie dzieciaki". ..Kubuś Puchatek 
ijego goście", "Smok Wawelski zaprasza do 
Krainy Baśni". "Z Tomkiem Wilmowskim 
przezAustralię", "W krainie Harry'ego Pot- 
tera" i wiele innych. których bazą zawsze 
była książka. Ferie w bibliotece kończą się 
wielkim balem karnawałowym. na którym 
wybierany jest król i królowa balu. 
Dla bibliotekarzy miarą sukcesów jest 
ilość uśmiechów pojawiających się na bu- 
ziach dzieci, bo jak pisał Janusz Korczak 
..Kiedy śmieje się dziecko. śmieje się cały 
świat". 


. 


ł- 


.. 


:,. 


BARBARA RÓG-RYSZKA
>>>
l 


Królestwem dzieci jest zabawa 



iblioteka Publi.czna Miasta i Gminy im. Heliodo- 
ra Swięcickiego w Sremie, wypclniąjąc misjI,: bibliotck 
dziecięcych. stara się zapewniać dzieciom ksztalce- 
nie i rozwój osobowości poprzez zabawę oraz 
umożliwia im uczestnictwo w życiu kulturalnym. 
W ciągu roku biblioteka jest organizatorem wiciu ak- 
cji i imprez skierowanych do dzieci. W jej dzialal- 
ność wpisaly się takie stale formy pracy. j
k: Poranki 
Malucha. Scena Malucha. Noc z Andersenem. Z bi- 
blioteką w plenerze. Organizowane są liczne konkur- 
sy czytelnicze i plastyczne. Przy wspólpracy ze 
szkołami i przedszkolami odbywają się 
łekcje biblioteczne. pasowanie dzieci 
na czytelników czy cykle głośnego czy ta- .' 
. 
nia. 
W przestrzeni miejskiej realizowane są '" J-' 
biblioteczne imprezy plenerowe. Np. 
w ubiegłym roku. pod hasłem "Witajcie 
A.' 
W b n b a
ze
 bajc o e", s w tow b ar.zystwie zespołu 
 " 
ę mstow" e am onxas" z Bergen. 
przemaszerował przez Śrem barwny koro- 
wód dzieci przebranych za postacie z ba- 
jek. Równie atrakcyjnie prezentowała się 
w 2007 r. "Wesoła kompania Pippi", która 
w parku miejskim. częstując pieczonym na 
ruszcie chlebem i smażonymi naleśnikami. 
zapraszała dzieci do wspólnych zabaw 
wymyślanych przez bohaterów książek 
Astrid Lindgren. 
W jednej z wiejskich szkół podstawo- 
wych realizowana była część bibliotecz- 
nego projektu pt. ,.Akademia Pana 13rzcchwy". Zajl,:- 
cia w ,.Akademii Czarownicy ł luanity", z wyko- 
rzystaniem lektury Akademia Pana Kleksa, prowa- 
d/.iła nauczycielka języka polskiego. Podczas lekcji 
dzieci wcielały się w baśniowe postacie. 
a wychowawczyni realizowała te nietypowe lekcje 
jako czarownica Huanita. 
W latach 2007 i 2008 Ministerstwo Kultury dofi- 
nansowało biblioteczne projekty - "Akademia Pana 
Brzechwy", ,.Rok z poezją". "Nawet wróble za okna- 
mi też ćwierkają wierszykami". "W krainie książek 
Astrid Lindgren - w 100 lecie urodzin", "Animowa- 
nie kultury wśród dzieci poprzez warsztaty arty- 
styczno-teatralne" . 


Poranki Malucha 
We wrześniu 2005 r.. z inicjatywy bibliotekarek 
oddziału dziecięcego Filii nr l. zapoczątkowany zo- 
stał cykl spotkań bibliotecznych pod tytulem "Po- 
ranki Malucha". Na cotygodniowe spotkania zapra- 
szane są dzieci w wieku od I roku do 4 lat. W zaję- 
ciach wykorzystywane są elementy biblioterapii 
i pedagogiki zabawy. Prowadzące zajęcia bibliotekar- 
ki. Elżbieta Urbanek i Magda Karasia. mąią przygo- 
towanie pedagogiczne oraz ukończone odpowiednie 
kursy. Podczas spotkań mali czytelnicy sluchają 


utworów literackich. uczestniczą w przygotowa- 
nych zabawach i wspólnie z opiekunami wykonują 
prace plastyczne. Bardzo ważnajcst treść opowia- 
dań. które inspirują do zabawy. ale przede wszyst- 
kim zasadnicze znaczenie ma miła i przyjazna atmos- 
fera oraz stałe elementy spotkań (powitanie. żegnanie 
się. stale zabawy). Dzieci biorą też udział w balikach 
przebierańców. obchodzone są różne święta i uro- 
czystości. Zajęcia dają dzieciom przyjemność. roz- 
wijają myślenie twórcze i wyobraźnię. 
W ciągu trzech lat funkcjonowania "Poranków 
Malucha" odbyło się kilkadziesiąt spotkaJ'! (średnio 
3-4 w miesiącu) z udzialem 15-20 maluchów przy- 


'-(f
 . 
II' 
rf:1" I 
I . 
" 1"1 \ 
, ,---.., 
 


011 

 


_ t 


....-... 


, , 


I. 


-......... 


-o;' 


prowadzanych przez rodziców. babcie. dziadków 
lub opiekun
i. Do prowadzenia ząięć wlącza się 
mi odzież ze Srodowiskowego Hufca Pracy. 
Spotkania z najmlodszymi dziećmi wpisały się 
już na stale w dzialalność biblioteki i przynoszą 
wymierne efekty dzieciom. rodzicom i bibliotece. 
Dokumentację fotograficzną i filmową spotkań 
można odszukać na stronie internetowej biblioteki. 
najczęściej przeglądaną przez opiekunów naj- 
mlodszych. O ząjęciach maluchów ukazalo się kilk
- 
naście artykułów w prasie lokalnej oraz kilka repor- 
taży w śremskiej tełewizji i poznańskim Radiu Mer- 
kury. 


Scena Małucha 
W wielu przedszkolach i szkołach przygotowy- 
wane są przedstawienia teatralne. Często są to pre- 
zentacje zjakiejś okazji lub uniwersalne, oparte za- 
zwyczaj na literaturze dziecięcej. Pochłaniają one 
wiele godzin pracy nauczycieli oraz dzieci i nie za- 
wsze jest możliwość prezentacji tych spektakli 
w innych. niż szkolnych czy przedszkolnych. śro- 
dowiskach. Stąd pomysł utworzenia przy bibliotece 
"Sceny Malucha" - stałego miejsca prezentacji. wy- 
miany doświadczeń i dokumentacji szkolnych 
i przedszkolnych przedstawień. 


Świat ksiąi.ki dziecięcej S
>>>
Do współpracy zaprosiliśmy wszystkie przed- 
szkola i szkoły z terenu gminy Śrem. Zapraszamy 
widzów, przeprowadzamy konkursy tematycznie 
związane z przedstawieniem, wspólnie się bawimy. 
Początkowo myśleliśmy o prezentowaniu przedsta- 
wień tylko w pomieszczeniach biblioteki, ale okazało 
się, Ze chętnych do występów oraz widzów jest tak 
wielu, Ze przekracza to mozliwości lokalowe naszej 
placówki. "Scena Malucha" znalazła miejsca prezen- 
tacji w oddzialach dziecięcych biblioteki, Klubie "Re- 
lax" Spółdzielni Mieszkaniowej. a nawet w restaura- 
cji. W ciągu 4 lat na "Scenie Malucha" odbyło się już 
ponad 50 prezentacji scenicznych. Fragmenty 
przedstawień rejestrowane są przez śremską telewi- 
zję kablową i pokazywane w programie telewizyj- 
nym. Pisze o nich także prasa lokalna. 


Noc zAndersenem 
Raz w roku, z okazji przypadających urodzin 
Hansa Christiana Andersena (2 kwietnia), biblioteka 
śremska wlącza się w międzynarodowy projekt pl. 


" 


-, 


. 


"Noc z Andersenem". Baśniowy wieczór i noc. którą 
dzieci spędzają w bibliotece, organizowa- 
ne są z piątku na sobotę, blisko daty uro- 
I 
dzin pisarza. Co roku w spotkaniu uczest- I 
nicząinni uczniowie młodszych klas szkól 
podstawowych gminy Śrem. a terminy re- 
zerwowane są przez nauczycieli już 
z rocznym wyprzedzeniem. Na imprezę 
dzieci przychodzą przebrane za postacie 
z baśni Andersena. Przeprowadzane są 
zabawy i konkursy związane z twórczo- 
ścią autora, odbywa się czytanie baśni 
oraz zajęcia plastyczne. Głównymi ani- 
matorkami zabaw są bibliotekarki Ewa 
Urbanowicz i Renata Mozdzierz.Atrakcją 
każdego wieczoru jest powitanie przed bi- 
bliotekąsamego baśniopisarza, który co 
roku przyjeżdża innym środkiem lokomo- 
cji: bryczką, samochodem. motocyklem 


... 'IW 
U. 
- 
_rlb 


. 


6 Świat książki dziecięcej 


" Yamacha" (jest fi Imik na" Y ou Tube"), a w tym roku 
przyjechał luksusową limuzyną w towarzystwie dy- 
gnitarzy duńskiego dworu. Była królowa Małgorzata 
II, jej syn Fryderyk oraz kanclerz koronny, w które- 
go wcielił się burmistrz Śremu Adam Lewandowski. 
Spotkanie z Andersenem. którego co roku odgry- 
wa dyrektor biblioteki, dzieci traktują bardzo po- 
ważnie. Zadają wiele pytań dotyczących życiorysu 
i twórczości. Jest również okazja do otrzymania 
oryginalnego autografu Hansa Christiana Andersena. 
Jedno z dzieci, po zdobyciu podpisu, z dumą 
oświadczyło: ..Będę miał pamiątkę na całe życie'" 
Jest też czas na posilek, czasem lort urodzinowy, 
zazwyczaj fundowany przez sponsorów. Około 
północy dzieci w doskonałych humorach udąją się na 
spoczynek - oczywiście między regaly bibliotecz- 
ne. Rano otrzymują ..Patent Nieustraszonego" - za- 
świadczenie o spędzeniu baśniowej nocy w bibliote- 
ce. Wydarzenia z "Nocy z Andersenem" rejestrują 
śremskie media (telewizja kablowa, radio, prasa). 


I 
.. 


Z biblioteką w plenerze 
Z końcem roku szkolnego. przy miej- 
skiej filii biblioteki na osiedlu Jeziorany 
i w filiach wiejskich odbywają się pikniki 
biblioteczne pl. "Z biblioteką w plenerze", 
Uczestniczą w nich najmłodsi czytelnicy 
wraz z rodzicami - zazwyczaj stali od- 
biorcy uslug bibliotecznych. W programie 
nie braknie gier i zabaw na świeżym po- 
wietrzu, organizowane są konkursy czy- 
telnicze, miniloterie, w których wygrać 
można drobne upominki - zabawki, sło- 
dycze, książeczki (zazwyczaj uzyskane 
od sponsorów). Dla dorosłych, za drobną 
oplatą, serwowana jest kawa, ciasto i napo- 
je. Wszystko odbywa się w piknikowej 
atmosferze, przy muzyce zespołu lub 
mechanicznej. Celem pikników "Z biblio- 
teką w plenerze" jest zwrócenie uwagi na 
rozszerzające się funkcje biblioteki oraz popularyza- 


, , 
 lir», ..,...... 
, , 1ł- r--- 
ii- 
= '"...IN 


I 
 


, , 
I I 
...- 


'. 
." . ,'1\ ..4 


'\ 


" 


",,' 


" 


... 

i\: 



'J. 


.... 


... 


, ' 


\ . . .
>>>
cja książek i czytelnictwa. W 2009 r.. z inicjatywy 
wspomnianych wcześniej bibliotekarek, książnica 
śremska realizuje caloroczny projekt "Para buch! 
Książki w ruch!", który obejmuje większość dzieci 
z przedszkoli i mlodszych klas szkól podstawo- 
wych gminy Śrem. Celem dzialańjest rozwój funkcji 
edukacyjno-kulturalnych naszej instytucji - rozwój 
czytelnictwa i zwiększenie zainteresowania książką, 
a zwłaszcza promocja literatury i czytelnictwa 
wśród dzieci przy okazji 115. rocznicy urodzin Julia- 
na Tuwima. 
Kulminacyjnym punktem działań był happening 
czytelniczy w Dniu Bibliotekarza i Bibliotek, który 
odbył się na śremskim rynku. Zbudowana została 
specjalna "tuwimowska lokomotywa" (ok. 30 m dłu- 

ości) i stacja Śrem (warto wspomnieć. że przez 
Srem nie przejeżdżają żadne pociągi!). Na zmyślonej 
stacji zgromadziło się ok. 500 dzieci - przedszkola- 
ków i uczniów mlodszych klas szkól podstawo- 
wych z całej gminy, którzy dodatkowo przyprowa- 
dzili wykonane przez siebie różne postacie, zwie- 
rzęta i przedmioty opisywane w wierszach Tuwima. 
Wszystko odbywało się w kolejowej scenerii. Był 
więc naczelnik stacji, na którego awansował bur- 
mistrz Śremu. zawiadowca stacji (dyrektor bibliote- 
ki). kierownik pociągu (znany w środowisku anima- 
tor zabaw) i konduktorka (oczywiście bibliotekarka). 
Niespodziewanym pasażerem była Ewa Chotomska 
i aktorzy Objazdowego Teatru ..Vaśka" z Torunia. 
Przeprowadzono wiełe konkursów i zabaw oraz 
czytane były wiersze J. Tuwima. Happening odbyl 
się przy znacznym wsparciu wielu sponsorów. dzię- 
ki którym mogliśmy zrealizować zakładane cele i. co 
najważniejsze, zaobserwować zadowolenie wielu 
dzieci. 


JERZY KONDRAS 


Spotkania pelne uśmiechu i zabawy 


N iesłabnącym zainteresowaniem cieszą się zaję- 
cia organizowane podczas ferii i wakacji w Miejskiej 
Bibliotece Publicznej im. Marii Kozaczkowej w Dą- 
browie Tarnowskiej. Co roku przebiegąją one pod in- 
nym hasłem. Nasz oddział. chcąc umilić swoim naj- 
młodszym sympatykom czas wolny od nauki, orga- 
nizuje szereg różnorodnych zajęć: głośne czytanie 
i opowiadanie bąjek i baśni w ramach akcji Cała PoI- 
ska czyta dzieciom, konkursy. oglądanie bajek na 
wideo, pogadanki na różne tematy, ząjęcia plaslycz- 
ne. pokazy mody dziecięcej. zajęcia ruchowe i zaba- 
wy, także na wolnym powietrzu. oraz wycieczki po 
naszym mieście. Atrakcją są również ząjęcia kom- 
puterowe. Staramy się. aby wszelkie zabawy miały 
charakter integracyjny i promowały książkę. Zą;ęcia 
są oczywiście bezpłatne i obejmują dzieci w różnym 
wieku. 


W tym roku zima podczas feri i trochę nas zasko- 
czyła. Obficie sypnęło śniegiem, co pozwoliło na ak- 
tywne korzystanie zjej uroków, a mimo to w oddzia- 
le dla dzieci pan owal przez ten czas radosny gwar. 
Z każdym rokiem przybywa młodszych i starszych 
uczestników gier i zabaw edukacyjnych. literackich, 
ruchowych i plastycznych. organizowanych w bi- 
bliotece w czasie wolnym od nauki. Rozwijąją one 
zainteresowania czytelnicze w sposób niezwykle 
atrakcyjny, zwłaszcza dla naj młodszych odbiorców. 
Imprezy w bibłiotece przebiegaly pod hasłem 
"Sposób na zimową nudę", a każdy dzień stanowil dla 
dzieci nowe wyzwanie. Na spotkaniach odkrywano 
na nowo uroki śnieżnej zimy. Wszystkie zajęcia były 
tematycznie związane z tym, co nas podczas zimy 
najbardziej cieszy, czyli ze śniegiem. 
W trakcie warsztatów czytełniczo-edukacyjnych 
czytano baśnie, bajki i wiersze o zimie. które wpro- 
wadzi/y dzieci w świat kultury, pokazały dobre war- 
tości i pomogły zrozumieć świat. Ząjęcia te odbywa- 
ły się w ramach akcji Cala Polska czyta dzieciom. 
Głośnemu czytaniu towarzyszyły zajęcia plastycz- 
ne. rozwijające wyobraźnię i sprawności manualne 
dzieci, m. in. ul
piono koty z masy solnej i plasteliny 
w związku ze Swiatowym Dniem Kota. Powstało 
też wiele prac plastycznych związanych z zimą. 
Niektóre z nich staną się ozdobą naszego działu. Jed- 
no feryjne spotkanie w całości poświęcono Śnieżne- 
mu Panu. czyli balwankowi - postaci. która stanowi 
nieodłączny element zimowej zabawy. W tym dniu 
odbył się konkurs plastycl:ny, którego tematem był 
portret bałwanka. Powstało wiele prac. wykonanych 
różnymi technikami plastycznymi, począwszy od 
kolażu tekstylnego po wydzieranki i malowanki. 
Wszystkie prace były tak piękne, że postanowiono 
wyróżnić każdego małego artystę. Ze zbędnych ga- 
zet udało nam się wspólnymi silami wyczarować 
"gazetowego bałwana", na którego cześć pow stal 
śmieszny wierszyk. Te wszystkie dziecięce dzieła 
można podziwiać w holu biblioteki na wystawie 
"Zimowe obrazki". 
W związku ze wspomnianymi obchodami święta 
naszych mruczących pupilów, odbyła się pogadanka 
na temat hodowli i pielęgnacji kotów. przerywana 
ciekawymi i niejednokrotnie śmiesznymi opowiast- 
kami dzieci. Prelekcję wygłosiła Sylwia Guca, pra- 
cownik Działu Informacji Biznesowej, Europejskiej, 
Nauk Przyrodniczych i Stosowanych naszej biblio- 
teki. Przygotowano także wystawę maskotek kotów 
przyniesionych przez dzieci i książek z naszych 
zbiorów o tej tematyce. Szczególny akcent położo- 
no w czasie tegorocznych zajęć na kwestię bezpie- 
czeństwa dzieci w czasie zimowych zabaw na śniegu, 
lodowisku itp. Zimowe porady przedstawiała spe- 
cjalnie przygotowana plansza. a dzieci mogły także 
uczestniczyć pierwszego dnia ferii w pogaduszkach 
przy kominku na temat zagrożeń, najakie są one na- 
rażone w czasie zimowych szaleństw na śniegu. Po- 
nadto odbyły się ząjęcia biblioterapeutyczne, pro- 


Świat książki dziecięcej 7
>>>
wadzone przez Lidi
 Marzec, pracownika Biblioteki 
Pedagogicznej w Tarnowie. Filii w Dąbrowie Tar- 
nowskiej. Polegaly one na zabawach ulatwiających 
nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami oraz roz- 
wijaniu dziecięcej wyobraźni i pozytywnych emocji. 
Również odbyly się zabawy dramowe. czyli zabawy 
związane z gestem, mimiką i ruchem. kształtujące 
uczucia i empatię. Jak co roku. nie zabraklo też zajęć 
sportowych. Można było również pograć w gry 
komputerowe i planszowe oraz rozegrać partyjkę 
szachów, poczytać książki i czasopisma. 
Pełen atrakcji był ostatni dzień ferii. Odbył się 
wtedy m.in. konkurs karaoke. zajęcia teatralne. po 
których tcatrzyk kukiełkowy przedstawił sztukę 
o Królowej Śniegu. przygotowaną z humorem przez 
uczestników zajęć. a z chrupków kukurydzianych 
zrobiliśmy ..pyszny" napis Ferie w bibliotece. 
Zajęcia dla dzieci. przygotowywane prze7 nasz 
dzial, stanowiły doskonałą oka7ję do przyjemnego 
spędzania wolnego czasu. poznania biblioteki i za- 
przyjaźnienia się z książkami. a także do zawarcia 
nowych znajomości. Wszyscy świetnie się bawili, 
a największą radością były dla nas uśmiechnięte bu- 
zie dzieci. Tak bogatą ofertę przygotowały i koordy- 
nowały: Anna Cełińska (kierownik oddziału) oraz 
Anna Miodowska-Zawiślak. 


JADWIGA KUSIOR 


KOCIE SPRAWY 
Światowy Dzień Kota 
w Miejskiej Bibliotece Publicznej 
w Katowicach 


Miejska Biblioteka Publiczna w Katowicach ini- 
cjuje sporo imprez, które mogą stać się okazją do 
atrakcyjnego wykorzystania i prezentacji literatury 
dziecięcej i młodzieżowej. Impreza z oka
ii Świato- 
wego Dnia Kota była przygotowana pod patronatem 
czasopisma ..Kocie Sprawy". Plakaty z charaktery- 
stycznym logo czarnych uszu witaly czytelników 
w wielu filiach biblioteki i zapraszały dzieci na im- 
prezę. 
17 lutego 2009 r. wszystkie dzieci zgromadzone 
w Filii nr 32 przy ul. Grzyśki I 9a zaproszono do ma- 
gicznej kociej przemiany - wizażystka Patrycja 
Adamczyk, za pomocą pędzli i farb do ciała, zamie- 
niala dzieci w "prawdziwe" lamparty. tygrysy i kotki 
domowe. Po przeobrażeniu młodych czytelników 
w koty zaproszono wszystkich do wysluchania 
krótkich fragmentów Kota Filemona i obejrzenia in- 
nych książek dostępnych w bibliotece. Były to m.in.: 
Kot w butach. Pr::ygody Feliksa Szczęśliwego; kota 
Ferdynanda, Szkolne przygody P;mpus;a Sadelko. 
SmerfY i wiele innych. także o charakterze poradni- 
kowym. 


8 Świat książki d7iecięcej 


- 


, 


'. 
I 


'..
 


- 


Zaprezentowano krótką historię kotów od momen- 
tu udomowienia. Wspomniano o kotach egipskich 
i o tym. jakim kultem byly otaczane. Dzieci wiedzia- 
ły, jak długo przeciętnie żyje kot i jak powinno się 
o niego dbać. Następnie uczestników poproszono 
o prezentację kocich umiejętności: kocich okrzyków 
i innych odgłosów, a także kociego przeciągania się 
i mycia. Każdy z przemienionych czytelników staral 
się.jak mógł! 
Wspólnie zastanawialiśmy się. czy kocie odgłosy 
czymś się różnią między sobą i doszliśmy do wnio- 
sku, że chyba coś w tym musi być, ponieważ... 
u nas inaczej pomiaukiwał kot perski a inaczej sy- 
jamski czy zwykły dachowiec. Prawdziwy popis 
miauknięć nastąpil jednak jako odzew na pytanie: 
Ajak miaucząmałe miauczki? 
Dzieci poznawały też związki frazeologiczne 
związane z kotem. Odpowiadały na pytania, czym 
jest kocia muzyka, co oznacząią kocie ruchy czy ko- 
cie oczy. Największą frajdę sprawiało Kotom roz- 
wiązywanie prostych zagadek: jak nazywa się koci 
lekarz, jak przyjaciel kota Filemona,jak nazywa się 
afrykański kot z wielką grzywą. a jak odwieczny 
wróg kotów, jak na imię ma kot Gargamela z dobra- 
nocki o Smerfach. 
Kotki biblioteczne miały także możliwość roze- 
znania się w rasach: na specjalnej tablicy zgromadzo- 
no bowiem ponad 100 różnych nazw ras kotów. 
które niejednego niekota mogły doprowadzić do za- 
wrotu głowy: brytyjski krótkowłosy. egzotyczny, 
europejski, foreign white, german rex. hawański, hi- 
malajski, honeybear... 
Prawdziwe zaskoczenie wśród dzieci wywołał 
fakt, że grupa uczestników zabawy (przybylych 
z drugie
o krańca Katowic, z Fil ii nr 10) specjalnie 
z okazji Swiatowego Dnia Kota przygotowała scen- 
kę w oparciu o Kabaret na Jednej Nodze Wandy Cho- 
tomskiej. 
Warto powiedzieć, że scenka w sposób humory- 
styczny opowiada m.in. o szkodliwości palenia tyto- 
niu. Dzieci po obejrzeniu Jak kot pali/fajkę opowia- 
dały, dlaczego nie należy i nie wypada palić nie tylko 


I 


-
>>>
'ąiek. Jeden mały kot powiedział: dajcie spokój. pale- 
niejest po prostu niemodne! 
W drugiej części imprezy wszystll.ie d7ieci zapro- 
szono do konkursu plastycznego MIAU MIAU. Na 
stanowisku pierwszym dla najmłodszych kotków 
przygotowano kołorową masę do łepienia. a na pozo- 
stałych stanowiskach przybory do rysowania. Po- 
wstawały najróżniejsze koty: na dużych i małych 
kartkach papieru. z żółtej. niebieskiej i zielonej masy 
plastycznej! Warto zobaczyć! 
Wśród dzieci obecnych na spolkaniu rozlosowano 
ksią7ki podarowane nam przez Marka Nejmana.jed- 
nego z twórców Kola Fi/emana. Radość z książek (ze 
specjalną dedykacją) była ogromna! Dzieci zapropo- 
nowały. aby numery czasopism podarowane nam 
przez redaktorów magazynu.. Kocie Sprawy" trafi- 
ły do biblioteki. tak aby większa liczba czytelników 
miala do nich dostęp. 


EWA WASZlJT 


Jak to Andersen 
w bibliotece gościł... 


Taka noc zdarza się tylko raz w roku. Tąiemnicza 
i szczególna. spędzona wśród książek. roziskrzona 
zabawą i śmiechem. niekoniecznie przespana- Noc 
z Andersenem. Na tę noc czekają z wielką niecierpli- 
wością mali przyjaciele książek i nie zapominają 
o niej przez cały rok. Chętnych na wiosenne spotka- 
nie z baśnią nigdy nic brakuje. a swoistym ..biletem 
wstępu" na tę niezwykłą imprezę jest całoroczne. 
sumienne uczestniczenie w zajęciach organizowa- 
nych przez Oddział dla Dzieci Bibłioteki Miejskiej 
w Cieszynie. 
Już po raz trzeci Oddział dla Dzieci zaprosił naj- 
młodszych czytelników do przeżycia tej wyjątko- 
wej i fascynującej przygody. jaką bez wątpienia jest 
Noc zAndersenem. Noc z 3 na 4 kwietnia br. dzieci 
spędziły w szczególnej atmosferze w opustoszałej 
nocą bibliotece. Podobnie jak w zeszłym roku. bi- 
bliotekarki przygotowały bardzo bogaty program. 
który zapewnił 30-osobowej grupie najmłodszych 
czytelników fantastyczną zabawę z mnóstwem 
atrakcji. 3 kwietnia br. już od godziny 16.00 bibliote- 
ka ro7brzmiewała gwarem roLemocjonowanych ma- 
luchów. Dzieci pojawiały się w asyście dorosłych ob- 
ładowane śpiworami. kocami i ulubionymi maskot- 
kami - wszak podczas niezwykłej nocnej przygody 
każdemu mógł towarzyszyć brat. przyjaciółka lub 
choćby pluszowy przyjaciel. Tym razem mali od- 
krywcy baśniowych światów mieli także okazję po- 
znać wiele mniej znanych bibliotecznych zakamar- 
ków. gdyż impreza zorganizowana była w obszer- 
nych i pięknie udekorowanych salach audiowizualnej 


- 
.. . 
'- 


II' 
I 


Ol 
,-
 


, 


i konferencyjnej oraz w Oddziale dla Dzieci. Na uro- 
czyste otwarcie Nocy. które rozpoczęło się o godz. 
ł 7.00. licznie przybyli rodLice i znajomi dzieci. wła- 
dze miasta. reprezentanci Polskiej Szkoły Podsta- 
wowej w czeskim Cieszynie oraz oczywiście mali 
goście. Serdeczne słowa i życzenia doskonałej zaba- 
\\1)'. które skierowali do dzieci włodarze miasta. zainau- 
gurowały tę niepowtarzalną. wiosenną imprezę. 
Jak zawsze. największą radość sprawiła najmłotl- 
szym prezentacja strojów specjalnie przygotowa- 
nych na tę okazję. Publiczności dumnie przedstawili 
się: księżniczki. motyle. Indianie. czarodziej. musz- 
kieter i wiele innych bajkowych postaci. którym to- 
warzyszyły wiosennie przebrane bibliotekarki oraz 
studentki. W czasie uroczystej inauguracji Nocy nie 
nbrakło też baśniowych zagadek. konkursów. wy- 
stępów teatralnych oraz jak zwykle mnóSlwa śmie- 
chu i muzyki. Oficjalny początek Nocy - huczny 
i niezwykle radosny - zapowiedział dalszą. fanta- 
styczną zabawę. 
Po wspólnej kolacji. którą z apetytem spałaszo- 
wały nawet zdeklarowane domowe niejadki. na dzieci 
czekały wyjątkowe atrakcje. Mali czytelnicy wzięli 
udział w niecodziennej inscenizacj i baśni Andersena 
pl. Calineczka. Występ przybrał formę zabawy 
z elementami dramy. a mali aktorzy. doskonale znając 
tekst baśni. z powodzeniem improwizowali po- 
szczególne sceny. Ogromnym przeżyciem dla malu- 
chów była także wieczorna wizyta w Muzeum Dru- 
karstwa w Cieszynie. W tajemniczej atmosferze po- 
grążonego w mrokach muzeum. właściciel Karol Fra- 
nck opowiedział dzieciom. jak to dzięki wynalezie- 
niu druku baśnie Andersena trafiły pod strzechy. 


Ś" iat ksiq.iki dLiecięccj 9
>>>
- 


Dość dodać. iż zwiedzanie muzeum odbywało się 
tylko i wylącznie przy świecach i lampkach nafto- 
wych. co potł.:gowalo niesamowitą atmosfen; spot- 
kania. 
Bez wątpienia nic mni
j ciekawe były ząjł.:cia mu- 
zyczno-ruchowe prowadzone przez profesjonalne- 
go muzykoterapeutę. W ich czasie mali czytelnicy 
odpoczywali przy muzyce relaksacyjnej, ale też 
z wielką werwą pląsali i śpiewali piosenki regionalne. 
Późna pora sprzyjała wyciszeniu i rełleksji. tak leż 
kolejnym wydarzeniem Nocy stala sił.: poruszająca 
lekcja przyjaźni. czyli zajł.:cia literackie nawiązujące 
do baśni Andcrsena pl. Tllli::.nzllf/. Dzieci chł.:tnie 
dzieliły się swymi przemyśleniami i rełleksjami na 
temat szczęścia. rodziny. miłości. Rełleksje zaś zmie- 
nily się w niezwyklą .I'abawę teatralną. 
Jednak najbard7iej wyczekiwanym momentem 
Nocy bylo pojawienie się w bibliotece samego Ander- 
sena. Mistrz haśni przyhył nader tajemniczo. wyła- 
niając się w mroku nocy spomięd/.y hihliotecznych 
regałów. a towarzyszyla mu równic tąiemnieza muza. 
Baśniopisar7 opowiedział dzieciom radosne i smut- 
ne. śmieszne i dziwaczne historie. z których zrodzi- 
ły się haśnie. Dzieci zasypały wielkiego Duńczyka 
mnóstwem zadziwiających pytań. oczywiście żadne 
z nich nie zostało hez odpowiedzi. Ja" co roku nie 
zabrakło tak)e tortu urodzinowego. a każde dziecko 
otrzymało na pamiątkł.: książkł.: z baśniami Anderse- 
na. oczywiście opatrzoną baśniową dedykacją pisa- 
rza. 
Kiedy tuż po północy dohiegła końca wizyta sza- 
cownego gościa. wzorem lat poprzednich. na małych 
uczestników imprezy czekały już wygodne posła- 
nia. własne poduszki. śpi worki i przyniesione 
z domu przytulan"i. Nic więc d7iwnego. iż zmł.:czo- 
ne licznymi atrakcjami maluchy zasypialy spokojnie. 
słuchając baśni i oglądając wyświetlane na ogrom- 
nym ekranie haj"i i bąjeczki. 
Cóż budziło dzieci w slonec7ny. kwietniowy po- 
ranek? Oczywiście odgłosy wiosennej przyrody. co 
prawda odtwarzane z płyt CD. ale wprowadzające 
naj młodszych w radosny nastrój na caly dzień. 
A rozstać sił.: z bihlioteką hyło małym czytelnikom 
naprawdę trudno. Mimo. iż nieco zaspane i wciąż 
pelne wrażeń z poprzedniego dnia. 7araz po śniada- 
niu i z własnej inicjatywy dzieci zasiadły do rysowa- 
nia. Na rysunkach widać hajkowe postaci. czary. 
Andersena. a d7ieci ciągle powtarzają haslo tegorocz- 
nej Nocy: .. D7ił.:kujemy ci Andersenie. twoje baśnie 
są jak marzenie". Maluchy przyznają. że marzą 
o kolejnej ..Nocy zAndersenem". 


AGATA DI\Bł:h: 


10 Ś\\ iat k
iąi"'i dziecil,'ccj 


naw się z nami piratami 


W Kos:''l1lillskiej Bihlioteee Publicznej po raz drugi 
zorganizowano dla najmlodszych czytelników ..Noe 
w bihliotece". Tegoroczna impreza. pod hasłem 
"Baw się z nami piratami". zostala zaplanowana na 
zakoilC7enie Tygodnia Bihliotek (noc 15/ł6mąja br.). 
Na początek najważniejsze było wymyślenie te- 
matu i napisanie scenariusza. Pomysl "pirackiej 
nocy", autorsiwa Wioletty Nyc, bardzo się wszyst- 
kim spodohal i z zapałem 7ahraliśmy się do przygo- 
towywania scenografii. kostiumów i rekwizytów 
potr7ehnyeh do zahawy. Przeprowadzenie imprezy 
zaplanowano w hudynku głównym hihlioteki. gdyż 
jest tam dużo pomieszczeń nieznanych dzieciom. co 
sprzyja wywołaniu nastroju tąiemniczości. Zostaly 
wyhrane cztery pomieszczenia. w których mialy się 
odhywać poszczególne elemcnty Nocy w bihliotece. 
W salce, w której zwykle odhywają sił.: zajęcia dla 
dzieci niepclnosprawnych. nasze dzieci miały zosta- 
wić swoje karimaty. plecaki. kurtki. W holu wypo- 
życzah1i zaplanowano powitanie małych "szczurów 
lądowych", a w czytelni odhywały się zabawy inte- 
gracyjne i potyczki pirackie. Sala kluhowa. która 
7nąiduje się w piwnicach bibliole"i, stala się na tę noc 
"Tawerną Pod Czarną Perlą" i tam miał miejsce po- 
częstunek dla malych piratów. Tam też mialy odhy- 
wać się tallce-hulańce i zabawy przy muzyce. 
Elementy scenografii i 
ekwizyty do zabaw zosta- 
Iy przygotowane wcześniej. Kilka rekwizytów zna- 
lazlyśmy w naszym magazynie i 70staly one wyko- 
rzystane do dekoracji pomieszczeń. Warto zazna- 
czyć. że dopiero po zamknięciu biblioteki o godz. 
19:00 można było przygotować pomieszczenia na 
wizylł.: malych piratów. Trzeba przyznać. że zrobi- 
łyśmy to w tempie ekspresowym i 10 minut przed 
20:00 ws,,"ystko było gotowe na przywitanie dzieci. 
Kolei'lll1ki Justyna Rcglińska i Aleksandra Panck 
przygotowdly piracki state" o nazwie ..Nocny Włó- 
częga". który został umieszczony w holu wypoży- 
czalni książek na antresoli. 


. . 
'. 


IJ ' 
d ' l ' ;'" 
I II'. 
iir.1;:"I\!' 
.....,aw.
.. - 


'" 


w,, . 


..
 


- 


""\. 


t... 


'.," 


Zabawa integracyjna ..Muzykalny Kapitan" 


-
>>>
Do dekoracji czytelni czasopism zostaly wyko- 
rzystane palmy kokosowe. na których wisiały wy- 
cięte z kartonu kokosy. potrzebne do zabawy. Stwo- 
rzylyśmy wyspę. morze (z niebieskiego materiału). 
plywąjąee w nim rybki (z kartonu) i balonowe 
ośmiornice. Po morzu plywala tratwa wykonana 
z rulonów brystolu. spiętych szarym sznurkiem pa- 
kowym. Przygotowałyśmy portrety piratów, sza- 
blony trupich czaszek. wykonałyśmy banderę pi- 
racką do powieszenia w holu i w czytelni. 
..Tawerna Pod Czarną Perlą" zostala przyozdo- 
biona sieciami ryhackimi. balonami. ryh"-ami i trupi- 
mi czaszkami. Pomiędzy filarami został zawieszony 
hamak. Przy ścianie ustawiono stoły i krzesła. przy 
których dzieci mogły zjeść poczęstunek. 
W imprezie uczestniczyło 30 dzieci z naszych filii 
hihliotecznych. za pisemną zgodą rodziców. Zahawa 
rozpoczęła się od powitania. które z hocianiego 
gniazda wygłosili kapitan i bosman statku ..Nocny 
Włóczęga". Potem nastąpi! caly szereg próh i zadań. 
które dzieci musialy wykonać. ahy dostąpić paso- 
wania na piratów. Po przejściu przez tunel animacyj- 
ny każde dziecko zerwa!o z palmy "-okos. na którym 
napisane hylo :tUdanie do wykonania. np. udawaj pa- 
pugę. powiedz ..dzień dohry" po angielsku. zróh 10 
przysiadów, itp. 
Kolejna zahawa związana hyla z nadawaniem pi- 
rackich przeLwisk. które rozhawi!y nasze dzieci. 
Kapitan pasowa! na pirata np. ŻWaWi! Mary. Rez- 
sumiennego Igorroso. Nawróconego Borysa. Panie 
hihliotekarki hyły przehrane za piratki i również 
otrzyma!y pirackie imiona. Po pasowaniu zosia! 
odczytany I..odeks Piracki. w którym spisano za- 
sady zachowania godne pirata. Wszyscy uczest- 
nicy Nocy w hihliotece podpisywali się pod kode"-- 
sem. 
Nadszedł czas na /'Uhawy integracyjne. dzięki "-tó- 
rym wszyscy mieliśmy się dohrze poznać. Bawi'y- 
śmy się w takie Lahawy. jak: BUM. choreografia 
z imion. "MuLy"-alny kapitan", Zahawa w BUM 
wymaga s"-upienia i dohrej pamięci. Nąjpierw dzieci 
po kolei wymieniają swoje imiona. następnie co trze- 
ci uczestnik zamiast swojego imienia mówi słowo 
BUM. Kolejna osoha musi powiedzieć. jak ma na 
imię BUM i podać swoje imię. itd. Następnie uczest- 
nicy zamieniąią się miejscami i zahawa ,..uczyna się od 
początku. 
"Muzykalny kapitan" okazał się świetną zahawą. 
w której każde dziec"-o chciało wziąć udzial. Chętna 
osoha (w asyście starszego pirata - hihliotekarza) 
opuszcza salę. a pro.... adząca ustala. kto będzie kapi- 
tanem. Kapitan pokazuje grupie grę na rojnych in- 
strumenlach. a inni go naśladują. Dziccko. które opu- 
ści!o salę. wraca i zgaduje. kto jest kapitanem. ren. 
kto hył kapitanem. zgadujeja"-o naslt,pny. 
.lak zawsze. d,ieciom hardzo podoha!a się zaba- 
wa z chustą animacyjną. My wykorzystałyśmy ją 
do naśladowania ruchu fal mors"-ich. które chwilami 
p!ynę!y spokojnie. a czasami sztormowo. 


"Pirackie potyczki" to zabawa polegąjąca na ry- 
walizacji trzech załóg. Nasze dzieci musiały wyka- 
zać się wiedzą. odwagą i sprytem. aby otrzymać 
mapę. która umożliwiała odszukanie skarbu. Każda 
załoga. przygotowując się do prezentacji. musiała 
wybrać spośród siebie kapitana statku. wykonać pi- 
racką banderę. wymyślić okrzyk bojowy i nazwę dla 
swojego okrętu oraz sporządzić długą listę łupów. 
Kapitan każdej drużyny przechodzi' chrzest bojo- 
wy. polegający na wypiciu soku z cytryny. 
Załogi pirackie miały oka4ję rywalizować między 
sobą w zahawach sportowych. Wszystkie konkuren- 
cje sportowe i zabawy przeprowadziłyśmy w czy- 
telni naszej biblioteki. która na tę noc stała się pokła- 
dem "Nocnego Włóczęgi". Przeciąganie liny. wyścigi 
w kołach ratunkowych. połów perel. przt:jście przez 
bagno. rzuty do celu. powrót do portu trasą. którą 
trzeha by!o zapamiętać - 10 dla wysportowanego 
i sprytnego pirata żaden kłopot. Nagrodą za udział 
w pirackich potyczkach były mapy. na których za- 
znaczono mi,,;sca ukrycia skarbów. Dla każdej za logi 
było to inne miejsce. w innej części czytelni. Symbo- 
licznym skarbem były kamyczki w kolorach po- 
szczególnych drużyn. ZnaleLione kamyki można 
by!o wymienić na prawdziwe skarby (woreczki 
z czekoladowymi monetami). 


f, 
I 


l I' 
. . ; ":\" '1 .

 
",... ... 


1" 



;.s I ,- 
'.. .... 
t, 


.. 
 


- 
, 


... 


Szukanie skarbu przez drużyny 


Po wyczerpujących konkurencjach dzieci odwie- 
dzily "Tawernę Pod Czarną Perłą". w której czckaly 
na nic słodycze i napoje. Tam tcż odbylo się "Pirac"-ie 
Show", czyli tmicc i zabawy prLY "morskich" 
i ..;feglars"-ich" melodiach. 
Już o godz. 0:30 dLieci hyły l)ardzo Lmęczone 
i zarządzono ..ciszę na morzu i w kąjutach". Na "po"-ła- 
dzie" czytelni rozłożono karimaty. śpiwory. kocc itp. 
i przygotowano mi"isca do spania. Do snu przcc'yta- 
łyśmy dzieciom książeczkę Pod piracMI banderq c::yli 
Liii w.fród korsar::y (Knister). O godz. 5:30. na pobud- 
kę. zabrzmiała melodia z filmu Piraci:: Karaibów. Dzie- 
ci szyhko wstaly i razcm z hihliotekarkami sprząta!y 
SW(
jc legowiska. W tawcmic cze"-ałojuż śniadanie. skła- 
dąjącc się z bulck z dżemcm i gorącej herhaty. 


Świat ksią;ki dzil'ci"cej II 


- --
>>>
Imprezę zakończyliśmy w czytelni, gdzie dyrek- 
tor Beata Sawa-Jovanoska wręczyla dzieciom "Cer- 
tyfikaty nieustraszonego pirata" i książki o tematyce 
morskiej, które odnaleźliśmy w "Skrzyni Umarlaka". 
Przygotowanie atrakcyjnego programu. dekoracji 
oraz przeprowadzenie wielu różnorodnych zabaw 
bylo możliwe dzięki dofinansowaniu ze środków 
budżetu miasta. Zakupiono materiały do zajęć. slo- 
dycze, napoje i drobne upominki (książeczki) dla 
dzieci. Myślę, że warto organizować takie imprezy, 
gdyż biblioteka zmienia się wtedy w krainę niezapo- 
mnianych przygód. mi
isce przyjazne dzieciom. Po- 
przez takie działania możemy zachęcić małych czy- 
telników do czytania, a także do kontaktu z biblio- 
teką. Wszystkie dzieci byly bardzo zadowolone z 
zabawy i zgłaszały, że chciałyby taką przygodę 
w bibliotece przeżyć znowu w najbliższym czasie. 
Może w przyszlym roku wybierzemy się do kra- 
iny smoków. księżniczek i rycerzy... ? 


KAMILA TOMASZEWSKA 


Czytanie dla przyjemności 
daje dużo radości - tworzenie książki 
łatwej w czytaniu 


N iniejszy tekst jest opisem warsztatów, które zorga- 
nizowano w Bibliotece Głównej - Wypożyczalni dla 
Dzieci Biblioteki Publicznej Gniezna. Zajęcia warszta- 
towe mają charakter integracyjno-adaptacyjny i zostaly 
opracowane dla uczniów szkół podstawowych na pod- 
stawie form pracy Laboratorium Edukacji Twórc7ej 
Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. 


Baśniowe światy. 
Książka dotyku - opis dzialania 
Dzieci dowiadują się. że w przeszłości książka mia- 
la inną fonnę niż kodeks (korzystanie ze stron interne- 
towych poświęconych historii książki). Do zwoju- 
nąjstarszej fonny książki - nawiązuje książka dotyku. 
Uczestnicy warsztatów zostają wprowadzeni w har- 
monogram pracy. Dzielą się na dwie grupy. które pra- 
cują oddzielnie. Każda z nich przygotowuje książkę- 
zwój. która następnie będzie przez kolegów z innego 
zespołu .,czytana" najpierw dotykiem. 
Dzieci rozwijają rolkę papieru (może to być rolka 
papierowej tapety). Naklejają na nią kieszonki z sza- 
rego papieru. W kieszonkach umieszczają różne 
przedmioty. To. co zostanie tam umieszczone. ma 
charakteryzować konkretny tekst literacki. Tak po- 
wstałe strony skladają się na książkę. Dzieci z dru- 
giego zespołu dotykają przedmiotów i odgadują 
utwory. Ostalnia kies70nka ma być stroną zupełnie 
nowej baśni. Tutaj uczestnicy ząjęć w sposób szcze- 
gólny muszą uruchomić swoją wyobraźnię. 


12 Świat ksi"i.ki dJ:il'ci..ccj 


Moje marzenia. 
Książka poza książką - opis dzialania 
Kolejna forma, która mieści się poza tradycyjnie 
rozumianą książką. Jest to artystyczna fonna. w któ- 
rej "słowa są na wolności". Dzieci dzielą się na dwie 
grupy. Osoby z pierwszej grupy. trzymając ręce za 
sobą. przekazują sobie tajemniczy, dziwny przed- 
miot. Dotykając go, wypowiadają pojedyncze słowa 
związane z przedmiotem. z emocjami, marzeniami... 
Dzieci z drugiej grupy zapisująje na przejrzystych 
paskach folii. Później następuje zamiana ról. 


Fantazja. 
Książka wyobraźni - opis dzialania 
Jest to książka zbliżona do tonny kodeksu. Proces 
jej tworzenia podzielony jest na dwa etapy: lingwi- 
styczny i plastyczny. W pierwszej części zajęć dzie- 
ci wymyślają i zapisują słowa nieistniejące w języku 
polskim np. tyrko. mymka, itp. Nie wiedząjednak, 
do czego je później wykorzystają. Z listy powsta- 
łych wyrazów wybierają najciekawsze propozycje. 
W drugiej części zajęć, na kartonikach - stronach 
tworzonej książki - rysują wyobrażenia tych słów. 
Podczas malowania dzieci nie powinny widzieć, 
co tworzą koledzy. W ten sposób powstają oryginal- 
ne strony książki o nieznanych wyrazach. Gdy 
wszystkie kartki są gotowe, dzieci spinająje. Potem 
wymyślają tytuł i dodają nazwisko autora. 


EWA JAWORSKA 


W NIlMERZE: 


PROMOCJA CZYTELNICTWA: Działania Filii nr 2X 
MBP w Katowicach na rzecz środowiska lokalnego 
(Barbara Rog-Ryszka). Królestwem dzieci jest zabawa 
(Jerzy Kondras), Spotkania pc/ne uśmiechu i zabawy 
(Jadwiga Kusior). KOCIE SI'RAWY - Światowy DJ:ień 
Kota w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Katowicach 
(Ewa WasLul). Jak to Anderscn w bibliotece gościł... 
(Agata Dąbek). Baw się J: nami piratami (Kamila Toma- 
szewska), Czytanie dla przyjemności daje dU70 radości 
- tworzenie ksiąi:ki latwej w czytaniu (Ewa Jaworska). 


Komitet redakcyjny: dr hab. Grzegorz Leszczyński 
(przewodniczący), Lidia Blaszczyk, Hanna Didusz- 
ko, Maria Kulik, dr Grażyna Lewandowicz-Nosal. 
dr Michał Zając. 
Redakcja: Jadwiga Chruścińska, dr Dorota Grabow- 
ska. Ewa Gruda, Elżbicta Matusiak. 
m Zrealizowano w ramach Programu Ope-- 
racyjnego Literatura i Czytelnictwo ogło- 
szonego puez Ministra Kultury i D"ie- 
dLictwa Narodowego.
>>>
":! ' 


.' 


ł- 


S. Tyszkiewicz przy pracy nad skladem ręcznym 
w Olicynie Florenckiej 


poezji. Na wystawie zobaczyć można bylo m.in.: 
pierwszy druk tyszkiewiczowski - dzieło pióra 
żony Maryli o rzeźbiarzu i architekcie włoskim 
Bernardo Rossellino. Sonety krymskie A. Mickie- 
wicza po polsku i po włosku. Rzecz o malarstwie 
Cennino Cenniniego. poemat Emila Zegadłowicza 
Podkowa naprogu. Życie nowe DantegoAlighieri, 
który uważany jest za naj piękniejszy druk w ca- 
łym dorobku mistrza. Niektóre druczki ilustrowali 
znani artyści, np. Tadeusz Cieślewski syn. Franci- 
szek Prochaska, wiele współtworzyła żona Mary- 
la, która opanowała też sztukę akwaforty i mie- 
dziorytnictwa. Warto nadmienić, że Tyszkiewi- 
czowa nawet po rozstaniu z mężem w latach 
1950- I 963. samodzielnie prowadzi la maleńką dru- 
karnię w Arco koło Trydentu, gdzie wydała kilka 
tomików, głównie poezji, które również pokazano 
na wystawie. 
Tyszkiewicz zdecydowaną większość druków 
tworzył jednak samodzielnie: sam planował uklad 
książki. projektował czcionki, odbijał tekst i opra- 
wiał gotowy materiał. Druki zdobil przy pomocy 
precyzyjnie wykonanych artystycznych inicja- 
łów, winiet lub wyklejek - przyklady wszystkich 
tych rodzajów zaprezentowano na wystawie. 
Z technik ilustracyjnych stosował drzeworyt, lino- 
ryt, miedzioryt. Charakterystyczne sąjego kolofo- 
ny, wzorowane na naj starszych, obszernie infor- 
mujące o historii powstania druku i jego przezna- 
czeniu oraz użytym materiale drukarskim. Przy- 
klady kolofonów też były na wystawie. Tyszkie- 


-- 


wicz drukował na papierze czerpanym, starannie 
dobieranym. tłoczył w językach: polskim. angiel- 
skim. francuskim. wloskim i po łacinie. 
Dziela mistrza Samuela to druki bibliofiłskie 
o nicdużych nakladach. Typograf, jak twierdził. nie 
dążył do zysków lecz do tworzenia dzieł wysokiej 
jakości, bo dewiząjego bylo .,rzeczy piękne wyda- 
wać pięknie - oto cel. któremu służymy". 
W pierwsz
j części ekspozycji zamieszczono ka- 
lendarium dutychczasowych wystaw prac Tyszkie- 
wicza wraz z ich publikowanymi katalogami. W Pol- 
sce pierwsza prezentacja druków i odczyt o oficynie 
odbyły się w 1928 r. na III Zjeździe Bibliofilów Pol- 
skich we Lwowie. Druki zdobywały powszechne 
uznanie milośników piękn
i książki. W 1937 r. oticy- 
na otrzymala Grand Prix na międzynarodowej wy- 
stawie Arts et Techniques w Paryżu. 
Samuel Tyszkiewicz brał udział jako wojskowy 
w I i 11 wojnie światowej. Osobno wyeksponowano 
dokumenty, pamiątki i fotografie z tego okresu, np. 
zdjęcie w mundurze kapitanaArmii Polskiej we Fran- 
cji z 1939 r. (w tym uniformie został też pochowany). 
Rok 1940 zastal Tyszkiewicza we Francj i, a po zde- 
mobilizowaniu - nie mogąc powrócić do Wioch - 
otworzył filię Oficyny Florenckiej w Nicei. 
Drugą część wystawy poświęcono właśnie okre- 
sowi nicejskiemu oraz powtórnemu pobytowi od 
1948 r. mistrza Samuela w ukochanej Florencji. 
Podczas 11 wojny Tyszkiewicz należal do fran- 
cuskiego Ruchu Oporu i w latach 1940-1944 tło- 
czył w Nicei na jego potrzeby dokumenty, za- 
świadczenia. legitymacje itp. druki. Działalność ta 
oczywiście znalazla swoje odbicie na wystawie. 
Inne druki wydawane w okresie wojny w Nicei to 
glównie poezja patriotyczna jak np. Barbakan 
warszawski Kazimierza Wierzyńskiego, zadedy- 
kowany bohaterskiemu prezydentowi stolicy Ste- 
fanowi Starzyńskiemu, Z dymem pożarów Józefa 
Łobodowskiego, Dni tułaczki Jana Gozdawy (Ma- 
lęczyńskiego ). 
Szczególną grupę stanowiły wydane w tamtym 
czasie książeczki dla dzieci emigrantów - była to np. 
Bajka o wawelskim smoku Kornela Makuszyńskie- 
go, Jak Luluś miasto zbudował Władysława Pelca. 
oba ezgemplarze eksponowano na wystawie. Publi- 
kacje tego typu miały oczywiście ze względu na 
potrzeby czytelnicze większy nakład. 
Tyszkiewicz publikowal wówczas także modli- 
tewniki. np. Pójdźmy za Nim. Książka do nabożeń- 
stwa dla Polaków rozproszonych po świecie zo- 
stala wydrukowana poza oficyną w 1942 r. w nakia- 
dzie 5000 egz. 
Oddzielnym wyeksponowanym zbiorem byly 
drukowane życzenia z oka
ii świąt Bożego Naro- 
dzenia i Nowego Roku. które typograf skladal 
osobno i zdobił dla każdego adresata inaczej, a bylo 
ich w ostatnich latach nawet kilkuset! 
W końcowym okresie swej pracy, już z powro- 
tem we Florencji Tyszkiewicz kontynuował druk 


31
>>>
książek, ale najwięcej wykonywal dyplomów dok- 
torskich i indeksów na zamówienia tamtejszego 
uniwersytetu - ekspozycja prezentowala kilkana- 
ście z nich. Konieczność drukowania takich mate- 
rialów byla spowodowana trudną powojenną sy- 
tuacją finansową typografa. Tylko dzięki zdoby- 
tym w ten sposób funduszom mógl wydawać nie- 
liczne pozycje bibliofilskie. W ostatnich latach 
życia Tyszkiewicz ciężko chorowal i nie zdążyl 
dokończyć niektórych publikacji. W tej części wy- 
stawy zgrupowano niektóre rozpoczęte lecz nie- 
ukończone druki - znalazlo się tu m.in. kilka frag- 
mentów włoskiego przekładu Pana Tadeusza. Po- 
wstanie warszawskie. Dokumenty i glosy Andrzeja 
Pomiana oraz Mistrza Samuela Typographa Polaka 
sławnego we F/orencyjej osiadiego żywota i dzieł 
jego znamienitych opisanie krótkie autorstwa 1. A. 
Teslara, na podobieństwo stylistyki Mikolaja Reja. 
Mistrz Samuel mial liczne kontakty z bibliotila- 
mi i towarzystwami bibliofilskimi. Świadczyła 
o tym m.in. pokazana korespondencja. Istnieje też 
twórczość poetycka o oficynie. Np. Józef Cze- 
chowiczjest autorem wiersza na cześć typografa, 
zamieszczonego w złotej księdze Lubelskiego To- 
warzystwa Miłośników Książki. co uwidocznio- 
no na planszy. 
Na wystawie pokazano listy gratulacyjne z oka- 
zji 25-lecia oficyny. W 1952 r. typograf Samuel 
otrzymalOrder Białego Kruka od Towarzystwa 
Milośników Książki w Krakowie. W tymże roku 
dostał też nagrodę Oddziałów Wartowniczych 
przy Armii Amerykańskiej. Na wystawie ..Życie 
i dzieło Samuela Tyszkiewicza" - pokazano wy- 
cinki prasowe i fotografie z tej uroczystości, 
w której sam nagrodzony nie mógł wziąć udziału 
z powodu zlego stanu zdrowia. W 1953 r. Tysz- 
kiewicz otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odro- 
dzenia Polski przyznany przez polskie wladze 
emigracyjne. 
W ostatnich latach życia mistrzowi pomagała 
w pracach czwarta żona Vittoria Lenzi, która opa- 
nowala też sztukę drzeworytniczą. Na wystawie 
były książki jej dedykowane oraz wykonane dla 
niej ekslibrisy. Tyszkiewicz wykonal w sumie 70 
druków Uak podaje katalog towarzyszący wysta- 
wie), nie licząc oczywiście dyplomów. życzeń. 
prospektów i innych tzw. drobiazgów. Ostatnim 
drukiem mistrza było odbicie Dziejów Oficyny 
Tyszkiewiczów na chronologicznym katalogu zbu- 
dowane autorstwa samych wlaścicieli drukarni. 
Wydrukowal go w 1954 r. przed Wielkanocą, zmarł 
w lipcu tegoż roku. Spoczywa na cmentarzu w Ca- 
stel dAiano. List Vittorii Lenzi-Tyszkiewiczowej, 
w którym opisuje ostatnie chwile męza oraz kilka 
książek poświęconych Tyszkiewiczowi zamknęlo 
tę część ekspozycji. 
Oprócz druków na wystawie nie zabraklo także 
różnorodnych narzędzi i materialów drukarskich 
jak klocki drzeworytnicze, plytki miedziorytnicze, 


32 


czcionki. kaszty, itp. przybory, sygnety oficyny 
oraz resztki farb i papicru czerpanego z filigranami. 
Wycksponowana prasa introligatorska nie należała 
wprawdzie do Tyszkicwicza. ale była odpowiedni- 
kiem używancj przez niego. Natomiast wygląd 
pracowni olicyny przedstawiły zamieszczone na 
planszach zdjęcia. 
Materiały ilustracyjne oraz obszerne infonnacje 
tekstowe zostaly umieszczone na planszach za- 
wieszonych na ścianach oraz w ustawionych 
wzdłuż nich gablotach. W celu zwiększenia po- 
wierzchni ekspozycyjnej gabloty zamontowano 
przestrzennie w czworoboki zwrócone z trzech 
stron do środka sali. Wyeksponowano w nich pu- 
blikacje i inne obiekty. W obu salach zainstalowano 
podwieszane ekrany, na których wyświetlano 
dźwiękowe filmy wideo. Emitowano na nich ze- 
skanowane fragmenty druków oraz wywiady 
z młodszym synem typografa - Janem oraz z auto- 
rami prac o Tyszkiewiczu. 
Inicjatorami wystawy byli: Marek Szypulski, 
autor pracy doktorskiej o Tyszkiewiczu i druko- 
wanej książki o nim oraz Wojciech Kochłewski, bi- 
bliofil młociński. także zafascynowany mistrzo- 
stwem Samucia. Obaj byli autorami scenariusza 
wraz z Barbarą Rogalską. kierowniczką Muzeum 
Drukarstwa Warszawskiego, która była też komi- 
sarzem wystawy. Projekt plastyczny ekspozycji 
ciekawie wykonalaAlicja I1giewicz. Zaprezentowa- 
ne materiały pochodziły m.in. z Biblioteki Naro- 
dowej (która posiada bogatą spuściznę po Tysz- 
kiewiczu), Muzeum Literatury im. A. Mickie- 
wicza, Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, 
Muzeum Drukarstwa Warszawskiego oraz licz- 
nych osób prywatnych z synami Janem i Stanisła- 
wem Tyszkiewiczami na czele. 
Z okazji wystawy przygotowano specjalny ka- 
talog z tekstami W. Kochlewskiego, M. Szypul- 
skiego oraz Romana Nowoszewskiego i B. Rogal- 
skiej w opracowaniu typograficznym Andrzeja 
Tomaszewskiego. Ta skromnie, ale niezwykle ele- 
gancko wydana publikac.ia zawiera biografię Samu- 
ela Tyszkiewicza. krótkie omówienie wystawy 
oraz stosunkowo kompletną bibliografię druków 
oficyny. Zamieszczono też w wyborze literaturę 
o Tyszkiewiczu. Katalog zawiera kolorowe zdję- 
cia eksponowanych druków. Warszawska ekspo- 
zycja w sposób pelny i klarowny ukazała dokona- 
nia typografa, który będąc samoukiem osiągnąl 
wysoki stopień profesjonalizmu. Niezwykła pra- 
cowitość. dokładność i smak artystyczny spowo- 
dowaly, że dziela mistrza Samuela są przykladem 
największego drukarskiego kunsztu. tym większe- 
go. że osiągniętego za pomocą prostych narzędzi. 
Metody pracy Tyszkiewicza odeszły już wpraw- 
dzie do historii, ale rezultaty jego dokonań nadal za- 
chwycają nieprzemijąjącym pięknem. 


MART\/NA FIGIEL
>>>
BIBLIOTEKA · ŚRODOWISKO 


"Okiem studenta", czyli studenckie praktyki zawodowe 
w Książnicy Beskidzkiej 


Już od wielu lat Książnica Beskidzka w Biel- 
sku-Białej jest miejscem chętnie wybieranym na 
praktyki zawodowe przez studentów różnych 
kierunków. Od 2000 r. ok. 90 studentów odbyło 
swoje praktyki w naszej bibliotece, wśród nich 
największą grupę stanowili studenci Akademii 
Techniczno-Humanistycznej z Bielska-Białej, a 
także studenci Uniwersytetu Śląskiego w Katowi- 
cach. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, 
Państwowej Wyższej Szkoly Zawodowej w 
Oświęcimiu. Krakowskiej Szkoły Wyższej im. 
Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Wyższej Szko- 
ły Bankowości i Finansów w Bielsku-Białej, jak 
również słuchacze Bielskiej Szkoly Przemysłowej. 
Swoje praktyki realizowali u nas studenci bibliote- 
koznawstwa, filologii polskiej, filologii angielskiej, 
pedagogiki, europeistyki, politologii, stosunków 
międzynarodowych i in. Praktyki przeprowadza- 
ne były we wszystkich działach oraz w wybranych 
filiach Książnicy Beskidzkiej. 
Studenci bibliotekoznawstwa, a także innych 
kierunków zapoznawali się z działalnością dzia- 
łów merytorycznych, strukturą organizacyjną, 
pracą bibliotekarzy Książnicy Beskidzkiej. Wpro- 
wadzaniem praktykantów w arkana naszego zawo- 
du zajmowali się najbardziej doświadczeni biblio- 
tekarze. którzy chętnie dzielili się swoim zawodo- 
wym doświadczeniem. Natomiast opiekę nad 
studentami w trakcie trwania praktyk sprawowali 
instruktorzy Książnicy Beskidzkiej. Studenci roz- 
poczynali swoją praktykę od dnia organizacyjne- 
go, w którym opiekun praktyk oprowadzał ich po 
budynku. który wedlug relacji jednej ze studentek 
"kryje w sobie wiele tajemnic, długich korytarzy 
ciągnących się w nieznanym zwyklemu czlowie- 
kowi kierunku, pomieszczeń, schowków i pokoi 
pełnych ludzi, w których nieustannie wrze praca". 
Jednym z naj ciekawszych miejsc praktyk we- 
dług studentów okazała się wypożyczalnia Działu 
Udostępniania Zbiorów dla Dorosłych, gdzie zdo- 
bywali swoje pierwsze zawodowe doświadczenia 
ijak sami stwierdzili "wypożyczalnia to serce bi- 
blioteki. które napędza całą maszynerię skom- 
plikowanego organizmu bibliotecznego. Byliśmy 
w tym miejscu wiele razy, jednak pierwszy raz sto- 


-- 


imy po przeciwnej stronie lady bibliotecznej - nie 
jako interesanci - ale jako gospodarze i pracownicy. 
Poznajemy większą część ekipy bibliotekarskiej. 
która szybko i przyjacielsko przyjmuje nas do 
swojego grona". Studenci pod okiem doświadczo- 
nych bibliotekarzy zapoznawali się z księgozbio- 
rem wypożyczalni ijego układem na pólkach, ob- 
sługą czytelników. w tym z komputerową bazą da- 
nych, wyszukiwaniem i udzielaniem informacji. 
Miełi także ok
ię doświadczyć na sobie codzien- 
nych obowiązków bibliotekarskich, które potem 
tak wspominali: "Co dzień rano, kiedy biblioteka 
zamknięta jest jeszcze dla czytelników, biblioteka- 
rze zajmują się żmudnymi, ale także potrzebnymi 
zajęciami. do których należy między innymi ukla- 
danie alfabetyczne książek oraz wyrównywanie 
ich na regalach. Kiedy następuje czas otwarcia, do 
wypożyczalni wchodzą pierwsi czytelnicy. Zgra- 
ny zespół bibliotekarzy zabiera się do ich obsfugi, 
a pomiędzy nimi my. nieśmialo próbujemy swoich 
sił w "rzemiośle bibliotecznym". Teraz wychodzi 
na jaw, że skomputeryzowane wypożyczanie nie 
jest wcale takie proste. Minie trochę czasu zanim 
zaczniemy obsługiwać czytelników w sposób 
szybki i efektywny. Na razie przyglądamy się 
płynnej i precyzyjnej pracy bibliotekarzy". Jedna 
ze studentek zauważa, jak ważne jest kulturalne, 
ale stanowcze zachowanie wobec czytelników: 
"Asertywność w zachowaniu i mówieniu jest bar- 
dzo ważna w pracy bibliotekarza. Zdarza się, że 
czytelnik przetrzymuje książkę dłużej niż regula- 
minowy miesiąc i wtedy przy zwrocie trzeba go 
,.zmotywować" do zaplaty kary. Większość ludzi 
zgadza się z regulaminem wypożyczalni i płaci 
karę, są jednak takie osoby, które zaczynają się 
awanturować i mają pretensje do bibliotekarza.. 
Cierpliwość i odporność psychiczna w pracy 
z ludźmi to podstawa, radzą doświadczeni pra- 
cownicy, niektórzy czytelnicy są specyficzni, 
a obsługiwanie ich wymaga wielkiego opanowania 
i zimnej krwi. Większość jednak zachowuje się kul- 
turalnie, a kontakt bibliotekarza z nimi to prawdzi- 
wa przyjemność". 
Wśród wielu obowiązków zjakimi zapoznawali 
się nasi praktykanci. pojawiły się nowe zadania, 


33
>>>
które związane są z nowoczesnym podejściem do 
bibliotekarstwa. promocji książki i czytelnictwa, 
aktywne uczestniczenie biblioteki w lokalnym 
środowisku, zdobywanie dodatkowych funduszy 
(granty). Dla studentów filologii angielskiej, euro- 
peistyki czy stosunków międzynarodowych cen- 
nym doświadczeniem okazała się praktyka 
w Punkcie Informacyjnym Europe Direct. gdzie 
mieli okazję zapoznać się z inicjatywami wspólno- 
towymi. zasadami funkcjonowania funduszy 
strukturalnych i programów operacyjnych. 
Uczestniczyli w pracach organizacyjnych związa- 
nych z przygotowaniami imprez organizowanych 
przez punkt. Mogli także sprawdzić swoje umie- 
jętności językowe, biorąc udział w przygotowa- 
niach tłumaczeń dokumentów i opracowywaniu 
różnych materiałów promocyjnych. 
Interesującym miejscem praktyk była także Filia 
Integracyjna. gdzie praktykanci mogli uczestniczyć 
m.in. w obsłudze osób niepelnosprawnych. gdzie 
oprócz tradycyjnych materiałów bibliotecznych, 
wypożyczali tzw. "książkę mówioną", książkę 
cyfrową, audiobooki a także zapoznawali się z ob- 
sługą komputera z oprogramowaniem głośnomó- 
wiącym dla czytelników niewidomych. 
Szczególnym zainteresowaniem studentów cie- 
szyly się praktyki odbywane w Dziale Zbiorów 
Specjalnych, gdzie mieli okazję poznać zbiory za- 
bytkowe i archiwalne Książnicy Bcskidzkiej (sta- 
rodruki XVł-XVIII w., druki wydane pomiędzy 
1801-1945 r., rękopisy, kartografię, grafikę), a tak- 
że nowoczesne zasoby multimedialne (płyty CD, 
taśmy muzyczne, kasety wideo. płyty DVD, 
"książkę mówioną"). Osobną grupę w praktykach 
zawodowych stanowili słuchacze Bielskiej Szkoły 
Przemysłowej, kierunku technik informacji nauko- 
wej, którzy odbywali miesięczne praktyki w gru- 


pach ł O-osobowych. Kompleksowo poznawali 
działalność najważniejszych agend Książnicy 
Beskidzkiej i kończyli praktyki egzaminem prze- 
prowadzanym przez pracowników naszej biblio- 
teki. 
Studenci uczestniczyli także w licznych przed- 
sięwzięciach kulturalnych. edukacyjnych i promo- 
cyjnych Książnicy Beskidzkiej, brali udział w spo- 
tkaniach Dyskusyjnych Klubów Książek, wysta- 
wach, spotkaniach literackich. promocjach książek, 
prelekcjach, wykładach. warsztatach. konkursach. 
Aktywnie włączali się także w akcje prowadzone 
przez naszą bibliotekę m.in. ..Książnica Przyjazna 
Dzieciom", "Cała Polska czyta dzieciom", ferie 
i wakacje w bibliotece. 
Jako podsumowanie pozwolę sobie przytoczyć 
"studencki komentarz" jednej z uczestniczek prak- 
tyk: "Praca w bibliotece wcale nie jest taka latwa, 
Przekonał mnie o tym miesiąc praktyk, jaki odby- 
łam w Książnicy Beskidzkiej. Warto bylo zoba- 
czyć funkcjonowanie kolosa. jakim jest Książnica 
Beskidzka od strony kuchni, bowiem wiedza, 
którą zdobyłam zawsze mi się przyda. Biblioteka 
to nie tylko miejsce wypożyczania i czytania ksią- 
żek, zdobywania "suchej" informacji, ale także kul- 
turalne miejsce wypoczynku, intelektualnej zaba- 
wy, konkursów, wystaw i warsztatów poświęco- 
nych nauce i sztuce. Odtąd już nigdy nie spojrzę na 
bibliotekę jak na "skansen staroci", pachnący sta- 
rym papierem. ale jak na miejsce, w którym cały 
czas tętni praca i życie. Miejsce, do którego zawsze 
warto przyjść, gdzie można nawiązać kontakty 
z ciekawymi ludźmi i interesująco spędzić czas." 


ŁUCJA COLA 
Ksi¥nica Beskidzka 


NOWE OBIEKTY 
BIBLIOTECZNE 


Biblioteka i Czytelnia Artystyczna 
Centrum Sztuki Współczesnej 
w Zamku Ujazdowskim w Warszawie 


Powojenna odbudowa Warszawy, jedynej stoli- 
cy europejskiej, której druga wojna światowa 
przyniosla niemal calkowite unicestwienie, zna- 
czona była wpływem różnych tendencji i dążeń 
politycznych. a także zmieniających się kierun- 
ków w architekturze polskiej i światowej. W epoce 
stalinizmu na obrazie miasta odcisnąl swoje piętno 
socrealizm, w okresie rządów Władysława Gomul- 
ki kierunek zwany funkcjonalizmem. wreszcie 
w latach 70. XX w.. gdy budowano drugą Polskę, 
znaczoną blokowiskami wznoszonymi z wielkiej 


34 


płyty, stolica oprócz wielkich osiedli mieszkanio- 
wych zyskała. a raczej odzyskała w wyniku odbu- 
dowy, kilka dawnych obiektów, które nadają spe- 
cjalny koloryt pejzażowi kulturalnemu miasta. Do 
nich należy z pewnością odbudowany w 1985 r. 
Zamek Książąt Mazowieckich, zwany również 
Zamkiem Ujazdowskim. Położony na wysokiej 
skarpie wiślanej z rozleglym widokiem w kierunku 
Pragi. odbudowany zamek przeznaczony został 
na siedzibę Centrum Sztuki Wspólczesnej (dalej 
w tekście używam skrótu CSW ZU). Centrum to
>>>
ł 


, I 


- -' 


't!lkl' 


t 


.' .. 


jedna z największych instytucji kulturalnych zaj- 
mujących się popularyzacją sztuki współczesnej 
w Polsce, która od lat ukazuje i gromadzi dzieła 
polskich i zagranicznych artystów, zaznajamiając 
szeroką publiczność z nowatorskimi poszukiwa- 
niami artystycznej ekspresji. Od samego początku 
istnienia centrum dzialala w nim biblioteka, ale do- 
piero dziesięć lat temu, w roku 1999, zyskala ona 
specjalne pomieszczenie w kompleksie zamko- 
wym, przewidziane wcześniej na jedną z galerii 
centrum, które pozwoliło na pełniejszy rozwój pla- 
cówki. 
Jej oficjalna nazwa brzmi: Biblioteka i Czytelnia 
Artystyczna, a zamkowa sala nosi nazwę Sali Nor- 
dyckiej (The Nordic Room). Stało się tak dlatego, 
iż to właśnie państwa skandynawskie, skupione 
w Nordyckiej Radzie Ministrów będącej przedsta- 
wicielstwem parlamentów Danii, Finlandii, Islan- 
dii, Norwegii i Szwecji, sfinansowały adaptację 
wnętrz sali zamkowej dla potrzeb biblioteki i czy- 
telni. Sala znajduje się w poludniowej części Zamku 
Ujazdowskiego. Prowadzi do niej bezpośrednie 
wejście z arkadowych podcieni. Niewielka tablica 
zjasnego piaskowca charakterystycznego dla ar- 
chitektury skandynawskiej, raczej trudno zauwa- 
żalna dla mniej spostrzegawczego gościa zamko- 
wego dziedzińca, informuje o istnieniu biblioteki. 
Już po przekroczeniu zamkowych progów, w ma- 
Iym korytarzu, można dostrzec na szczycie jednej 
z kolumn kapitel z wykutą w piaskowcu niewielką 
płaskorzeźbą przedstawiąjącą otwartą książkę. Bi- 
blioteka i czytelnia znajdują się w jednej tylko sali, 
do której wchodzi się przez szklane drzwi osadzo- 
ne w prostokątnym portalu, zbudowanym z blo- 


- 


';.i- 


ków jasnego piaskowca, takiego samego, zjakiego 
zostały wykonane tablica i kapitele. Sala,jak przy- 
stało na zamkowe wnętrza, jest stosunkowo wyso- 
ka. Ta wysokość właśnie umożliwiła "przecięcie" 
jej antresolą. Dzięki takiemu rozwiązaniu, typo- 
wemu zresztą dla wielu wnętrz bibliotecznych, 
uzyskano dodatkową powierzchnię, a zarazem ja- 
sny podział funkcjonalno-architektoniczny. Parter 
sali pełni głównie rolę czytelni, antresola natomiast 
magazynu bibliotecznego wyposażonego w po- 
jemne regały kompaktowe. W czytelni znajduje się 
dziewięć tradycyjnych miejsc dla czytelników 
i dwa stanowiska komputerowe. "Komunikację" 
pomiędzy czytelnią a antresolą. oprócz kręconych 
schodów, zapewnia niezwykle oryginalna winda 
o ręcznym napędzie. zaprojektowana przez stu- 
dentów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, 
Martę Kusztrę i Daniela Zielińskiego, a wykonana 
w Zakładzie Produkcji Doświadczalnej w Warsza- 
wie, ze specjalnym przeznaczeniem dla Biblioteki 
i Czytelni Artystycznej. 
Zbiory biblioteki to prawie 14 tys. książek i 30 
tytułów czasopism krajowych i zagranicznych 
z dziedziny wspólczesnej sztuki. Prawie cały zbiór 
pochodzi z darów, na które przypada 80% pozycji 
i wymiany stanowiącej pozostałe 20%. Placówka 
wciąż się powiększa i stara się o pozyskanie dodat- 
kowego pomieszczenia dla swoich potrzeb. 
Biblioteka praktycznie nie dysponuje środkami 
na zakup wydawnictw. W ciągu roku kupuje zaled- 
wie kilka książek i dwa tytuly czasopism ("Dia- 
log" poświęcony współczesnej dramaturgii i "Exit" 
zajmujący się sztuką współczesną w szerszym 
ujęciu). 


J. 


I 
 I' 1" ,. " 

 .': \

 I 
'I. n.' , 
, 11L.1 

 t. 1\\ ,\\",., 1 m 
t I , II .; 'II . I .\\ l" I 
Itr In
 I. ', I' '.
 11.tI \\1t ,II' 
Il . I l iI'?: 1I \r': I 
 _11\\ 

'., .I!..J. 
 :;-fi) 


"oj 


ioio 


r 


o'... -.- 


101 


- .r- 


r 
, , 


dl 


B 
I 
B 
L 
I 
o 
T 
E 
K 
I 


W 
A 
R 
S 
Z 
A 
W 
Y 


35
>>>
, . \, . I fI'1, '.,' 
","mm;.,./ ., T' l. 

nrnm' ..' I dl. j 
JlFJwm:J.JI. 

, .. I I. . 
1. :
Alllll, ;,rrt8 -ł-_ ,- 
I '11u 
lf1i f, I fi fflmllf l .: 
---- 


- 


. 


o 


'.. -". 


-oń 


:.. 
., 



 - 


'- 


Wśród darczyńców, którzy w przeszłości prze- 
kazali swe prywatne zbiory bibliotece zaznaczyli 
się zwłaszcza historycy sztuki. Do biblioteki trafi- 
ły między innymi zbiory Ryszarda Stanislawskie- 
go (dlugoletniego dyrektora Muzeum Sztuki 
w Łodzi i jednego z największych autorytetów 
w dziedzinie sztuki współczesnej). Urszuli Czar- 
toryskiej (10ny Ryszarda Stanislawskiego), Ewy 
Garzteckiej i Bożeny Steinborn (obie były znany- 
mi krytykami sztuki), Tibora Csorby (konesera 
sztuki węgierskiego pochodzenia, który przez wie- 
le lat mieszkał w Polsce). Zbiory biblioteki są sys- 
tematycznie wzbogacane przez dary przekazywa- 
ne przez pracowników Centrum Sztuki Wspólcze- 
snej. W pierwszym rzędzie przez jego dyrektora, 
Wojciecha Krukowskiego, a także inne osoby, któ- 
re dzięki osobistym kontaktom i uczestnictwu 
w międzynarodowych konferencjach i sympozjach 
poświęconych sztuce pozyskują interesujące wy- 
dawnictwa. Swoje katalogi ofiarowują bibliotece 
także niektórzy artyści. 
Biblioteka i Czytelnia Artystyczna oprócz ty- 
powych wydawnictw z dziedziny sztuki udo- 
stępnia także teczki polskich artystów, w których 
Ośrodek Informacji i Dokumentacji CSW ZU gro- 
madzi materialy związane z ich dzialalnością takie 
jak: wycinki prasowe, skromniejsze katalogi, za- 
proszenia na wystawy. 
Oprócz przyjmowania darów biblioteka prowa- 
dzi także wymianę wydawnictw. oferując ze swej 
strony katalogi Centrum Sztuki Współczesnej. 
Wspólpracuje w tym celu z wieloma bibliotekami 
artystycznymi w kraju i z ponad dwudziestoma 
galeriami sztuki o światowej renomie. tak znanymi 
jak: Tate Galery w Londynie, Museum ofModern 
Art w Nowym Jorku, Wiener Secession w Wied- 
niu, Stedelijk Museum w Amsterdamie. Sporym 
problemem jest systematyczne wysyłanie publi- 


36 


.-.; 


""'III kacji Centrum Sztuki Wspólczesnej, 
gdyż sam koszt wysyłki wydaw- 
nictw już stanowi dla biblioteki zna- 
czący wydatek. 
Cały księgozbiór biblioteki jest 
skatalogowany w formie elektro- 
nicznej, warto jednak zaznaczyć, że 
pomimo zakończenia przed kilku 
laty retrokonwersj i. wciąż jest do- 
stępny dla czytelników katalog kart- 
kowy. Jest to fakt o tyle godny pod- 
kreślenia, że niektóre nasze biblioteki 
dokonawszy retrokonwersji z kata- 
logu kartkowego na komputerowy, 
rezygnują z udostępniania czytelni- 
kom katalogów tradycyjnych. Zro- 
zumiałe jest, że nowe pozycje, opra- 
cowywane na bieżąco, są katalogo- 
wane jedynie w formie elektronicznej, ale chyba 
warto także udostępnić tradycyjny katalog kartko- 
wy dla czytelników. 
Biblioteka korzysta z programu komputerowego 
MAK zakupionego dla niej przez ambasadę Nor- 
wegii. Wdrożenie programu MAK zbiegło się 
z cyklem spotkań zorganizowanych przez Woje- 
wódzką Bibliotekę Publiczną w Warszawie, w któ- 
rych uczestniczyła także Biblioteka i Czytelnia 
Artystyczna Centrum Sztuki Współczesnej, po- 
święconych stosowaniu ujednoliconych zasad 
opracowywania zbiorów artystycznych. Przy 
pomocy zastosowanego programu komputerowe- 
go można wyszukiwać pozycje znajdujące w zbio- 
rach biblioteki według kryteriów: autora, tytułu, 
hasla przedmiotowego, nazwiska artysty, redakto- 
ra wydania, ISBN, słów z tytulu, miejsca wydania 
i wydawcy. Opracowanie rzeczowe dokonywane 
jest na podstawie zestawu haseł przedmiotowych 
Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Adama 
Mickiewicza w Poznaniu, uzupełnionego o tenni- 
nologię związaną z zagadnieniami sztuki nowocze- 
snej przez historyka sztuki pracującego w Bibliote- 
ce i Czytelni Artystycznej. mgr Magdalenę Pi- 
lawską-Miksa. Z powodu braku środków finanso- 
wych, katalog elektroniczny biblioteki jest niedo- 
stępny za pośrednictwem Internetu. 
Wyposażenie biblioteki w nowoczesne środki 
techniczne przedstawia się bardzo skromnie. Pla- 
cówka posiada cztery komputery starszej genera- 
cji, w tym dwa przeznaczone dla czytelników, 
a ponieważ jednocześnie zatrudnia trzy osoby, 
więc dwa komputery przypadają na trzy osoby 
personelu bibliotecznego. W ten sposób zasada 
"jeden pracownik - jeden komputer", będąca nie- 
zbędnym warunkiem efektywnej i wydajnej pracy, 
na razie nie zostala zrealizowana. Biblioteka nie 
posiada skanera, ajedynie kserograf do wykony- 


-------...:.... 
1 .. 
_ "1 
... 
. 


" 


I
 



 


-
>>>
ł- 


wania czarno-bialych kopii i laserową drukarkę 
komputerową do wydruków czarno-bialych. Braki 
te są szczególnie dotkliwe wlaśnie w przypadku 
biblioteki udostępniającej wydawnictwa z dziedzi- 
ny sztuki, w których barwne reprodukcje i kompo- 
zycje sąjednym z podstawowych środków arty- 
stycznego wyrazu. Placówka nie posiada również 
faksu, który obok poczty elektronicznej. wciążjest 
jednym z podstawowych urządzeń służących 
przesyłaniu informacji. Przestarzały sprzęt kom- 
puterowy uniemożliwia również prezentację zbio- 
rów znajdujących się na około 200 CD-ROM-ach. 
Z Biblioteki i Czytelni Artystycznej korzystąją 
glównie studenci warszawskich uczelni artystycz- 
nych (Akademii Sztuk Pięknych, Europejskiej 
Akademii Sztuki). wydziałów architektury, szkól 
reklamy. filologii. nąjczęściej angielskiej. mający 
w swym programie studiów zajęcia z dziedziny 
sztuki. Stałymi bywalcami są także krytycy sztuki 
i dziennikarze. Wypożyczenia są dokonywane 
wyłącznie za pośrednictwem rewersów międzybi- 
bliotecznych. co oznacza. że osoba calkowicie 
prywatna, nie związana z żadną instytucją. może 
korzystać ze zbiorów biblioteki wylącznie w czy- 
telni. W sytuacji gdy wyposażenie biblioteki w no- 
woczesne urządzenia kopiujące jest bardzo skrom- 
ne, wydaje się, że może to stanowić dość istotne 
ograniczenie we wszechstronnym korzystaniu ze 
zbiorów. 
Biblioteka stara się o to, aby docierać z informa- 
cjami o jej dzialalności i profilu gromadzonych 
zbiorów do maksymalnie szerokiego kręgu poten- 
cjalnych czytelników. co przejawia się m.in. 
w uczestnictwie w warszawskiej Nocy Muzeów. 
Opracowala także specjalny plakat przedstawiają- 
cy bibliotekę. przeznaczony do zawieszenia we 
wszystkich szkołach artystycznych w Warszawie. 
Popularyzacji biblioteki służą również wystawy 
urządzane w jej wnętrzach. Otwarciu biblioteki 
w Sali Nordyckiej w 1999 r. towarzyszyła wysta- 
wa książki skandynawskiej. Podobne ekspozycje 
zorganizowano w późniejszym czasie. prezentując 
wydawnictwa brytyjskie i niemieckie. 
Biblioteką kieruje od dwunastu lat Halina Malec- 
ka. która jest absolwentką Instytutu Informacji 
Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersyte- 
tu Warszawskiego. Oprócz niej na pełnym etacie, 


l 


jest zatrudniona jeszcze jedna osoba. Katarzyna 
Łuczak, również posiadająca wyższe wyksztalce- 
nie z zakresu bibliotekoznawstwa. W wymiarze 
1/2 etatu pracuje historyk sztuki, Magdalena Pi- 
lawska-Miksa. 
Kończąc prezentację biblioteki trudno oprzeć się 
pewnej refleksji ogólniejszej natury. Współczesne 
biblioteki polskie charakteryzuje duża różnorod- 
ność form i metod działania. Obok wielkich 
i zasobnych bibliotek uniwersyteckich i wyższych 
uczelni zawodowych. w wielu miastach istnieją 
średniej wielkości biblioteki publiczne. a gdzieś 
jakby na zupełnym marginesie życia bibliotekar- 
skiego. mai e biblioteki dziedzinowe gromadzące 
zbiory z myślą o stosunkowo wąskiej grupie czy- 
telników, których cechująszczególne zaintereso- 
wania i potrzeby czytelnicze. Do nich należy 
z pewnością Biblioteka i Czytelnia Artystyczna 
usytuowana w Zamku Ujazdowskim w Warszawie. 
Stanowi ona typowy przykład niszowejjednostki 
kulturalnej i naukowej, spełniającej niezwykle 
istotną rolę w upowszechnianiu znajomości naj- 
nowszych trendów w polskiej i światowej sztuce 
współczesnej. Rzeczą niezwykle ważnąjest, aby 
te niewielkie biblioteki posiadaly możliwości efek- 
tywnego działania w oparciu o zagwarantowane 
minimum środków technicznych i finansowych. 
Wiele zależy oczywiście od fachowości, a także 
indywidualnej inwencji i pomyslowości osób 
w nich pracujących. W warunkach polskic!] raczej 
trudno liczyć na sponsoring prywatnych osób 
i przedsiębiorstw nastawionych w pierwszym rzę- 
dzie na osiąganie szybkich zysków. Dodatkowym 
czynnikiem ujemnie wpływającym na angażowanie 
się w realizację inicjatyw spolecznychjest rozpo- 
czynąjący się wlaśnie światowy kryzys gospodar- 
czy. O losie tych niewielkich bibliotek decydować 
będzie więc przede wszystkim świadomość i zro- 
zumienie potrzeb osób kierujących naszym 
życiem kulturalnym i naukowym, głównie dyrek- 
torów galerii i muzeów, kierowników archiwów, 
uczonych zajmujących eksponowane stanowiska 
w hierarchii nauki akademickiej. 


PAWEŁ TANEWSKI 
Biblioteka SGH w Warszawie 


"Dobre Praktyki" - nowy dodatek do "Bibliotekarza" już we wrześniu 


W pierwszym numerze czytelnik znajdzie m.in. przykłady dobrych praktyk w zakresie promocji 
czytelnictwa, działań bibliotek na rzecz społeczności lokalnej (promowanie przedsiębiorczości oraz 
organizowanie informacji regionalnej), organizacji i komputeryzacji bibliotek. Prezentowane będą 
wzorcowe działania bibliotek publicznych: gminnych, miejskich, powiatowych i wojewódzkich. 
Zapraszamy do lektury 


Redakcja "Bibliotekarza" 


- 


37
>>>
Laćho dyves*, czyli spotkanie z kulturą romską 
w swarzędzkiej bibliotece 


Biblioteka włączyła się w obchodzony w gminie 
Swarzędz Światowy Dzicń Romów. Zorganizowa- 
liśmy dwa spotkania dla młodzieży gimnazjalnej 
i licealncj, aby przybliżyć nie tylko historię i kultu- 
rę Romów, ale też nauczyć tolerancji, uczulić na 
problemy mniejszości etnicznej. której przedsta- 
wiciele żyją obok nas. Symbole kultury, a ściślej 
mówiąc obyczajów cygańskich oraz atrybuty 
życia codziennego coraz częściej są do obejrzenia 
już tylko na niewielu fotografiach, dokumentują- 
cych dawne życie Cyganów lub w postaci muzeal- 
nych eksponatów. Świat taborów, koni, ognisk, ko- 
czowania na skrąju dróg i lasów minął bezpowrot- 
nie w wyniku decyzji urzędniczych, nakazujących 
Cyganom osiedlanie się. Ta najbardziej barwna 
część folkloru cygańskiego odeszla w ten sposób 
w przeszlość. 
W ramach Dnia Romów w czytelni naszej biblio- 
teki można było już od rana wysluchać muzyki 
związanej z folklorem cygańskim - piosenek 
w oryginalnym języku romani, a także tych. inspi- 
rowanych kulturą Cyganów. Popołudniowe, trze- 
cie tego dnia spotkanie. mające charakter otwarty, 
poprowadziły pracownice Muzeum Narodowego 
Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego 
w Szreniawie - była to prelekcja pt. ..Historia Ro- 
mów w Polsce" oraz multimedialny pokaz "Wróż- 


: '= \ 


\ 


I I. 
I' 
ł IhU 


'-{", \ 
I 


'. 


j 


, .-- 


· Łaćho dyves - w języku roman i znaczy dzień dobry. 


38 


L 


biarstwo i ziololecznictwo u Cyganów". Nie mogło 
na takim spotkaniu zabraknąć cygańskiego muzy- 
kanta, który zagrał na akordeonie romski i polski 
hymn oraz kilka pieśni cygańskich. Zaproponowa- 
liśmy uczestnikom książki poświęcone tematyce 
Cyganów - m.in. pozycje największego polskiego 
cyganologa Jerzego Ficowskiego, album Janusza 
Helfera, poezję Bronislawy Wajs-Papuszy (w ję- 
zyku romani ..lalka"), najbardziej znanej cygańskiej 
poetki, której tragiczny los życia. balansującego na 
granicy dwóch światów doprowadzi I do osobistej 
tragedii. W zeszłym roku Wojewódzka Biblioteka 
Publiczna w Poznaniu zorganizowała biblioteka- 
rzom powiatu poznańskiego wyjazd szkoleniowy 
do Gorzowa Wielkopolskiego, gdzie m.in. mieli- 
śmy okazję zobaczyć pomnik Papuszy, która spę- 
dziła tam ostatnie lata swojego życia. gdy wyklęta 
przez swych pobratymców nie mogla już wędro- 
wać z taborami. Tam też znajdują się rękopisy 
wierszy Bronisławy Wajs. 


" 


'. 


l 


.., 


Spotkaniom w naszej bibliotece towarzyszyła 
wystawa barwnych strojów i eksponatów kultury 
materialnej Cyganów wypożyczonych z Muzeum 
w Szreniawie oraz reprodukcje obrazów i histo- 
rycznych sztychów. ukazujących Cyganów w ich 
naturalnym otoczeniu, w zespoleniu z przyrodą. 
wykonujących codzienne czynności - Cyganka 
kołysząca dziecko w chuście. tabor, przeprawiają- 


--
>>>
cy się przez rzekę. przemierzający leśne dukty, 
przyodziani w zwiewne szaty Cyganie. grąjący na 
skrzypcach, odpoczywający po dlugiej wędrów- 
ce. Siano, gliniane dzbany, ogień są nieodłącznymi 
rekwizytami scenek rodzajowych. utrwaląiących 
dawną obycząjowość Cyganów. W galerii bibliote- 
ki można było obejrzeć wóz cygański - drewniany, 
z płócienną budą. który budził największe zainte- 
resowanie ną;młodszych czytelników. 
Na spotkaniu gościliśmy przedstawicieli spo- 
łeczności romskiej. zamieszkującej naszą gminę 
i przedstawiciel.i organizacji wielkopolskich Ro- 
mów. Obchody Swiatowego Dnia Romów stały się 
dla nas przyczynkiem do przyjrzenia się z bliska 
problemom mniejszości narodowej Cyganów, któ- 
rzy stanowią ok. I % ludności naszej gminy. Dla 


uczestników spotkania oraz zwiedzających wy- 
stawę w bibliotece stały się lekcją tolerancji wobec 
inności, z którą spotykamy się w naszym najbliż- 
szym sąsiedztwie. 
Na zakończenie spotkania goście mogli z powagą 
lub z przymrużeniem oka oddać swe dłonie wróż- 
kom, by te, pradawnym, cygańskim zwyczajem 
odczytały z linii papilarnych przyszłość. Chiro- 
manckie wróżby oraz herbata zjabłkiem - przy- 
smak dawnych i współczesnych Romów - były 
dopełnieniem cygańskiego wieczoru. 


MAŁGORZATA MERCZVŃSKA 
dyrektor Biblioteki Publicznej 
w Swarzędzu 


GB P W Kadzidle 
najaktywniejszą biblioteką na Mazowszu 


Gminna Biblioteka Publiczna w Kadzidle 
powstala w 1949 r. Istnieje 60 lat. W początkowym 
okresie jej działalności istniało 19 punktów bi- 
bliotecznych, które do 1995 r. zostały zlikwidowa- 
ne. Obecnie na terenie gminy Kadzidło liczącej 
II 437 mieszkańców działa biblioteka w Kadzidle 
i trzy fil ie. 
W 1993 r. biblioteki polączono z Gminnym 
Ośrodkiem Kultury - utworzono instytucję kultu- 
ry Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji, 
a biblioteki działały w jej strukturach. w cieniu. 
W grudniu 2004 r. biblioteka w Kadzidle otrzy- 
mała z Ministerstwa Nauki i Informatyzacji w ra- 
mach programu IKONKA sprzęt komputerowy 
wraz z oprogramowaniem. Powstała czytelnia 
internetowa, która zapewnia łatwy, bezpłatny 
dostęp do sieci łnternet. 10 czerwca 2005 r. 
z inicjatywy dyrektora Publicznego 
Gimnazjum w Kadzidle - Dariusza 
Lukaszewskiego. a obecnego wójta 
gminy nadano bibliotece imię Wojcie- 
cha Woźniaka. Patronem biblioteki 
jest ostrolęczanin. który zaznaczył 
swoje ślady na wiciu niwach dzialal- 
ności kulturalnej i publicystyczno-pi- 
sarskiej. Zajmował się krytyką lite- 
racką,jednocześnie sam dał świadec- 
two swoich talentów poetyckich. 
Szczególnie swoją drogtr twórczą 
związał z ..Pracownią" - pismem lite- 
rackim o zasitrgu ogólnopolskim. był 
jego redaktorem naczelnym. 
28 września 2006 r. uchwałą rady 
gminy w Kadzidle utworzono 


.:.... 
... 
.., 
,"11II " 

--, 


-- 


Gminną Bibliotekę Publiczną im. Wojciecha Woźnia- 
ka w Kadzidle, nadano j
j slatut i od I stycznia 2007 r. 
dziala onajako samorządowa instytucja kultury. Naj- 
większym probłemem biblioteki w Kadzidle jest 
brak wlasnego lokalu. Przez 60 lat działalności 
mieści się w pomieszczeniach wynajmowanych, 
których warunki nie są dostosowane do potrzeb 
i wymogów pracy z czytelnikiem. Obecnie zajmuje 
lokal w budynku Gminnej Spółdzielni "Sambpomoc 
Chłopska" o powierzchni 180 m 2 . Dążeniem wójta. 
dyrektora i mieszkańców Kadzidłajest wybudowa- 
nie nowego budynku bibl ioteki. 
Księgozbiór na koniec 2008 r. wynosil 38 976 
wol., ze środków samorządu gminnego zakupiono 
91ł książek za kwotę 16 332 zł. Zarejestrowano 
w 2008 r. 1205 czytelników. którzy w ciągu ostat- 
niego roku wypożyczyli 16519 książek. Bibliote- 


LJ ;1 
t 


. 
...... 


. . 


'. 


. 


.: -. 


ł. 


.. .. 


.:. 


39
>>>
.lal Jakli f J 
III
 'I WiSniowolski l 
,j- 1 i
 w
 .0 ' ł, 
;' 
CI al. I . 
 
CI U " 
q 
.... 
J 


ka i jej filie posiadają 8 komputerów z dostępem do 
Internetu. biblioteka w Kadzidle posiada program 
MAK 4.3a i dotychczas ma wprowadzonych 2400 
rekordów. planuje zakup programów do filii oraz 
zakup czytników. W ciągu dwóch lat samodzielnej 
działalności wykorzystując własne środki finanso- 
we zmieniamy nasze placówki. Zakupiliśmy trzy 
komputery z oprogramowaniem i drukarkami. 
urządzenie wielofunkcyjne, aparat fotograficzny. 
wymieniliśmy trochę mebli bibliotecznych. wypo- 
sażyliśmy pomieszczenie socjalne. Na potrzeby 
spotkań zakupiliśmy krzesła składane i naglośnie- 
nie. przeznaczamy coraz większe środki na zakup 
książek. Biblioteka w Kadzidle składa co roku po- 
cząwszy od 2007 r. wnioski do Ministerstwa Kul- 
tury i Dziedzictwa Narodowego. aby pozyskać 
środki z Programu operacyjnego ..Rozwój infra- 
struktury kultury" na wyposażenie, lecz jak dotąd 
jej się nie udało. 
Dzialalność biblioteki. wlasny budżet. przy- 
chylność obecnego wójta. to sprzyjające warunki 
do szerokiej działalności biblioteki i lilii. Wójt jest 
bardzo zaangażowany w naszą pracę, ma ogromny 
szacunek dla bibliotekarzy i dla naszych działań. 
Korzystamy ze strony internetowej Urzędu Gmi- 
ny (www.kadzidlo.pl). Zauważamy również duże 
zmiany w postrzeganiu nas przez społeczeństwo. 
Skupiliśmy wokół biblioteki dużą grupę ludzi. 
przyjaciół, którzy uczestniczą w naszych spotka- 
niach. pomagają nam i wspierąją. Dobrze układa się 
współpraca ze szkołami. innymi instytucjami czy 
indywidualnymi osobami. Jest to wynikiem tego 
co robiliśmy dotąd. Nasze działania zostaly nagro- 
dzone II miejscem w konkursie organizowanym 
przez Centrum Kultury i Sztuki w Warszawie pl. 
..Z kartek szelestem 2007" w kategorii Nąjaktyw- 
niejsza Biblioteka Mazowsza. 


40 


Od 26 łat jesteśmy współorgani- 
zatorcm konkursu recytatorskiego 
..Kurpie ziełone w literaturze" o za- 
sięgu regionalnym a od 16 łat - go- 
spodarzem regionalnego konkursu 
poetyckiego ..Kurpie ziełone w lite- 
raturze" promującego twórczość po- 
etycką dzieci i młodzieży. Filia 
I. w Wachu organizuje corocznie kon- 
kurs ..Życie i twórczość Adama 
Chętnika" polączony z wykonaniem 
wyrobów kurpiowskiej sztuki łudo- 
wej. 
Filia w Dylewie w czasie wakacji 
organizuje spotkania o tematyce uza- 
leżnień. przeprowadza na ten temat 
konkursy płastyczne. a środki finansowe na ten ceł 
pozyskuje z Gminnej Komisji Rozwiązywania 
Problemów Alkoholowych. 
Organizowane przez bibliotekę comiesięczne 
wystawy mają na celu wyszukanie i promocję lu- 
dzi utalentowanych. często są to ich pierwsze pre- 
zentacje. Biblioteka zorganizowala w ciągu dwóch 
lat ł9 wystaw: obrazów. rzeźb. instrumentów, 
prac fotograficznych. 
Cyklicznie odbywają się w bibliotece wieczory 
z pisarzami, z twórcami ludowymi. z naukowcami, 
podróżnikami oraz wigilijne i inne. W ostatnich 
dwóch latach odbyło się sześć promocji książek. 
Biblioteka i filie organizowały warsztaty z twórca- 
mi łudowymi dla uczniów szkół podstawowych. 
W okresie ferii zimowych i wakacji organizuje- 
my zajęcia dla dzieci. Są to różnorodne formy pra- 
cy. Dzieci uczęszczające na te zajęcia z Filii w Dy- 
lewie i Chudku były na wycieczkach ufundowa- 
nych przez wójta. Przy bibliotece działa kólko pla- 
styczne prowadzone przez bibliotekarkę, którego 
ząjęcia odbywają się raz w tygodniu. Dzieci wyko- 
nująróżne prace. różnymi technikami. 
Również przy Filii w Ch udku dziala kółko pła- 
styczne. które prowadzi bibliotekarka z zaprzyjaź- 
nionym rzeźbiarzem z tej miejscowości. Raz w tygo- 
dniu po godzinach pracy w bibliotece spotyka się 
grupa osób w starszym wieku aby pośpiewać przy 
akompaniamencie akordeonu. ale nie tylko, np.: 
przed niedzielą palmową każdy wykonal palmę. 
W marcu tegoż roku przy bibliotece powstało Sto- 
warzyszenie Miłośników Kultury Kurpiowskiej. 
którego celem jest pielęgnowanie dorobku. promocja 
Kurpiowszczyzny oraz codzienna działalność inte- 
grująca mieszkańców gminy Kadzidło. 
Bibliotckarki wykonują dekoracje do imprez folk- 
łorystycznych np. ..Wesele kurpiowskic", ..Niedzic- 


--
>>>
la kadzidlańska" organizowanych przez Centrum 
Kultury Kurpiowskiej oraz od 2 lat wykonują na 
prośbę ks. Dziekana "Grób Zmartwychwstania 
Pańskiego" w kościele w Kadzidle. W ramach Tygo- 
dnia Bibliotek 2009 zorganizowaliśmy: 
. ..Chodź opowiem Ci bajeczkę" czytanie bajek 
dla dzieci z klas O przez wójta i plebana - 13 maja, 


. spotkanie dla kobiet. Wyklad pt. ..Stres kobie- 
ty" - 14 maja, 
. ..Nasi poeci" - wieczór. podczas którego chcie- 
liśmy przybliżyć poezję pisaną najczęściej ..do szu- 
flady" przez mieszkańców naszej gminy - 15 maja. 
WIESŁAWA SOBlECH 
Gminna Biblioteka Publiczna w Kadzidle 


Edukacja kulinarna w bibliotece 


Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna 
w Golubiu-Dobrzyniu od kilku lat prowadzi 
w czasie wakacji edukację ekonomiczną, kultu- 
ralną, oświatową. Dla dzieci i młodzieży organizo- 
wane są przy wsparciu finansowym Zarządu Wo- 
jewództwa Kujawsko-Pomorskiego projekty, 
gwarantujące młodym ludziom bezpieczne spę- 
dzenie wolnego czasu. wykorzystanie wiadomości 
zdobytych w szkole oraz poszerzenie tych, które 
już posiadają. Biblioteka aktywnie włączała się 
w kolejne edycje konkursu organizowanego przez 
Bibliotekę Narodową i Narodowy Bank Polski 
"Z ekonomią na ty". W 2006 r. zorganizowaliśmy 
..Obiady z pisarzem", zapraszając takich autorów 
jak: Izabelę Klebańską. Grzegorza Kasdepke. Be- 
atę Ostrowicką. W 2007 r. zrealizowaliśmy trzy 
projekty: "Wakacje z zamkami" - adresowany do 
dzieci młodszych, ..Smak gotyku" - dla młodzieży 
gimnazjalnej i licealnej, .,Klasyka łiteratury - prze- 
czytać czy obejrzeć" - adresowany do łicealistów. 
W 2008 r. jeden z realizowanych projektów 
nosił tytuł ..Potrawy naszego regionu: co jadali 
nasi dziadkowie'" który zaowocował wydaniem 
przewodnika kulinarnego dla dzieci. 
Głównym zadaniem projektu było zagospoda- 
rowanie czasu wolnego dzieci i młodzieży, które ze 
wzgłędów materialnych musiały spędzać wakacje 
w miejscu zamieszkania. Jako organizatorzy po- 
stawiliśmy sobie za ceł nauczenie dzieci bezpiecz- 
nego, pożytecznego i twórczego spędzenia wolne- 
go czasu, a także zainteresowanie uczestników 
projektu historią i kulturą regionalną. Projekt reali- 
zowano w lipcu i sierpniu ub.r. Uczestnicząca 
w nim mlodzież miała nie tylko zapewnioną fa- 
chową opiekę biblioteczną i pedagogiczną. ale 
przede wszystkim warunki dla rozwijania swoich 
kulinarnych zainteresowań. 
W czerwcu zorganizowano lekcje biblioteczne 
w szkołach Golubia-Dobrzynia, w czasie których 
rozpropagowano projekt i pozyskano uczestni- 
ków. Pomocne w tym względzie okazaly się rów- 
nież ulotki informacyjne i plakaty. Pod koniec mie- 
siąca ułożono listy uczestników. W pierwszych 
dniach lipca dzieci zbierały przepisy kulinarne, 


--- 


wykorzystując do tego różne źródła informacji. 
Były to stare, często zapomniane podręczniki ku- 
linarne, przepisy z gazet, rozmowy z dziadkami 
i rodzicami na temat potraw ich dzieciństwa i regio- 
nu. Kolejnym etapem było wybranie wśród zebra- 
nych przepisów tych. które ze względów prak- 
tycznych (koszt i czas przygotowania) okażą się 
możliwe do realizacji, ułożenie menu na poszcze- 
gólne dni projektu, a także sporządzenie listy po- 
trzebnych zakupów. 
W dniach 14-22 lipca uczestnicy projektu pod 
czujnym okiem kucharki i opiekunów - biblioteka- 
rzy zajęli się przygotowywaniem potraw popular- 
nych w naszej kuchni regionalnej. 
Od 23 lipca do 8 sierpnia młodzi kucharze uło- 
żyli i zredagowali poradnik kulinarny, w którym 
zebrano przepisy wszystkich najcieka'Yszych 
potraw. 
I I sierpnia na spccjalnym zebraniu wszystkich 
uczestników podsumowano i zakończono pro- 
jekt. 
Wszystkie zadania, jakie stawiano sobie przy 
realizacji projektu, zostały zrealizowane. Uczest- 
nicy nauczyli się gotować, poznali tradycje kulinar- 
ne związane z własnym regionem. Wdrożyli się do 
pracy w zespole i kolektywnego rozwiązywania 
pojawiających się każdego dnia nowych zadań. 
Dzięki rozmowom z dziadkami i rodzicami wzbo- 
gacili swoją wiedzę historyczną i etnograficzną. 
Kontakt dzieci z ludźmi starszymi wplynął ko- 
rzystnie na budowanie emocjonalnej więzi mię- 
dzypokoleniowej, a także uwrażliwił je na wiele 
problemów społecznych (np. rola ludzi starszych 
w społeczeństwie, ich wiedza i rady, z których 
młodzi mogą i powinni korzystać). Projekt na- 
uczyl młodzież twórczego, kreatywnego sposobu 
spędzania wolnego czasu. Pokazał, że w wakacje 
można nie tylko wypoczywać, ale także nauczyć 
się wielu pożytecznych rzeczy. Zainteresował 
młodzież historią kulinarną regionu. nauczył sza- 
cunku dla lokalnych tradycji, pokazal ..alternaty- 
wę" dla współczesnego modelu żywienia. Projekt 
uzmysłowił młodzieży, iż w dobie fastfoodów 
warto czasami spojrzeć w przeszłość. Kryją się 


41
>>>
L 


tam bowiem kulinarne "skarby", które przypo- 
mniane po latach mogą się okazać większym hitem 
niż hamburger z McDonalda. Interesujący jest 
również wydany w ramach projektu poradnik 


"Dzieci gotują". To namacalny, materialny ślad na- 
szego ciekawego przedsięwzięcia i zbiór prawdzi- 
wych kulinarnych "perel". 
BARBARA WASIL.UK 


Daleko od centrum, czyli jak powstają 
nowoczesne biblioteki w odleglej dzielnicy Warszawy? 
Wywiad z ELŻBIETĄ MAJCHRZAK- 
dyrektorem Dzielnicowej Biblioteki Publicznej - Warszawa Białołęka 


w 
y 
W 
I 
A 
D 
Y 


Jadwiga Chruścińska: Od 5 lat jest Pani dyrek- 
torem Dzielnicowej Biblioteki Publicznej 
w Warszawie - Dzielnicy Bialolęka - trzeciej 
pod względem wielkości powierzchni dzielnicy 
stolicy, którą zamieszkuje obecnie prawie 77 
tys. mieszkańców. Czy może Pani scharaktery- 
zować krótko sieć biblioteczną w Bialolęce, czy 
spelnia ona potrzeby mieszkańców, jakie są ich 
oczekiwania? Jaki procent mieszkańców ko- 
rzysta z biblioteki i jakimi zbiorami dysponuje 
biblioteka? 


p 
O 
R 
A 
D 
N 
I 
K 
A 


Elżbieta Majchrzak: Bialołęka to jedna z ,.naj- 
młodszych" dzielnic Warszawy, która pod wzglę- 
dem budownictwa jest najszybciej rozwijającym 
się obszarem w stolicy. "Najmłodsza" w rozumie- 
niu doslownym i przenośnym, gdyż najpierw była 
gminą a dzielnicąjest od 1994 r. oraz dlatego. że li- 
czy już ok. 77 tys. mieszkańców, gdzie średnia 
wieku wynosi 35 lat (oblicza się, że tak naprawdę 
dzielnica ta liczy ponad 100 tys. ludności. ponie- 
waż młode małżeństwa oraz studenci najchętniej 
właśnie tu wynajmują mieszkania z racj i niższych 
niż w centrum Warszawy opiat). 
Na tak dużym zarówno pod względem obszaru. 
jak i liczby mieszkańców terenie. biblioteka w 2005 r. 
posiadała 6 filii, w tym tylko jedną dla dzieci, pozo- 
stałe posiadaly niewielkie "kąciki" z księgozbiorem 
dla najmłodszych. Czytelni naukowej nie bylo 
w ogóle. Oczywistym było, że muszą powstać 
nowe placówki. przede wszystkim dla dzieci i mło- 
dzieży, zgodnie z europejskimi standardami uslug 
bibliotek publicznych i szkolnych skierowanych 
do dzieci. 
Ogromnym wyzwaniem, przede wszystkim fi- 
nansowym. było uczynienie z biblioteki takiego 
miejsca, które rzeczywiście odpowiadaloby po- 
trzebom lokalnej społeczności. Wraz ze zmieniają- 
cymi się zachowaniami czytelników, spowodowa- 
nymi pojawieniem się serwisów wirtualnych, nale- 
żało przygotować placówki na to, by wychodzily 
naprzeciw oczekiwaniom użytkowników w zupeł- 
nie inny sposób. niż robiły to dotychczas. Trzeba 
było przygotować przestrzeń dla centrów infor- 
macyjnych, dla rozmaitego typu dzialalności edu- 
kacyjnej oraz kulturalnej, wdrażać programy zwią- 


42 


zane z potrzebami ustawicznej edukacji. ale także 
być świadomym 7apotrzebowania na miejsca nie- 
formalnych spotkań i inspirujących przestrzeni. 


f 


\ 


.
 
-'-. 
" 


..... 


:.. 


.- 


.( 


, 


W tworzeniu koncepcji sieci placówek były bar- 
dzo pomocne badania ilościowe i jakościowe prze- 
prowadzone wśród czytelników, na podstawie któ- 
rych ustalono potrzeby i zainteresowania młodzie- 
ży oraz określono, jak oceniane są biblioteki już 
istniejące i co powinno być w nich zmienione. Na- 
stępnie przedstawiony zostal wstępny projekt bi- 
blioteki dla młodych użytkowników. Na podstawie 
badań. oczekiwań i sugestii czytc1nik6w stworzono 
obraz idealnej biblioteki: z bogatym księgozbiorem, 
z dużą liczbą nowości wydawniczych. skomputery- 
zowanej, z dostępem do Internetu, powszechnie 
dostępnej. z miłą i profe
ionalną obslugą oraz z moż- 
liwością obejrzenia, zamawiania i rezerwacji zaso- 
bów poprzez Internet. My. pracownicy dodaliśmy 
do tej listy jeszcze jedną, ogromnie ważną wartość: 
wizję przestrzeni przyjaznej intelektualnej dzialal- 
ności i spotkaniom. 
Już we wrześniu 2005 r. w nowo wybudowa- 
nym obiekcie Zespołu Szkół przy ul. Van Gogha 
otwarto Czytelnię Naukową. Następną nową pla- 
cówką, działającą od października 2007 r. jest "Na- 
utilus" - Multimedialna Biblioteka dla Dzieci 
i Młodzieży. A we wrześniu 2008 r. przy ul. Pora- 
jów został uroczyście otwarty oddział Biblioteki 
Publicznej "MuItiCentrum". Obecnie w skład Bi- 
blioteki Publicznej w Dzielnicy Białolęka wchodzi 
9 placówek: 4 oddziały, w tym Czytelnia Nauko- 


--
>>>
r 


wa nr XX i Interaktywne Centrum Nauczania 
,.MultiCentrum" oraz 5 filii. w tym "Nautilus"- 
Multimedialna Biblioteka dla Dzieci i Mlodzieży. 
Niestety jest wciąż za mało placówek, szczegól- 
nie w osiedlach nowo powstających w tzw. Zielo- 
nej Białolęce. To nadal "pustynie" kulturalne. 
Pozytywnym elementem dla biblioteki jest fakt 
podpisania przez burmistrza dzielnicy porozumień 
z deweloperami na nieodplatne oddawanie pomiesz- 
czeń na obiekty użyteczności publicznej. takie jak: 
osiedlowe domy kultury, biblioteki, boiska sporto- 
we czy baseny. W najbliższych planach mamy tak- 
że poprawienie warunków lokalowo-sanitarnych 
poprzez przeniesienie dwóch istniejących bibliotek 
do modernizowanych obiektów oświatowych 
z wydzielonym. niezależnym wejściem. 
Stan księgozbiorów na koniec 2008 r. wyniósl- 
112755 wol.. natomiast liczba zarejestrowanych 
czytelników wyniosla ogólem I I 655, z czego 
4430 to uczniowie i 1226 - studenci. 
W ramach promocji książki i popularyzacji czy- 
telnictwa zorganizowano w 2008 r. we wszystkich 
placówkach bibliotecznych Białołęki: tematyczne 
lekcje biblioteczne. projekcje filmowe. spektakle 
teatralne, różne spotkania i imprezy, wycieczki 
poza bibliotekę oraz wystawy i wystawki oko- 
licznościowe i rocznicowe. Jak co roku biblioteka 
włączyła się do akcji "Zima w mieście" oraz "Lato 
w mieście". Łącznie we wszystkich zajęciach, spo- 
tkaniach, lekcjach, seansach filmowych i teatral- 
nych wzięlo udzial 5620 dzieci i młodzieży. 


J. Ch.: W dzielnicy, zamieszka lej glównie 
przez mlodych ludzi i dzieci istnieje ogromne 
zapotrzebowanie na nowe placówki bibliotecz- 
ne, które dzięki Pani inwencji powstają, Jak 
ukladają się Pani stosunki z wladzami samo- 
rządowymi, w jakiej mierze one finansują 
i wspierają budowę nowych obiektów? 


E. M.: Nie ukrywam. że jak zwykle początki 
bywają trudne. Przekonanie władz samorządo- 
wych do inwestowania w kulturę i edukację było 
trudnym zadaniem. Swoje pomysly i koncepcje 
stworzenia sieci bibliotecznej przedstawialam na 
spotkaniach Zarządu i Rady Dzielnicy. Szukałam 
poparcia w Biurze Kultury m.st. Warszawy. Czy- 
telnia Naukowa była w całości finansowana przez 
Urząd Dzielnicy, tak trochę "przy okazji" budowy 
pięknego obiektu przeznaczonego na potrzeby 
gimnazjum i liceum. Na parterze budynku otrzy- 
maliśmy lokal o powierzchni 150 m 2 i choć od po- 
czątku wicdzieliśmy, że nie spelnia on wymogów 
zarówno pod względem powierzchniowym, jak 
i socjalnym, to znając możliwości finansowe dziel- 
nicy wiedzieliśmy, że na więcej nie możemy liczyć. 
Bialołęka to specyficzna dzielnica, powstała 
z podwarszawskich wsi, gdzie grunty są przede 
wszystkim własnością prywatną. sprzedawane 


-- 


. 


developerom pod budowę osiedli mieszkaniowych. 
Budżet Urzędu Dzielnicy. a tym bardziej biblioteki 
nie dawal możliwości budowy nowego obiektu, 
więc pozostało nam poszukiwanie lokalijuż istnie- 
jących, ewentualnie do remontu m.in. w spółdziel- 
niach mieszkaniowych. 
Po otrzymaniu informacji o zwalnianym lokalu 
po osiedlowym sklepie spożywczym, obejrzeniu 
go, natychmiast podjęłam decyzję wynajęcia i zor- 
ganizowania w tym miejscu biblioteki dla dzieci 
i młodzieży. To tu wlaśnie powstała nowoczesna. 
w pełni skomputeryzowana, multimedialna wypo- 
życzalnia ,.Nautilus". 
Na lata 2009-2010 zaplanowano przeniesienie 
dwóch istniejących placówek, posiadających bar- 
dzo złe warunki lokalowe do rozbudowywanych 
lub modernizowanych okolicznych szkół. Są to in- 
westycje wpisane w budżet dzielnicy. Dużym 
przedsięwzięciem Wydziału Infrastruktury dzielni- 
cy jest nowy budynek wraz z otoczeniem - Cen- 
trum Kulturalno-Wypoczynkowe za ok. 25 mln., 
którego otwarcie planowane jest na 20 I I r. Wobiek- 
cie tym znajdą swoje lokum: wypożyczalnia dla 
dzieci i młodzieży. wypożyczalnia dla doroslych. 
czytelnia naukowa oraz administracja biblioteki. 


J. Ch.: Dużą Pani zaslugą jest zorganizowanie 
i otwarcie we wrześniu 2007 r. pierwszej w War- 
szawie multimedialnej biblioteki dla dzieci 
..Nautilus", chętnie odwiedzanej także przez bi- 
bliotekarzy polskich i zagranicznych. Jaką rolę 
pelni ta specyficzna placówka? Na czym polega 
jej fenomen? Jakie projekty realizuje? 


E. M.: Myślę. że "fenomen" ,.Nautilusa" to 
koncepcja aranżacji tej placówki - pomysł oparty 
na moich wytycznych a zrealizowany przez 
projektantów finny Rea Design z Wrocławia. Bazą 
tej koncepcji byly: otoczenie. użytkownicy i funk- 
cja. 
,.Nautilus" - to pierwsza multimedialna, a druga 
w dzielnicy Biblioteka dla Dzieci i Mlodzieży za- 
opatrzona nie tylko w tradycyjne książki i czaso- 
pisma. ale także w książki mówione. programy 
edukacyjne. książki-zabawki. filmy, plyty z mu- 
zyką i gry komputerowe. 
Na początek oferowała czytelnikom ok. 3000 
wol. - beletrystyki. lektur szkolnych. literatury 
z różnych dziedzin wiedzy oraz 864 egz. zbiorów 
pozaksiążkowych - książkę mówioną. filmy. pły- 
ty muzyczne, bajki i sluchowiska dla dzieci, audio- 
booki, programy multimedialne. a docelowo ok. 10 
tys. egzemplarzy oraz ok. 3 tys. multimediów. 
Aby przybliżyć zbiory biblioteczne. pracowni- 
cy biblioteki opracowali bogatsze niż dotychczas 
opisy bibliograficzne plyt. uzupelnione krótkimi 
informacjami (streszczenie libretta operowego, 
bardziej szczególowe informacje związane z za- 
wartością płyty). 


43
>>>
Młodzi mieszkańcy Bialołęki, ze względu na 
znaczną odleglość od centrum dużo czasu spędzają 
w samochodach lub w komunikacji mi
jskiej, dlate- 
go żeby ułatwić obcowanie z kulturą proponujemy 
im książkę mówioną lub muzykę. 
Przystosowano stanowisko komputerowe. na 
którym można odsłuchać i ocenić, czy płyta CD 
lub DVD jest tą, którą pragniemy wypożyczyć. 
W ofercie nowej placówki nie zabrakło też popu- 
larnych czasopism o tematyce społeczno-poli- 
tycznej. krajoznawczej, edukacyjnej, popularno- 
naukowej. 
W bibliotece dzieci i młodzież mogą miło spędzić 
wolny czas, przygotować się do lekcji. uzyskać infor- 
macje na różne tematy, znaleźć sposób na nudę, roz- 
wijać zainteresowania, uczyć się nowych umiejętno- 
ści. Pomogą im w tym - poza zbiorami - nowoczesny 
sprzęt techniczny w postaci komputerów, odtwarza- 
czy, rzutników. drukarek, skanerów itp. Zawsze też 
mogą skorzystać z pomocy bibliotekarzy. 
Na wygodnej kanapie znajdującej się w kąciku 
czytelnianym. można zagłębić się w lekturę wybra- 
nych artykulów prasowych. Tygodniki, dwutygo- 
dniki i miesięczniki są wypożyczane do domu 
(oprócz numerów bieżących). 
Bardzo starannie przygotowano kącik dla naj- 
młodszych. Stanowi on odrębną, bajkową cząstkę 
wypożyczalni. 
"Nautilus" to także miejsce spotkań z ciekawy- 
mi ludźmi, autorami książek dla dzieci i mlodzieży, 
podróżnikami oraz miejscem imprez teatralnych. 
plastycznych czy muzycznych. Tu także w ra- 
mach promocji książki i popularyzacji czytelnic- 
twa odbywają się lekcje biblioteczne dla przed- 
szkolaków oraz uczniów szkół podstawowych 
i gimn
jalnych. 
Biblioteka oferuje również nieodpłatny dostęp 
do Internetu w celach edukacyjnych, informacyj- 
nych oraz do poszukiwań bibliograficznych. 


J. Ch.: W 2008 r. mialo miejsce otwarcie 
Multimediałnego Centrum Edukacyjnego - 
podleglego Pani bibliotece. Kto sfinansowal 
ten projekt? Jakie zadania pelni ta placówka? 


E. M.: Całkowity koszt inwestycji "MultiCen- 
trum" to ł 200 000 zł, z czego ok. 800 000 zl to 
wkład miasta stolecznego Warszawy a pozostały 
Urzędu Dzielnicy Białołęka. 
"MultiCentrum" zostało uroczyście otwarte ł 7 
września 2008 r. Jest to interaktywna placówka 
edukacyjna mająca na celu uzupełnienie wiedzy po- 
dawanej w tradycyjny sposób w polskich szko- 
łach. Atrakcyjna oferta zajęć adresowana jest 
przede wszystkim do dzieci młodszych i star- 
szych, z równym powodzeniem jednak może słu- 
żyć np. szkoleniu nauczycieli, bądź pogłębianiu 
wiedzy przez doroslych użytkowników progra- 
mów. Każde z 24 stanowisk jest wyposażone 
w specjalnie zaprojektowany. wspomagany kom- 
puterowo system edukacyjny (elektroniczne pane- 
le, specjalistyczne klawiatury, tr
jwymiarowe po- 


44 


moce naukowe, oprogramowanie komputcrowe, sieć 
baz danych). Użytkownicy "MultiCentrum" mogą 
korzystać w sześciu różnych blokach tematycz- 
nych z następujących pomocy dydaktycznych: 
. Mułtidzieciak - skierowany do najmlod- 
szych dzieci - poprzez zabawę specjalnymi klocka- 
mi dzieci poznąją świat nauki. techniki czy sztuki. 
. Multisztuka - przy pomocy specjalistycz- 
nego oprogramowania komputerowego, w polą- 
czeniu z użyciem np. aparatu cyfrowego lub kame- 
ry użytkownicy zgłębiają tajniki grafiki kompute- 
rowej. filmu czy animacji. 
. Multimuzyka -moduł wyposażony w spe- 
cjalne aplikacje komputerowe wprowadzi przy- 
szłych muzyków w świat tworzenia m.in. wła- 
snych kompozycji. 
. Multinauka - tu przeróżne urządzenia (np. 
generator prądu, EKG itp.) w połączeniu z kom- 
puterem pozwalają zrozumieć świat automatyki 
i robotyki. 
. Multitechnika - moduł posiada urządzenia. 
które wraz z oprogramowaniem komputerowym 
pozwalają poznać sposób działania maszyn uży- 
wanych w przemyśle i mogą stanowić zachętę do 
podjecia trudnej sztuki programowania. 
. Mułtijęzyk - użytkownicy w różnym wieku 
i stopniu zaawansowania. korzystając z systemu 
Quartet Online. mają możliwość nauki języka an- 
gielskiego. 


J. Ch.: Jakie ma Pani plany dotyczące rozwo- 
ju i unowocześnianiu bibliotek na Bialolęce? 


E. M.: Przede wszystkim chcialabym. by po- 
wstały nowe placówki w nowo budujących się 
osiedlach Białołęki. Przedstawiłam projekt sieci 
placówek bibliotecznych burmistrzowi dzielnicy. 
Już są pierwsze efekty. Dzielnica podpisując umo- 
wę 7jednąz finn deweloperskich ..wymogła" odda- 
nie 300 m 2 lokalu na potrzeby biblioteki. Mam na- 
dzieję, że stanie się to regułą. Obecnie. na 9 istnieją- 
cych placówek osiem jest w pełni skomputeryzo- 
wanych. z dostępem do Internetu. 
W bibliotekach wdrożony jest System Biblio- 
teczny MATEUSZ, do którego zostały zaimporto- 
wane bazy, wcześniej tworzone lokalnie w każdej 
placówce w systemie MAK. Od 2007 r. caly proces 
katalogowania odbywa się w podsystemie programu 
MATEUSZ. System ten pozwala na pełną automa- 
tyzację wszystkich funkcji bibliotecznych: wpro- 
wadzanie, opracowywanie, wypożyczanie oraz 
udzielanie informacji, generuje też niezbędne sta- 
tystki. Czytelnikom daje możliwość dostępu do 
katalogu centralnego we wszystkich placówkach lo- 
kalnie oraz przez interaktywny ilustrowany katalog 
dostępny na stronie WWW biblioteki. 


1. Ch. W maju 2009 r. otrzymala Pani presti- 
żową Nagrodę im. Kierbedziów przyznawaną 
przez Bibłiotekę m.st. Warszawy - Bibliotekę 
Glówną Województwa Mazowieckiego w kate- 
gorii "Innowacyjne formy pracy z czytelnikiem 
dziecięcym" -za dzialałność edukacyjną i pro- 
mocyjną prowadzoną przez Bibłiotekę Pu- 
bliczną w dziełnicy Bialolęka. Czy może Pani 


--
>>>
przedstawić najnowsze dzialania biblioteki? 
Zjakimi instytucjami Pani wspólpracuje? 


E. M. W październiku 2008 r. odbyla się w Kiel- 
cach konferencja "Biblioteka XXI wieku - nowo- 
czesna architektura. pomyslowe aranżacje, funk- 
cjonalne wyposażenie", na której zaprezentowali- 
śmy naszą placówkę BDM ,.Nautilus". 
Dużym powodzeniem pod koniec ub.r. i w maju 
br. cieszyly się międzynarodowe warsztaty zorga- 
nizowane przez SBP i Instytut Goethego, przy 
wspólpracy .,Nautilusa" pt. ,.Niekonwencjonalne 
metody wspierania czytelnictwa w bibliotekach dla 
dzieci i mlodzieży". Były to praktyczne ząjęcia dla 
pracowników bibliotek, prowadzone przez Clau- 
dię Rouvel z Berlińskiego Centrum Literatury Dzie- 
cięcej i Młodzieżowej LesArt. Uczestnicy mieli 
możliwość zapoznania się z kreatywnymi forma- 
mi pracy z książką, także obrazkową. które szcze- 
gólnie nadają się do inicjowania procesów komuni- 
kacyjnych, rozwijania wyobraźni, formułowania 
wypowiedzi i kształtowania sprawności języko- 
wej młodego czytelnika. 
W lutym 2009 r. nawiązaliśmy wspólpracę 
z Mazowieckim Samorządowym Centrum Dosko- 
nalenia Nauczycieli. która zaowocowała naszym 
uczestnictwem w konferencjach i warsztatach zor- 
ganizowanych dla nauczycieli. 
18 marca 2009 r. w Pedagogicznej Bibliotece 
Wojewódzkiej w Warszawie przedstawiliśmy po- 
nad 350 uczestnikom naszą ofertę pracy z mlodym 
czytelnikiem. a w dn. 15- I 6 mąja 2009 r. w naszych 


dwóch placówkach ,.Nautilusie" oraz "MuItiCen- 
trum " odbyla si.. konferencja polączona z warszta- 
tami dla nauczycieli i nauczycieli-bibliotekarzy 
wojewódzIwa mazowieckiego, poświęcona for- 
mom pracy z dziećmi i młodzieżą. Uczestnicy 
warsztatów czynnie wzięli udział w zajęciach pro- 
wadzonych przez naszych pracowników z grupa- 
mi dzieci z okolicznych przedszkoli i szkół. 
Dzięki tym kontaktom biblioteki bialolęckie są 
znane w całej Polsce. 12 mąja 2009 r. na konferencji 
pt. "Biblioteka dla Dzieci i Młodzieży w XXI wieku 
- doświadczenia i prognozy" zorganizowanej przez 
Bibliotekę Pedagogiczną w Ostrolęce wystąpiłam 
z prezentacją na temat ,.Formy działania Multime- 
dialnej Biblioteki dla Dzieci i Mlodzieży ((Nauti- 
lus»". przedstawiąiąc w fOllTlie multimedialn
i ząjęcia 
dla najmlodszyeh prowadzone w naszej placówce. 
W maju tego roku za ,.Innowacyjne fOIlTlY pracy 
z czytelnikiem dziecięcym" Biblioteka Publiczna 
w Dzielnicy Białołęka została uhonorowana presti- 
żowąnagrodą im. Kierbedziów, przyznawaną przez 
Bibliotekę Główną Województwa Mazowieckiego. 


J. Ch. W imieniu redakcji "PB" serdecznie 
gratuluję Pani Dyrektor i życzę powodzenia 
na trudnej drodze unowocześniania bibliotek 
publicznych. Okazuje się, że można wiełe 
zdzialać także daleko... od centrum Warszawy. 


Rozmawiała JADWIGA Cli RUŚCIŃSKA 
mieszkanka Dzielnicy Bialolęka 


Inauguracja Tygodnia Bibliotek 2009 


8 maja 2009 r., w Dniu Bibliotekarza i Bibliotek, 
miała mi
isce konferencja prasowa z okazji inaugu- 
racji kolejnej edycji Tygodnia Bibliotek pod haslem 
"Biblioteka to plus". Uroczystość odbyla się 
w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy - Biblio- 
tece Glówn
i Województwa Mazowieckiego. Kon- 
ferencję otworzyli: prezes SBP - Elżbieta Stefań- 
czyk i dyrektor Biblioteki Publicznej m.st. Warsza- 
wy - Michał Strąk. W tym roku konferencja po- 
święcona była gminnym bibliotekom publicznym. 
Inaugurując szóstą edycję Tygodnia Bibliotek Elż- 
bieta Stefańczyk przedstawiła główne cele tej ak- 
cji.jej historię. programy a także wyjaśniając ideę 
tegorocznych imprez, zawartą w haśle przewod- 
nim akcji: .,Biblioteka to plus", które nawiązuje do 
nazwy projektu rządowego. mającego na celu po- 
prawę bazy i funkcjonowania bibliotek w gminach 
i małych miastach. Wybór tego hasła miał oczywi- 
ście na celu popularyzację programu realizowanego 
przez Instytut Książki oraz wskazanie na rolę. 
wartość bibliotek w przeszlości i obecnie - na eta- 
pie kształtowania społeczeństwa wiedzy. Biblio- 
teki uczestniczące w programie Tygodnia Bibliotek. 
w swoich dzialaniach powinny podkreślać funkcje 
biblioteki ukierunkowane na potrzeby czytelnika, 


-- 


otoczenia i krąju. W tym ujęciu biblioteka winna być 
mi
jscem indywidualnego rozwoju czytelnika, jego 
sukcesu poprzez aktywne uczestnictwo w różnych 
fOllTlach edukacji czytelniczej. regionalnej i intollTla- 
cyjnej; instytucją żywą, dostosowaną do zmieniąją- 
cych się potrzeb i technologii. która uczestniczy 
w kreowaniu postaw obywatelskich. wyrównywa- 
niu szans osób niepełnosprawnych. aktywizująca 
seniorów oraz osoby zamieszkujące obszary słabe 
gospodarczo i kulturalnie. 
Tradycyjnie już z akcją Tydzień Bibliotek zwią- 
zane są konkursy: 
. Na najlepszy program dzialań realizowanych 
w Tygodniu Bibliotek - adresowany do bibliotek 
wszystkich rodząiów bibliotek. placówek kultural- 
nych. stowarzyszeń i szkól. 
. Na najlepszy plakat Tygodnia Bibliotek zwią- 
zany z haslem programu. 
Patronat nad tegorocznym Tygodniem Bibliotek 
objęly trzy ważne dla bibliotekarstwa resorty: 
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 
Ministerstwo Nauki i Ministerstwo Edukacji. Pa- 
tronem Tygodnia Bibliotek 2009 była Fundacja 
Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. 


45
>>>
OOOLNOPOLaKIP
OO
AM 
STOWARZYSZENIA B-ł.JOTEKARZY POLSKICH 


N 
. 


r 


, " 
, , 


, '
ł. 


, ' 


, 


.CJA 
URA 
UKA 


, . 


ł- 


., 


j 


-- 
_mIQ,l1lJt'r1

 


I FRSI 


Podczas konfcrcncj i prasowej poświęconej w tym 
roku hihliotckom wiejskim miały miejsce wystąpienia: 
. Malgorzaty Jczierskiej z łnstytutu Książki 
i Czytełnictwa BN nI. sytuacji bibliotek publicz- 
nych i stanu czytelnictwa na obszarach wiejskich. 
. Wiesławy Sobiech nI. działalności Gminnej 
Biblioteki Publicznej im. Wojciecha Woźniaka 
w Kadzidle, 
. Katarzyny Wójcik nI. działalności Biblioteki 
Publicznej im. Faustyny Morzyckiej w Nalęczowie. 
Dwa ostatnie wystąpienia miały charakter pre- 
zentacji multimedialnych i przedstawiały dokona- 
nia bibliotek na rzecz środowisk lokalnych. 
Z dużym zainteresowaniem zaproszeni goście 
wysluchali wykładu Małgorzaty Jezierskiej nI. bi- 
bliotek wiejskich. Jest to temat rzadko poruszany 


w literaturze zawodowej. Szczególnie cenne były 
dane statystyczne. W Polsce jest 1600 gmin wiej- 
skich oraz 53.8 tys. miejscowości wiejskich. Cha- 
rak te ryzują się one dużym rozproszeniem osadni- 
czym. zwłaszcza na terenach północno-wschod- 
nim i południowo-wschodnim kraju. Przeciętna 
liczba mieszkańców w osadzie wiejskiej to 275. 
Tylko 7% mieszkańców wsi ma wyższe wykształ- 
cenie, średnim legitymuje się 25%, zaś dostęp do 
Internetu ma 33% obywateli zamieszkujących te- 
reny wiejskie. Na wsi działa 56 18 bihliotek. w tym 
160 I bibliotek gminnych i 2503 filie. W literaturze 
brakuje klarownej i spójnej definicji oraz modelu 
biblioteki wiejskiej. Wiadomo, iżjest to placówka 
samorządowa, którą cechuje mała efektywność 
współpracy z samorządem, niski pułap zatrudnie- 
nia oraz brak stabilności finansowej. O potencjale 
biblioteki wiejskiej świadczą gromadzone przez nią 
zbiory, w 90% tradycyjne (książki, czasopisma), 
Przeciętna wielkość zbiorów bibliotek gminnych to 
16 tys. wol.. zaś placówek wiejskich- 10 tys. 
W niektórych bibliotekach są komputery. głów- 
nie pozyskane w ramach programu IKONKA. Inte- 
resująco i barwnie przedstawiono dzialalność środo- 
wiskową dwóch bibliotek gminnych dzialąjących na 
terenie Mazowsza: w Kadzidle i w Nałęczowie. Or- 
ganizują one wiele różnorodnych form praey z czy- 
telnikiem. glównie dziecięcym. Szkoda, że biblioteka 
publiczna w Kadzidle, będąca nąjaktywniejszą bi- 
blioteką Mazowsza nie ma własnego lokalu. działa 
w pomieszczeniu wynajętym. Odmienną sytuację 
ma placówka w Nałęczowie. usytuowana jest w no- 
wym lokalu o powierzchni 230 m 2 , Dysponuje 8 
komputerami, 5 drukarkami i kserografem. 
Warszawska inauguracja Tygodnia Bibliotek dała 
początek wielu różnym imprezom bibliotecznym 
w całej Polsce. (J. Ch.) 


Obchody Tygodnia Bibliotek w Filii dla Dzieci 
MBP w Mielcu 


W dniach 8- I 5 maja 2009 r. po raz kolejny Filia 
nr 4 MBP w Mielcu włączyła się w obchody Tygo- 
dnia Bibliotek. Ze względu na usytuowanie w loka- 
lu szkoły podstawowej część imprez przygotowa- 
liśmy wspólnie z biblioteką szkolną. 
Z dużym wyprzedzeniem przygotowano pro- 
gram obchodów i rozpoczęto jego reałizację. 
Biblioteka nasza pełni funkcję nie tylko ośrodka 
informacji. ale i centrum kultury ważnego dla lokal- 
nej społeczności, dlatego zależało nam. aby organi- 
zowane uroczystości były atrakcyjne i zachęcąjące 
do wizyt w bibliotece wszystkich niezależnie od 
wieku odbiorców. aby biblioteka była miejscem 
przyjaznym każdemu. 


46 


Już w pierwszych dniach maja przygotowaly- 
śmy specjalne ,.Zaproszenie do biblioteki", które 
następnie rozeslałyśmy pocztą, drogą interne- 
tową, a także za pośrednictwem szkół do osób bę- 
dących naszymi czytelnikami. ale od dłuższego 
czasu nie odwiedzających bihlioteki. Bibliotekarki 
opracowaly i wydrukowaly folder- informator Filii 
nr 4 z okazji 30-lecia istnienia placówki. 
Tydzień Bihliotek stal się okazją do zainicjowa- 
nia w filii akcji bookcrossingu. Specjalnie przygo- 
towane plakaty. ulotki informujące o akcji uwalnia- 
nia książek dały rezultaty i od 4 maja systema- 
tycznie naplywały książki od czytelników, które 
po zarejestrowaniu uwalniamy na specjalnie wy- 


--
>>>
dzielonej półce bookerossingowej. Wszyscy od- 
wiedzający w tym tygodniu bibliotekę otrzymy- 
wali specjalnie przygotowane teczki zawierające 
okolicznościowe materiały. 
Z okazji Tygodnia Bibliotek zadbałyśmy o od- 
powiedni wystrój biblioteki, przygotowałyśmy 
okolicznościowe wystawki: "Historia książki i pi- 
sma", "Siedemnaście zalet książki dla dzieci", ,Za- 
wód - bibliotekarz", a także wywiesiłyśmy hasło 
,,8- ł 5 maja Tydzień Bibliotek" i kilka cytatów 
o książce. 
Każdy dzień tygodnia zapisał się jakimś wyda- 
rzeniem. 8 maja zorganizowałyśmy "Maraton Glo- 
śnego Czytania" z udziałem znanych mielczan. Na 
zaproszenie do naszej biblioteki przybyli m.in. 
starosta powiatu, przewodniczący rady powiatu. 
dyrektor Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych 
Urzędu Miasta, radni rady miasta oraz dyrektorzy 
szkół podstawowych i dyrektorka Miejskiej Bi- 
blioteki Publicznej. wszystkich witali członkowie 
aktywu przebrani za postacie bąjkowe. Goście 
czytali koltino na glos zgromadzonym licznie dzie- 
ciom wiersze oraz baśnie i legendy. Dzieci słuchały 
z wielkim zainteresowaniem. zwłaszcza że włożo- 
no wiele uczucia w odpowiednią interpretację czy- 
tanego tekstu. Zebranym zaprezentowalyśmy 
również nasz nowy nabytek ..Bajkoczytacz". Spo- 
tkanie było też okazją do rozmów i zadawania py- 
tań przez młodych czytelników. tym bardziej, że 
wielu znanych postaci naszego miasta nie gościmy 
na co dzień. Ta impreza rozpoczęła Tydzień Bi- 
bliotek. 
W ciągu całego Tygodnia podejmowałyśmy licz- 
ne wycieczki. w tym z przedszkoli. Najmłodsi 
czytelnicy mogli nie tylko wypożyczyć najnow- 


sze książki, ałe również otrzymali od nas upomin- 
ki w postaci kolorowych zakladek do książek. na- 
klejek oraz słodyczy. Bibliotekarki gościły też 
w dniach 13- ł 5 maja w przedszkolach i w ramach 
akcji "Cała Polska czyta dzieciom" czytały głośno 
wybrane bajki. Dla uczniów klas 6 szkół podsta- 
wowych przeprowadziliśmy cykl lekcji biblio- 
tecznych pn. ..Bliskie spotkania z książką". nato- 
miast dla gimnazjalistów przygotowaliśmy spo- 
tkanie pn. "Biblioteka oknem na świat". na którym 
prezentowaliśmy różne źródła informacji dostęp- 
ne w bibliotece. 
Bardzo ważnym wydarzeniem było uroczyste 
spotkanie grona przyjaciół biblioteki. które miało 
miejsce ł 2 mąja. Do biblioteki przybyli członkowie 
Klubu Seniora, z którym nawiązaliśmy współpra- 
cę. Grupa naszych czytelników zarazem uczniów 
"dwójki" pod naszą opieką i przy współpracy 
nauczycielki zaprezentowała inscenizację pod 
wymownym tytułem ..Sąd nad książką" oraz kilka 
zabawnych wierszy. Swój wspaniały występ 
dzieci dedykowały seniorom. a ci nie kryli wzru- 
szcnia i zachwytu grą młodych artystów. Dalsza 
część spotkania przebiegła w miłej atmosferze 
przy dyskusji o roli biblioteki w środowisku. Se- 
niorzy w podziękowaniu obdarowali dzieci słody- 
czami, a bibliotekarkom wręczyli kwiaty. W ciągu 
calego Tygodnia zależało nam na podkreśleniu fak- 
tu, że biblioteka i książka mogą łączyć pokolenia 
i dostarczać wielu wspaniałych wrażeń wszystkim 
niezależnie od wieku. 


EMILIA ŻOLA 
JOANNA PROKOP 
bibliotekarki Filii nr 4 MBP w Mielcu 


Dzień Bibliotekarza w GB P w Podegrodziu 


Tegoroczny Dzień BibliotekarLa w powiecie no- 
wosądeckim obchodzony był bardzo uroczyście, 
polączony z obchodami 60-lecia działalności Bi- 
blioteki Gminnej w PodegrodLiu. Osiemdziesięciu 
trzech bibliotekarzy z całego powiatu świętowało 
I?rzy dźwiękach kapeli regionalnej z Podegrodzia. 
Spiewcm i tańcem uświetnili uroczystość człon- 
kowie zespołu Małe Podegrodzie oraz grupa dzieci 
ze Szkoły Podstawowej w Rogach przygotowana 
przez Janinę Buczek. 
Jubileusz zorganizowany w ramach Tygodnia 
Bibliotek stał się okazją do promocj i książki i czy- 
telnictwa. 
Trwałą pamiątką obchodów jubiłeuszu 60-lecia 
jest wydana z tej okazji publikacja O pochodzeniu 
nazw miejscowych gminy Podegrod=ia i okolic au- 


- 


torstwa Zenona Piotra Szewczyka. Opracowanie 
to. jak pisze prof. dr hab. Kazimierz Ożóg z Uni- 
wersytetu Rzeszowskiego, jest skarbnicą wiedzy 
o tysiącletni
i historii i kulturze tego regionu. ukry- 
tej w nazewnictwie różnych miejsc: wsi. pól. la- 
sów. potoków i gór. 
Autor ciekawie analizuje językową struktlirę 
i znaczenie etymologiczne zebranych z różnych 
źródeł nazw terenowych, uwzględniając ich aspek- 
ty historyczne i kulturowe. Świet
ie napisany 
słownik nazw miejscowych łączy zasady precy- 
zyjnego wykladu naukowego z przystępną formą. 
dzięki czemu może z niego skorzystać każdy czy- 
telnik. 
Imprezę dopełniła prezentacja dorobku bibliote- 
ki gminnej. która jest miejscem chętnie odwiedza- 


47
>>>
Ił 


, 
l. 


nym nie tylko w celu wypożyczenia książek. 
W bibliotece odbywają się spotkania autorskie, 
kiermasze książek. konkursy czytelnicze. można 
kupić codzienną prasę. Co roku organizowane są 
'" Wakacje z biblioteką", czyli cykl zajęć i wycie- 
czek dla dzieci i mlodzieży. Systematycznie. co 
dwa tygodnie. realizowane jest dla przedszkola- 
ków głośne czytanie w ramach ogólnopolskiej akcji 
"Cała Polska czyta dzieciom". Odwiedzający bi- 



 .....- - 

, ., 
...... 
. 
./ 'I 
\ 
, 


bliotekę mogą skorzystać z bezplatnego dostępu 
do Internetu. Uroczystość Dnia Bibliotekarza 
uświetni li swoją obecnością przedstawiciele władz 
powiatu. wójt gminy Stanisław Łatka. ks. prałat 
Józef Walaszek, dyrektorzy zaprzyjaźnionych 
szkól i instytucji kultury, emerytowani pracowni- 
cy, zasłużeni czytelnicy. 


MARIA SZEWCZYK 
GBP w Podegrodziu 


Otwocka Filia PBW ma 50 lat 


Uroczyście obchodzone 29 kwietnia 2009 r. 
50-lecie działalności biblioteki PBW na terenie 
Otwocka było doskonałą okazją do spotkania się 
przedstawicieli oświaty, samorządowych wladz 
Otwocka oraz grona osób zaprzyjaźnionych z bi- 
blioteką. Miasto Otwock. reprezentowane przez 
wiceprezydenta Edwarda Zdziehorskiego. uhono- 
rowało w sposób szczególny działalność biblioteki 
PBW. Na ręce kierownika biblioteki - Ewy Koc zo- 
stała przekazana w imieniu prezydenta miasta pa- 
miątkowa plakietka. Okolicznościowe gratulacje 
kierownikowi biblioteki złożyli - Robert Misz- 
czuk. w imieniu Stowarzyszenia Ribliotekarzy 1'01- 


.. 


;1 


" 


" , 


48 



 


skich oraz Elżbieta Bursztyka z Towarzystwa Na- 
uczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich. Gościem 
reprezentującym świat nauki był prof. zw. dr hab. 
Marcin Drzewiecki. 
Obchodom 50-lecia biblioteki towarzyszyła 
wystawa "Najmlodsi zeslańcy" pokazująca losy 
dzieci i młodzieży w czasie II wojny światowej, 
które wyszły z Rosji razem z armiąAndersa i zo- 
stały rozsiane po całym świecie. Na wystawę skła- 
dały się tematycznie wybrane fotografie z zesłania 
w Rosji i późniejszej tułaczki dzieci, które trafiły 
do Indii. Afryki. Persji i Meksyku. 
Robert Beller - kustosz wystawy, pracownik 
PBW Filia Otwock, wprowadził zebranych gości 
w tematykę ekspozycji. Na wystawie prezentowa- 
ne były podręczniki szkolne z okresu II wojny 
światowej wydane na obczyźnie. przeznaczone do 
nauczania dzieci i mlodzieży, a także wydania przy- 
kładowych lektur (lektury pochodziły ze zbiorów 
PBW przy ul. Smyczkowej w Warszawie). 
W trakcie swojego wystąpienia. kustosz wysta- 
wy podkreślił. że edukacja dzieci i młodzieży na 
uchodźctwie była prowadzona na bardzo wysokim 
poziomie i pozwolila na ukształtowanie się no- 
wych elit intelektualnych Polaków. którzy nieste- 
ty w wit;kszości pozostali na emigracji. Na wysta- 
wie eksponowane były również nieliczne wydania 
książek poświęconych tematyce ,.najmłodszych 
zesłańców", a wydanych w Polsce po 1989 r. 


--
>>>
( 
___.__t..... 
- -;.- 
( A._ ' 
E , rl 


, I 
.
, 
,lu 
I .- . 
. . 


-.11 


1(___" 

.......łIi:i
.OI.-:IIIo 
......,-łM..
paQ'......., 
.. tInI*....OtWIIII .. 
--- 


Tak bogaty i ciekawy dobór eksponatów wysta- 
wy możliwy był dzięki pomocy i udostępnieniu 
zbiorów przez Archiwum Fotograficzne Tułaczy, 
Muzeum Niepodleglości w Warszawie oraz Archi- 
wum ..Karta". 
Wystawa wzbogacona została także o cykł gra- 
fik zalytułowanych "Syberia" autorstwa artysty 
plastyka Ryszarda Bellera. 
Tematyka wystawy. jak i przedstawione zbiory 
spotkały się z dużym zainteresowaniem gości. 
Okazalo się. że probłematyka ta nie jest po- 
wszechnie znana, a bardzo ciekawa - pokazująca 
inne oblicze Ił wojny światowej - front nauki 
i oświaty na uchodźctwie. Trwająca wojna nie po- 
zwolila na zwrot utraconego dzieciństwa, ale dzieci 
te zostały doskonałe przygotowane do życia doro- 
słego. 
Obchody uroczystości 50-lecia otwockiej filii 
biblioteki PSW uświetnił występ zespołu mu- 
zycznego Chatka Władka. Zespół stworzony 
przez mlodzież z Cełestynowa zachwyci I sIucha- 
czy dojrzałym repertuarem. Koncert zespołu 
odbył się w ogrodach biblioteki PBW. Uroczy- 
stość miała charakter łokalny. 


A. MATUSZEWSKA 


VIII Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom (OTCD) 


VIII Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom 
(OTCD). trwający od I do 7 czerwca br., to naj- 
większe doroczne święto organizowane przez 
FundacjęABCXXI. podczas którego znane osobi- 
stości lokalne - władze, aktorzy, dziennikarze 
i sporlowcy prześcigają się w glośnym czytaniu 
dzieciom. OTCD jest oka
ją do przypomnienia 
rodzicom o wiełkim znaczeniu codziennego czyta- 
nia dzieciom dla ich rozwoju i sukcesu. W wielu re- 
gionach kraju OTCD przckształcil się w najważ- 
niejszą imprezę kulturalną roku i zyskał sympatię 
nie tylko małych i dużych czytelników. W 2008 r. 
w obchodach święta czytania wzięło udział ł 900 
miejscowości. 
W ealym kraju w związku z Tygodniem Czyta- 
nia odbyły się łiczne imprezy czytelnicze: w Po- 
znaniu księgarnia "Z bajki" zaprosila na spotkania 
z bohaterami literackimi: urodziny Pana Kleksa. 
spotkanie z "Mikołajkiem" oraz zabawy wokół 
książki Jak mama została Indianką. W Krakowie 
VIII OTCD został zainaugurowany na stadionie 
MKS Cracovii. Wśród licznych atrakcji towarzy- 
szących głośnemu czytaniu przeprowadzono m. in.: 
warsztaty sportowo-edukacyjne. spotkania z ho- 
keistami oraz piłkarzami, a także rozgrywki wiel- 
kołormatowymi grami planszowymi. W Gdańsku 


- 


w Szkole Podstawowej nr 24 odbyły się zabawy 
z zakresu dramy wokól twórczości Juliana Tuwi- 
ma, konkursy plastyczne oraz spotkanie z autorką 
książek dla dzieci Roksaną Jędrzejewską- Wróbel. 
Tychy zorganizowały festyn pn. "Bajkoczytanie 
na tyskiej polanie". w którym udział wzięli przed- 
stawiciełe tyskiego świata kultury, oświaty. mun- 
durowi oraz duchowni, natomiast Ołkusz zaprosił 
do "Świata magii i czarów" na nocne spotkanie 
z książkami Doroty Terakowskiej. 
Fundacja ,.ABCXXI- Cała Połska czyta dzie- 
ciom", Urząd Miejski w Przemyślu oraz Przemy- 
skie Centrum Kultury i Nauki ZAMEK zorganizo- 
wały centrałną inaugurację VIII Ogólnopolskiego 
Tygodnia Czytania Dzieciom (OTCD). Odbyła się 
ona ł czerwca 2009 r. na Zamku Kazimierzowskim 
w Przemyślu. Patronat honorowy nad imprezą 
roztoczyli: wojewoda podkarpacki, marszałek wo- 
jewództwa podkarpackiego oraz prezydent Prze- 
myśla. 
Uroczystości rozpoczęły się o godz. 9.30 kolo- 
rową paradą. która przeszła ulicami miasta. Popro- 
wadziliją: Ewa Lis i Maciej Orłoś. W wielkim czy- 
taniu dzieciom udzial wzięly m.in.: Ewa Konstan- 
cja Bułhak (aktorka Teatru Narodowego). Agata 
Wątróbska (przemyślanka. aktorka Teatru Drama- 


49
>>>
tycznego). aktorzy Teatru Fredreum oraz pisarze. 
przedstawiciele wladz wojewódzkich, miejskich. 
slu:t:b mundurowych i kościoła. Tradycyjnie 
uczestniczący w inauguracji artyści oraz goście 
wspólnie przeczytali i wyrecytowali Lokomotywę 
Juliana Tuwima. która co rokujest oficjalnym ha- 
slem rozpoczęcia Ogólnopolskiego Tygodnia Czy- 
tania Dzieciom i czytana jest wspólnie na tysią- 
cach imprez od Helu po Tatry. Na zakończenie in- 
auguracji zaśpiewała Ewelina Flinta z zespołem. 
Liczne te:t: były imprezy towarzyszące inauguracji 
np. ..Familijny Wieczór Literacki", czyli spotkanie 
z autorami ksią:t:ek dla dzieci: Agatą Widzowską- 
Pasiak. Urszulą Kozlowską. LidiąMiś i Maciejem 
Orlosiem. a tak:t:e wspólautorką książki Z dzieckiem 


w świat wartości -Ireną Koźm iliską. Wernisaż prac 
nagrodzonych w Ogólnopolskim Konkursie Pla- 
stycznym pn. "Moja ulubiona książka z kolekcji", 
"Cala Polska czyta dzieciom" w Przemyski
j Biblio- 
tece Publicznej, spotkanie z Grzegorzem Kasdepke, 
autorem książek dla dzieci. 


Patroni medialni Centralnej Inauguracji VIII OTCD: 
Telewizja Polska S. A., Polskie Radio S. A., Polskie Ra- 
dio Rzeszów. Sponsorzy i darczyńcy: Nestle Polska S. A. 
- sponsor Generalny Fundacji ABCXXI. Fundacja BRE 
Banku. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S. A., 
Bank PKO BP. Projekt wspólfinansowany ze środków 
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 


Wg informacji prasowej 


Pozyskane 
Z Kanału Wrocław 


... 
......,... 


ław 


Seksowne bibliotekarki kuszą do książek 


'O" 


. 


"Bibliotekarki ze Szczecina to plus", tak powin- 
no brzmieć haslo tegoroc7nego Tygodnia Bibliotek. 
Coś się zmienia. Prawdziwym przebojem tego- 
rocznego Tygodnia Bibliotekjest pokaz mody i wy- 
stawa zdjęć w szczecińskiej Książnicy Pomorskiej. 
.....Jesteśmy postrzegane jako osoby malo inte- 
resujące i mało ciekawe. Chcemy pokazać, :t:e jeste- 
śmy kolorowe. nie mamy błon między palcami, ani 
nie sypiamy na pajęczynach. Mirosława Krzywic- 
ka,jednaz bibliotekarek...... 
Drgnęlo coś nie tylko w bibliotekarkach, ale 
i w publicznych wypowiedziach artystycznych. 
Oto "Poradnik Bibliotekarza" nr 5 z 2009 r. nie 
szczędzi powierzchni okładkowej na zdjęcie rzeź- 
by bibliotekarki w łódzkim pabie "Biblioteka". Tak 
swoje wra:t:enia opisuje Andrzej Kempa w tymże 
numerze: 


50 


.. Ale najbardziej urzeka stojąca tuż przy barze, 
podświetlona rzeźba młodej bibliotekarki" i dalej 
.....Dziewczyna ma na sobie krótką spódniczkę, 
odsłaniającą zgrabne nogi, bo i modelka jest urodzi- 
wa i tę urodę rzeźbiarze utrwalili w rzeźbie....., 


, 


. ...... . 


., 


"'1. .1 
"..ar I 
,I; ., I', I 


, . " 1 



..
. . I ,t-!,. 
" :, ': l , r I' . 
,'r .,1 J.' 


'F" 


II' I 


:-.A . . 
.. -....,.. 
4. A- 


....,. ..-. 


Pomnik bibliotekarki we Wroclawiu ratującej 
zbiory w czasie powodzi w 1997 r. 


--
>>>
Drugie czasopismo fachowc - ,.Bibliotekarz" te1: 
nie chce być gorsze i w majowym numerze z tego 
roku umieszcza równie1: informacj,. o brązie ..Ma- 
dame la Bibliotheque". 
Można zauwa1:yć jak bardzo od czasu pamięt- 
nej powodzi w Polsce w 1997 r.. zmieniło się wy- 
obra1:enie o urodzie bibliotekarek. Teraz panienka, 
pracująca zapewne w bibliotece naukowej upycha 
na najwy1:szą półkę stojąc na drabince jakiś nie- 
wielki folialik. Dawniej bibliotekarka ratowala 
z powodzi stare inkunabuly. być może ze zbiorów 


na Piasku. Nie miala rąk, zamiast gustownego :żakie- 
ciku. napn(dce obleczona spódnica. mokra od zale- 
wający Wrocław żywiol wodny, malo byla powab- 
na - ale ratowała. Oto co się stało między rokiem 
1997, a 2009. Obecna bibliotekarka stoi przy barze 
i upycha. dawna stoi na moście i ratuje. 
A mo1:e kierując się obiegowym sloganem nale- 
ży stwierdzić: nieważne czy się upycha, czy ratuje 
- wa1:ne. 1:e się rzeźbi. 


RyT 


Z WARSZTATU METODYKA 



 


Ahoj przygodo!, czyli Dzień Marynarza 


Oficjalnie Dzień Marynarza przypada na trze- 
cią dekadę czerwca. 
Dla kogo? Dla 15 dzieci w wieku 6-10 lat. 
Jak długo? Przewidywany czas zajęć to dwie 
godziny. 
Gdzie? Najlepiej na dworze, ale w przypadku 
zlej pogody można przeprowadzić w du1:ym po- 
mieszczeniu. 
Cełe związane z wiedzą: 
Dzieci b,.dą umiały zdefiniować kim jest mary- 
narz. syreny, będą umiały rozpoznać i zastosować 
różne rodzaje węzlów, wyjaśnić na czym polega 
szyfr GA-DE-RY-PO-LU-KI i go zastosować. 
Cele związane z umiejętnościami: 
Dzieci rozwiną zdolności manualne - będą umia- 
ły narysować syrenę. wykonać czapkę z gazety 
i skrzynię z papieru. 
Metody: słowne. ząjęcia praktyczne. 
Formy pracy: aktywizujące. indywidualne. 
zbiorowe. zespolowe. 
Materialy: kartki A4 (tyle ile dzieci), kredki, 
flamastry. butelki bez etykietek (3). kartka A3 z na- 
pisanym szyfrem (do punktu 3). chusta KLANZY. 
dużo gazet. sprzęt do odsluchania bajki. wycięte 
skrzynie (załącznik nr 4). kleje. kawałki sznurów 
do nauki węzłów. Pożądana osoba umiejąca grać na 
gitarze (piosenka z punktu 6). Drobne upominki 
w ramach nagrody dla dzieci. 


Przebieg zajęć: 


I. Przywitanie się z uczestnikami. Dzieci siedzą 
w kręgu. Prowadzący zadaje im pytanie: Czy wie- 
cie jaki dziś mamy dzień? (Dzień Marynarza) 
A kim jest marynarz? Prowadzący słucha odpo- 
wiedzi i ewentualnie uzupcłniaje (w szerszym uję- 
ciu każdy członek załogijednostki pływającej bez 
względu na pełnionąfunkcję ora:: stopień. Pojęcie 


-- 


to dotyczy: marynarki handlowej. wojennej oraz 
żeglugi śródlądowej. Tytuł marynarza wywodzi się 
z terminu majtka. który był szeregowym członkiem 
załogi na statkach i okrętach. Marynarze także byli 
najniższym szczeblem stanu osobowego. Do ich 
obowiązków należało wykonywanie podstawowych 
prac pokładowych. takich jak dbanie o czystość jed- 
nostki, stawianie żagli ora:: przeładowywanie amu- 
nicjO. 
I 10 minut 
2. Następnie informuje. 1:e Kapitan Kulawy Joe 
wysłał nam wiadomość i pyta, czy wiedząjak kie- 
dyś piraci albo marynarze przesylali sobie wiado- 
mości? (w butelce) Dzieli uczestników na 3 grupy 
(tak aby w grupie nie bylo więcej niż 5 dzieci). Dzie- 
ci szukają ukrytych butelek z listem (patrz zalącz- 
nik nr 1 ). 
I 5 minut I 
3. Okazuje się, 1:e wiadomość jest zaszyfrowa- 
na. Prowadzący tlumaczy szyfr GA-DE-RY-PO- 
LU-KI (każda literka z hasła jest zastąpiona literą 
sąsiadującą np: zamiast litery Ajest G i odwrotnie). 
Dzieci rozszy frowują lisl. 
10 minut I 
4. Podjęcie decyzji o wstąpieniu do marynarskiej 
Rk

 . 
5. Każdy marynarz musi mieć swoją czapkę. 
Wykonujemy j e z gazety (zalącznik nr 3). 
I lO minut I 
6. Nauka piosenki ,Jutro popłyniemy daleko" 
(patrz za/. nr 6). 
7. Zabawa "Ryby w sieci" (patrz za/. nr 2). 
8. Zabawa z chustą KLANZY ,.Rekin". "Ry- 
bak" (patrz za/. nr 2). 


51
>>>
I czas zabaw 30 minut 
9, Prowadzący: każdy marynarz wyrusza na 
poszukiwanie skarbu. A może oglądaliście film 
.. Piraci z Karaibów" i pamiętacie. że byla tam bar- 
dzo cenna szkatułka, pamiętacie jak się nazywała? 
(Skrzynia Umarlaka) Chcielibyście mieć taką? 
Po pozytywnej odpowiedzi wszyscy wykonują 
skrzynie (zal. nr 4). 
I 15 minut I 


10. Zabawa ,.Rybaku.jak głębokajest woda?" 
II. Rozmowazdziećmi: Czy wiecie kogo może 
spotkać marynarz na morzu? (Syreny) Czy wiecie 
kim są syreny? (Pół kobieta - pół ryba. śpiewały 
zwabiając marynarzy na skały. gdzie rozbijały się 
ich statki) Czy znacie bąjkę o Małej Syrence? 
12. Słuchanie bajki Mała Syrenka Andersena 
(można ściągnąć bardzo ładną wersję ze strony: 
http://odsiebie.com/pokazJI652335-If3f.html). 
jeśli nie dysponujemy odpowiednim sprzęlem, 
można bajkę przeczytać. 
I Bajka z Internetu trwa 11 minut. 
I 


13. Rysowanie "Małej Syrenki". 
10 minut I 


14. Każdy marynarz musi umieć dobrze zawią- 
zać liny. Nauk a wiązania węzłów (zal. nr 5). 
I 10 minut I 
15. Zabaw a "Bitwa z piratami" (zal. nr 2). 
10 minut I 
16. Z okazji zwycięskiej bitwy dzieci otrzy- 
mują drobne upominki. 
17. Podziękowanie za wsp61nązabawę i poże- 
gnanie się z dziećmi. 


Załącznik nr ł 
AHOJ! 
JEŚLI CHCECIE POZNAĆ SMAK PRZYGODY 
ZAPRASZAM WAS DO SZKOL Y MARYNARZY. 
KAPITAN KULAWY JOE 


GHPJ! 
JDŚUK CHCDCKD OPZNGĆ SMGI OYZRAPER 
ZGOYGSZGM WGS EP SZIPlR MGYRNGYZR. 
IGOKTGN ILUGWR JPD 


Załącznik nr 2 
Ryby w sieci 
Uslawienie - wszyscy dzielą się na dwa zespoły: 
jeden wiąże koło - "sieć". drugi - "ryby" staje w kole. 
Przebieg gry - Ryby starają się wydostać z sieci 
i to w najrozmaitszy sposób. a więc próbują przesko- 
czyć przez związane mocno ręce. przesunąć się pod 
nimi jak przez "oczka sieci", podpełznąć lub przerwać 
je. Po upływie określonego czasu prowadzący prze- 
rywa grę. liczy ryby, które wydostały się z "sieci". 


52 


Następuje zmiana ról. Wygrywa zespół, w którym 
więcej "ryb" wydostalo się z "sieci". 
Uwaga - Należy dopilnować, aby przy próbach 
wydostania się z sieci używano wyłącznic dozwolonych 
sposobów. Kto złamie lę zasadę. traci prawo do wyjścia 
z koła i pozostaje w jego środku w stojącej pozycji. 


Rybaku jak glęboko jest woda - zabawa 
Najpierw należy ustalić, klóre z dzieci jako pierw- 
sze będzie rybakiem. Pozostałe dzieci ustawiają się 
w odległości około 20 m przed nim. Między nimi 
znajduje się głębokie morze. 
Teraz dzieci wołają: 
- Rybaku, jak daleko jest woda? 
Rybak odpowiada: 
- Ma glębokość 100 m. 
Na to dzieci: 
Jak mo::emy przejść na drugą stronę? 
Rybak: 
- Przeskoczc,e na lewej nodze. 
Rybak może również podać inne warunki, np.: 
- Przejd=cle na czworakach. 
- Pofruńcie jak ptak. 
- Skaczcie jak kangur. 
- Przeczolgajcie się na brzuchu. 
Teraz wszyscy uczestnicy grzecznie robią to. co po- 
radził im rybak, który sprawdza, czy wszystkie dzieci. 
jakie zbliżają się do niego, właściwie wykonują wyma- 
gany ruch. Kto dolrze jako pierwszy, będzie następ- 
nym rybakiem. 


Zabawy z Chustą (Klanzą) 
· Rekin - jedna osoba jest rekinem i siedzi pod 
chustą. Pozostałe dzieci siedzą na ziemi lak, że ich nogi 
schowane są pod chustą. Po zewnęlrznej stronie kola 
chodzi ratownik. Rekin wciąga za nogi osoby pod chustę 
a zadaniem ratownika jest je przytrzymać (uratować). 
. Rybak - jedna osoba jest rybakiem, dwie inne 
lo ryby. Rybak siedzi na górze chusty na otworze i pró- 
buje złapać ryby, które biegają pod chustą (pływają). 


Bitwa z piratami 
Dzieci dzielą się na 2 grupy (marynarzy i piratów). 
Oddziela ich od siebie narysowana linia. Ich amunicją 
są kule z gazety. Każda grupa ma taką samą ilość kul. 
Na znak prowadzącego zaczynają je przerzucać na 
slronę wroga. Po określonym czasie np. I minuty 
prowadzący daje znak i następl
e przeliczenie kul. 
Która grupa ma ich mniej na pokładzie ta wygrywa, 


Załącznik nr J 
Czapka Marynarza 
. Dwie duże kartki gazely nakladamy jedna na 
drugą i składamy na pół. 
. Zginamy dwa rogi od slrony grzbietowej do 
środka. 
. Dolne części odginamy na zewnątrz. 
. Wystające końce zaginamy do równości krawę- 
dzi i sklejamy końce. 


&ffi 


,...
 ""f"'1
>>>
Załącznik nr 4 
Przedstawia siatkę, którą nalety wyciąć z kartonu. 
Podany wzór motna przenieść na karton za pomocą 
kalki lub przeje;tdtając po liniach zamkniętym długo- 
pisem. Jeteli chcesz zrobić większą skrzynię. motesz 
powiększyć dany wzór na kserokopiarce do odpo- 
wiednich rozmiarów. Nalety ponacinać linie ciągłe 
i zagiąć linie przerywane. 


I 
I 
, 
I 
I 
- - - - - - - - - -. 
I 
_________ I 
I 
, 
I 
. 


Załącznik nr 5 
. Ósem ka. Opis 
Jest lo trochę większy supeł, ale o zdecydowanie 
lepszej aparycji nit półwęzeł. 
Wiązanie. Bardzo proste - Irzymając linę lewą 
ręką koniec oplalamy do koła i wkładamy w powstałe 
koluszko. 
Zastosowanie. Jako blokada w otworze, zabez- 
pieczenie innych węzłów. Zawiązywany na podwój- 
nej linie mote słutyć jako węzeł asekuracyjny - choć 
bardziej polecany jest węzeł ratowniczy. 


..- 


- 


" 


.,
o 
, 
.. 


) 


... 


- 
- ----.. 


.......... 


. Węzeł płaski. Opis 
Jeden z podstawowych węzłów. Bardzo często my- 
lona jest nazwa. Środowiska teglarskie notorycznie 
nazywają ten węzeł prostym i na odwrót. Jest to błąd, 
o którym świadczy historia węzłów a takte naukowe 
nazewnictwo międzynarodowe. Wystarczy jednak 
spojrzeć na ten węzeł teby stwierdzić. te jego najbar- 
dziej charakterystyczną cechą jest spłaszczenie. 


'I 
L .... 


... 


.... 


" 



 


ij 
Wiązanie. Utworzyć pętlę ze skrzytowaniem na 
jednej linie. Naslępnie na pęlli połotyć drugą linkę na 
skos (lub pod spodem w zaletności od pętli). Dokonać 
przeplecenia pod linką, nad drugą, pod linką pętli, 
nad nią samą. pod drugą linką pętli. 
Zastosowanie. Eleganc
łączeWe dwóch linek. 


. Ratowniczy. Opis 
Wiązanie tego węzła nalety do podstawowych 
i obowiązkowych umiejętności pionierskich, laterni- 
czych czy teglarskich. Nalety nauczyć się wiązać go 
jak najszybciej, wręcz machinalnie i oczywiście nale- 
ty to robić jedną ręką. . 


f 
I 
.t 


; 
, 


f 


, 
.. 


...... 


. \", 
I. 


, 
. 


\. 



o 


l. 


o, i 



 
. 
- ....- 
'. .... 


,,"P 
,.... 


....
:'., 


Wiązanie. Pierwszą czynnością jest opasanie sie- 
bie liną trzymając linkę w prawej ręce (dla łeworęcz- 
nych wszyslko w odbiciu lustrzanym - gdy t nalety go 


53
>>>
Teraz palcami przeplatamy linkę od prawej pod 
liną główną i wyciągamy z powrotem przez pętlę wy- 
ciągając palce. Bibliografia 

 


wykonywać ręką bardziej sprawną). Następnie rękę 
z węzłem przekładamy za linką i od dołu do siebie - 
do środka pętli. 
W ten sposób na linie powstaje pętelka w środku kló- 
rej tkwi nasza ręka z końcówką. (Nale:/:y przekładać tyl- 
ko palce - nigdy całą dłoń z nadgarstkiem - w razie 
szarpnięcia węzeł nie da się ściągnąć z przegubu). 
. 


\" 


1 


J. 
ł; 



 
t " 
o" 


J 


, ' It'" 
J 
......' . t 



 ..ł- 
. 


* 


. . 


, 
. 



 


. .
 


,t 


1.. 
.. 


1 
. 


;41 


. ' 


, 



 


, 
,. 


.'.. 
,) . 
.. 
. 


J 

: - 
--- 


.. 


'f 

. 


J t 
.( I 
,.' I. I. 
r o . 
I' I \ 
, ; 
" ... " .... 
'. -.. 


54 


Zastosowanie. Jest to naj prostszy węzeł u:/:ywa- 
ny dawniej przy wspinaczkach górskich - dzisiaj za- 
stąpiony uprzę:/:ami. Jednak nale:/:y go umieć, gdy:/: 
w sytuacji awaryjnej mo:/:e okazać się niezastąpiony. 
Mo:/:na go te:/: zawiązać w wodzie gdy jest się ratowa- 
nym z opresji. Mo:/:e te:/: posłu:/:yć do wiązania dwóch 
I in do siebie - dobrze pracuje pod du:/:ym obcią:/:eniem. 
Mo:/:na te:/: powstałą pęllę wykorzystać przy cumo- 
waniu jachlu lub tam gdzie zachodzi potrzeba u:/:ycia 
jednej niezaciskającej się pętli. 


Załącznik nr 6 


JUTRO POPLYNIEMY DALEKO 
Słowa: Konstanty Ildefons Gałczyński 


Julro popłyniemy daleko, 
Jeszcze dalej ni:/: le obłoki, 
Pokłonimy się nowym brzegom, 
Odkryjemy nowe zatoki; 


Nowe ryby znajdziemy w jeziorach, 
Nowe gwiazdy złowimy w niebie, 
Popłyniemy daleko, daleko, 
Jak najdalej, jak najdalej przed siebie. 


Starym borom nowe damy imię, 
Nowe plaki znajdziemy i wody, 
Posłuchamy, jak bije olbrzymie, 
Zielone serce przyrody. 


. http://kragrady.ezhp.pllcomponentloption,com_re- 
mository/ltemid, I09/func,selectlid,63/ 
Na tej stronie. w pliku "Worek z tworzywem do 
sprawności marynarza" autorstwa druhny Pauliny 
Olszweskiej, znalazłam liczne zabawy, a tak:/:e mate- 
rialy potrzebne do zrobienia czapek marynarzy, 
skrzyni, oraz wiadomości o sznurach. 
. Strona http://kragrady.ezhp.pl jesl doskonałym 
źródłem nie tylko zabaw, pląsów i gier, ale lak:l:e pio- 
senek i porad dotyczących prowadzenia zajęć z dzieć- 


mi. 
. http://www.klapouszek.plz 
Ta strona jest źródłem zabawy: Rybaku jak głębo- 
ko jest woda - zabawa dla dziecka oraz pliku z nagra- 
niem bajki o Małej Syrence. 
. http://pl.wikipedia.org/wiki/marynarz 
W wikipedii znajdują się informacje o marynarzach 
(punkt pierwszy przebiegu zajęć). 


AGATA WIĘCKOWSKA
>>>
ZESTAWIENIE BIBLIOGRAFICZNE 


Jak nauczyć się asertywności? 


Asertywność to zlożony fenomen natury psy- 
chologicznej, obejmujący cztery wymiary: sytu- 
acje. postawy, zachowania, przeszkody. Jego em- 
pirycznym wskaźnikiem jest styl zachowania, 
który polega na utrwalaniu bezpiecznych, równo- 
rzędnych, opartych na szacunku relacji między 
ludźmi. Funkcjonuje w praktyce jako umiejętność 
o instrumentalnym charakterze. pozwalająca budo- 
wać zdrowe, szczere, uczciwe, otwarte relacje in- 
terpersonalne. 
Asertywność to nie tylko powszechnie rozu- 
miana umiejętność mówienia NIE, to także zdol- 
ność realizowania swoich interesów bez naruszania 
praw innych osób, to taki sposób reagowania na 
zachowania i wypowiedzi innych. który buduje 
relację wspólpracy i prowadzi do obustronnej wy- 
granej. 
Niniejsze zestawienie bibliograficzne obejmuje 
wydawnictwa zwarte oraz artykuly z czasopism 
na temat asertywności: są to wydawnictwa popu- 
larnonaukowe - poradniki adresowane do szerokie- 
go grona odbiorców, a także publikacje naukowe, 
w tym metodyczne przydatne nauczycielom i wy- 
chowawcom, a także bibliotekarzom (zagadnienia 
terminologiczne i teoretyczne. psychologia poro- 
zumiewania się, pomiar i trening asertywności. 
wybrane aspekty asertywności w zarządzaniu, za- 
chowania asertywne w pracy pedagogicznej, po- 
radniki i programy z zakresu promocji zdrowia 
i protilaktyki uzależnień, scenariusze zajęć wycho- 
wawczych). 


Wydawnictwa zwarte: 


I. Asertywność 1 JeffDavidson; przeł. Sebastian 
Musielak. - Wyd. I (dodr). - Poznań: Dom Wy- 
dawniczy "Rebis", 2005. - XXX". [2], 378. [I] s.: 
il.;23 cm 
2. Asertywność 1 Terry GilIen; tł. Ilona Morżoł. 
- Wyd. 4. - Warszawa: "Petif', 1999. -70, [I] s.: 
rys.; 21 cm 
3. Asertywność, czyli jak być otwartym, sku- 
tecznym i naturalnym 1 Gael Lindenfield; tł. Ma- 
riusz Włoczysiak. - Wyd. 2 popr. -Łódź: "Ravi", 
1999.-100, [2] s.: il.; 21 cm 
4. Asertywność krok po kroku 1 Windy Dry- 
den, Daniel Constantinou; [tł. Zofia Barczewska- 
Zabroń). -Kielce: "Jedność", 2007. - 171 s.; 21 cm 
5. Asertywność: sięgaj po to, czego chcesz, 
nie raniąc innych 1 Robert Alberti, Michael Em- 
mons; przekł. [z ang.] Maciej Adam Michalski.- 
Gdańsk: Gdańskie Wydaw. Psychologiczne. 2006. 
-245, [I] s.; 21 cm 


- 


6. Asertywność doskonala: wszystko, czego 
potrzebujesz, aby udalo ci się za pierwszym ra- 
zem 1 Jan Ferguson; przeł. Anna Sawicka-Chrap- 
kowicz. - Wyd. I (dodr.). - Poznań: Dom Wydaw. 
"Rebis", 2004. -114, [3] s.: il.; 20 cm 
7. Asertywność menedżera 1 Maria Król-Fi- 
jewska, Piotr Fijewski. - Warszawa: Polskie Wy- 
daw. Ekonomiczne, 2007. - 148, [I] s.: il.; 21 cm 
(Kariera Menedżera) 
8. Asertywność u dzieci w okresie wczesnej 
adolescencji 1 Maria Oleś. - Lublin: Towarzystwo 
Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 
Wydaw., 1998. - 228 s.: wykr.; 24 cm 
9. Blękitno-niebieska kula pełna lagodnego 
światła 1 Ilona Różaiska. - Chlewiska: Wydawnic- 
two Pelikan. 2008. - 98 s.; 2 I cm 
10. Dojrzewanie do asertywności 1 Joanna Ra- 
jang. - Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu 
Kazimierza Wielkiego, 2008. - 173 s.: il.; 21 cm 
II. Inteligentny sposób radzenia sobie z glu- 
pimi uwagami i docinkami: samoobrona sIowa- 
mi z programem treningowym 1 Barbara Berc- 
khan; tł. Magdalena Jałowiec. - Kielce: "Jedność", 
2003.- 144s.: il.;21 cm 
12. Jak asertywnie wplywać na ludzi 1 Terry 
GilIen; tł. Hanna Klupa. - Warszawa: "Petit", J002. 
-144s.: il.;21 cm 
13. Jak być asertywnym?: trening 1 Randy 
1. Paterson; [tł. Ewa Borówka).-Gliwice: Wydaw. 
Helin. Cop. 2007. - 308 s.; 23 cm 
14. Jak nauczyć się asertywności: nie mów 
"Tak", gdy chcesz powiedzieć "Nie"l Herbert 
Fensterheim, Jean Baer; z ang. przeł. Adriana Bo- 
sak. - Warszawa: "Książka i Wiedza", cop. 1999.- 
283. [I] s.; 21 cm 
15. Jak stawiać czola presji rówieśników: po- 
radnik dla dzieci, które chcą być sobą 1 tekst Jim 
Auer: tł. Anna Przerwa. - Częstochowa: Edycja 
Świętego Pawia, cop. 2005. - [32] s.: il. kolor.; 20 
cm 
16. Mistrz ciętej riposty 1 Lisa Frankfort, Pa- 
trick Fanning; [tł. Joanna Sugiero]. -Gliwice: Wy- 
daw. Helion. Cop. 2008. - 128, [I] s.; 2 I cm 
17. My - razem w spoleczeństwie : scenariu
 
sze zajęć dla uczniów gimnazjalnych 1 Aleksan- 
dra Banasiewicz- Tenerowicz. - Kraków: "Im- 
puls", 2008. -72 s.: il.; 24 cm 
18. Nie!: jak jedno krótkie slowo może 
zmienić Twoje życie 1 Jana Kemp; przeł. Natasza 
Oparska. - Warszawa: Wydaw. Mt Biznes, 2005.- 
262, [I] s.; 21 cm 
19. Nie, które buduje 1 Maria Moneta-Malew- 
ska, Joanna Malewska. - Warszawa: Wydaw. 


55
>>>
Szkolne i Pedagogiczne, 2004. - 76 s.: 21 cm (Dla 
Siebie i Dla Innych) 
20. Nie lubię laskotek! / Marcie Aboff; il. Ewa 
Poklewska-Koziełło; tł. z ang. Elżbieta Zubrzycka. 
- Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologicz- 
ne, cop. 2004. - [24] s.: rys; 20 cm (Bezpieczne 
Dziecko) U góry okI.: Prawo dziecka do mówienia 
"nie" 
21. Od asertywności do dojrzalości: inspira- 
cja optymalnym / Witold Pogorzelski. - Kraków: 
Wydaw. Profesjonalnej Szkoły Biznesu. cop. 1999. 
-206s.;21 cm 
22. Psychologia komunikowania się/ red. Te- 
resa Rzepa. - Szczecin: Wydaw. Naukowe Uniwer- 
sytetu Szczecińskiego. 2001. - 216 s.: il., wykr.; 
24 cm 
23. Psychologia organizacji: kluczowe za- 
gadnienie / Anna Jachnis. - Warszawa: Centrum 
Doradztwa i Infonnacji Difin, 2008. - 263 s.; 23 cm 
24. Psychologia porozumiewania się / Marek 
Dziewiecki. - Kielce: "Jedność", 2000. - I 16 s.; 
21cm . 
25. Resocjalizacyjne programy penitencjar- 
ne realizowane przez slużbę więzienną w Pol- 
sce / pod red. nauk. Moniki Marczak. - Kraków: 
"Impuls", 2009. - 360 s.; 24 cm 
26. Slowo o manipulacji, czyli krótki pod- 
ręcznik samoobrony / Wojciech Warecki. Marek 
Warecki. - Warszawa: "Poltext", 2005. - 152 s.; 
21 cm + dysk optyczny 
27. Sztuka mówienia nie / Elena GuarrelIa, 
Giorgio M. Sofia; przeł. Katarzyna Kubis, Andrzej 
Porębski. - Wyd. 2. - Warszawa: Wydaw. WAM. 
2004. -149. [I] s.; 20 cm 
28. Sztuka skutecznego porozumiewania się 
/ Matthew McKay, Martha Davis, Patrick Fan- 
ning; przeł. z ang. Agata Blaż. - Wyd. 2. - Gdańsk: 
Gdańskie Wydaw. Psychologiczne. 2005. - 309 s.; 
24 cm 
29. Trening asertywności w ksztalceniu pe- 
dagogicznym / Teresa Zubrzycka-Maciąg. - Lu- 
blin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Sklodow- 
skiej, 2007. - 167 s.; 25 cm 
30. Współczesne teorie i nurty wychowania / 
Bogusław Śliwerski. - Wyd. 5. - Kraków: "Im- 
puls", 2005. - 403 s.: il.; 24 cm 
31. Zarządzanie czasem / David Fontana; zjęz. 
ang. przeł. Emil Mizgalski. - Warszawa: Wydaw. 
Naukowe PWN, 1999.-124, [4]s.;21 cm 


Artykuly z czasopism 


32. Asertywne mówienie "nie": scenariusz 
zajęf wychowawczych dla klasy szóstej szkoly 
podstawowej / Mirosława Woszczek 1/ "Wszystko 
dla Szkoły". - 2000, nr 12, s. 2-3 
33. Asertywnośf / Janusz Bachmiński 1/ "Ze- 
szyty Karmelitańskie". - 2005, nr 2, s. 47-52 


56 


34. Asertywnośf a zachowania konsumenc- 
kie / Joanna Moczydłowska 1/ "Zarządzanie i Edu- 
kacja". - 1999, nr 2, s. 35-42 
35. Asertywność czy wychowanie uczuf? / 
Barbara Kiereś 1/ "Roczniki Nauk Społecznych",- 
1999,z. 2,s. 97-104 
36. Asertywnośf gimnazjalisty / Piotr Skow- 
ronek 1/ "Język Polski w Szkole" - Gimnazjum. - 
2000/200 I, nr 2, s. 90-93 
37. Asertywnośf i empatia a wychowanie / 
Marek Dziewiecki 1/ "Zeszyty Formacji Kateche- 
tów". -2001. nr I, s. 49-64 
38. Asertywnośf jako nowa kategoria peda- 
gogiczna / Marta Guzik 1/ "Szkice Humanistycz- 
ne". - T. 4, nr 1-2 (2004), s. 59-64 
39. Asertywnośf - nurty badawcze i różnice 
międzypiciowe / Agnieszka Dziurowicz-Kozłow- 
ska 1/ "Nowiny Psychologiczne". - 2002, nr 3, 
s. 51-62 
40. Asertywnośf po francusku i angielsku / 
Wioletta Piegzik 1/ "Języki Obce w Szkole". - 
2002. nr 4, s. 26-28 
41. Asertywnośf - sposób na agresję / Bożena 
Kukiełka 1/ "Biblioteka w Szkole". - 2001. nr 10, 
s.23 
42. Asertywnośf - trudna sztuka / Anna Man- 
turzewska-Grzegorczyk 1/ "Psychologia w Szko- 
le". - 2005. nr 4, s. 39-46 
43. Asertywnośf u dzieci i mlodzieży: pro- 
blemy teoretyczne i metody pomiaru / Maria 
Oleś 1/ ..Roczniki Psychologiczne". - T. I. - (1998), 
s. 73-95 
44. Asertywnośf w bibliotece / Lidia Bit-No- 
wak 1/ "Poradnik Bibliotekarza". -:- 2007, nr 6, 
s.28-31 
45. Asertywnośf w bibliotece / Lidia Teresa 
Nowak 1/ "Poradnik Bibliotekarza". - 2007, nr 10, 
s. 33-36 
46. Asertywnośf w konwersacji jako kompo- 
nent sprawności komunikacyjnej dziecka / Bar- 
bara Jacennik 1/ ..Kwartalnik Pedagogiczny". _ 
2001, nr 3-4. s. 163-175 
47. Asertywnośf w praktyce pedagogicznej / 
Teresa Zubrzycka-Maciąg 1/ "Opieka. Wychowa- 
nie, Terapia". - 2002, nr I, s. 26-29 
48. Asertywnośf w samoobronie / Wojciech 
Kruczyński 1/ "Niebieska Linia". - 2003, nr 5, 
s. 24-27 
49. Asertywnośf w wychowaniu i w relacjach 
interpersonalnych / Ewa Jakubiak-Zapalska 1/ 
"Prace Naukowe. Pedagogika" / Politechnika Ra- 
domska im. Kazimierza Pułaskiego. - 2002, nr I, 
s.37-45 
50. Asertywnośf w zarządzaniu / Anna Miko- 
łajewska 1/ "Bliżej Przedszkola". - 2006, nr 9, 
s.30-31 
51. Co to jest asertywnośf / Zbigniew Rębiś 1/ 
"Przysposobienie Obronne. Obrona Cywilna 
w Szkole". -1999, nr I, s. 11-12
>>>
52. Em patia i asertywność jako korelaty doj- 
rzalości czlowieka / Marek Dziewiecki /I"Zeszy- 
ty Fonnacji Katechet6w".-2002, nr2, s. 5-20 
53. Empatia i asertywnośćjako korelaty doj- 
rzalości czlowieka / Marek Dziewiecki /I,.Studia 
Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego".- 
T. 22. - (2002), s. 63-82 
54. "Ja i inni" - skala do badania zachowań 
asertywnych / Piotr Majewicz /I "Psychologia 
Wychowawcza". - 1998. nr 5. s. 448-454 
55. Jak mówić "Nie" - trudna sztuka odma- 
wiania: scenariusz zajęć warsztatowych dla 
uczniów klasy V / Danuta Wlazly /I"Wszystko 
dla Szkoły".-2003, nr9, s. 14 
56. Jak odmawiać lagodnie, stanowczo i bez 
lęku / Agnieszka Kozak /I "Życie Szkoły". - 2004, 
nr l, s. 19-23 
57. Jak rozumieć asertywność?: zarys beha- 
wioralno-kognitywno-fenomenologicznej kon- 
cepcj i asertywności / Ryszard Poprawa /I "Prze- 
gląd Psychologiczny". - 1998. nr 3-4, s. 217-238 
58. Jak skutecznie odmawiać, gdy ktoś na- 
klania nas do zrobienia czegoś zlego? / Fran- 
ciszka Grażyna Żak /I "Wszystko dla Szko/y". - 
2001, nr 5, s. 4-5 
59. Jak uczyć odmawiania? / Anna Sękowska 
/I"Klanza w Szkole". - 2003, nr 2, s. 24-28 
60. Jakie mamy prawa związane z asertyw- 
nością? / Malgorzata Waszkiewicz-Stefańska /I 
"Edukacja Ustawiczna Dorosłych". - 200 l, nr 4. 
s. 76-81 
61. Kiedy powiedzieć "stop" / Aleksandra 
Denst-Sadura /I "G/os Nauczycielski". - 2009, 
nr lI.s. 12 
62. Konceptualizacja pojęcia asertywności / 
Agnieszka Dziurowicz-Kozłowska /I "Nowiny 
Psychologiczne". - 2002, nr 2, s. 5-28 
63. Kształtowanie postawy asertywnej wor- 
ganizacji procesu wychowawczego / Barbara Ha- 
bura /I "Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne". - 
2003. nr 8-9, s. 22-25 
64. Ksztaltowanie zachowań asertywnych 
Cz. 1,2/ Malgorzata Kuśpit /I ..Remedium", - 
2005, nr 3, s. 14-/5; nr 5, s. 14-15 
65. Moda na tzw, asertywność / Barbara Kiereś 
/I ..Człowiek w Kulturze". - [Nr] 12. - (1999), 
s. 73-80 
66. O asertywności w szkole / Mirosław Cho- 
inall"Nowa Szkola".-200I, nr7, s. 2-24 


67. Po co nam asertywność? / Ma/gorzata 
Waszkiewicz-Stefańska /I "Edukacja Ustawiczna 
Dorosłych".-200/, nr I. s. 57-63 
68. Poprawa samooceny nowym narzędziem 
terapii pedagogicznej: wykorzystanie kwestio- 
nariusza zachowań asertywnych i wykazu wzo- 
rów afirmacji stosowanych w relaksacji / Pawel 
Zieliński /I "Prace Naukowe. Pedagogika" / WSP 
w Częstochowie. - Z. 8-10. - (1999/2001), 
s.847-854 
69. Rola treningu asertywności w kształto- 
waniu kompetencji andragogicznych / Jerzy 
Stochmialek /I"Edukacja Ustawiczna Dorosłych". 
- 2002, nr 4, s. 17-26 
70. Rozwijanie asertywności u dzieci i mlo- 
dzieży / Teresa Zubrzycka-Maciąg /I ..Problemy 
Opiekuńczo-Wychowawcze". - 2002, nr 2, 
s. 38-42 
71. Sięgaj po to, czego chcesz, nie raniąc in- 
nych : konspekt lekcji wychowawczej dla klasy 
II gimnazjum / Bożena Jamorska/l"Wszystko dla 
Szkoły". - 2003, nr II. s. /6- / 7 
72. Stres, asertywność, psychosynteza / Ma/- 
gorzata Moskwa/l"Prace Naukowe. Pedagogika" 
II Politechnika Radomska im. K. Pułaskiego. - Nr 4. 
- (1998), s. 99-104 
73. Sztuka asertywności w praktyce pedago- 
gicznej / Magdalena Stach-Hejosz /I "Świat i S/o- 
wo". - 2004, nr 2, s. 253-270 
74. Trening asertywności / Monika Urbańska- 
Bulas /I "Bliżej Przedszkola". - 2008, nr "/2, 
s. 56-60 
75. Trening asertywności / Zbigniew Zabo- 
rowski /I "Opieka, Wychowanie, Terapia". - 1997, 
nr 3, s. 30-32 
76. Wybrane aspekty asertywności w zarzą- 
dzaniu / Katarzyna Duńska /I"Zeszyty Naukowe 
Wyższej Szkoły Zarządzania w Poznaniu". - 
2000,nr2,s.85-103 
77. Zachowania asertywne w pracy nauczy- 
ciela Cz. I, 2/ Barbara Lis /I" Wychowanie Tech- 
niczne w Szkole z Plastyką". - 2005, nr 3, s. 5-7; 
nr 7, s. 35-36 
78. Zachowania asertywne w zarządzaniu 
nowoczesną firmą / Anna Wziątek-Staśko II"Eko- 
nornika i Organizacja Przedsiębiorstwa", - 200 /, 
nr 6, s. 75-80 


ELŻBIETA TROJAN 
nauczyciel bibliotekarz PSW w Opolu . 


www.bibliotekaplus,pl- strona internetowa Biblioteki+ 


Strona internetowa Programu Biblioteka+. wieloletniego programu Ministra Kultury 
i Dziedzictwa Narodowego, realizowanego przez Instytut Książki, udostępnia raporty 
z aktualnego stanu prac nad programem, ważne zapowiedzi, opisy poszczególnych kom- 
ponentów programu. 


-- 


57 


_------.J
>>>
Wi@domości 


Seniorzy w nowoczesnym spoleczeństwie 
europejskim - konferencja w Krakowie 


Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie oraz 
partnerzy: EDUCAnet Praga, Czechy, Association 
E-Senior - Pary:/:, Francja, Fobie Center - Helsinki - 
Vaanla, Finlandia, Volkshochschule - Selb, Niemcy, 
Towarzystwo Polsko-Niemieckie w Krakowie zorga- 
nizowali w dniu 16.06.2009 r. międzynarodową kon- 
ferencję pt. "Seniorzy w nowoczesnym społeczeń- 
slwie europejskim. Nowe technologie jako narzędzie 
aktywizacji osób sIarszych". 
W czasie obrad zostały omówione nowe metody 
ICT w integracji społeczności wielopokoleniowej 
i wielokullurowej Europy, zaprezenlowano doświad- 
czenia w wykorzystaniu nowych lechnołogii 
w kształceniu ustawicznym osób starszych, działania 
partnerskie w ramach realizowanych międzynarodo- 
wych projektów finansowanych przez Komisję Euro- 
pejską. 
Uczestnikami konferencji byly środowiska zainte- 
resowane problematyką osób starszych (biblioteki, 
instytucje nauki i kultury, Uniwersylety Trzeciego 
Wieku, organizacje pozarządowe, władze i instytucje 
oŚwiatowe i samorządowe. firmy prowadzące szkole- 
nia dla seniorów, wydawnictwa). 
ł7.06. w gmachu Wojewódzkiej Biblioteki Publicz- 
nej w Krakowie, przy ul. Rajskiej I odbyło się spotka- 
nie członków Akademii Aktywnego Seniora w Kra- 
kowie z uczestnikami - seniorami międzynarodowej 
konferencji. Polscy seniorzy pokazali 4 prezentacje 
mullimedialne dotyczące Krakowa. 


w 


Krakowska konferencja była podsumowaniem pro- 
jcktu "Students to Senior Citizens: ICT and inlegene- 
ralion communicalion realizowany przez WBP 
i TPNK przy wsparciu finansowym Komisji Europej- 
skiej (w ramach programu LLP Grundtvig). 
Patronem medialnym, obok "Dziennika Polskie- 
go", TVP Kraków, "EBI8-u", był "Poradnik Bibliote- 
karza". (J. Ch.) 


Dyrektor BN nowym przewodniczącym 
Krajowej Rady Bibłiotecznej 


Na inauguracyjnym posiedzeniu Krajowej Rady Bi- 
bliotecznej powolane,i przez ministra kultury i dziedzic- 
twa narodowego Bogdana Zdrojewskiego 22 czerwca br., 
dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski 
został wybrany jej przewodniczącym, zaś członkami: 
Sylwia Czacharowska - dyrektor Wannińsko-Ma- 
zurskiej Biblioteki Pedagogicznej w Olsztynie, dr Anna 
Gruca - łnstytut łnformacji Naukowej i Biblioleko- 
znawstwa Uniwersyletu Jagiellońskiego, Jan Krajew- 
ski - prezes Polskiego Związku Bibliotek, Małgorzata 
Kłos - dyrektor Pedagogicznej Biblioteki Wojewódz- 
kiej w Gda(1sku, prof. dr hab. Jan Małicki - dyrektor 
Biblioteki Słąskiej, Piotr Matywiecki - poeta, eseisla, 
Jaeek Nowiński - dyreklor Biblioteki Elbląskiej, An- 
drzej Ociera - dyrektor Miejskiej Biblioteki Pubłicz- 
nej we Wroclawiu, prof. dr hab. Zdzisław Pietrzyk - 
dyreklor Biblioteki Jagiellońskiej. prof. dr hab. Barba- 
ra Sosińska-Kalata - łnstytut Informacji Naukowej 
i Studiów Bibliologicznych UW. Eł:/:bieta Stefańczyk 
- przewodnicząca SBP, Teresa Szymorowska - dy- 
reklor Ksią1:nicy Kopernikańskiej w Toruniu. Danuta 
Tatarczak - Publiczne Gimnazjum nr 4 w Siedlcach 
oraz Iwona Włodarska - VIII Liceum Ogólnokształ- 
cące w Warszawie. 


Poradnik BIBLIOTEKARZA 


Miesięcznik Stowarzyszenia Bibliotekarzy Połskich 
Ukazuje się od roku 1949 


Komitet Redakcyjny: EI:/:bieta Barbara Zyben (przewodnicząca), Miroslawa Majewska (sekrelarz), 
Maria Bochan, Wiesława Borkowska-Nichthauser, Barbara Budyńska, Ewa Gruda, Piotr Jankowski, 
Bogdan Klukowski, Grat.yna Lewandowicz, Robert Miszczuk, Barbara Stępniewska, Michał Zając 


Redakcja "Poradnika Bibliotekarza" - e-mail: poradnikbibliotekarza@wp.pl; www.poradnikbibliotekarza.pł 
Redaktor naczelny: Jadwiga CHRUŚCłŃSKA tel. 0505-078-945; e-mail: jchruscinska@gmail.com 
Sekretarz redakcji: Dorota GRABOWSKA tel. (22) 552-02-26, 0600-505-662; e-mail: dgrabo@wp.pl 
Redaktor techniczny i opracowanie graficzne: EI:/:bieta MATUSłAK leI. (22) 827-52-96 
Projekl graficzny okładki: Katarzyna STANNY, tel. 0602391675, e-mail: zinamonik@wp.pl 
Honoraria autorskie: Kazimiera KRAWCZAK tel. (22) 825-54-25; e-mail: biurozgsbp@wp.pl 
Redakcja zaslrzega sobie prawo do opracowania redakcyjnego i skracania tekstów. 


Współpracuj l! z redakcjI!: Lucjan Biliński, Gra:l:yna Silska. Zdzisław Bieleń, Henryk Hollender, Bogdan 
Klukowski. Maria Kulik, Krystyna Kużmińska, Dorota Skotnicka, Dominika Stępniewska, Ryszard Turkiewicz 
WYDAWNICTWO Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich 
SBP 00-335 WARSZAWA, ul. Konopczyńskiego 517, tel.lfax 827-52-96 
W --. , -- Dyrektor Wydawnictwa - Janusz NOWICKł 
e-mail: wyd.sbp-portal@wp.pl 
Konto SBP: Millennium 70 1160 2202 00000000 2814 5355 
Sklad i łamanie: Renard Hawryszko. Druk i oprawa: Zakład Poligraficzny PRłMUM s.c., Kozerki, 
ul. Marsa 20, 05-825 Grodzisk Mazowiecki. Nakład: 5100 egz. ISSN 0032-4752. Indeks 369594. 


58
>>>
£RSy}\ 

 * 
 

 " 
 J:, ...A 

 
 ''łj 
*c
 ćii'1 '. * 

.. J -
 "... 

 
 ' 
 'j
' /.: 
7-.i .J.... 
), 
:.;J- 

*... i . *, 

I(SZA'-
S+ 
Instytut Informacji Naukowej 
i Studiów Bibliologicznych UW 


serdecznie zaprasza 
na zaoczne studia licencjackie i uzupełniające magisterskie 



 Studia na prestiżowej uczelni; 

 Doświadczona kadra naukowa; 

 Nowoczesny sprzęt dydaktyczny; 

 Niskie czesne (1200 PLN za semestr!). 


Informacje dla kandydatów: 
http://www.łis.uw.edu.pl (zakładka: "rekrutacja") 


INSTYTUT INFORMACJI NAUKOWEI 
I STUDIÓW BIBLIOLOGICZNYCH 



l 


U nh.,'ersytet 
\Varsza\\'ski 
Ponad 50 lat tradycji w kształceniu bibliotekarzy... 


-- 


-------.J
>>>
I I I "i . 


4 I ' 


.11 . " I. 111 Il I. I :'/1. . I . I I I 11'" I II. I I . "" 


I. . 


1i I I 4 :łlll, . Il I. . I I' I I I 


"'\ 


, 


I 


. 


. 
..... 



. lin 


. lin. 


II . 


, 
.: 

 


..iII..... 


, 


""i/"" 


" , 


'Y 


'l'Il.4
' 


, 
I' "' 


:lo " , ,:1 I 'II I , '-4 . 
, , , , . i II . -4'1 , 'ł , , , 
, I , " , , I :ł t '11 


:. .. . 
'11 I 


. . lo d to 


'NTER'A.1i'{J 


!s.

pu1" 


IND£P



! 


- 


, 


"'\ 


I . I ., 'h(. I I 


r. . ... i 


, 


. I 


; 


- 
 


, ....... 


. 
 '"" 


- , 


. 


. 


r 


ł 


- . 
- 
, 


"" 


. , . 


.
>>>
Krajowy Zjazd Delegatów SBP w obiektywie 
(Konstancin-Jeziorna. 30-31.05.2009 r.) 



 


" 


. j --- 


- I 


fi 
I 


II 1- 


" 


...-.-.-.- 
I!- I IL IL II II... I' 
.. _.. u_ .
JL 


- 
I 


I . 
I 


"II 



 
. 


"\\ 


.' . 


I
 


L... 


r 


11 


- 


!
 


o,; 


... 

 \ \ 
 


=- 
.-- 
.-..-- 


. . 



 -- 


- 
r .. 
- 




 '- 


.. 


- 


-- 


- ------'
>>>
Cena z124.00 (w tym VAT 0%) 


\ ' 


, 


Jr 
,,\ 



. 



' 


.. 
.. 

 

 


RUll..' 


. . 



 


. ł 


. 


.. 


'" 



 


, 


. 



 
I 


ol 


.,. 
 
,\, . 


Fot. z konferencji i ze Zjazdu: Janusz Nowicki, Wojciech Rozwadowski, Konrad Stepanajtys, 
Ryszard Turkiewicz. 


Projekt graficzny: Katarzyna Stanny, tel.: O 602 39 16 75, e-mail: zinamonik@Wp.pl
>>>