LISCH,
URKUNDEN.
S,
U'J.UNG
-----
....-
Bibliotekr Uniwersyt8cka
w Toruniu
'S
fjS
li
I
.
I
j
\ -
'. '
'-
"'
,
1
>>>
/ItJa
/6f. "
1
],
7
f'
>>>
j'
i
I
J
.
1
>>>
,
>>>
0J 1/b, I.
I'
>>>
URKUNDEN - SAIU1\ILUNG
Z' H
(
ES('HI('HTE
1110..
Q
,()};m
m1[
VON
JIALTZA IIN,
In: 111\ U!Ha:G I:RJ.:\
, U '\
J10 ltJo &0 LL 11
@LU
GnllS
tl t-:nZIIC;LICtt - '" EK LW\I RlrnG18..tU:'1 \11('111 \ \ n
..1
.I
II'" -) eND.
I Jfl7 - 13;J1.
" I T Z \\
: I '" 'I' t-: I '\ IJ 111' (' " T \ I,' E I. ,\,
---
S('HW.JJRIN I
.J-
.
1'1\" CC)""IS
JO' 1'\ "Jo:R STy,.I,RR.Ff'II..;'\ 1I0FIU""IJIA1IIH I '\G
IN IH'" " F.Jl.I
I ND 1l0F:TOf'K.
>>>
"
"
tDTHlliIlO rm:!' ,
l\ d..Mb
- )
IJJS6
![
I
Gedruckt in der HofbucbdrucLcrei In !':chwerin.
>>>
n..ru
Herrn L:lIIllt'ath
Jt
riederick .1Vicolaus Budo/pli
t"JOI't l-.Ialtzall1l,
Ueic'llsfrpilu'l-rn zu Penzlill UJlli \Vartenberg
uuf
Uolhellllloor, nahmeIl,
a
d, l\lollzow, IIl..cnst'e, Hambow,
P"l'kall'l, Jellll}'bof, Uruslorf,
Ill'lI1
ß('
I'iindel' und llauptbcföl'del'cl' dieses \V crkes,
iu
a IIfri ..11 ti
er \. er dir 11 11 g
.Ipr JI(.rau:o.gl'bpl'.
,-
>>>
; ') J'BlBUafHEI\
J..I'E...\1(.BB.ERG,
.
I
"""--
>>>
.. b!'i(.ribt"lat t"1I.
Herr \'ou J\Jaltzabu auf Zeuemin "
lIerr \'011 lUaltzahll auf Cummel'O\V "
11 err vou l\Ialtzahn auf Sommersdorf "
lIel'l' \'on l\l:ahzahn auf ßoUmanshagen "
Herr \'OU :\lah1.ahu auf Sarow "
Herr \'on 1\lalll.allll auf Penzliu "
Herr \'on Jlaltzahn auf Dllchn"w "
1I...'r von l\lallzahn auf (;r, Lllkow "
t lIerr von !\Iallzahu auf KI. "uk"w "
lIerr \'on l\laltzahu auf l)ell'8I'h "
lIerr \'011 l\Ialtzahll, (:mf \'011 Plessen auf h'enack anf 10 EJlpl.
4
5
5
5
5
6
75
5
6
5
Hl'rr \'on i\lallzahn auf HOlhenmoor auf den nicht durch
Suhscril'lion gedecklen IIl'st der
l\IIJI;I
e von 31MI E'\I,I.
-
-'
>>>
l_
>>>
Vor '\v 0 r t.
F aruiliengcscbichtcn sinti Spif'gel d.'I' LaJUII'
e-
rhichtc; jc grössrr und reiner .lic Spie
('), tll'sto
vollslaHdi
cl' uml klarei' siJl(1 ihrc ßilder. nie
Sdlwicrigkcit uher, I'\olchc S)licgcl zu
cha(fcn, i
t
nucll griisser, als die «lIIlst, llic von ihnen zUI'iick-
gC8trahlh'n Billler aufzllfassen. Nm' in wcnigl'n
FÜllen ist niirulidl tinc FalllHiclI
csl'hichh' möglich,
wrH nur w(,lIigr FmnHil'n ein. (
l'sdlichlc hcsitu'll
11ml dip QJl('II('n dC)'I'\('1I1('1I schwCI" ZII pin('ru Sh'olllc
zu "(I'I'illi
pn
ilHl, da sie iih('I'ull IIl1d 1I:lch allen
Seitcn hin sprudeln: die Möglichkeit cim'l' l;'umHien-
geschielttc fiil' tlen gall1.1'n Zl'itruIIIII einer L:mdt,s-
g('s.'h;chh
ist nm' fÜI' die ii1tcstclI udl'ligcn (je-
Kchlecllhr vorhanden.
'Vic eine Landesgeschichte nur dann "T cl,th
hut, \V.'nn sic, über Auf1.iihlulIg VOll G .'hm'ts- uml
Stcrhtjahrcn, "011 Schlucht- uml FI'icdcnst:lgcn siel.
crhchcml, 11ic Entwi('kl'lllng dCI' HaJllllung.'n uo,1
Begebenheiten in ihr('t' Volhstiimligkcit und mit Klar-
heit ausführt, eben so
oll auch die I"aruiHcngr-
schichte viel
eitig lind voll
tiilldig licin. Hel' Besitz
eines Stammbaurues mit Geburts- und Stcl'lwjahren,
"
-
--'
>>>
\1[(
mit Würden und Titcln il'\t t'in t()tlh
l' Sdmtz, (lei'
lIicht \'iel melll' g.j('bt, :tls ('t\\'a ,He
.U'h\\'eisung
('inel' Nachfol
e im GÜtel'besitz. 'Viii ('ine Fmni-
Hengeschichte auf ein!'n solchen Namen Anspruch
machen, so muss sie sich :mt' llic Höhe cincs Hcllt
esclJichtlicll('n Standllllllctes erhellen uml
ich als
w('scntlicht'1' ßcst
nt1thf'iI in die Landcsg'cs('hichh'
.'inmgen, damit
ie (h'm Vaterl:uule Nutzcn hringe
und ,lt'llI Get;chlechtp, dessen Name in 11(,1' Erkennt-
niss seinl'l' G(.schichte heilig- zu halten s('i, ein
}U('II (lcs Lebens wcnll', clel' mit l T rkraft stJ'itmt,
Z\lI' Forschung mJlI ])t:'ntun
in elcn Uathschliigt'n
dcs l\lh\'C'ist'n, zur EI'ml1thi
ulIg uml \Val'llung dei'
Starken, zur I1cHull
und StiiJ'kun
dcr Schwachen,
zU(' TrÜstung (leI' Leidl,lltlt'n.
Bies(' Ansichten defcn Ilm
('rkundt'uwel'k
ht'I'\'OI', desscu t'I'stC'l' Thei1 hier geLotcn wil'd.
Streit iiher (
iih'rJH'sitJ; \"Cr:mlal'\stc' im .J. 18tH dip
.\bfas8uug 11('1' ,,(
elH'alogisch-llist()rjsclren Barstcl-
"Iung dcr . \hstamllluug des \'crstol'lwncu Erhland-
"uHl.I'sclwlls \'on l\loltzan auf (
l'lIhenhagen, \'On
"C. (
, E\'ers," gedruckt zu N'cuhr:lJuleulnll'g, 1841.
Bcr Hcrr L a nll1' a t h , H ci eh s f I' C i h c lT von
I al tz ahn a 11 f Hoth c n IHn 0 I' erkanute den hohcu
'Vel.th einer inhaltscll\\"'rcn FamHieu
eschichtc uud
hefc)t'Clel.te, da die I\ICi
Ih-hkcit (Ielsclhcu \'01' Au
cn
la
, im \'('rf'int' mit den iihl'ig('JI Familif'ng;lit'del'u,
7.Uuä,'bst l1ic SallllllluJl
siilllllltlidll'r QucUen dl'f
J
I
I...
>>>
«;cschichte seine
«;t'schlec'hts, wele'h£' I'eich genug
ist, um von den 1
'I't'Ullllen dei' Geschichte mit Bank
und l
'reUlle ht'ATÜ
st zu wel'
en. Die Ocfrllun
!.u J't'ichel' (luelltm \"inl jedem ."orschel' V (,l'an-
lassun
gelluA' geben, :ms ihnen zu !.;('höplt'n Ulul
Au,lerJI mitzutheilt'lI. Das Vt'l'di£'ust, welches sich
diese.' {ll'kundt'ßsammlung um c1ie.
L:mdes;!;eschichtc
dUJ'l'h cin so bedeutendes Gescbe.'nk von LTrkUlIlIt'JI
crwerlH'n wird, ist nicht g-criJlg uUlI vel'pllichtt't
L.UIII 3ufl'i('hti
"sh'll Banke g"egcn die Urhebel' dl
W t'I'kes.
IX
.
Uei d£'r
a m ml ung un d Benr beitun i-'
cliest's UrkundcIlwerkcs sind di
iclli
ell t
rUlIIIs5tze
ZUl' Uichtsclmur
ellommen, wt'lche die Hel'ausgabe
\'011 ('rkUlltlen iillC'J'lmlJllt fonl('l'U: V ollstiilllligkeit
des Stofres uml Ht'nut,mn'" d('.' IJrsl'l.l'ift.'II; es ist
gethan, wm; in den Grenzen dei' 1Htglichkeit lag.
Es ist, namentlicb fül' die fl'üheru Zeiteu uud beson-
dcrs für deu \"orlil'
"emlen Hund, je,les f)t'lIkmal
bellutzt, in \\ ell'hcm nur dCI'
ame lUaltL.ahn \'01'-
kOlli mt. AnhaltclUh Forse.'hungcll, lIam(,lltlich fÜr
cli£'ses "v t'rk, Iml..n gel eilt'! , 11:1SS diu Z e u g £' n -
anfÜbrungen im Mittelaltei' tiefern Grund, al
l.ut:ill i U,(, t';c"'un\\'3I't und ibn
Ve.'ranlassuu u ' "'c-
".. 1"" ,
0
\\'Ühnlkb in irgt'nd t'illl'IU cngem V t'rhiiltnisse der
Z"UI!."C'u zu der ,Hc.' Pl'kundc awsstcllcllIl.'u Person
o,lc." dei' iu deJ'sclben behandelten Sache haben:
in dCII ('..kundcn
J'. XXIX, S. 68, und NI', VXXX,
-
>>>
x
:0-;, :!t;
01)(1 283, wird ausdrücklich
csagt, dass
11ie Kräftig-ern und ßCSSCI'O und Rcic1J(
rn df'S G.,-
schlt'chts und d.,.. "Frcunde ("potiorcs ct nU'lion's
"dc tola parentela; - nobiscum fl'ab'f'!, nostri f'um
"pocioribus amicis nostris; - promittcnt milites ct
"armigcri in solidl(m f:unosi ct divitcs") Zcul!,'cnt'id
lciste'n sollcn; in allt]('ru 11'ällclI sind cs U5th(' ulld
Diener' .ler ausstcHcmlen Für'stell, oliei' 1"J't'undc,
V CI'walHltc ulld Nachharen des ausstf'lIf'ndcll VrivLlt-
mamH'S, weldlc durch ihre Zcu
cnsclmft tUe Er-
thcilung ihl'cs Rathcs und ihrer Zust immunl!,' JtIIS-
drücklfch anerkcnncn. Ja, cs s('heint die Z('ugen-
schaft einc selbstständige lIalHHung des Z.'ug('IHIt'n
in ß"7.it'hlln
auf dCII \'Crhandclt"1I GegcnstLlnd ZII
bcz('klllU'n, f'ine Handlung-, ,nidle in dcr Ue
d
wichtige S..hliisse auf dic P.'rson Ulul die' Stellnng
des ZI'U
!;('1l (.danhl. I)alwr ist in ('iucl' Fmnili,'n-
csdlichh' (las V orkomm"1I eint.s FamHiell
1i..(Ic's in
('iller Urkullde ('inc ehen so wic'htil!,'e, oft nut'h
wichtig-('re ßt'g-t'lwnlwit, als dip Ausstt'UulIg' cilJ('l'
Urkund(' durch "lsst,]h('. ])if'S(' Ansic'llt wird (la-
durch hestärkt, dass in g-cwÜhnlieh('u Sdmlds,'h£'iIlCIl
011('1' 'V.'c1lsl'1n, seihst hoch
estclltcr Personcn, und
amlcrn I"f'in ])f'rsöulich('1I Versil'hl'l'Uugsurkllnd,'n, so
ross dito Zahl (Ic'r deshalh dllrc1lforschtf'n, uoch nicht
herallsl!,'('l!,'t'hcncn, alten S('hrinen ist, in ,leI' Regcl
keim' Z('lJlrf'n auf.O'efülllt wcrd('u. .Ein scharff's AuO'c
wird alll' di..s£' illuigt'1I V t'1'Liudung-cll, welche lange
"
.
I
'-
>>>
"
-
XI
"lluA' iilJt'rseh('n sin,}, mit. Klm'heit zu erkenllclI
wi!';
t'n, (T m nur Eines ßt'ispiels zu t'I'wiibu('u, so
ist 11'1' hiiutiA' in (
c!!j('II
l'haft (}es Uitt.,l's LUllolf IU.
H 1341) ,.orkommcndc Knappe Ilcrmalll1 ßcselCl'
SI)
HI'I' der Vormund l'\('ioc'l' KilU}er, \Vl'I('he die Stiftei'
,lei' IJt'kanntrn lIIaltzahnschen Lini.'n g('woI..lt'n sind.
I )i.. ß.. h an d 1 u n g dt'r U rkUlulcn hat sich nadl
tI('n jetzt al!!o richtig- ancrkann1t'n GrUllllsätzpn J'iir
die Hel'ausgab., solcher .Monumcntc gericht.-t; t's
i
t ni..hts unJw
'ücksichtigt gelasscn, was zur El'k"Dnt- ·
niss des Inhalts Ulltl der Fot"m heitl'agen konnte.
Etwas
cucs ist in dicsel' Salllmlunp; hinzuA'ekom-
lIIen, nämlich die A c (
e nt u il' u n g (1.,(. pI a t fll e u t-
s.' h ('11 (1 r ku n den. B.-kanntlil'1l ist in mith'lho..h.
11('1I1:o...1...n 1)i(,hhu......II dip A.'...'utuiruß(r HilJO'st Iwfl'-
::""I
"w1U'1I11 A'ewOI'dt'lI; dort ist si.. It-i('htt,l', wt'il pin..
rei,'IU' Littcratur mit unzählbaren Ueiu)en vorlie
t
H,'i d.,1' ui."lt,l'ttt'utsc1U'n SIIl'at'h., ist si(' ,.iel \\':I
-
lic'II('r, l'ht'lI \wil es au t'iut'l' diC'ht(,l'isc'llt'n Litt.'mtur
li'hlt. rud dm'h ist dit' \c..eutnil1lng hier längst.
B,',lürfni1'\s gt'wcsen. Es ist in diesen. 'VI'I'k., nur
c'in V t' I' S u.' h damit
c'lUacht, dic' A'cdelmtc'n SyllwlI
ZUI' t '1IIPrs('hl'i,hmg \'on älmli(,llt'u kJII'z.'n Sylbt'1I
mit .-inc'lII I )ac'II(' zn ht'z,'i..lmeu, z. n. t
n und "11,
i t und si t, d (, u mut (d (I u ), 111 in und 111 i u : on
ist ('in nach ullr öm
t'waßllt, um diC' Lelmn
zu
prll'iC'hÜ')'ß und zu skhe...., wif' z. ß, lJt'i s t öi n,
g öi n, h li s . fr" s .. h
n, h r.
f. Oi.,sps Verfahrf'1I
>>>
xu
ist :1111'1', wic' g't'sagt, IHU' ein Versuch, der sidl mit
der Zeit zu g't'l'cgdtcn t
l'Und8ätzc'n aushihl{'n mö
e.
HCI' vorliegendc' crste lland f'nthält dic' Ent-
wi('kclllug"s
cschichtc des Ges(
hlecbts von dem
t'!'stf'n Auftauchcn th'sselhen aus dem J)Ullkcl dC'I'
wC'lldisc1wll Vm'z('it in dc.. Nähe dC'I' uralteIl christ-
lichen U,'sitll'nz f
adt'lmsc'h im ßislhulJH' Halzc1J1I1'g,
desseIl 'Vanderun
Init audefII f
esehl('c
hh'l'Il nach
OstJlleklcnhll!'
uud, \Vestpommcl'll uud dess('u Fest-
· setzung uml \usLm'itulIg in c1i('St'n Gegt'mlell.
ni{' Z{'it; in weh'hc dit' (h'kumlen filllt'lI, .Iarr
mit Uf'dlt die cph!C?he Zeit dei' mc'klt'llhul'
isch('ß
(iesehichte g"cllanllt wcnlcn: ('im' lf'hensJ'eiclu' Schil-
dC'I.tJn
tlcrl'wLlH'JI würde ein K uu s t w e I' k bildeu,
das :mf tlt'U
amt'll t'ines E l'oS Anslll'uch maelu'n
könnte, wi{' auch dip Philolo
eu dc's 1 fi. uud 17. .1ahl'-
humlerts den Stufr d.,1' lJ1f'klcnhul'A"isc'hl'JI I'iirsh'u- und
)'all1i1ieu;!,"l'schidlteu ürtc'l' zu {'pisc'hcn })al'lslCllulIg"('n
hcnufzt habc'u. Man dc'ukl' sieb dit' Z('itwl'hiilt.nisse
nm' klal' Ulul scha.... :lUsg('JII'ägt; man dC'llke sieh
('in kriiftiA't'S uml Imlsslal'riges Volk, lias nal'h dJ'ci-
IUllult'rtjiihriA"t'1U Kampfe nur kiimpfcnd vor ehl'istlich-
g"cl'lnallist'hel' Sitte sich beugt ulltl nach funlziA".iäh-
l'i
c'lJI \Vitlel'sln'b('1l erst ('im'Jll folgemL('1l (
t'schLcchte
c'in fl'I'un,l1ichc'f('s I...t'hell Ilillh.r!ässt; Ulan llenkc skh
I'im' völlig nelU' f
riindwlg t'ilU'S ganzc'o Staates:
dk Eiuwandc'l'Ung und kllu
tf('rtige (;eschÜftil?;k('it
l'iJU'
fremdcn,
c'sittl'tel'll (
t,
t'hlcchts zu dem alten,
J
.....
>>>
XIII
dil' neue Vertheilung- des gf'sammtcn f; I'uud('i
ell-
thums, .Iie l
rbanung VOll Städten uud Uödi'rn,
Kir('hf'u und Klüsh'rn, die
\Illegun
zahllnsl'r f
('-
Wt'I'hstiitt('n, (lt," miic1ltigt\1l Schwung l'iner m'lU'n
Npr:whf' voll (
t'ist. und Ui('htlln
8kraff, dil' \Til'l \'t.J'-
mög-cndt' 'Virksamkdt (]el' Kunst. uud "fisst'uschllft;
milu denkl' sich .laJlt'hen
ewalti
t' llolitisdlt' KJ'it'
t.
und Kämpf.. allt'r Elt'ml'nf.. \'Im nah und fern, eifi'I'-
siichtig um dil' 111'\1(' (;l'staltulI, .ler Uingl': 11011
dann denke man sich mitten unter dil'sen riest'u-
lIIa
sigeIl Allstrt'ngull
t\n, in dellen jedel' S..III'itt. ZUl'
Hildung durt'h Kampf ge"onn
n wel',It.u mmsstl',
dil' nt.ltI('n
.rt'slalh'n der uralten, l-.:yit'lIt'iI'hf no(.h gl'l'-
ruanisc1U'n l)ynllst.l'n - G('sl'lll('('hter, jetzt im Vereine
" mit siichsisdlf'Jl Hitlern dem (,JlJ'Opiii:;when RiUt'r-
thuml' l'J'gehen, helebt von der Erinlll'l'un
' ,11'1' heid-
nischen '" :tltllwrrscbaft., best'dt. VOll dt'r sit'greiellt'u
AlIgl'walt elll'ist1ich-,ll'utschcr f
lllllht'nswt\ise, begei-
stert von dem Schwunge dt\S romantisch - t'pischen
ßitt('rthums df'JU sie sich erst eht'n cl..reben all"'e-
, -
, :--
than mit deu Uiistullgell und Sinllhiltlef'U eim'r g:mz
neuen Ll'ht'us\nist" im I\:lmlll£ mit alll'n EI('nlt'nlen
in dl'l' 1f..imath mul im Hinhlick auf das It('ilige
Lllnd d('s Erliisl'rs und :mf dl'n (';Ianz des deutschen
Kaisl'rs, in küho{'o Kreuzzügen nach den ferneo
heidnisclU'u Ostseclärult.f'U mul {iber das ::\1('t,1' iu
den sagcllrei('hl'U Xor.lt'll: lUall denke sich tlies
Alles klar uml es wird an eiUPl' ('pisclten Anschauuug .
>>>
XIV
jCIIC'I' Zt'it, in Ih'r mu'h di.' .\laltzahn bärtig wil'ktt'n,
ni('ht fchl.'n könncn, )Iänm'I', wie di( .'rst,u ßt'I'II-
h:ml(' und Joharm 1., wel('h.' lu'i d.'n t'l'stell Lande
-
('iutlU'ilmtg.'n uud I
inrichtull
eu thätig w:u'ell, \ViI'
Luclolf 1. dei' Lam!t'smitvormuml wähn'mI Heilll'i('h
d.'s Pilg.'I's \'V :11I1:lhrt ins IJt'ilige Laud tuul !wim'
.'('hs Sühm', \ViI' (leI' frit-dHctll' ßernlJard U. (lll.),
.1.'1' ordm'nde Stanllll\"atCl' deI' j.'tzt hliillt'lIdt'll Linien,
t1t'I' heltlcnmiithigt' Jlt'iurich 1., die SWtze d('I' Fiit'Stt'n
lind .ler S..butz d.'1' Städt
, und der grossc Bischof
IIt'l'maull 1., d('I' g('wa1tige Kämpf.'l' für Kin'lw und
Ht'eht, sind wohl geeigm't, die ganze Tbci1nahm.'
d('s Hcukers tuul (les Künstlers in AlIslwuch zn
IU'hllU'U.
1'\:1('h dit'st'n Alltleutullgt'Il l
st sit'II mu'h dt'l' ,
S (' h a 11 r I atz des ttcschledlts iihcl'scllt'll. Uie C r-
knm\t'11 \V('nle'n haUI)ts:ichlieh hei d.'n Urkulltlcu 11.'1'
Laultl'
IU'rJ't'n lJIul d('r (;iiter d.'s G('schlt,..hfs tuut
d.'I:j.'uig('u Klüstt'l', drm'ß dit'
]a1tzahn sich sehiitzt'1II1
. 111111 It,itt'ml hillgalJt'u, zu sudlf'u sein, ZIU'I"st ItI'i
,!t'n Histhiinll'rn Uatzt'hurg uml Schwt,t'ill uUlI Ih'JII
Klo
h'l' nt'hna, danll 111111 hauptsächlich hei d.'IU
Klostcr Uargnn, I"IJoiiter auc'h hei dt'u Klüst.,J'U
Ivclla..k und ßroda, an wt'kh.'n geweihet,n 8t.,n.,u
das (
t's.'hlceht Uegrit\mis-;e, \Itäl'{' und (;cdiit'ht-
nissfcil'J'U haU.
; .Iahel' fimlct t;ich auch hei d.'u
vollständig .'I'halt.'IH'u Urktuulcll z. ß. dCI' Klöstcl'
Uoheran uud Zarrelltill k.'im
.'inzig.' V.'rhandlung
i-..
>>>
Xy
mit tlpn
l;,1tzalm. Ihn' V el'lH'eitlln
ge
whic.'ht .Iurch
dip
Jitte \Ton )leklc.'nhurg l1Iul VOl'pOmm('I'n, von
\" est
('g-en Ost,
ß (' i g e g ,'ln' n sinti .lie Ilöthi
ell Sie gel abbil-
dungen, :Ils di(' :iltesten Kunsttlc.'nkmälel' des GI'.
schlf'ehts, dc.'npn noch mlllm'e f)(
nkJllii1er folgen
werd('n, uml S ta m m ta fe In. E rörtt' I' UII g f' n
iibf'l' NamelI, 'Vappell, n'l'wmulte Gl,t
;('hle('htt'l', Her-
kunft, GiitprJu-sitz u. s. w. ,V('rdell mit deJII Schlusse
,If"s g:mzf'n \\1" erks erfolgm.
Hi.. hauptsädllichstp Quelle dipser Urknndt'n-
sammlung ist. das gl'OSShel'zo
lich - meklenbuq.=;ischc
G..ht'inH' uml Haupt-Archiv zu Sc.'hwt'rin, (lessen
I'f'iehe Sdlätzp tlit' hohe Lantlt'sl't'giernng fiir di('sc.'s
, W,'rJ.. mit nllbeschriinkh'r ßCl'eitwiIliglu'it. g,t'ölrnet
hat. Es sinti ahf'l' ausst'rcl('JII alll' SpUI'el) w'l'rolgt,
welche zU!' l
nttleckulIg mlllc.'rcr Quellen leitell kunnten,
UUlI,li(' \rhivt' tI('r hellat'hharten Liintler, so
\wit PS irgt'ntl mitglieh war, IWlllltZt. Hit' in llc.'m
ac"tragf' mit
ptllt'iltl'n wit'htigl'n {T..kllndl'n jiher
(lip liindHlrgisc.'ht' Linie und über dif' stral-
s und i s (' h ('li V t'I'handlllngen halwn lIaeh lanl!,'l'n 1"01'-
selnmgt'n c.'rst. währe'ml dc.'s Dnu'ks cnttleckt wel'dt'n
könne'lI. Zwal' ist mant.h('r Vel'such zur En\"('l'hunO'
I:)
missluu".t'n und m:mdU's 'Y l'rthvoUe lipot olme Zw('ili,1
noch in st.:mhig'l'n Sehl'einc.'1I versteckt; es ist jellol'h
der innere Zus:ulIluenhang' lh'l' H:wpthegeht'nhpitcn
sichel' gewonnen. Aher auch dies wiire nnmÜglich
-
>>>
'XVI
A'ewescn, wenll mkh nicht dit' :ml(lpft'l'Iull' lIiill'e und
Th:ili
keit IIwinC'r huebn'J'l'hrlPJI und tlII'UJ'('U FI'f'IIIIIIf'
su zuvtJl'kumlllt',ul hci diC's('1lI \V (..kl' untcI'stiitzt hätttm
der Ift,,"'('II: Syudi('IIK Ur. n r a IIlI t JI h" ,.
"u Slral-
:o.und, C;} IIIlIasial-Uil'CchJl', [.)rulc.'ssul' Ur, C' I' ai JI 1.11
Wism:,r, C
ymnasiallchrer Or, HCf'cke zu Liihcel.:,
1 k [) i t t tU e I' zu Liibeck, llur
elUeistel' Fa h .' i (' i 11 S
I.U Stt'ahmJll1, (}ph.
\I,(.1tiV - IIl1d I
t:,ts - Hai h Ur.
Finn Ma
lIuspn zu KU)lt'uha
I'II, Uihliullll'km' I),'.
Frictllälltlcr zn Uerlin, Profcssor 1k Kost'-
:'rtell zu Greit
wald, Archivar Hr. r
:q'lH'"hl'q:;
Zll namhur
, Pastor 1\1 a s (' h zu I )
mcrn, ,\I'('hh'-
I'ath 1)1'. Se h m i d t zu W olfenhiillel und (
ynHl:lsial-
lehrer Ulut Stadthihliotbek:u' Ur. Zuber zu StJ'al-
sund, delIeIl idt hiC',lul'('h Üllcntli('h IUPin('n wärmstt'n
Oall1.. aussllI'echc; ZlIm besumlern Hanke bill it'h
:lh4'r meinem F.'('unde 1\1 a
eh ,el'hullItcn, dei' nirltt
IHU' di4' IIÜthi
CII Urkunden aus seim',. ('igcIH'n
Sanunhmg- um] aus dem hischÜßieh -"atzebJlJ'
ist'IH"n
Archi,'e zu
{'u - StJ'4'litz mitgetlll'ilt, sOIult'1'II aueh
(lic UevisioJl und letzte f'orreC'fm' dieses BaJIII(s
:lI1s"'cfiihrt u",1 iillt'raU ratltelld geholfen Imt.
f'O '
Sc'hwerin am 11. .'utius 1842.
G. C. p, Li,t.clt.
....
>>>
NI'. I.
Df'r Bis('hof IsfJ'ied l,ollllatzpbm'u bestimmt dllrclt
Sddptl.
ridlll'r dip ratzf'lmruischell Stifts.'1 iiter
fÜr den IJis('ho{ll1ul das Dom- Capitel.
)), tI. nal.whul'g. IHU,
Isfi'itlns (lI'i grada Ua"l'hurgensis l'pil'ocIIJIUS. Quia 11;1'\-
dlllU l'astOl'is ('11111 (
fIi('i(,) tligllitatis su"('('pimu.., solcl'li
Jlrlluil'oiolle ('UJ'anllulII est. Jlohis, (I,mtcllus eis, (f1wrum
('lIram gerimus. lII,tlillate cf fill(,litt'r llrouidcre s11:lga-
mus, l'il'('a (Iuod (I"allto sIIlIicitills agitur, tanfo fidu-
('i:,lius diuillc nwr('c,lis l'l'lrihucio s)lemtur CI ohtil1ctur.
.l';"ouerit ita(f1H' talU ]lrl'scllciulII, (Iuam l'0slerm'um 1I(ldis
clt'uol'io, (Iuml ('IIIU fratrcl'o Hal'churgeusis ecclcsie ('1-
1I01li('i Sl'l'ius JlOS illst:mtt'I' st)Uit'itarellt, vt hOlla cpisco-
palia ad \"sus ('OI'UIll l'l'l'tillere dcbcutia f.'i8 e:\.[lrimere
('t p,'iuill'gio lIostro 1'011111'11131'1' dignat'ellllll', JlOS clc uiro-
rum llrudclltium cIIJlsilio J!('ti('iollcm illsorum allmisimus
et ill :lrhilros ct ill eorum arbitrium tam 1l0S, If1Iam
COUUClltUS l'oJlsenth'c lIdeliter compromisimlls; (Iui illrati
intel' cpi,,;coIlUm et l'('clesiam mallsol'um, dc('imal"UlII et
aliol'Ulll rcdilituulll diuisionclIl {'c('cruut, ut iu hiis, qlli
Jll'Opriis sunt e:\.I"'imelltla uocablllis, sub J,riuilegio 110811'0
gaulleat ill ]Ierpctuum et ti'uatnr eedcsia, Ilullarn cum
Von Malt.alm.cbe IJrk. 8amml, I, 1
-
>>>
2
(')lisc0l'0 d(' rt'Jilluis bOJlis o;upercl'csf'enlibuo; (Iue:oolillnem
,1eim'('I':-' ha1lilu,'a. ]u prouillcia Haz('burg: ill panochia
S. (;eorgii i:-.hl frall'ihl1s a!oosip;namus: Ro,lcnwzle Intam
uiIJam ('um ('I'IISU ('I (lc('ima, ('itlwlIC tot 11111 ('um suis
atlilll
lIlii", ad oUltlia I'ra",lia ill MOlltc dimi,liam 11('I'i-
mam, Gis,'lIl1'cehl:ootll/'p Ile!'imam dilllilliam, ß('I(,lIdorp
(l('eimam dimi,liam, ;111 millllS .Mau(...re Ih'eimam Ilimi-
diam, 311 millus lld(,lIdOl')I d('eimam dilllitliam, a,1 "lIam
OOUIIIIU dc('imam dimitliam, {'I'IIUH'SSC dl'('imam dimi-
diam. .ul Nil, am \'illam (It'c'imam Ilimilliam, .. 'limlloWI'
IIp('imam Ililllidialll, I-'UI'(...('IIII01')1 dceimam dimidialll,
CroIH'SVIIl'II(' (I('('imam dimi,liam; ill P3l'I"ll'ltia Slaucke-
storll: M('dlOw cl('('imam dimidimll, Slauhil'('c '-II'('imam
dimicliam; ill pm"'(I('hia :\1 u:-.tiu : ()(.(.ltow tt'I'('imll I'ar-
tem, Thnrow tereiam )lartem; ill pafl'ochia S('llorl':
ig('udflfl' (ll'cimam dimi,liam, lll'isan 1II'eilllam 11imi-
(liam, Scadu'l'(, d,'cimalll dimidimuj in l'mTO(']lia Sh'a-
li
c: in il'sa uiJla t('r('iam pal'tem, Kl'rsl'ml' d('f'imam
Ililllilli;lm, ('lotf'sll1'lllc totum elllll suis al1 i 11('111 iis; in
I)arroehia GOIIIIWC: Za
I'I'an tCl'l'iam pal'!l'IlI, Ll'sten
tereiam Pal'ICIll, lla11 tl9"\\- C t('rriam llarh'm, (;I'ambl'c.l
Icreialll ]tartem, Sehal')J(']"owl' del'imam Ilimi,liam, (;u-
thin 11 ('('imam (limilliamj ill 113I'ro('hia U,'('dl'lIfHd(': \'.01-
tel'storl' tl'lTiam )lartem, !\igellhll'll len'iam 1'31'1 ('m,
llclow dcdmam dimidiamj :ul Alltilluam Alllllle tcrciam
ltartl'ltI, I-'illllmvc dceimam dimitliam j ill )larroehia .l\lIlsl':
\V all'
otesuelde totUIlI cmu suis atl illl'nl iis j ill [prouill-
('ia] \\1 ittcllhurgh: ill l'anO('llia Zamel in: ('ussiu dcci-
lIIam Ilimillialll, YilulI Ileeimam Ilimi,liaUl,
('alisc('
Ile('imam tlimidiamj in pmrochia l\iPllkcl'l,pu: l\liJ(,lItlll'te
tlc('imam totam llreter lluos mal/sos, ßosowc totl1m
,
I
....
>>>
3
,
('mn suis aftillf'IItiis; in )lart'Oehia Do)wl'se: Uochulh deri-
mam dimidiam, Uput]liu tlceimam tlimilliam; in l'II"l'ol'llia
J laI'lIl:'IIIIW(':
Ipl'('hm'l]e tel'l'iam partf'lU, Todill tl'l'cimu }lal'-
tl'm, Ptltcehowt' dl'('imam dimitliam: in parrol'1lia Yilkn:
ill i)lsa uilIa tl'l'l"iam )lal'tem, Uasiu tl','eiam pll'II'm, I)ome-
I'azc tf'l"eiam)lartem, Ul'alestOl'JI dp('imam dilllilliam, Pallilz
dl'l'imam ,1imi(Liam, lllllh"llI'h,' Ile('imam ,li lIIitlialll; in I'ar-
mehia 'KHI'(']lOwe: Zure ft'l'ciam I'artelll, Pn',lolp h'l'l'iam
p.II'I('m; ill )lal'l'ochia ('amin; in i{'sa uiUa h'I'l'iam jI:JI'tem;
ill l'al'I"I('llia ParPIII: PI'o
I'essp tl'l'('iam )lal'tem; ill 1 11 '11-
lIilleia {
ollehuz: (;anztJwp dilllillia m clp,'imam, U IItgt'lI-
ft)('P tel'('iam parll'llI, l\lalin tCl'l'iam pII.tell), Zn emin
terl'iam ]Hn'lem, Uadegast h,,'ciam ]lal'h'lII;- iu llrnuim'ia
Zwel'in: in parl'lH'hia Exem: GOllin tel'eiam pal't
'III,
S('(IJIt'tlueltlt' tel'l'ialll )lal'tem, "I,lItld('I'stOl'l'e tl'I'cialll
)lal'lelll; in }ll'tJuineia UCI'O Untill, (IUI' do:-. est I'('dt';.;i,',
('uiu:-ö 1IH',lil'la:-ö I'X dllllaeioll" domilli Heim'jl'i tltll'js C,I-
w,lI'ie ct Sa'\.ollie tam iu propl'ictate. (Iualll ill ('CIISU I't
tlt'eillla .'t 0111111 iure fi'ah'ps ",mtillgit seqUl'stl'an(la,
cm'um uillas a 1IosII'is suis eX)lrimiul1ls ,orahulis: Len-
7.('1.owe rUIll olllnihus suis attineul'iis uS«(lre 111 anmclll
)ll'Opl' 11I'helll, quc dicittu' UI'hs l)omillol'lnu, Po)engowe
('HIn suis attinclltiis, "'ar:-.owe, LUllcl':-öto"'le l'um suis
aUiut'lItiis, l
etlelll, T]lI:'scowe cum suis atti'll'lItiis, Loek-
wisdl, B ulwI1I'sttH'I' 1"!lU suis aU inelltiis, ,\Ia]sowp, Pe-
te,'sh('I'gl' ,'um suis attilll'ntiis, l\i
endtH'Jlc, ßistllllouwe
cmu suis attillelltiis. UI',linatum fuit insupl'" ct in eo
COIISCIISUIll, Iluol) fam in PI'IIUillCi,1 Cuthin in uilJis e'\.-
lll'pssis, '11I(1In in aliis ]lre,lictarum prouilll'ial'llm uillis,
(IUI' fmh'ihns siue in tota p:u'tl'. siue in medielat(', sim'
ill tl'J'l'ia l}31'tI' (lpriuwrmn assignatl' sUllt, 'Iuielluitl iu
J ,;
-
>>>
I
tf'rminis earum supl'r p,"cl'elll'rit, pro !'-lIa II\rte in cleeima
fhltrihus aeeresea'. Quia i
illll' i!-ta cle ('olllmll\li COII-
sellsu raciollahililcl' ordinata Slllll, IIt' (Iuis in )llIsterulII
,le honis llresel'il'tis ali(llHlJlI ..is illferat lI1uJI':-.tiam, suh
all31hl'IIIate clistrietl' IH'ul,ihl'lIIus, pt ut rata Ilcl'lIIalleanl.
IlI'iuiJp
io nosll'u et sigi1li 1I0stl'i illll'l'cssione faetulll
lIustl'UIII cOl"ruhol'amus. IInills I'ei tl':-.It's sUIII: llerllarclus
iunior ('11 111 PS 111' UaeebuJ'gh, Ilarthel'tus 11iJ,1l':;elll('nsis
ecelesie maior JII'I'I'0situs. JI,'illri('us Uilc..hUl'
ensis lnc-
Jlosit IIS ct Heim'ic'us I'rior ihidcllI, \ruoldus ('u:-.tos. }'re-
delcJlus, (;er;u'clll'i, \Yigl'fIIs, I'dell'riC'us, sarer(lotcs,
\V('relHlagus, PhiJil'IHlS, Hal'elwiells, Jlinrieus, ('olll"aclus,
diacolli, OIll]I('S U:wl'hurgl'Hsis eedl'sie (':molliC'i. Nomina
UI'ro eomm MlJlt hel', (Iui illrati 1:1Ie... ol'clina-
cioJlcm feeerunt.: cl.. Hal'eLnrgpHsihus: tJern..
, '
f)art1us t1e SflulslIU, Olto AHms, Wilhdmus eil.' Za-
geraH; cle \Vittr'htll'eh: \Volell'nt:1I'us, "'I'I'IH'rtlS eil' 1\lar-
sO\v, Frecl"I'i('us cl I' lIaehellow; ele GtI(lcbuz: lIellrieus
de UUtZOWI', FI'('lll'rieu'i :lIlnoeatl/s, l
illwrtus eil.' Uarguhn,
et alii (Iuam p]U/'cs tam lai ei , (Inam clel'iei. (lU i prc-
selltes uidcflIllt et aueJiueruHt. Aeta sI/nt hpe in UaC'l'-
hureh allllO eJ"lllilliee incamaciollis 1\1. C. nOlla
esilllo
qual'to, ]Jolltifieatus lIostl'i (Iuarto clccimo,
Original im bischößich-ralzC'burgischen Archive zu NC'u-Strelitz.
Gelll'llckt in v. \Vestllbalen I\lon. ined. 11, 11. 2U5U und in
Scbröder's Pallistischem J\led.lcnIJllrg, J, S. 4!JU; vg!. I\lascl,
Geschichte des Histbullls Ratzeburg, S, 96.
..
.
I
>>>
5
r. 11,
Die Stadt LÜbeek 'iJe1'!lleidtt sielt mit dem Bischofe
t und Dom-Capitel von Ratzebur!l Über die Grp'n-
zen zl1'i,;clwll dem Ristllllm und d
m lÜbeeker
Stadl!lcbict.
H. d, llatzchUJ'g. It30. Sept. 8.
.
-
111 uomille salletl' et illtliuidue tl'il.itat iso Aduoratu
,
('ollsiliulII ct hlll'p:CII!«'S ].ubi('clIses omllibus in 11(,I'pe-
tuum. Qui('(IUid lUUII,IIIS (II',lillat. ill lll'cscuti, ]Je l'etra('-
ff'tur a ]lIIstel'is, i'oo('I'iptllfal'llm df'hl'f tl'stimouio )"oborari.
Nouf'I'illt ita'luc lll'('seut(.s ('t dis('at SUI'f'pssio futnrOl'IIIII.
(Iuod SUJl('I' ('ausa, quc nc'rtt'lmtur illll'r Clolllillllm I'I}is('o-
InulI Ua('chUJ'p;f'lIsem, III'cl'0sit um cl (',muclltnm eins(leIU
1'('l'Iesic et uos SUpCl' tCl'Olillis dislillf!;Ut'II,lis talis illtf'r-
t'cssit OI'dillaeill, ,iddi,.('t (plOd teJ'milli 1I1'I'(li('ti PJ}isrlll'i,
J)I'cl'0siti ct (,IJIIIH'JJtU; H;u'c'bUl'
ellsis JJ('C'IIOII e' mm'l'hia
('initatii'oo J.nh('('('lIsis t't tC'l'lIlilli lw(' lllOt\O clii'ootillgualltur
et limitcntur: a fllluio ,illl'1ieet Hl'eiclillp; illehoalltlo ill
10('0, (Iui dieihll' Jlel'illgwi(", sursum as('elHlelldo dOllPC'
ad ("0Ilic'1I1os (Itlollclmn Üu'tns nd f'nssos ad eoscl(,1U
tc'l'lUinns dii'oolillguellllos, ('1 a colliculis cisdem a"('t'lI-
(Ielldo dOJJ('c ad stap;nnm, (Iuod I.allgclI
ce noc;Ünl'. pt ill
mellio piusdem stagIli cllllle!: ;111 ..a"HIt.IU, (I ,Je I..allgc'lI-
,hl'O(' dil'il 111', cl pCI' mcdiUIII pa]udis (.ills,]cm dOllt,(, ad
Uiuum Uut'i:-. uideli('el 1I"I'togl'lIbelc ct iu mt'llio I'ius-
dem Hilli ])ueis IISCI'Je :111 \\r o1.elliziam. Pr('(li('li t('rmilli.
('cssalltf' in postel'Ulll Olulli liti
oec'a..iolll', ,'a('iollahilitcr
fill('m i:It'iallt et I'II1'UII,I(,1II tilliulII !I'I'millus limilf'lIl I't
Ilisllllguaul. Quotl si ])ilI,tibus ulI'i..cl'u'. episelll'0 uidc'-
lieet. ]H'epoi'ooito et c'ouucntui n a('f'bUl'gew..i 1II'('U\l)) ('t
>>>
6
JWl'gellsiLus I
lIhi('l'nsihus, pl;u,tI('l'it, ('UIII ('nlll 111 UII i C'OIl-
ensn molelltlinum ill I'ntll'm Uilllllo Iueis I'Ilifiean',
('OIllIllUllihus et I'IlualiLlIs (').}lclIsis 1',lifieahllllt, rctlilns
('t J"'clUelltlls I'iustlem Jllolclltlilli CII11:lJitcr r('c('pturi.
t"t aull'm hel' OI,tlinaeio nostra rala maneat ct stahilis
J'ersl'ucret, mntuis ('am serilltio.; rohor;lIIillJUs c.t si
illis.
Acta SUllt l)('e 311110 dmllilliec iurarn;wiollis ,I. (,f'.
XXX, J' r (' St'Il t i h u s his, (luol'um uOlllilla SUllt JII'(': Ilomi-
IIUS (;ndc'sl'aku..; epis('opus, dnJllillllS »ell'ns )I,'c')lol'oitus
naec'hul'
;l'nsis, 11f'lIl'i('IIS )wior, \\'i
el'lIs sC'lIiOl', Thco-
dCl'icus l'ustos; ßernh;lI'Ilus, Albel'llIs, 'n
g{'I'us iunior,
Johallllcs, Eg
eh:l1'dlls, Pc.regrillus, \Vi]hdmus, 1"'l'shy-
If'ri; f'nJlra,lus, lIellJ'ieus, Ni('o]aus, Ludol)llms, diaeolli;
ß('rto]tlus, JollalUlf's, LlIIll'uicus, n"I'lnl,lus, sul"liaeoni;
mi I i t es: J
2:l'1lanlus dc' f'ulllill, ticrnbat.tJl1fJ tJt
9111I!ian, )["III'icus Fl'iso, Otto eIe Kowalc, Hl'rnlall-
uus ,lI' l\la
tlf'ln"'p:, nlll'chanlus Lupus, magistf'r tI(.
\\' ('1'111'11; ('OIlSU]I'S Luhit'I'IIS('S: J lf'mif'US de ßartlt'wie,
)J('lIJ'i('us \\'11 11 (' 1111'0 IIt , 1I"lias Huz, Olriells C ;ir, A]her-
tus StuncllOse, \\'iI1I1'IIIIUS Albus, nl'l'tmllluS
tal('hu(',
Uernartlus (lI' I lIesclI, Thcodori('us.. elc HagelI, UtH'vinus,
Uauit'l. G('I'IH1,',luo.; de 1I(.ringe, JohanHl's Sia]JH/e, Her-
manIlu,.. de Crellllllon,
],.illwartllls, IIl'imil'us (
rac'('us,
YO]('lIIal'Us de nal'tI('wic, Hotlolp]lIIs \\'rot, IIdlllwic'us,
JI,'mic'us dl' ßodw1t, I1f'lIl'icus Slall
evnlc, .Tnhamws
Flamillgus, Thithardus, Theotleri('us, .'ohallu('s eie Salt-
Wf']1' , fIcllt'ieus \'ot, I't 1'1111'f's alii, nalnm H;U'ebUt'g
\'1 i,IIIS S('I'If'lIIhl'is, imliC'lillll(' Ilu;u'ta,
Orh;inal im Li
chiHI. ra!ze". l\rchi\'t
Zll N
n-Slrelilz. G
"rucl.t
in v, '\'esll,hal
n 1\11111. inl.... 11, 1 1 . 211fil lind in Sdlriidel' Pa".
;\1,"'1..1. S,
lli:J; \'gl. J\lasch (;I'sch. des Hislh. Uafzehlll'g, S. 1:!7
11. 1:\11.
-
>>>
7
1\'... m.
AIl
'':II!J alls dem Zelmll'll1'e!lislcl' des /JisllUllllS
llolzcblll'!I.
D. (1. (1:23U.)
Anlltl domini l\I°f'(,°L
III1° domillo ,\fh'i:mo papa
H IImallam I'('el('
iam rl'l!;t'I1tl' ('t flolllillo t'\,t'dl'I'ico glu-
l'ioSII H omallorum iml".'I'allll'c ct Sl'ml"'r augu5tll felicitel'
1'('gll:IIItc fuwlata ('st H:H'cbm'g"lIsis l'l'('lpsia a flie me-
InOl"if' ducl' I1eil\I'i('u, filio Upi\ll'il'i IllIeis, (Iui pl'imus
Sa,olli(' Ilul'atum optilluit, ('IIIISf'lItil::'ntc pt sibi fidclitcr
COOp('l':IlIte dOlllino Umtw i(,o IIWI!;\1lI ll\'f'lIIeIlsium aI'chi-
cl'isl'0llO. Idcm 11f'\'O ] reim'ieus ]II'Cllomillatlls Ilu' ('uidam
IltIhili 1[('ill\'icII dc ßolwcdc ellmiliam Haechlll'g('I1
l'm iIl
helle/kill tlt'dit, 1"'1' 'IImm I'rimo 11(111)(11 ('\IIuitis illcm
lIl'inl'iclls SOl'litu.. fuit. t't ("1111 cOllsiliu prt'\Hllllinati
dtlmini Hal'twici nl't'mt'lI
i!o !oimul pt pl'.'"tllniIlati lIeiIl-
rici ,llIds ita OI',linatulII fllit, IIt in Il'ihus ])rouilll'iis:
Ha,'phl\l'g, "'ittellhl\l'g I't (;tlfll'hIlZ, i,Jt'm neim'ieus eomCs
I]f'('imam c1illlulialll t('II,'rl:'l iIl helll'fi('io ab cpiseopo t't
Ilimillia Uaf'al'ct I'Jliscopo, tam de alltuliis comitis, Ilmlm de
ulJualihus }II'I' omlli:., pt 111 f'I"IIlC, tam Plli
(,olms, f}1JaOl
('IIIII('S, d(' )lmte !olla inhent'lit'ial't'lIt, (1l\em uell('nt ('t
p\'nut 1I1'I11'1If" hot, intt'rposito, ("wd ill (luaJih(,t uilla
I]uodel"im maustls aut ulh'a duolh'cim hahcnte CpiSf'ollUS
IItIllS, comes duus atl ius, 11\111,1 sctt('uke uoeal nr, I)\'e-
stal'l' ft'uprentur,
i uel'o millIls Iltlllllc('im, I\te"(I"f' p()\'l\m
\1JI111I1 p,'cstahit, Hoc (J1Ia..i pl'O iUl'e 11atlllu fuit ct ah
omuihlls accf'ptat UIII.
-
>>>
8
Ista SUllt bencficia el)iscol)aHa :Ib cpisculJOrum
}l31'te prestita.
Numel'ns in margillibns nnmernß1 mansorum cniu
libet uille
designat,
XXY1IJ.
X VIII.
xv.
I1.
XII.
XXII.
XII.
L
VI.
111 11 a r r 0 eh i.. S] au k f' S t 0 I' p.
111 villa Slankestm'p sa('''I'eI(JS ael dU!";1l hahel.
H. mallsus. - Oefo mallsus, (IIIOS Jib('I'oS
]mhllit ihi ('pil',eollUs, dimi:o.it Ift'imholelo
IH'O fl'dditibus, Ijll0S i.I.'m H. }whuit ill
uiJI.. Helle, 11011 ill hf'lll'fido, SI'II 1'1'0
h'I11I'OI'C, (Iuam diu plm'l'fct I')lise0l'u, _
.Juhallll(,:o, nr.
I('ehowe. nullum bpnefit-ium cst; de('i1l1alll
t1imilliam hahel. ('e(,Jt'sia.
Slaub..itze. l\lcillolfus ct ß,'marclns T,'illl)l('
)whcul. deeilllmll tllllll'lllll IIHIIISOI'II1I1; (1'1IId
I'lIpefl'st de lml'te I'pisellpi, )mlJ('t c('(']esia.
Jaults4n. lIuUnm bellclieinm ('st; (Iimitlia
"('eima uaeat ejlis('uIU).
\';]Ia E]isahl't tota sdauica c:.t; lIullum ],CIIC-
fi('illlll est.
Yte..!towe. lIIulum hl'lIl'lieium est; dimit.lia
df'dma uaeat f'l,is('OIIO.
f'aml'0we. Bel'lIarlh... dimieliam dceimam
lwhet ah el'iscopo; nirhii ua('at.
Hippee. \Vezel r. Sigestus 11. '111° uarant
epis('ul'o.
Hatistll1']I. gjof)an1tts)Jt .fltttUsan halIPt
dl'rimam eluorum mansorllm j Uem;lJ'(]us
de '\'i
elllhOl']I IIIl or ; nihil narat (')li-
sC(J )10,
>>>
.
;
-
9
1"la MUlt hendi('ia (Ille I'omih's tlc Dallncuht'I'gP tem'I1t
ah e]'iscoIIO Hacehurgpnsi.
In tt'J'I'il tI('ro \\'aninkp, IIIIC psI intel' \\'alel'O\\'e et
\]hialll 1'1 Eltll'nillll, id('Jll comites tnlam ,Iecimam hahe-
hllnt ah ('pis('npo, pl'CtC!' lliIJam :\lalkl' ,'um snis ler-
mini.., 1]11(' una est cll' ('urii.. l']'ise!)Jlillihns c1: all (Intell1
Ilcl,tinel n acl'llmgellsis 'l'edesif', l,t ]'I't'ter 1ll01t'tI(lillUlll
eiustlem Uilll' terlllinis ab el'iscoJ'o J Il'illl'ieo COlIsl1'uetulII
c'l I'l'et1'l' uillam llrl'zegol'e, (11Ii1Jl1 (
olles('all'us I:a(
('hur-
{.!;I'nsis ('l'iseolHls ilh l'istl1'll1 eOJllil ihus pro XX X a marcis
pnri mg1'llti ('mit 1'um tel'lnillis a,1 ('311111'111 uillam iure
1'l,.'lilll'lItihllS in agl'is I't sallis, ill pl'iltis ('1 paseuis, iu
a(lnis ('t piSl'iltiouihns I't ipsius nille 11,'eilllis. Iluius l'ei
tesl,cs suut ipsi t'omiles IIl'iul'ieus l't ßI'I'ual'dn", iI (Iuihus
ellll'ta cst uilla, (!lli }lro eoh('I,,'dilius suis lllanu il(l
mallum epise!)"o (:. lH'!)lllist'I'unt, 11'11111 eam ah omni
imlwtit i.1J/1' titll,litt", e'petlil't'lIt PJlisroJlo. Teste.s etiam
MUlt: Eilht,..tlls I'rl'positus in f)anllt'lIh("'gp, ßl'l'II3I'clus
sa('l'rtlos l't I1cilll'ieus lliacollus, ('iluolli(,i HiI('ehmgellscs,
('omus 1'1 ('nlll'adus militcs ue Uacehlll'g, :-;egdJOuo
miles de \\'ittf'lIhul'g, lIeilll'ieus sacl'r cll' DUlIll'liz, \\'il-
IJ'halltlus sa('('r cle 1\la]],,('. 1I1'iJII'ieus Kllut. llli]es cl
IIl'I'IIlallllllS ('aU('cl' ct alii IluaJll ]'llIl'es.
nies es Zt'hlltenregister, im Uriginale im eOllial- Buche NI', I.
d,'oS Hisllllllns RaIzeburg im bischüllirh-ralzeburgischen Archh'e
7.11 Nt'u-Strelitz, ist unter dem nisr.hofe l
ouschalk von Ratze-
burg, 122!1- 12371, aufgenommen. Nm'h der I
r\\'iihlung dieses
Bischofs DlUSS das Ht'gister angefertigt sein, da der Bischof
in demselben genallnt wird; ferner mßlos es vor dieses ßi-
lirllofs Tode enlworfen sein, da die beiden klöster Eidena
>>>
10
111111 Hehna (123j) weder mit Namen als Klösler, noch mit
Zehnlen \'orkomlll..n, I
s f;illI diese erkunde :llso hiemach,
11 nIl n:lc!t den Schriflzii;en ohne Zweifel in di.. e!'ste Zeit
des Bischofs l:oUschalk nlll Halzeburl-;; vgl. Am"! nas
ZehnlenI't';ister lies Bislh'IIIIS Ratzt'bll!'
, Scbünherg, 1833,
ulld l\lasch Gescbichte des Bislhllms Ua!zeburg, S, 13:J.
NI'. IV.
(Je'/' Bischof B'/'IUlIlJ(l1'tl 'Von Sl'hll'e'/'iJl l'crbi'IUh'l
sidt mit dcm Fii1'stCIt ./(Jlwnn 1'O'Il lJlekll'll-
bm'u zm' R1'l UJl U ' l'llg '/1'1' bist'hüflicheu Zeh1llt'n
in tfr1l sl1'eililJen p01nme'J'sdw7t P'/'ol'iltzcn des
BislhlllJls 1..\'chJl'aiJl.
D. d. SIIJluellkaml" 11;Ui. Allp.'. 5.
.
111 lIomillc f'alletc ct illdiuidlle tl'inililli:o.. HI'IIII-
wa...lus dpi
ra('ia Znl'l'ill('usis ('pi
;('(lpus \ lIill",'
i,
clu'ist ifid,'lihu
"H'S('IIS s("fillt UIIl ill
l'c('t lII'i" in 111'1')lI't IIU 111.
(' r(,I'lIm g('stamm m('JUOl'ia ]11'1' SlH'('('
:o.iIl1l h'1IIJ1t1l'11Il1
la ng-III'S('ilt I-iJla('ia, 111111 i 111 I II'''U i,lt, 1IIIJllillla f'oJt'I'da
S("fiptllrmtllll sihi ('IIIISnPllil ß,lhihl'r,' )'('ml'tlia, '\"Ium
iliullIe talll fUIIIl'is, (1" 11111 l"'PS('lItihns ('
s,' 1I"luIHIIS,
'1114111 ('11111 11(1:0. 1'1I
M.
iollelll t('I'mill"l'UIIl ('pisc'opat lIS
lIosh'i U('I'
IIS U) lIIill IInhis ,II'hit am cf. 11 ]ll'illla fuwla-
('iolle ('('(,Iesic IIIIl-itrc as
ig-lIatam I't pCI' illtli('('s s\'tlis
ilIIlIstoJi(.(' s('pills lIohis a(lilltli('alam [ll'Ol'ft'I' l'0lt'lU'ialll
lail'lII'lIlIl 11"lIIi1ll1l'tUII 1-i('ili",'1 U) 111 i 11 ('lIsi u 111 hm'lI'lItls ill-
tral'(, 111111 ]ltlSS('IIIlIS, 11il('(,t IIS lilill" lI"hilis tlmllillll
.r"hanllcs .l\lagllnpoll'lI:-.is. z('11I ill
li('i(' Ilu('hlS ('t 11 sl'lIill-
rihul-i tl'I'I'\, !-oue pt
(...illlis lIoslris sUIlil'iPlllf'l' ill
lrut'tu
,
>>>
t
-
1l
lIi,lt.ui-. f'('('lcsiam lIo:-.h'alll ('IIIH'lIIitl'r lesam 1'1 mUli i
s"hlt'i" clestitutalll, acl I'P('IIJI('ranclos h'I'lIIino
ee(']e,..i(.
1I0sh'e lillde Jlobis ('ollsiJium IlI'cstitit ct iuuamell. Nos
11('1'0 lalltIribur-; suis gmla uolcutes uieissilutlilll' J'CSI'0Il-
Ih'J'e, dl' ('olllnllJlli eonsilio ('apil u1i et 1'l'(']atlll'lIlII JllIstwrulII
('11111 cle('illlis tt'('I'arum illm'ulIl et a]iis (Iuibusdmu bonil'o
talit('I' CIllU ('0 tln"illlns (IJ,tlinalltlum. Qlla,h'ingentos mall-
sos primil ns tlc tota deeima in t('I'ra C) J'spanie, II/'oul
sua pst, tlf' 1I0stra ('oll('essiolll' ]wlH'lJit; iu reJillna uel'o
11('I'ima, h"nil'o 1'('('lesi3l'ulIl £'t lIullis aliil'o e'(,l'plis, lIletli-
I'tas sna erit ct llIe,li('las alia ad usns 1I0stros 1,,','lilll'-
]Iit, I)e Ilote )l3I'I'odlialiulIl eedesiamm, prout dis('retis
uil'is uisum fuerat, Ol',liuauilllus (I'liltuor mausos ('lIilibet
('I't"lesie lilJerc assiguatos. ('(lJI('('ssilllus ('ciam ('idcm
thwdl'('illl m:msos I)rope Ulllwliz I't Iluahwr pro)le
uilJam Yilistiz, )11'0 (Il,ihus sedet'illl JlJansis Olll1le iUlli-
('ittJll san
uillis ('1 11011 sallguillis ct vlilitatt'JII, IIU(' 1IU1U'
('st et in Ilostel'U1ll esse l)Olerit, ill lIi11is Yilistiz, Hobe-
liz t't ""OIl'Hk£' all usns e(',.I('sic uor-;tre et ppis(,o)li dillli-
sit. omni ('.,actione (.t peti('iolle a (l"mino tl'rrl'. dal'ift'I'II.
.ltluoealo et illSorUIlI HU\I('iis cessaut{.. 1\lcclietaft'lI\
(
('iam dl'('ime in tt'J'I'is Lusilz cl (;utcelow ct totam
cll'('imalll iu term ]
assall !'idt'm ('lIucessimlls, tf.,...is
clomini '\'itzlai IlI'iucil'is Hn)anomm et domini Hal'llut
(,t tl'I','a 'Y olp;ust , I "'0 ut dit'fas t('I'ras ill JHlss(.ssitlllt'
IIUlIt' hab('lIt, ill {Iuihus lIoLis tota dpl'ima :-.illc i)ls"
[iml'(',linll'lIto?] ('puit, ('''\('I'ptis; in I"t']illuis tenis 1I0sh'i
f'pis('opatus, si (Iue snnt a t£'rra sua Lnsitz per d('s('eH-
sum P('III', pr(',lit'li.. ('xI'Pl'tis. ('idcm JlJetlictalem dl'('illll'
I'onl'pssimlls, tali :lIlieela ('01Ic1i('iolll', (Iuncl (Ini('cIUi,1
illl'e 1'1 s('lItellcia 11 0:-.1 ra CUiHC('l'e poterjlllu
, ijlSl' 1Il1'Ili-
>>>
12
f'lalern et 1I0S meelietatem JwbPl,illlus; (luic'cl'li,1 UCI'\)
cl't'dirtu
d"millus eOlllm I'ebelles J1olf'JI('ia
ua ct
JU';J(,hio I'eelllari euicerit, lI11'dietas JlClhis ct eitlelll medi-
etas fI'lIlam'hit. 111 tel"l'is ul'rn J..nsilz ct C)I'sl'allic (IU/-
enllclue cOlltuma"X mi1es Uf'1 (ltlalist'IIIICI'Je !JCI'solla pro
l't'telH'iouc decime lIostJ'e iusta ,;('utellda lata t''\,.cClmmu-
lIi('atus ftlf'l"it et non satisl'ccerit, a 11U1II'io IIOl'tro et
:uIUH('ato il'
iu
311 concligmulI sati
f:l('tioßC'm iIlUa(liahilllr.
lJf'e autem oJUllia IIOS ('UIII c('('It'
ia nostra C't dietus
II0millllS .Iohalllll's emll suis lIIilitihns subs('riplis, (Iui
huius I'ei lt'stC's, iUl'amcnto ct liele data ('0 11 fh'JU,lUilllus,
(Iuoel iurmllt'Jltum
U(
('('ss()r lIostCl' ill C'!..C't i Oll(' sna
I'I'eslahit, ita (PlOt! Jlul1t1s lIostl'tlm ('11111 ali(IUo allversa-
riOl'lll11 sille altcrius uohmtatc ('CIIII!J0si('iOlIt'IIl faeict;
(IUOII si eil' parte' domiui .JoLauJlis ('ulltJ'mitllll fal'tnIU
fuc,'il, lIlililCs, (pli ista iUraUl'l'lIl1t ct pl'omist'I'ullt, ael
lIlallclallllll Cl'is('0J'i ('iuitatcm Z,U'rilll'tlseJU illlmhullt. et
illcle 11011 (''\ihullt allte satisfactiOlI!'1U ('oJlcligllam et
rcuorar'iolll'l1I uio]at C 1'01l1I'usi('iullis; :.i autern de I'm'fe'
l'piseClJli c'Cluh'ariulll facttIm fUf'I'it, i)lse emn
uis eOllea-
uOJlieis a diuillis aLstillehit. Promist'I'ulIt I't iura-
u c I' U JI t h ii: 1IU"; ('11111 callClllic'is Jlostris Zm'l'illetlsihlls cl
eI()JlliIlU
.Johaullt's
lagIlClI'0Jellsis ('11111 111 il i ti h u" islis:
Thellf'lIo df' (;oel..buz, GOllef,'iclo clapift'ro, SygehoeltJIlI'
elf' 11011 h 01'1' 1', t'CllII'aelo (lI' Suitlge, ThYllc'rieo dl' D
howe,
EkkeluU'tlo Gallo,
obatme ne muuU,?an, .'"halllle
de Uahy
e, \\" el'llero Yazckc, Tbetleuo eil' Hcgeceelo.
UcrtClldo Py('ht, Nicolao l)ulen.
Ego (;crharelns dei gracia lll'emeusis al"cltiepisclJl'us
eUIll })relat is, (Iui ]mius rci tl'stl'S
;amt. scilieet ('UII1
I'I)i!;co)lo HacebUl'g(,lI
i. epi!'o(''l'o Lubecellsi, ahbatt' eI..
>>>
13
))ohllr:1I1. I'l'eposito de ('allll'o) SoJis ct e..desia ZUt'ri-
11 ('11 si a(l ('()I'fohorantlam ]millsmo,li fnrmam ('IHnl'()si('iouis
nomi",' f'('('lci'oie Jlost!'c (.t Jlosl1'o si
illum uostl"lun al'po-
f'ui"ms.
A('la !oount h,'c anno gmcil' i\I0f'('oXXXYlo. iu-
clil'tilHw Jlona; Ilatnm in ('ampo Solis I)er maJlUi'o
Heine,'i ('ap('I1:lIIi Jlostri. nOllas Au
ui'oti.
Abschl'iflell im (:rossherzo!(lichell Archive zn Schwerin, Ge-
t1f\II'kt in nre!(er Cod, Pomer. }I. ) n.
..re
er hat .lie (T I'klllllle \'om .I, U::W .Iatirt. Absdniften
nndl{"geslen nach dem Ori
inale von dem mel..lenb. Kin'hen-
\'isitations-Secretair nano Clallllrian lind die Indiction zen-
I'n fiir das Jahr It:Jti; t1ie Zeugen den\f'n ebenfalls anf
dasselbe. Das Ori
inal ist \'erloren. Eine iihnliche llrl..nnll..
fiir d..n Fiirsten Borwin \'on Rostoc,," ist e(,enfalls \'om
J, 1236 dalirt. Im .I, I ttti lönnen beide l' l'I..nndl'n nicht
a'Is
..stellt sein, da Borwin I. erst im.J. 12t7 slar(, lind
Reines \'or ihm
estOl'bcnen Sohnes Heinrich Borwin 11,
Siihne mehrere Jaht'c noch nlllt'r \'ol'lniillllern staßlI
n,
\'On oIen"1l 111111'1' oI.'n Biir
(,1l keine mehr vOr7.lIlollllIICn
sl.heinen. Das Anftreh'll 01"8 Erzbisrhofs (;,-,'h",'ol "1111
Bn'men kann bi..r nirhls entscheiden, da (:erhart1 I. 1211 -
121!1 und Gerhard 11, 12211 - 12
)7 nnmittelbar hinter ein-
ander das Erzbislhum regierten. \' gl. Lisch l\le\"1 Ur\". 111, S. S6.
Nr. V.
Der Fürst Jokann von IJleklenbllrg befreiet das
Kloster Dargun von lIllen Lasten allS dem
IJO'1:fe Cantim und 'pier Hufen in Slassmv.
1). d. I
39. A fll'iI ::!s.
In nominc saucte {'t iIHliuidue trillitatis. Ego
Johanncs .l\lagnopolilanorum domi.nus tam }'resenti-
Lus, quam futuris in I'erpetuum. Quoniam mt:lIs homi-
-
>>>
14
milli lahilis IlIl'hilli 11011
uffi('it 1'('rUln, ut lI()i,lt'l"
a
valt'at tt'lI(I('i IlIl'lIIlII'ic COIIIIII('n,lm'c, Hl'ecss;...io, (Im'
sub telll'l(lI'e fillllt ]aLili, IIC in ohliuillllcm ('adalll,
IiUcl'is el tes1iblls I'Ohlll'a 111 111". Ea )I,'ol,II'r Jlotum f,u'i-
I11IIS IIl1i,U'rsis. (1'1Od 1IOS ('lausll'II lJar
uu ('t ti'all'i-
hlls ihitlelll uillaJII t'aHtim, (I'WIII a .'ol13l1l1e Ile
lI[ul]Jalit n(Jhis ('Ollsf'lIticntiLus clIIl'I'at, ('11111 tlllllliblls
tl'rmilli,.; I'ollis, I't (I"allllll' m;lIIsol'o in Stm'ts(J" (',
(I"OS Ernwgar,lis 111'0 alllllla mariti sm Ue,'t01cli
litl('lis Jlo.;II'i eillt'JII ('c('It'
il' ..htlllil, lihe,'1' ct sille
mIlIli lIe'l.ali'IIIf', IIl'LiulII lIi,lplicct. f',lifiea1ioJl(', 1'011-
lillJII ]losiliollp pt OIHlli e")lf'tlifillllt', ita IIt Helllllll
«(lIi,I'I"aJII f(l('iaut P'I. dehito, lIisi soli deo, JllIssidcrc
IwrmiU;lIIus iH 1II'I')letllllm. J
I IIt hel' dOllatio 1I01'ih'a
hiistll'JII mallcat ct a JllIl10 peHillls in'iletUl', ipsalll
liUeris l'l si
iIIi lIostl'i IIIlInilllinf' tlu"imus CUIIIIIIUllil'l'.
Tc s t t' S !'unt: Gu,lefl'iclus ahhas ,Ie Duherall, .\d.l111
pre]losillls (lI'
ouu t'la[ u]
tt'O, J
allllll'rtus sa('el'llos.
Gf'I'II"llus d;lpifl'r, ('(Juradus dl' Zuillga, g)of)lUmts Oe
JlIIulsnn, B"I'II,II'IIIIS, 1I1'1"IIHIlIlIUS d.. lIakf'lIstl'tle cl
(,(,tCl'i (IU:l1II pI ures. DatulII mmo grafie .M O('CO XXXIX 0,
(Iuarto ka1cmlas Mai.
Nach dem Ol'i
inalc im Gl'Ossherz, (;eh. 11. I1alll't- AI'chi\"e ZII
Sl"Il\verin: auf einem Idngen und schmalen Per
;ltnent in
ehlt'r gl'Ossen lind sehr fl,lten l\linllskcl gesl"lJrieLen; die eill-
zI'lnen Sl"hriftzii
e VOll deI' Inse anlliegendf'n Dinle fallen
leicht ah. An \yeissen linnenen nillen h1in;.;t das Sie
el des
J.'iirslen ",ohann mit dem
liel'I..()l'fe mit dpn halleral'li
ell
\' f'rzierlln;.;en alll !\Taille. (;,'drllckt in Lisch !\lel..lellb. Urk.
1., 1';. 59.'- Canlim ist dils sl'iitel'e Lehnenhof,
-
>>>
15
Nr. VI.
l)p}' Ill" rz0 !l lrm'fislfU' VOll PmmJll'1''Jl, l'on/iJ'mb'[
d(l.
KI()sLf'}' Eltlena bel G}'I'ifSJI)(lld.
n. cl. Uemill. 1:2-11. .Tlllii 22,
\rmtizlawlls cl ('i gl'atia Slauorum clll' oUlllihus
Iw 11(' I'agill:llu aUtlilll1'is s:lllItCII1 ill IIOllliuo. ('UII1 1'1'11
I'0s!oc Ullsh'o - Uluuilllll ('I'I"II'siat'llln liJwlllt'l' uelimus 1'rll-
fj,etihlls illlllliu('I'I', lih('lIti:-.simc taml'n ('ius ('('('I,'sialll,
(IUI' slllllmi Imll'is filii liJia e:-.t ('t lIIalt'I', IIIIstl'O solatill
(hl'l.ill1l1s 11II1I00'alul:llll, ul (Iu[ 0] ipsa lIIailH'\'1II I'rl'roga-
lillalll ohtillpt apull ,IOllliuUIII, ('11 I'l'r il'sills illll'I','t's-
I'iOIlt'1II allll'liorelll ill o(
ltlis .lIlI'su ('hristi m(']'('amur
1-!:t";I('imll i 111 1I'lIi 1'('. }:a 111'111'11'1' llt1IUIII ('ss,' 11II1u1IIU"
uuillt'l':-.is tam 1"'esl'lItihu:'ö, (IualU fUUII'is, (1IIII,llIos (.('...1'-
:;ie IlI'alc "\ iI'
illis ;\Iari(' in 11) lila l'"s..t'sI'il,m's al'
libel'tates, (Iuas pate" uostel' Kazl'lIIams siup fillel('s
Ilui('lIIUIIU" illi ('oulllll"'lIul ud ('oHalas ah aliis ('Ollfh,-
lila UI'I'IIIIt , cidpllI P\'I'IU't,w ('(Hlfil'lllaIllUS, (11U1S pl'IIl'riis
('lII'anilllUS e'prill1('I'1' vU('ahulis: L(wum jI'SUIlI, ill 111111
('lau;tl'llll1 sillllll ('st, ('11111 omllihus Jwrlill('fI('iis sui:-.,
IIIl'um salis, "\ iHalll \\' at';H'l', \\':IIIP:lt ('UIII p('I'1 jw'u('iis
suis, ('um 0111 11 i si1ua Ustllle :illtilluUIII rastl'UlU (;:II'clisl"
Lesniz ('t siluam ullra ('um IHnllihu
],('rtim'lll'iis; iu
\Vostmzlll': tl'rl'as Uarsill 1'1 (;,'hestniz, QUPS('Ju. (;, is-
do\\,\, ('um (J]lIlIihllS 1'('I'lillcUl'ii:" I'nJ'ulll eu1tis et jlll'uhis
I't IlI'at is siue si1uis ct I'isl'ariis; I'iuu]um ('amelli.l in
Utl'all'lC P:II'tl' 1'11111 ('uhis cl iW'lIhis. merlil'tatem si1uc
illter ('otze('owc ct lIi1,Jam fluuiuIll usque a,l riuulum
Zwillgam, Ilui l'iuulus in utl'aque pm'tc pcrtillet eec1t'sie,
-
>>>
16
nhra mOll'lUlillllJ1I :111 P(lJ!tl'S I't nS(IUI' ultra ('ultos a
l'tIs
('t (,illlI])OS })il'
eeuwe I't .Malllseesse cctews(1I1f' :Igws
et \'il'guha ihitlem 1lPl'liueucia. ('o]ouns {,t olllllium
POss('ssillunJH istarulII, (Iui lIUlIC iu tenis c(,("]l'sie ]mbitaut
upl ill ]hlstenun Iwhitabuut, ah omlli Oh
t'lluio, Ilet iei-
nllihlls et e']lI'tliC'iouiblls, eastl'OrUIIl siul' ]Jolllillm 1',lifi-
caf'iouibns ul'l tlcstl'llctiollibus ct :lIhllll'atia ('oustituimus
liberll
et
oll1tos, ita ut JlPC nllhi
uec [(luie'luam
JIOJlIiui] spruiaut, s('t! soli I]P() et ('('('1I'sie. PeI'JuiUilllllS
(IUO(I"C 1111'11111 rerum UI'lIa]itllll illfra h','miuos abhati(',
(IU()('i('us et IIhi U",'csse f'U("I'jf, libcl'e ]mb('I'i, ut (Jlli-
c!lJHluC ibi tillU proJlI'iis ('()Iollis, «(lIalll e:-.tnulf'is a('cesserit,
eUlII 1)3('(' ueuiat et l'I'I'l'dat. J-Illins rt'i te
tes sunt:
"'enel'allilis dlllllinllls ('amilll'lIsis episelllllls Cnlll'allllS,
cloJlliuu
l':icolaus ahhas de Umgllu, !lolllillul'i . \lIdreas
ahhas Jlilllen!'.is, .rohalllll's ))allus, .rOlmllll('s Turiugus,
gjof)luuu:a Oe mllUaatt, A('la Mlllt ab iu('aruatiollc
dOJlliui hel' allllll ;\'1. ('('. XL. i., iUllil'tione X]]][a.
e igitUl'
ill Ilostt'1"II1II super I'I'ellli..
is uubitlln :lli'11Wt! haheahll',
hallc ])agiuam sigilli uush'i iUI"'t'ssiolle siguatalll I'l'c,li(,te
eeell'sfe in h'st U 1111111 i 11 111 ualidlllll el'O
al1l11s. ))ahllll
U) lIIiu 1"'1' IUalllllll Arl uii uutarii uosh'i, Xl. kaleudas
Augusti.
Nach dem Ori
inale illl
ölli
1. Pro\'inl.ial-AI'..hh e zu Steflill;
berichli;.;' Ilnnh 111'11 1I1'I"rn I)rol"".sor 11", 1\lIser;artl'n zn (;I"eil"
-
walt!, ])a
Ori
inal ist :1111" I'ine/ll weit'hen, abgt'ril'hl'lIt'n Per-
gament in einer grossen, ziedidwn Minuskt'1
es,'hri,'ben; die [ J
einr;..klamJlJel"leIlSlelICII sillllnnUar. Ias Sicgf'1 ilStahgerissen,
(;edrucJ..t in v. Oregcr Cot!, (0111\,", 11, 21
I,
>>>
17
N"r. VII,
IJer Bisdw( LlIllolph "'on Ratzcbm'fl ,'erlallsdd alt
den llilln IJ("J'nhar,z 'lmn Camill dCll ZelmlplI
1'01t 4 Hilfen ill Jlohalm gegen ,!t'II Zelmtl'll
1'U/t eben so l'iel Hllfelt in Ca'mill.
U. 11. Campell. 12-1H.
J...udll11llms miseratiune diuina Ua('ebur
ensis ('pi-
S('o]ms olllllihus llre!o.('lItf'1II paginam ins)lel'turis salutf'm
ill co, qui sallls est omuimn. Quia grayl' nimis pst
lestaute sCl'iptura ct tli.uiJli di
llUm auimaduersioJle illdi('ii
habetlll', qund laici quidam (IU,,,I sacenlotum est in ecde-
"iastil'is rebus usurpant ct defiuf'nt iniuriose, pia ellll-
('essit matl'r f'rdesia, ('1IIn di,'li ]ai('i p('r imp('IItI('n
pel'il'lIllIlU allimanllll l'e"titu('I'e r('lmant., usul'pata r('('II-
lw,':ui lil'l'af efiam 1'",liIlIl'IIIIII. Hili(: "sf' (j1w" nutum
volulllus esse, quod nUll 11nmillus TI eru 11 ar d u s 111 i] PS
d i c t u s tI e ( , a 111 i 11 dc('imam quatuol' lIIaU801'l1111 iacelltilllU
ad dictam lIiHam ('amiu, quam iu felHlum tcnebat, illil'ite
a1iena..e litulo uellllitionis omnibus modi
illtendebat, nos
atteud('ut..Ioo, psse a dmniuo institutum, ut all eos S]wctl't
onmis dpeima, IllIi t) I'um leuiliei geueris gererl' coml'ro-
bantur, at!misimus, ut dumiuus ßertoldus, Uac..Jmrgpnsis
ecclesic ('all,mi('lIs, ol"'l'is il'sius ('cdesi.. curam gerens, d..
dl'lIin'iis ul','ris ('lImpaJ'art't, ue perirulose uhcrius in laicmll
transferrctHl', IJf'I'Iletua1itpr conredelltlo, ad stl'urtunull
mouastl'l'ii de dicte deeillle prolleutihus fl'st alll'aJ 11 I 11m ;
set! (Iuia 1II'0pter prefate uiHc nimialll distantiam dini('ilc
pst lll'ee
steuti operi ccclt'sie IlI'cimalU ('u1li
I'I't' tam
rl'mote, iu totid('1II mans01'llßl decimam iu u i] I a ffiuItfJlxn
von Malt.ahn.ellc l'rk. Sam ml. I. :!
-
>>>
18
tlimisirnlls. pro eisdem nohis ]1J'iorllm mansorum rlecimam
retinentl". Testes hllilJ
rei f.'lctc :mut: prl'po:o;itus. Vl'ior
totllJIl(JIIC Uacebnrgcusis f'('clcsie cal'itu]ulII, Johanlll's
fo.:lePfllos dc Nu..cp, '1']lt
odorieus ScakemallllUs, lIer-
mannus de llluchl'rp, militp
, I't a1ii quam l11ures tam
]aiei, f/u:nn ('leriei. Datnm in f'ampen 311no domini
1\ICCXL VI, pOlltificatus nostl'i allllo decimo.
Gedrnckt in v, 'V.."lllhalen 1\lon. 11" p.2079. -- Hiese Urkllnrle
isl, ausseI' d..m Zehnt..nre;.;ilSter, die ältesle üher das Dorf
I\lolzahll, in Ilel" Pfal'l'e Schlags,IOI'f, im Stifte Ratzehlll"g
;.;ele;.;en. Es Ist mehr als wahrscheinlich, dass diese
Horf
der I.'amilie :Jloltzan deli l\'amen ge
eben habe oder umE;p-
kehrt das Horf von dieser I,'amilie den N'amen herleile, da
llie Familie 1\loltz;m zu..rst im Slifle Uat7.ehul"" lind zwar in
oI..r "farrp S..blagsdorf, oder in der N'iihe d"ssl'lhen, im Land..
(;adehllsd" auftriU lind erHt i....i Gelegenlu'it ,Ier ersten meklen-
hllr"iscben LandcstheilulIg (11m tt:llI) in den O!lten ]\le"lenbllrgs
lind VOI"JlOlllmCI'II gl.komlnen Zll sein "cheint. Die \'t'!':mlm;sung
zlIllieser 'Vandernng gab wohl der Zehntenstr..it des schweriner
m"dlOfes mit dem Hischofc VOll Cilluin (\'1'1. l1rk. Nr, IV);
zu dieser Zeit kam allch z. n. The,lev \'on Gadelmsch in
,Ien ßesitz des J,andes Lohz, Zur :ll.it tier AlIsstl'lIl1ng dieser
Urkunde war nach dPrs..lben 11i.. .,'amilip :\Ioltzan nicht mehr
im Besitze des ra'7,ebllr"isclll"n Dorfes; allß"allend ist, dass
nehen ,11'01 Riller ne r n ha r d \'on 1\llIlIs,"an dil' lUtter Her n-
hard von Camin IInrl Hernhard vo
'Vigpnthoql (Arnllt
Zehnten-Heg, 11. 12) in der Pfane, in welcher die lIIolt7,anscben
Hesil7lmgf'n lagen, \'orkommt'n.
Die mIeren IIIImmerschen (;..s..hio'htsd'1"eiher setzpn d..n
N'ilmen des \'orllOmmerschen J)orfes IU 0 I tz a h 11 in der N;ih..
von Cllmmerow mit dt'1D ["ilmilil'lIlIillllcn in \'Prhindun,; IInll
leiten, wohl mit Unrecht, den }'amiliellnanll'n \'on llies..rn
Ortsmmll'n her. Sl'hwartz lJist. finilllll princip, Ullgiae, 1734, [I,
172, IOa;.:t: "Gens)lolzahnorum e.. un,i1luissimis atljlle I,raecipllis
"....lIlI'raniae nohililllll familiis ('st lIuml'nfjlle e.. villa ]\10Iz8hn,
.,llu..e :,d Ilarochiam Schwichteflller
I'ns"m b}'nOlli Dcminf'nsis
"pel'linet, dllbio IlroclIl assum"ir, di;.;nita,e lIIilr!l..hallatU!. hilel'e-
"dilarii I'Pr ,llIl:atlllll Stetinensem insigllis".
.
.
,
--
.
.
--
>>>
19
N r, VIII.
Vel' P,i1'sl .Tolwnn "'on
Jleklenhm'fJ, "11' FÜ,'sl
Ni('olall.s 'VOll lI'('rle mul dn G1'fIf Cmu'"lill
'/'011 S,.]m'rrill t"isle71 dem Bi,o;dlOfe Rmloll'lt I.
von 8,.]I1I'e1'[n 11.Utl dem Rille)' Jredekiml "on
11alsle't'ell U1'felule für Ilell ,/'011 diesen ge-
fangenen FÜ)'slt'1IPl'ibislOlJ "'Oll Pw'cltim-Ri,.]llll-
berg bei des.\'eJl Bef1'Iillllg, 'lJeroiil'gcll sielt fÜr
die E1'helnmg de1' lJischo{szelmten llUS den
Ländl'rlt Pureltim. und Plau. und 'l'erpftimlen
dem Bisdwfe fÜl' den ilmt 'I'OU Pribislav zIIge-
(Ügt,," S,.]lful"ll 'l)on 400 lJlm'k das Land :n'is,.hc1l
dem Lande /]iit.:OJV mul d,'m Flusse lWttlcnif:,
m"ldu's Ut)' IIer1'sch"fl Pribislal's gehörte.
1). ,I. nützo\V. 12:5. Bel'. 2!1
Johanne", dei gratia dominus .Magnopoleusis, l'iicolaus
rle 'Verle, (;uucelinus comes Ih.. Zw('rin ct corum fiJii
ill l'el'll('tlnull. l'itJtum esse volulllus \'uiuersis, qUOll
CUlU cltJlUillUIIl Pl'ihezlalllll ('('pisset domillus nüster
HtJtlolfus I'pis('\lpuS Zwel'iuensis t't aJillU:lmlliu I'aptiuum
defilH'I'ct, a,1 ]ihcrati(HlI'JII ipsius domino Jlostro I'piscopu
prcdil'to t't eCI']csie ZWI'J'illcJlsi ct oJIIlliLus su('('cSSIH'ibus
suis et ('alltJllici.., (Iui 11111110 sunt lIel (Ie cetel'O cl'unt,
I't domillo ". cclelilldo Iliclo dc 'Va]slcue cf suis filiis
ct heredibus ct scruil'lItihus, qui ci,lcm captiuitati intel'-
fuerunt, et onllliLus, Ilui 3lL'\.ilio cl cOlIsiJio ad hoc
I .. t . I ,
mall um I'0fl't':\.erullt 31 mtJ'lcem. ('au IOlIem, (IUC orvc.p ('
vulgo diritur, sub fielc lI11sh'a pt imamento pJ't'stitimu'"
2 ,-'
-
>>>
20
I'ro nohi
pt nosll'i!'. herf'dihns I't pro omnihus. qui prO
nohis farl'l't' '11'1 e1imith'I'c vohll'rilll. ila dumt.."..I. cjlulIl
e('clcsialll ZW(,l'inellscm cl OIllIlI'S IlI'edil'tos ill noslt'is
f''-I)ensis inuabimu!'. cf lIlanu tt'lIchimus \"ollh'a tlUf'mlibct,
(Iui f'am Ifd I'OS propier hoc iml'f'tiel'it, impellicrif ucl ill
:llicluO IUnll'sfaucrif. vt promi:-..imlls fiele cI..ta 1'1 inramclllo
1'11111 filiis nosh'is cl v:lssallis ('I aliis multis; ctiam qua-
li..(.t11l1lnc ('ausa IH'I eoult'ouel'..ia siue l1is",cJl!o,io intcr
1I0S et \'cl'll'siam ZWl'rilll'nsl'm nriatur, I'a ni('].ilominus
ohs('J"U..himns. SceUllllulII formam (tiam, composiliollis
inter clOlllillulIllloslrulIl episeopuJU f't e10miulIlII Prihezlanlll
prius cOJll'cJltam dl'cimas ccdesie ZwerilIl'Jlsis iJl lerm
Parcll('IU £'t Plawe inlla,liabimus "in
u]i!'. mmis, emn ah
t'pi:-..rllJlo et e:l1Iollieis aut eOl'um IIlIlItiis fIH'rillllls
'('Cluisifi.
In re('olll'l'lIsatiollt'm elialll gl'auissimlll'nm , 1:11111'11 OI'U 111,
clUt' Ilomiuns Pribezlaus I'e(']esie ZWt'I'illcusi illtulel':II.
ohlio'anilllu:-" ('um volnlltafe e10milli PI'ilH'zlai t'edesic
o
Zwerilll'lIsi tCl'ram a tel'millis J;lItsowe u:-"(Iu, l\1i1niz
ftuuiulII sil:nll ct l'artel1l r-Ia
lIi H:ulclII et prt'e1il'li tluuii
secumlulll tlualltitalcm ril'l' a,li;u'('lIlis eUlJl ollllli vtilitall'
1)1'0 quallrillgclltis mardlis dellaJ'inmlU, ita uilh'licet ut,
si il'sam terl'alll nOIl solnel'imus a festo lIatinilati:-.. domiJli
]II'o"imo uenturo ad e1uos 31 111 os , iJlsa ad t'c'\"lesiam
Zwerilll-'lIsl'm, sicut dOlllinlls Pl'ibl'zlaus e:nll ]whnit, emn
omni iure, iuclieio ct r-cl'uicio Jlcl'Jlf'tualiter JlI'I,tinl'hit,
Elccto (.tiam epi!'.eoJlo. Jlromittet eomiti Zwel'iru'Jlsi ad
lIlanns no!'.tras, cluo,1 in isla rausa IIOS inuahit 1'1'0 pos:-..I'
SilO, "ielll e10millus Jlos!t'r episl'0l'us UOlllllfus ('nm suis
\('anollieis ('t ('asleUalli 111' HlltsllWC lIohi!'. J"'lIlIIisf'rullt.
All hel' i
itur omnia rohor:l1Ida et illuiolahiliteJ' ohscruallda
I'resf'lIt{'Jl) JI:lginam si
iIlorum noslrorum tl'stimollio 1'1
>>>
21
IcsliulII ill
c'I'iptioue ft'('imus eOllllllUllil'i. Egli .'ol1allllt'..
eI()lIIiIlU
l\I1IguO(lo]clI!:i
(lromisi sub fiele ('11111 filiis IIl1'is
dOlllillll Ill'inrico ct 1\lIl1'rto, miJitihus C01ll'a,lo eil' ))oh'lI-
h{'('('II. \' olt;t;l'kollc rt EII('I';II",lo. Ego l'ii('oI1luS 1I0l11illU:o,.
tJ,. \\' c'l'le prOlllisi
ub fide emu filiis IIwis ., o]laIme I't
Jlcimjco, militibus .'O}I3I1I1C de f'l'Ol'elill, _\l"IIoh1o 111'
Noua Ec('ll'sia ct LoelewicII Capolclo. }:go (:uu('l'lilluS
comes Zwcrinen!oois promisi sub fille ('mn filiis mei!oo
IIt'illl"i('o et Hdmolllo, militihus 1I('rmallllo elt' llludlel'e,
Johannc de Ualghc, f'olll"allo Ile Euerillght'. Huius
vel'o r('i testes SUllt: 1"'ellOsiti: \\'ernems eil' ZWl'riu.
V o]ra,lus Ilc Dobertill, l\Iarquardus ele UUJle, H('illeru
dp N 0110 l\IonasteJ'io: mi li tc s: }'I'prlt'ri('us Hascuk0l',
iLlIbOlfllfJ JiMOUSf)lIUt, f'hotcmarus, Hl'l'Jl1lrtlus de
\\ a]egc cl fmter suus Hdl11olUus, 'fiderieus ('lawe.
1)1It1l111 Ulltsnwe, Al'ta sUllt ]we anno domilli 0)0. (,Co, LO.
se'tn, 11'131"10 kalc'lItlas J)('('ClIlbl.is.
Ori::;inal .mf Pergamenl in eilll'r kleinen. feslen Minuskel im
Grossherzoglichen Geheimen- lind lIaupl-Archh'e ZII Schwerin;
die :
Sif'gel, welche 0111 Pergalllt'n'slreifen hingelI, fehlen. Da
das .101111' mil 'Vl'ihnadlt hegallIl, so ist die Urkuntll' im J, 12:;:;
allsgestellt.
. Nr. IX.
[Jl'r Bise/lOt' llC'l'111arm I.
'on SchlvC'/'Ü, 't,'eJ'-
gleit'hl sich mit ,[('11 PÜr'sll'n JOhllll1t 'tJOIl .lITe-
klenburg
lYi('o!aus 1'on JrerTI' lind Burrvin
'",nt 1l0sllJck" llluue1ttliclt in Be.zieJlIIllg ouf dir
bischüflidw Bur!} Büt.zml)
1'fJ14 meTeller dCl'
Bil.dwf tl(JI, FÜrslen nit.ltt zu sl'h(ulen ver'heisst
-
>>>
22
lind lJe1'spril'lll -' ,zcn G1'Ofcll GUllcelitl VOll
Sdnl'f'l'b. lI'Jul des,;eu Sohn naclt iln'e1'lIef1'eiung
(lIlS tim' (;f'{angcllschaIZ :w. BÜrgen (lieses
Vel'l1'uges zu stf'llen.
H. d, ROltoek. J2(i3. Dec. 6,
I ((,l'UlanllnS, miseratione diuina ZWt'rillensis ecdl''' ie,
\ lIiuersis, ad qUlls ]Iresentes littere perueuel'int, sa]ufl'lIl
ill domino. Inter opl'ra caritatil nUH miuimulU est,
dis(;ul'(lautcs ad ('olJ('()J'diam r{'uoeare, ('um i1'sa caritas
,',u]aute ('uJJcorelia {'ccil'el'e elebihnn Heclueat incremeutum.
SaHe notnm c!'Öse ('upimus, Iluod ('lIlltrllucrsia, qlle orta fuit
illter HII
et eedt'siam HO:o.tram cx vna )Jarte et Hobiles viro",
dumillos JuJwnHem .l\1:lg)wlllllcnscm, NicoJaurn de \Verle,
Burwinnm dc Rostoe ef eorum filios ex altera, voluHtate
(.t rUlIscnsu ('a)litu1i Hosh'i super aCCPlleHtibus, (WO eo
(fuod ciuitatcm Hosh'alU Huttesso\Vc o('cupauer:mt, OI'di-
Hata f'st. amit'ahilis coml)ositio in hUIJ(' lUollum, qnod
1I0S et Hush'; .Je castro sen ciuitatp ßuUl'sso\VP HlllJllm
Ilallll'nll1n di(,tis Hohilihus uel il'SOrlllll ]lOlIlillihus ill[..-
1'f'JIIUS PP)' illcPlIClia uel rapillas, Hec alills hoe eil' Hostra
1I01ullt aft' fh('iet ud ('()fISI'II"'U, ct si fi.)rtc )lei' nos 111'1
1I0stros, (1lIod ahsit, SC'II :lliol de lIostl'a u
untate pt
('OnSCIISlI ip..is dampHulU iufi.'{'l'clur (leI' inceHdium ue]
l'allinas de noMra nnmiliolle, tml(' I'cdditibus tlecimarulll
Hostraa'um, quos hahclUlIs in tf'I'I'a dictorum nohilium,
:i;1 II1l'nSam 1'l'isf'npaJelll 1'('I,tilIf:'ntihlls raa'cbilllus . tem-
)lOI'ill1is )HI"'fI
j'
, qll:un dill halHl('I'IIIIUS rep;iml'" f:'('dc:o.ic'
'Zwerinensis; I't si di(,ti nohilt's nos hwusm'{' yolnerint,
(Iuod com]JO
itionem, (11)(' intpr ilos facta e"'t, "iolaue-
>>>
23
I"Imus, atempore iueusationis emissf" ha]...lJimus quindN'im
dies, infra quos uo
tmm illlltlcelltiam ostenIlemus II(
JII'elllissis. Preterea IlUllum ex hOlllinihus dic'forum
Ilobilium cal'tiuabimus aut captiuulll teuehilllu
ill eastro
seu munitione I'redieta, et hel' eadcm Vf"rsu uicc il)si
Ilubi
promisel'unt, quoll dt' e01'll1ll ciuit atihu
, ('astds,
0l'l'idis, mUllitiollilJUs, tel'ris in honis IIOStl'is t't eccJt',ic '
uo
tJ'e il'si ud ulii nullwll I'l'eiudic'iultI I'(tl'i('ut ud
rauumell, et si aliqui, quurl absit, lIolJis volclltibus
I'eu illuitis, duitatem lluUesowe O('eull3rcllt ad motum
di(,torum lIobi1iultl IlrOCUI'allllllm pt'r inc('lIClia 1U'II'allillas,
ttmc ('a:-.teJlani ßuttes
uwieJIst'.. CUlJI castro ßllttcsSUWt'
se diucl'teut atl dit-t()
lIobiles et Ilui ipsorum c'oadiutore."i
(,f'UIlI, don('c iUi, (Iui ('iuitatem oCl'UpaU('rHllt, :11" ipsa
rcced:lllt et dallll'"u satisflCiallt., (IUtHt fcce!'lmt, ct hee
cadem faci.'nl (,t11lsulps ct opl)idaui ciuitatis ßuttel'ol'oowe,
si caslr'um ab aliquibu; fuerit occul'atulII, et hoc lidc'
milital'i dicti castellani, cuusules et oppidalli ill1'ameutu
et fitle cOl'porali se facturos fil'lUaUCl'Ullt et promisel'Ullt.
IlIsupel' cfliciclllUS et I'l"UcUI'abimus, Iluud lIobi1es vil'i
dOllliuu
(
uIlCf"liuus eon1l's ct fj]ius SIIIIS, ('um a l'ap-
t iuitatf" IiIlI'mti filcriut cl. sillt I'eucrsi, pl'OlIIiUCllt Ihlc
intc"'lOsita milil.ui et super co dabullt littems SIl:lS, Iluod
rlietam cOlllpositiuuelll nuu iuli'illgcmu:-., et si pel' nos
il'
:l coml'0sitio fucrit violatu, vuluntari,' tune ('0111-
llIunis c1ectio c,'it., uh'ulll dicl()J'ulII uuhi1iulII coadiutor
esse vclit ('ontra IlOS IIt'I illh'aI'f" \ViSlllaI'ialll ('UII1 fiüo
suo, illlle nUll (,\.it.UI'i, lIisi I'l'ius 1 1 ('1' IIOS p.wis ft'llcl'a
cmll Ilir'tis lIubilihus in cU]leordia l'cfol'lIIt'lItlll'. hl'11l ",i
cnstrulll I10Ullm (,(lifir':II'c yuluel'illlll
. iIIuII incipiclllus
illfra bi6llllilllll cdilkm'('. (IUO edili('alo 111allu.. depoJli
--
>>>
.t
sustil1t'hilUu:o. ('iuitatis. I't si il1fra dil.ftuu 1I'llIpus 111111
illccpe,'imus ctlifi('m'i, tUIIC eomp]auahitnr illa l''''l
eric'''
t..rl'e, supt'r (Iuam lIouum (.'lst)'[III1 t',lifi('Hl'i ....hl:'hat, f't
('astrulII antilluum ;1(' ('iuitas iu ('odem statu mllllita
1'('m,Ulebllut, il1 (1"0 ('rant temJloribus UOIllllfi epis('opi
JIUUC II
fiHlcti, )lresentihus post 1I'lI\)lora Jlostra, (luaJII
dill rer!jinwlI Zwel'ilJensis el'l'lcsie hahuel'inms, minillll:'
\ aIitUl'is. J.'oJ'Jl1a 'Ulius coml'ositioJlis f
lcra fuit pr I:' s (' 11 _
ti bus; JohannI' de CropeIiu, Amolt!o 111' .l\i('II)"CI')"CIJ,
.'OhHJlJIP d(' ßUIIC, IIcnrico 111' t'rcnum, iLl1tJ01fO tJicto
JJtoISl1UC, Thf'lIdl'rieo de EkesclJ, Cllnrado d.. Eucl'illkeJl.
miIitibus, t'taIiislju:llnpIUl'ibus. Vt aulem hcc)llellam
"I'tillcllt l'obOl'is fil'ßlitatem, sigilIa nostruJJI et capituli
lIostl'i IIfI'seJ1tibus dll'(imus al'IIOIIt'lIda. Uatum Hostllt,
aßlIO domini mO('CoLXolllo, il1 tli" bl'ati
i('olai, pouti-
ficatus nOl.;fri anno primo.
Has Ol'iginal im Grossherzo
licllPn (;ehdlllf-II- lind Hallpl-Arrhh'f'
zu Schwerin. allf Pergament, hat Siegelhiin.ler IIlId Siegel
"el'loren; tlie Schrift is, eine sdll' clIl'sh'iscl..., slar'" ahhre-
vil'le Minusk..l: so z, ß. ha, das UI'i;.(inal: "tc "ast Uult ru
"castOU
tt", was nach tlem Zllsamllll'"ha"
e in: .,llIne t'aslel-
"la ni Bllllessowiellses cllm c:.stlO UIIHessowe" :lIIfgcW,,'
werden IIIIISS.
1\1'. X.
JJas Atoslt,}' lIelula ,,'er/wuft alt rlie Te,'t{(flllenls-
"(JIt,,'l1'et:!,c1' de,, liihl'l'kl'r IJii1'fje1's JJt'1'lrmll
Velehn'illfj./(J Iiih.Sdlilli/lfll'jiihrlirher llehll11f1l.n
aus d('1t t!('1Il Ritter LIU/(Jlf JJloltsan ahflckaufteu
Klostnglitnu ::11 Volkt'Jlsho!ICn u.nd bestimm'
>>>
25
dieselben tür dir Sdnvestm' mltl Sdt'll'l'stel'locltln
11P1'll'ams
1l11'ldu' im Kloster Hehlla leben
auf'
del'en Le'l('lIs
eit.
D, d. (Ilf'hna), 1269. .fan, 1:1
Prepositus, 1)J'iorissa totusque eonuentus auciJIarum
Christi in Hene omuibus hoc scriptum in:o.pectUl'is sa]utl'/II
in domino sClJlpiteru.1m. Notum sit tam presputihus,
(Iuam fllturis, (Iuod lI..iurieus StclI('eo et .Johallnes
Niger et Hermalllllls Niger, Ilrol'lIratOl'cs ßertrammi
V pldmrinc hOlle mcmol'ic, emerunt XL solidos Lubicen:o.is
lIlouete alllluatim pro Xx.x. marcis deumiorum in b 0 11 i s
nostris Yol('willshap;eu, que unp er (milUus a
domino ilutJolfo ;RtoItaan, (IUOS cJl'uarios l'rpseu-
tahimus dil,tis l'rocuratoribus sillgulis annis in ciuitatc
LIII)('kl' el in die beati J\f:trlini sille ([lIalilH't cOlllratlietiune.
Ue hiis autem (lcnariis dahunt tlirti llroellratores sorori
.lIIledit'ti ßel'trammi, 1.utganli Jlomillp, JlobiseulIl existenti.
al' lilie sororis i)l:o.ius ibitlem ad ne('essitatem ipsarum
Iluolihct all no , tjuantum il'sis l'rocul'atol'ibus yidebitur
c'\l'p,lire, uichilominus tamen iflsis in neces:o.itatihus suis
siellt i I't aliis 11t1millahus Jlostris )lrollill('re tell('mur,
Pl'l'lJIorlllis vcro tlictis tlolllinalms antl'dicti redditus ;ul
Ilostl'um daustl'll/ll libl'l'(, pel,tillchuut. Pro hiis autl'lll
hellelieiis uostro cOlIU!'ntlli coJlat is uwmoriam ipsi ß('r-
tnlllllllo cf llxori sue et amici
ipsorum ('um p]eml
frmemitme allni'WI'Sal'ium teuebilllur obsel'uare. Si autt'1ll
dictos procuratores lUori (:oJltillgat illIt!' mortem di(,tarulll
tlominarum, prediellls I'elltlitu:o. rlabimus )lroximis here(liblls
ipsilJs Hertranllni auullati/ll in terlllino autcdicto. 1'1
-
>>>
26
ilutem i1'Öta olllllia rata ct firma I'l'rmallcaut, preseul cm
litteram sigillis nostris comulUuitam ('olltulirnus iu tl'1'Öli-
o 0 0 0
JIloniulU ct in sigllum. Datum lIlmo uomini 1\1(':(' LX \'1111,
iu ol'taua El'yphauie.
Nach delll Ori
inal¥ im Slatlt-Arl'hive 7,n Lülteck; das Sif'gt'1
Ill's Pr1ipnsihl8 h1ingt 1I00'h wohl erhalten an der U,'l..uude.
das alldere fehlt, \'gl. Urk. N,'. XI.
Nr. XI.
JJer PÜ1'sl lleirtridl, 'von .llleklcllburu verleiltt
dem Kloster llell1m das Eioe'lltkllm lies J)mfes
Volkenslw!Jen und z'II1pi Hure/t ilt [Jll1ll1orf
'/Vie lln Ritter Lambcrt "1)(J'J1 Llln01Vcdel und
nllclt iltrn dC1' Rille'/' JJlollslln diesr Giitl'1' 1",-
,;essen kaben.
D. d. (Gadcbu'Öch). 12H9, Mai l.
f
Illnomine :o.3ncte et illdiuidne trinitatis Ameu. lIilll'icu..
,lei gracia l\Ja
llopulcIISi1'Ö omnihus )Iresens in perpetullm.
('um ex lal'su tt'ß1I,oris Iwmilllllu mcmoric fal'ilil('I'
immuteutur, ral'iollahilc cst, ut, (Ino,1 ab hUlUalla lIrdi-
uaciolle gerihlf, per s('l'ipta ellidencia ill rci cr,l.illatt'
testimrrnium, ne Ililabat ur, rohnrctur. Ob hoc' lIotlllll
('!osc un]umus prcselltibus ct fUluris, Iluod uos, cousidprat:1
claush'i Ueueusis paup,'rlat(', 1'1 lUot i, 'Iua [im'c eid('m]
a
lrill
imur, circa il'surn sill(,(...... "(II'di!'; i,ietalt', I'I'lIl'1'i-
t'tatf'm ,iUe V 01(1 u i ne s hag h I' U ('um terlllilni!'o
al1iacelltibus iu] Ilfatis, 1'3s('uis. si1uis et 1'3Iudibu.... IWI'
-
>>>
27
IOllgUß1 et latulI1 distl'lItis, t't iluo
munsos in Hu[n-
lJelldorpc, eo] inre, Q110 dominus Lambcrtus
(Ie LangweIleIe cf post eum tlomiuus ,fttoltsa1t
a nobis habuerunt, cius,lt.'11l clB.ushi sanctimunia-
libus in noslrorum remi
siollem pe('catorum libf're
('OllfCl'imus perpetuo possidt'lltlmll. Et JlC qui
'luum
hane donaeiollt'm Jlo:.tJ'am illft'illgcl'e po
sit aut
I'euocare, nostJ'o sigi1lo IlI'escucia sUl'
el'jlltis t es t i-
hu
rohoramus: milifibus ,Ie (;o,l..buz: Ilomillo
.ß!tOUfSaU, domillo 'J.'ico .Ie nIurllere, domiuo llf'l'-
nardo de (;u:o.tekowc, tloll1iuo ]'.;ico]ao tle }:kercnvorde,
domino Gl'rardo Ile 'itensl', .Johanlle de llulowe et ISuis
fi'iltl'ihus t't a]iis plurihus fidc digllis. ))atnm I1 CI' mallu
.Iohmlllis notarii lIosh'i, p]l'ballo dc ßuko\\ e, anllo domiui
l\I oe 'Co sf'Aagesill1o 110110, in die PhiliPl'i t't .Iacobi
allostoltll'UIII.
Nach dem Originale im (;rm."hcI'zu:.;l. (;1'11. lind 1I"lIl't-Arcllin
zu Sclnn'riu, in einer sehr die"en uud. grossen , unre
el-
miissigeu l\liuuskel. An deu zwei Stell eu , illl welchen das
1
l'r
ament \'nn I\tnusell zI'rfresseu is" ist der Te't uach
l'iuf'm :11'1'11, fasl gll'il'hzeili;;I'n Uil,lomatarium in [ ] ergänzt,
.\n eiuer Sl'Imur von
rilnl'r lind g..lber Seide hiill!;t das
Siegel des ("iirs,ell, - Uas J)urf \' ultJlliueshageu (l" oll.eu&-
hagen, Parrocbie 1:.,1111;,) trägt ohue Zwl'ifl'l seiltt'n I\'ameu
\'on II..m erslen Erwerber: V 0 I c w i nu s de Laugwedel. der
"dIIIn im ,I, 12311 uach dl'm ratzeb, Zebu,enregi"tl'l' Uesilwugl'n
1.U Hehlla halle lind im J, 12.ili im (;efol.,1' des Fiirsten
.lnhaulI zu C
:III,'bnsdl war. \Vabrscheiulicb isl \'oll..ensba){t'u
die "noua lIilla 111'0 Tor"....e" df's ral7.eIJ, Zelllltenrt'
isters,
Ui.. VOll Lau
wedd ö.'hijl'leu wohl ZIII1\ eiugewillldt'rlen
!Oiichsiseheu Adf'l: \'OU dem Orte l
allgwet1f'1 bei ,J erden 't
-
>>>
28
Nr. XII,
f)('l
PÜrst lleim'idt 1'011 lJleklenll1lr!l !lif'!Jt ein au!,
seinem Kreuzzu!le 111 Lief/mul !leretff'fes heitl-
1Ii,'",II('s.. zum Cll1'i,
fenthume bekehnes lJliitldwn..
mele/ws {'1' als Tocltler adopfil't.. iu das Non-
nenkloster zu /lelmtl und ,..denkt diesem zur
Erhaltun!l tll'S 1Jliiddwlls 4 Hufen lJt Pm'ber.
D. d. Wismar. 1270. Julii 8.
111 lIomille sam1e pt illdiui,lup h'illitalis. 1\1 11 t:1II lllr
11'111)101':1, trallSlUip;l'allt IWlUilles, eualles(,it 1II1'IIII11'ia. sec!
lIiuit robur testilllU et littcl'a, ('t )lei' emu Iliueius viuullt
al"l iones, "IIfI
' la 11IIabi lis filldiulII iUIIII'uit t'ollslIl'1tulo,
aetiollcs l'mcl'gentPs liltt'ramlU J'cme,lin :mt ft'stiuIII
virillUs pe,']wIIII:H'f'. I1l1ius rt'i
ra('ia uos lIillri('lIs clei
I'al'ia IlolllillUS i\lagllopolellsis talU futuris, (IUalll 111'1'-
selltibus IIl1lulII esse ,,"luIIIUS, (!lHld ('UlII ill )le"e
J'illa-
('iOIl('ßl vl'rsus L) UOllianl I'rllfi,(,ti ('SSI'1IIUS !-ollh 1If.,jJlo
Iu'alt' uir
illis militantes, iulc'l' me,liam stt'ap;('lIIl'agmlCll'lIlII
Ulleillulalll (luaIlIlam lUultlllU teJlcl'e etatis, \ tpote tril'ulII'III,
C
ore glallii I'almilllus cf obtelltn fo,ibi baptislUi sae....lllelltn
.ul"plauilUus ('am uobis in filim
l, Jlohis('ulU ips:nu iu
terminos Jlostros traclu('Plltes. 1';(' i
ilUI' eOlltaginllc S(.(".Ji
luhrid emu "olltillgf'l'et llIaculari l't vt sahlti SUI' pll'lIius
1'lIlIsu]ercllIus, llIisimus i)lsam ilI daustl'ulII Hellc, vt
illtcr virgilll's illhuta l'pll'stibul'o clis('il'Jinis ,,'il'p;n virgini
)lel')letuo desemirct. \'1 ('rgo f'X l'iusl]em anc'illp introitu
l'IaustruTIl Relle fo,o];u,iuHl .weiI'PJ'ct, 11011 grauault'lI, (Iuie-
(111 i(l hall1lilllus in villa Parpmth eUlII (Iuat uor mallsis
in ferlllillis suis ill ]ollgum et iu latum I'ollflidt'nter, 1It
>>>
29
11111,111 fli
tf'I;lis. t"'IlIlI onllli 11I'lI1l1'lItll, sif'1It nos 1'0
,.,pdiIll1lS.
t'\H1 f"I'i 1II11S H 1'llI'lISi (','elt'sie l'el'Jlf'llIn pllssifll'lltllllll,
l"t'l'pto umilll'i ituli('io, d(' IluO ll'l'f'ialll 1'3I'1I'm ('i,I"1II
("lanslI'lI Ila1l1llS, !lohi,., IllIas 1,m'tl's l'l'sidua,., l'I'
l'rllalll,'s.
()I' 1.iis :1II"'m rf'IIIlitihus SI''' 1IIal'("1' df'II:It'illl"(1I11 ill
IIf'slit,...am ,li('le puellp et. ('I'II'I'a 1I(,("l'ssaria, fllla1ll flill
1Ii""I'il, 1'1'1' alllltls sill
ul()s ('OIlIlt'I'II'ullll', T I'S t t's '('("(I
IlIIills dOll:witllli.. SUllt: III,lntllltllls dl' PIessI', Alllt'l'if'IIS
fll' Hal'lIl'ko\V. ('01ll',1I1us ()01 (,lIh""g" , n"lIe,lit'tus d,'
Hlldl'lIlwl(', 1I('l'lIIallllllS Stmlll. lIilll'il'us Pr"II. l'aste]Jalli
WisIII3I'i(" i1.utJolfufS .mOItJlnt, ßl'l'IIardns (It' (;lIstil'ow.
\'II'it'uS 11.. Blullf'I', 1\i('olaus dl' Ek('rt'lIym,l1u" 111 i I i t PS
(' ast I' 1I a 11 i i 11 (; 11 d c" U z. \I'ta ,.;IIUt hpl' allllo domilli
m,
. ce' o , J
X
0, Ilillri('(I tlllll' ill Hf'U(' PI'('llIIsitll I'a
fi,It'litt'r 1"'O('lIl'aptt'; datulII ill "Ti"'1II3I'ia 1'('1' mallll
GIIIII'M':llf'i lIot3l'ii, ill die ]",all1rulII martil'lllll K
lialli
I't S(If'iUI"1II1 t'ius, \" 111 0 j,llIs .llIlii,
()1'i
ill..1 mit "PIß lnlllmgt'ndf'n Sit'gt'T "f'S f'iirst..n lIeinrit-h 1111
(;rossherzoglirhf'n e;eh,- lind 111111'1 - Arrhh'e zn Srll\\"I'rin.
(
t'III'III'kf in Sdlrö"er's '\'isIßlrscllt'n Erslling.'n. S, '1'17,
NI'. XIII.
Der /t'iirsl Heinrich von J.'leklcllbw.O l'm'Teiltt der
Stadt Gadebuselt für i1I1'e TPeidell, Iriesf'71
1Ull[ llOT:ulI!Jl'71 das IÜbisclte Recht, mit ,Aus-
mt/mle ei/tioer GericltlsbIlSSe71, 1I1ul die Gm'ce/"-
Liokeit '/villkültrlirher Sat:Ul11oen.
D. ,I. \\TjSill aJ'. 1271. ."1'1",. 5.
l(elll'iellS dei g....cia dlllllinus l\Iag-lIt1pnl"lIsis onlllibu..
prl'seuft'UI IliIgill:lm insJlf'rturis impl'r]lctunm iu
a]u:ltorf'
-
>>>
30
omllium !'alutt'm. I1l11il:maruUl memoriam aetiml1l1u
"-"("Cessi"i dillllll'Jlil:ls tf'mlltll'is ;lb()lf'rt
t1i(]icit; vnd('
!'apient 11111 s;lg:H'itate soH('!'1 CI' prouisulII e:o.t, ut (Iue ad
f'lItuwrUIII ('lIglliciollem prllllehellfla !,jUllt, liUeral'tllu api-
.'ilms ('Omllll'lId('lItur. 1\lItlll1l igitlll' esse VlIllIlIIUS tmn
I'"stt'l'is, ("Will prcl'eJltibus, quod 1101' di1('elis (,illibus
lIostris ill ciuitate Go,,,.bu/' ilt paseuis suis, pratis et
siluis, (Iualll IIlJlge eiul'{ll'lII eillitatis emunitates ]imitalttur,
1 1 1"11 eil (IUII,I IIlIbis IlaratulII "elUper f" li,Jt'If', (IUllci,'ut;-
{'umli"e ab illsis rl'lluil'l'udlllll dll,imus, ohsequium
"r('stitemllt, ('lIutUJiIllU:o. iJltegl'U1II ius Lubil'('II/o,(', ex",'pti...
mlieulis iI&aeJ'iJltis, vitlf'1i..e' IIUlld ,atlia'lIr3 qllillllltt'
S(,JielOl'1I111 iJlft'graliter lJostra el'it; I'rl'tel'l'a eil' maioriblls
fllrefa,tis, (1"1' :o.Ullt ,u]go dieta \'ol'sath, ('t (Iuiequi,l ill
seu'l'lI..ialll UlallllS 1'1 ('IIJIi itlliiemlllulII ('st, Ii :mim:HI.
Uf'rsione 1'('l'uJlial'ia fiterit sa.isfiwtulII, ('ius, (Iuoll e
ilHlt'
IJI'IIu('IIt'rit, .'um ('OIl81'IISU aduoeati Illlstri, 'e!"eia pms
l'iuitati emlet, rt'li(lue Ilue Itobis; fa('uJtatf'1Il I.,.ialll liberalll
('ist! 1'111 ('(lJU'f':o.si mus ("li ull'lul i illtel' 1'(' :o.t at ut a mb i. rmi;l,
(lualial'ulIIlUl' I'iuilati t'IIlIgrua I'el'utauc!'illt t't J'fllfi,'ua,
dUIIIJlJmlo ilt elalllpmUI1 IIlIstl'lllll c.t vasa]]II/'luu 1I0sh'(IJ'um
UOII ,'ieleantur ('I',]el'{' Ileh'iult'utum. VI. ('rgll hoc fa('tum
ullstnnu, (IUO«( iJ'sis in ;1I'!-=;lIIueltfulII dilt'etiOlli... lJo:o.h't'
gra.uito onliJlauilllu:t e
.anj..et
}tuHus bert'duUlllostJ'llrll1ll
imJII'I'J'ctuum valcat irritarc, prf'-';PlIs se!"il'llIIlI t!(',li/llus
('i!',lplIl assl'rilll is testium JlIIJuiJlibus elJln appellsioltc
"-:p;iIli IIl1slri lirmilcr .'IIIIIIIItJIlillllll. Testes V("'O, Ilullrum
prcs('ucia ('t ('ollsilio fc(,imus Ilt'c, SUllt: Alucrieus
()p Uamirllwe, ] 1f'lmoldu:o. 111' PIt'SSt', Thclldf'ricus ('Ia\\'t',
iLulJOlfus ,fttOltllUl, Conratlus elf' J)t)tellberg, "lri('us
eil' nlllf!;l'hcl', llinricus de Stralp1u]orp, I1iuricus P)'('II,
.........
>>>
31
Uellf'clic,tllS cle UOc!f'lIb('k(', Hpl'mamms Storm. mi li t es
11 n s tri. H('rnHllllltIs Uoclul'hcle, J
ollhewiells, .'ohalllles
tloruine l\Iollt'kc filius, lIilll'c Ludolfi filius, ('IIIISldc's
Go(ldmz, ct alii quam .,Iurl's. Acta sunt hec "'ism:Jl'il',
anno domillil'c illl'mnaciollis mi11esimo chu'l'lltesimo Sf'p-
tuagesimo primI), ill die beate Ap;athe. Dalum 1'£'1' 111:11111;'
Gozsral('i s('olasti('i \Vismari('nsis, lIotarii Ill)stri.
ach dem Originale der Stadt r:allehnsch mit einem ..bgcrlsscnpn
Sif'gel gedruckt in HUlllolf Urk. Lief. NI'. XXIV.. I', ti:i.
,
Nr. XIV.
J)er Fürst lfci'nriclt ,'on lJleklenhm'g ,t'e1'leiht
dem KloslPr Rl'lma Ühn 2 lIufen itt Pn1'
;r,
'lI.elcltp frii},n zum RurgleJm gehö1'ten IInl/
lI'elchp. "n,
Klosl,'''' t{I1f,
('hmei,
e lIegeN 2 u1ldm'e
/lufen in Lützow fÜr "('s FÜrsten liefliindisclte
Adopfi"lorltter erworben ltat, das Eigentltmn
lI1ul dieselbe CC1'erhtigkeit, welche tlas Klo,ftl'1'
an spinnt 4 amlern Ilufen in Parber be
.itzt.
D. d. Wislllar. 1271. l\Iai 2;),
111 lIomine smwte et illdiuirllle trinitatis. Hillrirus
cl pi p;racia dominus l\Iap;no]loJemsis omllibus (Iresens
S('ril'tlllll visuris im)ler]'l'tuulII in Sd'uatorc OllllliulIl
salutem. E"I,,',]it auh'lItiris ea s('riptis eommeJldare,
lilie uer modernos, ner )lolooter08 volumu
iguorare.
('Ollst3rl' igitur volulllul'" vlliuel'sis prcselllcm littermll
illsl'ertllris, quocl nos daustro ancillarulll C111'isti in
-
>>>
32
Helle, ub reut'rt'Il(,iam retl'ihuwl'is omllium bOllormu ('1
oll 11iIel"liollt:'JII t1ill'e1l' li!ie nosh:'e all0l'tilll', (IU3111 dt'
pa
anis pal'entibus gl'lIcratam ct ad l'imlJll sarl'osalle1l'
lIIatris I'r('lesie per ha(ltil'lIIum in nOl'lrl' (lt'regrinaeiol1is
1I1ilil'ia I'cuocatam cl dcinde iam dieto daustl'O h'alli-
dilIlUI', heate yirgilli (Iuoa,] vixcl'il serulturam, facta
('ommutiu'ioJ\t. cUln domino Uh'ieo (It, ß]ug('hl'r, aduoratn
1I0stro ill GOIIt,lmz, eUln duobus mallsis ill uiJIa Parpllrth.
IIIIOS i)lse allobis possefierat fl'o,lo cash'('w..i, qlloll
\"lllgaritl'l' hOt'glcn IHlIlrupiltur, Ilro aliis t1uulIus JIIilllSis
ill ,-iUa J.ulhzowe positis, pl'Opl'ictatem 1lI'l'tlit-tOI'llIIl
dllorulII mallSOl'tIIn ill P3IllUl'th, il easll'ellsi fcodn pl'l'
did am f'omIlIutaejolle1l1 )lcllitlls abstral'fol'lIIu, IIIIOS eeiam
\ l'J1t'l'ahi1is vii' tlomilllls Ifiuri('us l'iu
dl'JJ1 t'hl11sh'i )11"'-
IU;r..itus a domillo l"h'i('o de J
llIgehel' ]lro ortt1gillta
mareis dCllariol'Um t'lJIl'tioll" iustil et J'aeiollilhili eOllll'mallit,
Iilwllti all i 1110 eontulimtls cum eotlcut iUl'e ct libcrlaH',
(lila sepl' didum daustl'Um alios quahull' malIsos iu
('adl'IIl '\'illa )lns
illet a nohis ('um )ll'c1l1emorata filia
II11S11'il si bi collatos, iu Il'allquilJitatl' pel"petua 1'0ssitleIHlmll.
VI talem ergo dOllaeiollem lIostl'am lIullus heretlum aut
suel'f'ss())'1I1Il uostflll'UIIl maligllitatl' aliqua I'0s
it ra]uIIIP-
Jlial'i, I'I'I's('lItem litt('I'aIll ei,I('m dallstI'O ((lJItuli1l1I1s
ilssel'il'tis tI'st ium )}lIJllillihus CUlII sigiUi Jlostl'i ßlIlllimillc
fil'l1llter I'obol'iltam. T t' s te s Vl'I'O stillt: iLut'lolfua
JiMoUJan, f'ollratlus UI'I'khallc, Vlricus de ßlugdlt'r,
'1'II1'twi('h de Ortz, Theodel'iells de Quithzowe, Dallid
d(' Grehcn et T]lCoderieus (']awe, miJitt,s Jlostri,
ct aJii IlUiUIII,lurcs lam clel'ici, quam layci. Datum
\\'ismal'ie mlllo domini millpslmo duct'ntesimo septua-
gesimo I'rimn,
e('lJIlda f'pria ill£.'a octauam ilss('ensioJlis
>>>
33
domini, per mamml Guzscaki lIotaa'ii nostri , Hinric'l)
]'I'£'posit n i,t agenl£'.
Ori;inill, irn grossherzoglichen (;eh.- lind lIaul't- Archh'e 1.11
Schwerin, ,Hlf I)ergament in einer festen JUinllsl,el; an einf'l"
Schnnr \'on rolller Seilte hiinöt des Fiirslen IJein(itb Si..g-el.
NI'. XV.
J)e'l' G'J'flf Gmlcelin '['on Scloverin 'I'm'knllft dem
Kloslcl' lleiJl{eltlell tins Dm,! Zaclww mit Ei,qen-
tlwm
Ge1'ichtsharkeit und AhgabellllJU[ hestimmt
tlie Grell;en der Peldmllrk.
H. 11, 1272.
GUlIlzelillUS clci gracia eomes de Zwel'in et lIelmolttus
filius I'ius vniuersis hoc s(,,'i[Itum ,-isuris illl'erl'ctuulIJ,
All uClliciam yuiucl'sornUl yo]mnus dcueuire taUl JII'l'SI'II-
cium, (Iuam fUhu'Clrlllll, (11wll nos IIc bcui,wJn eOIlSCWSIl
et hellel'ladto hcrctlum nostl'Ol'Um villam, IJue Zachowe
uocallll', ]II'0l'e eiuilatelJl Pal'ehim sifam, ,i
iJlfi ct sex
mausos COlllillClllclII, elllll agl'is, "iluis, l'l'atis, pascuis,
C'IUII tcrmillis suis tludum habilis (.t [Iossf'ssil', ill 10llgum
I't illlallllll eil'culllllua(lue ah alltilJlw lilllit;lIis el clistilleti..,
sicut ]Iacfcnus iacuit et. atlhuc iacet, ct ('11111 OUllliLul'
aliis suis attill£,lIeiis, CUlU onmi vtilitatl', ]ihertatf' a('
I'l'Ol','iclat
1"'I'IIelua Jibcrc et. illtl'
['alitcl' ]lOl'sidelldam,
vCllclidillllls 1I0lllino ahhati . . ct Ij'ah'ihus eil' U(.) lIeueldc
IIro quill
clltis et vigillti marcis Lllhicf'Jlsilllll eI('lIariorulII
ct ,igillti marcis 1'IauieaJiuIII eI£'lIat'iorulII: Olllllcm ,'rialll
iurisdietiollc'lII tellll'OI'alt'm, :-oieut iltIS hahuCl'alllus, iucliciuUl
uide1il'pt (':ll'ilis ct nlIIIUS, (.t Ollllles alias lIlilltH'f'S I'UlP:lI'lIIl1
"VII
1.1I1Z..hll.du: "I'k. Summl. I.
"
--
>>>
34
corrcctiOI1f'S ipsis fr'atrihns integralitl'r uendilJiIllUS, lIiehil
ex hiis nohis 111' cet..ro ['cllitns vsnrl'antcs. 1I0milw
eeiam ipsortllll ah inillsti
cf intlchitis allllllini('nJis, yt
sunt pcticiollcs ct exactiollcs ct a1ia consilllilia. liheros
t'sSf' yolumns ct exclII]ltos; IIt'f"lIsiolli tantum tr'rre, qnc
vulgo lalltw('re uo('atur, ('lI1n ('clel,is sc al.]lol1cl1t,
Termillos eiUSllclll ,'iJlt', 111' ill ['(lsft'rum i['sis va]('allt
allgllstari, in haI' pa
ina fcdmu!'. cOlIs('ribi; sie ellim
ua,luJlt: ,.b ol'i('lIte a (Iuailam tilia, uhi tl'es vip c.liui-
(luntur. US(IUI' all (Iuallllam (IU"I'('UllI, (1'11' stat !oolll'er
(lut'JUlalll monticululIl lal'i,lulU, (Iui stl'lIlu'inle (li('itUl',
Pt. ab iIIa (Iuel'('u Uf'rsus aIiam (IUel'('UlIl SUI'CI' mOllticululIl
staJltcm. qui ]It'ythl'inle tli('itm', ('t sir mlthlllt I'('('to traetu
ultra qmlJltlam l'alutlem ct ultra (Iucntlalll a
erl:'m IICI'SU...
aliam (Iuercum, (Iue stat (,Will' uillam (']mmin. ct sie
vltf'rius llsque ad ECl'ichroth supra I"lIlhcl'dalll., dchillc
inferius uersus occi,lentclII Iw,llIlIt Ils(lue ill Thl'SSl'lltl\vere
zol, et sie I"(,('to reasrl:'lISU US(IUI' a,l (l,wlI(lal1l fiHlf'alll,
que voscull' tlidtur, (IUC est I'rollC tilialll, a (!lla tCl'mini
ilH'il'iullt. Vt aul.Clll hoc f1('11I1II ratlllll ("'I'lItan{'at et
inCOIIUul!oollm. llrescntem pa
illalll sigillis uostris fl'('imus
('ommuniri. Te s t e sImilis rt'i SUllt: ('anolli('i tlf' Zwc,'in:
domillus Uidrartllls, ma
btcl' .:\Ianrieills cl. magister
Urendeke, fratpr ('ins, f't magister .Jllhallnf'S; mi 1 i t es:
(10m i n us noho H,IZl'lIk0l', 1LutJolpbuB " i t't u s
moItJlm, "'kbertlls tle \Vitt('lIhorl'h et alii ()llam
Jllures. Acta Sllllt hc(' allllO ,Iomilli millesillw tlllcell-
tesimo s('ptuagl'silllO S('t'ullllo.
Nach z,....i I'ranssnmlen anM dem .T. J372 im grossherzo
1. Geh.
und 1I:lUllt-AI'chin
zn Sdl\vl'rin, I):IS eine T..ans
"'nt ist
"or dem Grafen Adoll,h \'011 lJolslein lind dem Ha,h der
I
>>>
35
Sladt Liibeck aufgenommen und \'on dies..n lind dem Bischofe
Bel'tram Hm Tage Lamb..rli 1372 besiegelt, Das :mdere
T.'allssumt ist vOIn BisdlOfe Bertram von Liibe..k 110,1 dem
'\bte lIartwig VOll Heillfeltlen am TaKe }'nJllcisci l;l7
an
e-
fl'rtigt 111101 besiegeJr.
Nr. XYI.
Der FÜr'st lYicolaus 'I'on Jrerle und seine Söhne
lleim'idt lind .Tolw'Im erncuc'l'u die P'I';"ilc!lie1l
des Klostm's Dobberliu.
1). (1. (
ü!'tl'Ow. ]274. Ucc. 15.
In I\omillc sancte et inuiui,lue trillitati/oÖ. No/oÖ d,'i
gracia l\ico]au:' ct filii 1I0
h'i lIillricus ct .TohaJltles,
(lolllini eil' ,\1 cl.lc, omnihus hoc scriptum visuris salutem
in ])1.'1')11'1 uum, QUlluiam pium £':-.t et lIla
:lIi allllll dcum
Jl}(,l'iti, h(('ri e('ch'si:ls £'t. cos, (pli se(luestrati a seculo
lIiuillo ('u]1 ui malll'ipautm, talihus cOllfouel'e l,residiis,
ut ill (Iuiele !o;pil'ilu
valcant soli eleo dulciter ct anlencius
,le"cl'llil'(', I\C fOI"te sccu]mium tumllltiLII.. causaruUl agitati
cogalltm amal'iludine 3uimi ab illterlle contemplaciouis
dcuotiollc t('PCS('CI'(' et c:\.teriol'Um cural'um soUi('itudillibus
0('cu)l:1I'i: I'l'o)ltcr (111011 1101', (,ui l'rcstite uohis a uOlllino
ali'lua viel' fungimur pott'statis, elillino llueti amUl'c
l'aritt'r ct timorc, olllniucre Jlcljua(luam )lossumus IIC('
nllt1('JIlIIS, (1'lUniam v)lplll'tcat nos I\H'IIIOI'ato IIcgocio
flucHt CI' illtt'lIdcre in (ptalltmJl )l0SSUIIIUo; domino ('on-
Cellenll'. At! uniuprslII'um l'rgo Jlotieiam tam ]lrel'oeJldum,
(Iuam futllrnrulII ('II)1imus memol'iter tleucnirc, qUOll
domillus Y ult'311us, UoheJ,tincnsis el'cle"ie I'l'cl'0situs,
3*
-
>>>
36
,-ir l'cuerelldu:-. et bonm'ahi1is. suam lIobis c:\hihlli1
lll'esclll"iam, fleunte ct hlllllililcl' M'l'l'li(,:Ulflo, qualt'llUs
llei intuitu et "ie matl'is eius Marie I'l'cliltaJII ecc1csiaJII
eUln onlllibus bOllis SlIis ('o,lem iure et eatlcJII
raeia
libertatis l'UIII suis tCl'miuis ill IIOUO vC])CJIIUS iIlIlOUat'('
cl pcr nouulII llriuilcgium robol'arc,
icut Ilri,ll'JII a uosll'is
progcllitOl'ibus ct allobis lih('mliter I'Ullt ('ollata, tal1'm
adiil'il'utlo gl'il('iam, vt houa l'0l'ÖtJIIOtlUIIl
ltll'l'la, siue in
,'ilJis, siue ill sillglllaJ'ibus mallsis. l'i,l('1II illscrihi III'iuiI('gio
fal'l'l'CI1IUS, Nos igitur d('sill,'rio cin:-. cl ill:o.te postu1adolli
hilari unil1lo 1'1
l'ato OC('UI'I'ellles assellsu, hOlln omnia
a nostris llro
ellitol'ihus ct allobis eollala. 1I('eIlOU ct
l'a, (I"e a lIohis veJ a lIostl'is sU('('essOl'iblls in fllt1ll'lIl1I
poteruut atlillisd, cum aflcetuosa volllutale olllllilWlcllti
d('o et healc 1\1:II'ie virgini matri eiu:o. saJlt"to(lue Johanni
e\'augcli:-.tl', onmi iuri nostro r('II1I11eialltel'Ö, (1'1Od ill ipl'Öis
b
IhuiJllu!o, ('UJII OJuui utilitate cl. u..ufruetu in agl'is ('Itli is
ct inru]tis, sillli.., JIloutibllS, 11]allieieblls, I'I'atil'Ö, pahltlibus.
a'1111s aqu:U'l11lHlnl' tle('UJ"sihu:-. Ilollamus l't l'i"t'ulIISI'I'ihimus
bona 6,11', 8uut autem hcc bona (tf tf'I'lIIini corlllltl('m:
riuullls .Jm"'lIitz(', '1ui illfluit stagllo .JawiI', iJlsius I'Ötaglli
dim;tlietatem, J'illulum lUiltlcllitze 1''- illtl'
rt;, dOlICC ,-bi
illf1l1it stag-no \\'ozstro,-itt,(,. ipsum stag-nulII "'ozsh"o, itee
('X illtl'gro, J'illUhulI l\Iiltlellilzr', \ hi l'fI1nil 1'-tagllo \\T OZ _
1'-trovitee e'- toto, dOJl('e vbi finit in riuullllll UI'eZ('lIite{',
IIH'tlil'talC'1lII'illuli Hr('zenitr", vS'lue ill sta
lImll "'ozdeI'jm;
adiidmus I'liam lIIe,lictalem stagni \VozII,'rim vS(llIe ill
riuuluIII GaI'tll'lH\ i"sulll I'tagllnlll G:u'tl('IIl' lIohis ('" illtegro
rcserllamllS, l'illullllll Gartll'JI(' ('" illtl'gl'o tllluallllI" \'SIIUI'
ill riuulum, llui aplll'lIatur ]
omeuit('e, itellll'iulllmn Gan!elle
f'X toto VS(IUC all )l}o]eutlimlIlI (McwiIlC:o.tOl'PI', Ilrl'!:lftIIlI
>>>
37
molclldinnm Ilimitlium, cle dicto molenclino uS(lue acl
palUtlem UoJtz, i(lsam paludem Uo1tz C'i: tOtll vsqul' in
f;ta
nulll ZpalJllille, ipsulll stagmnn Zpaucline ex illtegl'O
vsque in staglllllll I
uzeowe, medietatclll stagni Luzeowc
C1IIU riuul" iuft'gro .Ja('cnike, ,-hi iufIuit stagno Jawirj
lot'um, ill (IUO sita est I'edesia Dohcrtill, ills.1J11 villam
Dohcrtill e1lln suis tprlllinii', f'lo(lpul' ('1IIn suis terminis,
inrlaginelll \Vu]frammi ('11111 suis teJ'minis, LOllleuc ('11111
suis terminis vsque ill l'iuululll Stenhckp, inclaginl'm
Gerarcli rum suis tprmiuis, insulalU c't ,'iI1am Y)Ial elllll
suis tC'l"Ininis; in tpl'ra
(ale('hin: villam (;mhe eum suis
tC'I'miuis, clul' clata fllit in rl'staurum e('('lesic Dohl)('rtinellsi
pro f;e'i: lIIausis in \ iIIa S:ytowe, villmll UestoJ'l'c ('nm
suis tcrmillis; in t(,I'I'a TUJ'ne: ,-iI1aUl ]
ozilee emn slIis
tCl'minis, SWl'rtitze (.t y",'linge in Vllalll viHam rl'claetas
cmn suis ft'I'minis; vil1am Sl'tI ill CUlU f;uis tl'J'millis,
villalll f '11".ll'u r1l1u !'nis 1(,J'millis; SlIlIt alll('1II hii frrmini
houoJ'ulU ill te1'1'a Turlle: a )Ia]u,lc, ,-hi fontes oriulltUl'
illll'r villas Swcrtitee I't Zage\\ it('e, sieut per col1kulos
distillctum I'st, per dirC'l'tulll vsque a,1 tlistcrminaeioJlem
vil1c :-\('IIIIH1Wl', ab hii!oo 111IocJ111' tC'rminis, sieut distinl'lum
est, u,.,ct"c all tC'rminos J)prll'elc, a tl'J'millis Dertedc
VS(IIII' ael t('I'millos f'J'unnnelle. ,leindc u.,;cl1le acl tl'rminos
SlaJ'zowc I'f ahillcle, sieu!. itelll per rllJljculos notatulIl
est, u""ltIC' in I'iuum, qni I'flluit ,Il' stagno V 1'J'lillge,
clil'lu1l1 (1lIocl'le riuu11l I'X int.t'gro, cl'tanlnlll cOlltillgerit
tcmlinosSwerlitee, il,sum IIUOCIIlC sta
num, (luoclSwertitce
dicitur, intl'gra1iter eUln riu.o ('fflnl'lIft' usque in "-ta
Jlum
Cetin, idem (IIlOclue stagnnm ex illtl'gro ('um riuo, qui
Ilecul'rit U"-(IIII' in "-tagll1l1ll Vilis, a "-tagno Vi1is seCUf;
terminos ,'il1e Dimitz ,'slllIf' in stagmIm 'Vomazowe;'
-
>>>
38
stagllaeionc
quoque riuorum intm hos termillos flucncium,
sil'ut. hul' vS(lue halmit ecclcsia, ill molelldinis edilieatis
vcl ('dificalldifoo,
i nec(';se fuerit, sille contradil'tione
lil'ite rt,tinebit. Et si hormn terminorum aliqui fucrint
iuua:o:ore;, 1l0S et nosh'i scqual'es, qui daute deo Ino
tempore lIobis sU('cetlcnt, tue,'i dietus Ilrout JlH'lius
l'ut.erint tel'ßlinos teJlI'huntlll'. Stillt etiam singulares m.Ulsi,
de IluiLus mel)('io habita e:o:t: Szvi:o:owe 11uo mallsi,
Paiowe molelldinuJIl et duo mansi, Droscllowe duo 1II:1II8i,
Samitb tres mallsi, Darsecowe quatuor lIIall8i, Cedarg('
duo mansi, Gu]dellberge duo man si et dOJlacio erdesip
('um mansis altillclltiLus. I1ec bona eximimus ab onmi
e,aetiolle Ilctieionis, vectiga]iuJll, I'0lleium et urbiullJ
(''Xstrul'tione. PI'el'ositus ecde:o.ie sUJlratlil'tc iu,(jl'aLit
olllnes ('aIIsas ill eis,h'm bonis, ct eas, Ilue manui foo('U
1'0110 intclldunt, prl')lositi alluo('atus ill bOllis cee!l'sic
iudicahit, fle fluihus, si 'enfulIl fUCl'it all satisfi",tiollf'lII,
medi(,taft'm nnflis dahit I't mCllietaft'm ('('desic rcseruabit.
Si quc ((uestiOJII's lIate fuel'int inter homilll's erdcsif',
in quibus a]iqui.( iuris hahl'l"C vide,'cUlus, iIIas })fl'llOsitus
si lieri ]Iotest lihere poterit cOllcord;u'e. Yt aatem hec
1Io:o:tra elullal'io habea' lirmitatem, sigillorum nostl'Orum
tcstimollio preselltem pagillam 111' IIUUO tlu,imus robo-
r:mtlam. Testes vcro ]mius )ll'iuris f'ol1a('ioJlis SUllt,
sicut in origiJlali priuilt'gio coutinl'Jltur, «(uod datum fuit
allno grade l\ICCXX X VIf, YHI k.llelldas ])ecembris.
T f'S t f'S autf'm IlUiu
(lriuil('gii rellouati SUllt: Godefridlls
I'repositus de (;uzstl'Owe, Hermalllllls tlf'eallllS, f'onradus
('II:o.tos, ßern3l'tlus eil' Lomelll', .Tnhannes eil' Uuebuwe.
plehani; mi]ites vl'ro: iLutlolflls !Je ,fttoltsan,
Ni{'holaus Gallus. 1I('illl'il'IIS ele Y fotow(', lIinricIIs eI(.
>>>
39
('OIIlC, Jlinrieus Ile f'I'emun, IIilll'icus Luche, .Jolwnncs
Coz, JO]Janlles )[('gcdctl'Ost, l\Iaebmius de ('ene, Johannes
de ßelill; famuli autem; neruart]u: de ße1ill. lIiJl1'i('us
Cla\ig;e,' ct alii IIU:lm JI]ures l,rlJuitli et. honesti. A(:ta
suut hel' :umo Ih.mini
l. ce. LXXIlU, Ilalum in Guz-
strowe X\']JJ J..alt'lltlas Jalluarii.
Aus den lJrkunden des I\:luslers Dobberlin Kellru...,t in Rutll..ß'!
Urk. Lieferung N'r. XXX,
Nr. XVII.
Dcr G'J'af Tlelnm'" '1Jort Sclt1l'l'rill besliifigl die "'01'1
sl'incm vCl'slorbencn Valpr GlIl1relill (/t'1l lWlI-
tlelt'J'eihl'1ult'll Bill'gern Lübecks e'J'lhriltc Zoll-
{'I'ei/Ii'il in s('iuell Lalldell.
D. d. UiLcl'J... 1275. :\Iai :2.1.
Ilcllllo1dus !lei grada CO]\\I':-; in ZWl'rin omnibus
1IJ'('scntem I'ag;illam illtUt'lItibu",", iu perpetuulII. A,I omnium
1lJ'l'scutl'lII littcram illhJ('ntium UO]UIllUS tlcUI'lIil'e noticiam,
(Iuotl ],i,' rl'eortlaeionis ('OIlIeS ueu,'rahiJis ill ZWl'I'in,
Gllllzdilllls nomine, palel' nosh'r, ciuibus Luh) eensibus
lIeg;oeian1ihus, ipsort(UI di1cl'l illni tali bl'Jlt'li('io satis-
1;J.('iI'Jls, per SUUIII ellntihus (.t. rl',leuntihus dominium.
ah onllli thdunl'o ('t e
a(,tiolll', (lue 1I11g;dt dicitur, immunes
C(lS csse lihcralitel' eOlltulit iH' e
empt(ls. l\m; ig;itur,
t'IIJlJIIIClUlahi]e ]Iatri:o. nostri bCIH'Ij,'imll illti'ingef(' no]ellt(.s,
11('(llIe ill initlllll rl'U(lealltes il'slIm tlJ'eta:\atuJlI dlllllllll
uil'is hlllllll'abililms cllllal 11111, IlJ'eteflluam (tuOll m'iJl(
I'cnningc al'l'ellatur, lil Lel'a nostm, sigi1li nostri appelJ:o.ioJle,
--
>>>
10
militihus IIOStris: IllImillll SoUJanO, domillo
Clrico dc Ullld\('l't', domillo \Vil)erfo, domino Hihollc
pt .Johallllc de 1\Iollte, 1"III;ulibus ((uoque Lub)cCIISihllS:
.Johmmc J\loJl:u-(u), Heinri('1I tI(, Nt'slewcdc, \Vcrn('I'o
ono, IHe seil ti h u s, cOllfirmanms. Datum LuLckc alInIl
gracie (D0 {;Co LXXo qllilltO, f,'ria \'1 )lost asccllsioucm
domini ß()stri Jhesu Christi.
Nach zwei im Stadt-Archive zn Liibeck Il\1l1Jewah."'en Original-
Urkunden mit wohl erhaltenen Siegeln.
JXr. XVIII.
fler Gral llllnwld ""on k\'dl7lJl'ril't schenkt mit
Eil'twilli07fllfl seine,. B1'iitl(1. dem D01ll- Capill'[
Zll Sl'hlVeri/l. das Eifll'llt/wlIl 'lJ(Jn 2 Hilfen in
Ifribl'1'O, "melehe der /lilIe1' C'eroltl /Jasenkop
Ztl Lehn oetraoen mut mi/gelassen hat.
n. 11 Sr1nvcl'i". 1:!i5. .'nllii 2.
In lIomille sancte et indiuidlle ft'illitatis. IIelmoldu
dei gracia comes Zuerill('usis omllihus iu )lerpetuum.
.Jusl uIll e
c videtnr et racio sup;p;cl'it :le.lllitatis, ut I'a,
(Iue l'iis Iocis ]ibemliter rOJlfCrulltllr, rata sillt et JIIIUO
JJ('cess;tat;s mticulo varieutur. J .ille est (Iuod ad vniuer-
sorllm I10tieiam cUl'imus tlcllellirl', (Iuod nos, .Ie bencuolo
('onSCIISll (liJect.ruIIl fratnIIlI lIoslwrum G ullzelini vicll,]jcet.
.roltauIlis ct. .Nieolai. proprictatcIJl dUllrum mansorum in
1)I';bel'('h, )lusltIWIIIl GCl'oldus dichls IIasclll,ol) mil.'s 1"
ph('(I(lalis uostCI', (Iui cosdem maIlSOS a nobis ill 1'1IC0tlo
f
nuit, libere ac voluutatc spontanea i'csip;mmit. ct le
itimo
'-
>>>
41
I1cl'('lllIm
uorum ('IHlSensu, ecdcsic
mcte l\laI'ie vit'gillis
sallCli'llle .Johannis euangcJi
te iu Zwcl'ill lIeCnOIl et
('anoJlieis cius,lelll pm allilllahus patris ac mah'is lIostre
l'ctel'Orulll(lue pl'ogenito,'ulll ct hcrcdUIIl HostrOl'um ac
lIostra dClliIllUS ct donauimus 1'11'110 imc cmn omnibus
pel'tincllciis ac utilitatihus illsorum pel'petuo pOi'sidcmlos,
spem bOllalll de ipsis eanoHieis habente!', Iluüd in eorum
flI'aeionihus die noclUllue melllorcs Hosh'i esse dcbeant
ud tlominum Jbcsum Christum, hol' tamen e'\.eepto,
(luo(1 cololli dictoruOl maUSOrlUtl ad SPl'nil'iulll, quo,1
1I(If('lnverc dieitur, et a,l defellsionem tCl'l'e, (Iue lalltwerc
vulgo mLUcupatur, Iu('non et 3{1 a]ia iura Hosh'a emu ceteris
homillibus terre nostrp ac vasallorum Hostrorum coloHis
plcnal'ie tellchuntllr. '1' e s t e s huiui' fl(lIIarionis Hostre
sunt: .Johallllps tlccanus, Hichartlus de I
unenhorgh,
VI'cd"I'i('us dichls I1asenkop, eanoniei Zuerillenses;
mi li tc s UCl'O sunt: iLU1J!'IlpfJus moltfan, fJh'icus
,11' Ulucherc, Hilll'icus dc 11I8ula, lIel'manllUs ct LIUlo]phus
11 it'l i Hasellko}lpc et alii (Iuam lllul'es clel'il'i et lai ci
lide diglli. Yt autcm memorata ecclcsia ct eallouici
eiusllcm pIena gaudcant sccuritate et uostra tlonacio
inuiolahi]is perseucret, il)sis in testimonium preseJlcia
sl'l'ipta cOllf('I'imus sigi1li Hostri mUHimine robol'ata,
Datum Zuerin aHllO gracie miUesimo ducentesimo sql-
tuagcsimo (Iuinto, IV IIUIl.u, Jnnii.
Narh eincl" .\hschl'irt alls dcm 16. Jahrhunllt'rl im ;;rosshel'zo
l.
Geh. IIIU! 11 all 111- Al"I'hive ZII Sdnverin.
--
>>>
42
Nr. XIX.
lJI'r Fii'J'st NiclJlnlls 1JOn 1Ferlc 1'm'mittelt cilte
LlUulesvormlllll[sl'lut(l lur dic Zeit de1' Ahme-
[)'cnlteil des FürslcJt J/eiJlriclt des PilUt"t's '/.,'011
JJlekle1l1Hlrg.
D. d. 1275.
Dum Hohi1is IltlmillllS Hoster lIenricus, dominus
"lgu0I'Olellsis, ('II,t us f'sscl. a I'a
allis ('t tI'lIe.'ctur ill
villl'ulis iu Uab,Y]lIlIia, VCllerUJlt. lIohiles "il'i domillUs
IIf'lIriells et {i-at er suus dominus .'oh:Ulllt's, filii Ilomilli
,J01Jallllis dl' 'V"I'If', ill ''''ismar'iam slIper ('asfl'l1l11 et
('lIlIgrl'gravl:'l'nllt ('OIllIllUlles vassallos iam Ili(,t i lIclII'i('i
df' Magllol'oJi ct uuiVI'J'slIS ('OIlSU!t.S t'ivitalis \\'ismal'ip,
tlie"lItl's, (Iuod ("lIIlIatlls ('OI'UIII, I'rf'llif,tus domilllls nnstel'
lIeurieus l\Ja
lIol'oJcllsb" f'onllllisissel t'is. (..md tutnre..
('SSl' de),"I'cut u
oris SUl', illclite dlllllillc nllsh'c Allastlsi(',
I't. filiornm il,sorum ef tel'J'c, I't hOf' ,..lIcllt f:u'('rf', ('t
veilcnt vide.'e, (Inis 111)(' venct ('lIlIll'adiC'ere 1'1 tldj'lItlel'('.
'1'U/l(' domi('enus ,Johallll('S ('t frater suns domin1l!oo i\i-
cholaus ZWf'riIleJl...isJ
uLcf'ensis(lue pr('l'0silus ill )lresl'lIeia
('orum alldicntihus vasallis Ullivl"'sis et cllnslI]ihus I'ivilatis
hoc COlIstallter cOIltmdi,\,:p"lIlIt, lIlllI'ntc; c('iam, quoll il'si
pocills essent tutores filiorum fm....is eOl'UlH et terre,
(luall1 filii )latmi sunrulIl. J
t hol' testahallHH' ill l,riJl('ilws
ct dllminos. Post hel' f:leta fllit magIla discordia 1"'0
iam di(.ta tuicione illter dlllllilllllU l'repo!ooitulII I't :0.1111111
frah'l'm domic('Uul/I Johallnl'lII et caste]]alltlS, I'wiJi('et
domillulIl IIelllloldlllll pt domiuulIl ßenedit'tull1 dl' Uo-
tleuLeke et iI1o
tle ßaruekou we et. \\' el'nermu cla \ ip;ertlm,
>>>
43
«(uoc! tlomimun 1,rI'I)ositum et fratrem 1':uum castrum
tsccnc!ere JlOII permiserullt. Imle ('ommoti dicti fratres
illtimaveJ'tlllt (luerulaIulo lIohili domillo G, Holsacie comiti
et domino comiti (le Zwcrin, (111011 fucl'at actum. Post
hel' armata mann domiecl1l1s .Johanncs comhussit curias
casteIJanorum. Quod dum illtel1cxisset 1I0hilis domillus
Nicholaus de \Verl1e, vcnit \\'ismariam ef. cOllvocatis
ullivcrsis vasaHis domilli lIcnrici de .l\lagllopoli et COIlSU-
lihus, snm!)1':it diem amicahilem inter domillum l'repositum
et f.-ah'em 1':uum Jol1aJJllcm tlomicellUlll et ]Il'c(lictos
('asteUanos, et in ecclf'sia heate Marie placitavit itlem
dllminus l\irho]aus emn inclita domina Anastasia et
]1I'udcntiorihus vasa11is cius sie, (Iuoll (10 mi c e 11 um
J 0 h a nn e m ('um COlIsellSU ullivcrsornm vasa1101"l1l1l in
tut 0 l' C m iam diefe dllminc cf fiJi'Il'nm eius clcgerunt
ct t(I'rl' et sex militcs sihi ill 1111iut orium clege-
I' u 11 t, st'iJiect cl 0 Jll i 1111 m muIJlnt
domilllllll ph'icllm
111' Bluchl"'c, dmlliHluu (
eraI.tllllll tlc .Mctzcke, IlomillulII
Ottollem dl' Uevenflo, Ilominum Conradum Prell et
dnmill1l1l1 (;ulltherum dc Levctzlluwe. Jliis gestis mili-
tilms ct f.:II11uJi,.; et uJlivcrsis vasa11i,.; domini Jlosfri fuit
illtimatum. Quihus hClle plaellit. Consule., eciam pre-
f;pntes fuerunt et hol' amlierunt. et multi aJii Imrgl'nses
\Yismaril' eivitafis. Acta sunt hcc Ao. graeic l\If'CLXXV.
Aus dem zweitf'n SllIltlmche von \Vismar. Ueber den weitem
\'I'I.rol
v
l. mall Jahrh. 111., S. 6; ,.
1. dasf'lIlst S. 2. 111111
l.atflllluS in \Vestl,h:,If'n mon. inf'd. 1\'., I). 2-14., '"fO dif'se
Nachricht sehr undil,lomatisch benutzt ist,
.
--
>>>
.j.t
NI'. XX.
Au.,;:,,,!! alts tlCl' Lehm'ollt tle1' GJ'(tfCll 'IYOIl SchweI'in
iihm' tlcren Übm'clbisdte Familicllgiilm'.
D. d. (lt75.)
)[I'C SUIlt. bOJla sila ultra A]hiaJll, qUf' comes 1It'1-
mo1tlus clc Zwerill nUII'tu,) l'ah'c suo comite GUllzcJillO
ill plleo,lo sllis ]IIImillihus porrcxit:
IICl'llIallllUS Uihc de Thulle rcc('pit ah cOllelU Iluas
\'illas laululIl, vitlclicct (
I'abowc ct Jlo)zliz.
lteUl it.UtJtt'UfS ßloltJ8n VII am domulU in Jh'r1'o-
campe, (IUC soluit alllluatilll dWI'UUl VIII 1111.
Itl'm dominus ,rel'l'icus dc ficl'scampl' villam Geilllill
ct. vi11aUl Hidllcl'ese!U'II.
ItclU U'ipcl,tus dc 1\Ioldc!o,
cm duas dOUlUS ill )[all-
lIusen eIl'.
ni('se f.ehnl'OlIe, im ()ri
inale allf einem lall
en Per;:(allll'nl im
gros
her7.o
lkhell (:eh. IIn,l lIalll,l - Arl'hh'e ZII
;dl\vl'I'ill.
ohne ()alum, in der Schrift all!! dem Eßtle ,Ies 1:1. .J;dlrh"
ist 011111' Zweifel Ll'im Ue
il'l'lm;;salltriU des (;rafclI lIellllol,llI.
\'on Schwerin (1274 t 12!J!J) aLgefas
t. - Bersc3ml' lie
t
im Hannoverschen nkht weit von deI' EILe, zwischen der
Sladt r.üneLnrg nnd dei' EILe, in der mchlllng von I.iine-
bur' uach Liiblheen. - Vielleicht ist dicser Lii,ler 1\lollzan
LII.h.1f 11., der vor 13()7 slarb; IHICh der U..knudc vom
5, I)('c, 1319 leble im Liiueblll';;ischen noch ein 0110 I\lolls;m.
von dem Lis jetzt sonst weiler keine Nachricht vorkommi.
>>>
..:1
NI'. XXI.
I)P1' llilln 1
If{I()TJI't 1JloTl:fll1 Übc1'Tässt "t'11I
J{fm,ln Dm'gun ::m' IJt'iTCfpf11!1 tim' Sl1'citifJ-
lrt'itelt Übe?' dit' G1'('U:t'lI zn'ischen den DÖl'fl'1'n
(YmmJll'1'om und l'idulI'j}:,oJl' ':'ll'ci jjllft'/I in
'eiJle1Jl
Dmf(J Gmb()Jv. '(\
D. cl. 127(;. ()('t. 28.
iLu1:Iolpf)UfJ 111 i1 e s ,I i e tu s £!ItO(fJl1U ynillcJ')oÖis
halt(' littl'J':U1l yislIl'is sa1l1h'lI/ ill cltJllliJlo. Notmn ('SSI'
ltulllllltJS \'lIim','sis, (1lIod ",n])(',' tlis('orclia 1f'..millol'Um
uiHal'ltlJl K 1111/ I' "11 W (' et S(':U']I('SOWf', ()lI(' UI,,'If'hatul' illtl'l'
dOIJlJllIlI JII ahhatl'm df' D:u'gnlt ct no"" ",il' (''(stitit ('0/1_
('o,',l:Jtnlll: dllos mansos i/l 1Iilla /lostra (
I'Jhc/le ('f'nohio
n:tt'
ml ('out 111 imlls, h('I'I',1 ihll100 uostl'is rOllsl'lIl'ie/l1 ihns.
onmi im',' 1""'J'l'tllll IHlssill,'"dlls
ita I:UIJI'IJ 111 :lIlu 0 (' a 1 11 S
JI 0100t 1'1' f',\( )lOIl'h' domilti ahhati
:o;it atluoeatns SUIWJ'
maltsos «lidos 1'0 1I11'f', quo f'f'It,,'i alluoeati c('desic
sU1)(,l'ius 1I1J1/1i/latc adlloral"i:,s ('lIstOllillllt ah ('allem,
'f1....ll's lmills r(.i Sltltt: ] limi('ns LudI(' ('1 f.'ah'r ",nns,
(;lIdI'Ji'i.IIIS UII,',lck,', lIimiell; «11' f'ollll', N'ieo]alls Stra-
If'Jlllo)'Jlf'. J....i,If.,.jells 'rIpis, "'idnnaJIIllls (;Iode, mi]itt,s,
f't :,lii (I uam )lll1l'l's. A d a foultl hee anno Illlmilli
l\Io('('oLXXY1°, Ilil' al'uslo]ol'lllll S)IIIollis f't .Jllde.
1\a,'h dem OI'i;.;in;,le allf Pel';.;ament in einer
I'oss"n, kriifligen
1\linllsJ..I'I. im (:fO
shel'zo;,;1. (:eh, lind I1alll.t-Archh'e zu
Sdm'erill: tier IIIIS delJl Dil,lom ;.;esrhnitlene Per
alJl('ntstreifen
zlIr .\nh:ill;';IIII;'; des Si";,;,'ls ist IIh;.;eriss,,". - Das 1';:Ioster
Darglln hl'
a
s scholl sei, .II'IJI J. 12:?!1 das DOl'f SI'har!,so\\"
(";';1. Lis,",. !\Iekl, Urk. I,. Nr. X\'I); das ])orf (:nlhene,
""'lcb"1! ;lIIth (\';1, I,isdl :1. a. O. S, :13) (
rah;t genannt
--
>>>
r
46
wird, ist ohne Zweifel Grabow, zwischen Loisdlentin und
Uasepolllnweit CUIßmerow. Nach der vorstehenden UrkuJlde
bes3s8 Ludoll)h lUoltzan damals al80 die Güter Cummerow
und Grabow.
Nr. XXII.
Die FÜrstin Ana.
tasia 'Von iJIeklenb1l'l'fJ und iln'e
IJlit110rmüntler 'Verlei/wu der Stadt Irismm' das
{1'eie Eigentltum lies Ilofes IJm'sten Z1l1' Statll-
fe[lbna1'l£ 'Und zum Stadtrecht.
D. d. Wismar. 1277. .l\Iiirz 19.
In Jlomine saHl'te et iJldiuidue trinitatis. Allastasia
cI"i gra..ia domina Magno)lolensi:,;,
ictl]aus eatl(']Jl gl'acia
Lubict'lIsis ct Zwcl'illclJsis e....lcsiarulll llf('I,ositus I't
.TohaJlucs tlOJllicdllls .l\la
no)lolensis omnibus I"'"sl'ns
SI'l'iptum uislIris salntem )lrpspn..ium et subsi,linm fntu-
I'orum. IIl1l11anarulII mnhitullo et v3I.ietas a(.ti'HIIIIIl
angnstia
nlJsh't' mentis I'xce,lit ct 1"'ollh'I'ea ita or,linanit
I'mpicntlllll JlI'()uidcncia, vt «(11",1 t'a(l("'c in lIohis mClllul'ia
Hon potest, Jittpral'lllll capacitas a,1 firmam fnhtrOl'tllll
Jlotieialll ('nutril'ct. l\ollcriut igitnr tam )lostt'I'i, 'Inam
(lre
eJltc:-, qntld cOJlsllh's ct YJliu"I'sitas ]JUl'gensillm
JlostronlJlI de \\'islltar cllri:1J1l didmll DOI':-ten cum :tgris,
]Il'atis, ]1;1
('lIis, }Iallldc, (1111' ulll
o 1\Ioor HUlI('u)laf ur, ct
olltllihus tCl'miuis snis, si('ut acteulls iu lougum ('t laI IItIl
(.in' lInlt lll:ltjlW dis' im'ta ct Jimitafa i:H'lIil, (11'0 S(''\:('utis
mareis dC1I:u'itlruIU iusto I'm..iollis titlllo ('III('r'lIIt a ,Iomiuo
(;untltcrll I't a ,lollliuo ((cy"oue frah'ibus cl" Lewetzowc
ct eorum hCI,(,tlibus sibi )11'0 telUpore !3uccessul'is. Nos
>>>
47
igitur, ut f'xhibel'cmns darin
ill opf're, qua memomtos
hl11'gl'lIsl'S ('ompl(.(,t im1lr, dil,.(,tiollis ]J1'obal'ioucm, ipsis
Ilrf'diete ellI'ie prupl'ietatcIll 1'11111 OIl1l1i libertatc, p;racia
f.t 1'11111 (llIllli inre, tp1l)(1 wi,'helcdc'iredlt ip
os Jlulleupari
!';oll't, atlhibilo eUlu matmitate bOlla cOlIsi1io et obtellto
1'11111 ]ibm'alitatc perfecta COlIsellSU e0l'111111cIll mili-
tum, qni tnnr nohis('um statui ef negociis
terr e tI i s pOil C r e (' 0 Il S U eu erun t, ller soleul\I('1Il
sti)lulaeiollclII tle mann 1'1l(.ri Hillceken domieelli ::\Iag-
l1o)loleusis, a,1 (luel1l dOlllilliulIl feodi pertillebat, in
lIlanus IIlCllloratoruIll cOllsululll !';ceUlHlulIl ('onsuctndinem
patril' factam, dimisimns ct eontulimus ad eommodulll
et ytilitatelll lot'ius vni1lcrsitatis l)erl'etuis tel1l)loribus
])ossi,lemlalll. Vt ip;itUl' heu dOllacio a l1ullo successurlllll
nostl'OrtllIl iUlluutm'i ualeat in )losterlllll aut rcscilltli, scd
(l('bite fil'lnitatis robur obtiJleat, presens seriptum eisdelll
dctlilllns !';igillol"lulI Ilfl!';trorulU al'l'clIsiouibus fil'mitel'
('onmmnitam, asscriptis eciam iIIornm IImnillihus, q u () s
huic faf'to rontigit corJloraliter interesse,
(Inm'um Jlomina
llnt ]we: 1I0biJis uir Gel'al"tu!. comes
Uolzatus et GeraI'dlls filius cius iunior comes, i\lanlu;u',lus
eil' Pm'kputiu, LUt]eko eil' Kuren, Eghardus Seele,
S!tolttan, OlriclLS de Ulucherf', GhcraI'dl1s "etz:yke,
OUo de Hel1clltlo, lIermau1Ius Slorm, Glllllhel'\ls ('t
Heyuo frah'es d,' Leuetzow(', Gotscalcus P"CII, IIcllI'iclIs
Prell, milifl.s; Segeho,ln, 1I1'uricus f\'ater \V l'I'III'ri, Jaeobl1s
'l'csseke, Alki1lus, Ill'mardl1s dil'tlls l'il'llIIcke, Uo)'e,
'V ernel'\ls 'Y"lfhagell. .JllllallIlCS ,lI' IUl1kow(" l\lanl'J:lrtlus
clc \" allll£'I'sIOl')le, I [euric1ls Albus, lIiuricus KulI', ller-
t1'alllUS ]
rl1ligal't"'SSOIlC, eOllsulcs alllli iIIius et plures
alii dcriri ct laici. Acta "1Iut hec ill ca
tro \Vismaric.
--
>>>
48
allllO domiuice illcarmlciollis l\1°(,CCJ
XXcVJlo, Xlln o
ka]l'l)(hl15 Aprilis, pcr mallus Gllzscald lIolarii eul'i".
Has Ori
inal Ist ,'el'lore'n; eine :llte Abschrift bewahrt das
fiirstlich - besliitip;te Privilegienbneh der Stadt \Vism.lr ans
der l\Iille des 14, Jahrhunderts. (;edrm'kt ist die Urkunde
in Schröller Pal" l\It'rld., S. ]1128 (\'nl. S. 1II2:-i), jedoch mit
dem ganz flllsl.hen Datum ,,
1, ce, I.XX, 11. kalt'ml. AJ'ril";
dieses kann schon detihlllb lIicht ricb,i
sein, weil dl'r "'iil'st
lIeinrkh d..r Pilger im Sommer des J. 1:n2 seinen h.reuzwg
nach dem heili
e:l Landl' :mlral nlllJ seine (
clIJahlin Anaslasia
in diescr lTl'kunde mit ihren l\lih'ormündf'rn als Landes-
regenlin :lIIfll'ill. A,,,'h an deI" hi..r wichli!-:en SIellI.' IIIlIer
den ZI'lIg,'n; "Ludeko dc h.llren E
hardlls Sd,eJe 1\lollz:lO"
llat Srhröder keine Inleqlllßction; der 1\lol7.an i"t abf'r
olme Zweifel der dominus IIlolzan, wie Lutlolf l\Iolzan
gewöhnlich genannt wirel.
Es erscheinen also hier \'on lien im J. 1275 eingesetztl'JI
sechs ,. ol'mllllllsl'baftsl'iilht'n aus dem Rittel'slanlle nod. fiinf,
von IJenen freilirh in dem AhdruI'k in Sehröder J). lU. dl'ei
ausgelassen "ind, niimlkh: (Ln,lo1f) 1\lollz3n, Ulrich \'on
müdlCr, Gerhanll\letl.eke, OUo \'on Ueventlow und (;iinlhel'
von I.e"..tzow; I5tatt dt's an Iler mnfleu Stelle eingesetzten
Conrad l)ren fungirt hie.' der damals einllnssreidte Uermanu
Slorm, ob
lekh Conrad Pl'en IItll'h "piiler, n"wiss nOt'h im
.1. 12
:1 auf,rill (,,
J. Liscll 1\1..l.Ienlllll'g, Urk. 11., S. 71.) _
nie vor diesen sechs \'ormundscllllftsrMhen gf'nannten .Irei
lUtter: 1Uarelual'd ,'on J)al'kenli,}, Ludolf von Kuren und
EI..hartl Sdlele, gdliirh'n ohne Zweifel zllm (;I'fol
e dt'r hol-
s,t'insdll
n (
rl.fen Gerlwrd nnd erhil,ltt'n IIls .'1'''"1111' dt'n
V ortl'iu; die VOJl Parken.in el',,"'heinen öfle.' im Gefolg-e der
lIer7.o;.:e \'on
adlsen -I.anl'nlmrg IInll 1\lal"11I31"11 \'O
Par-
I..cntin W1\r im J, 1277 schon ein !\Iann VOll reiferem Alter
und im J, 1281 schon lodt (\'
I. l\latich Gesch. lIes Bisth.
Ra,zeburg. S. Hit u. Hili); die VOll KureIl bc
leiten die
Gmfen \"on lIolsIdn hiilllig um! namentlich der Hittcr Ludolf
\'nn Kur..n 1271 - 12SS (,'gol. Schlesw. holst. lauenh. Urk.,
Th, I, S. 113, Itj. 21 t IIlId 217); das t;cschlecht dei' Schell.'
(Iah'in: Lu",'u
) ist alls der Hassows\"llClI Fehde (\'g-1. H'ldlo/f
J\lcckl. (
csch. 11, 1, S. .Jß) bt'I..annt g-enug- UllIl der Ekehal'llus
I.IISI'IIS de Trauenemllndl' miles tritt im J. 1273 zn Tra,"e-
miilule lIuf (\'gl. \'. 'Vt'!tl,halen 1\1011. illed, 11" 1" 2094 ulld
>>>
49
Schlesw. holst. lallenb. erk. Th, I" S, 1:2:); über lIie Sellt'le
vgl. lIlan audl noch \\'esll'h1iJ. Zeilsdll'. fiir
'atcrHinll. (;esch.
11" S, 69 unll 111., S. I1S). - nil' nach deli \' ornllllulschafls-
räthen llIlgefiihl.ten drei IIlP"lcnbllrgischcn Hille!': Ue,ne
'on J
evetzo\\". (;ott6dlalk P!'en IInel lIeinrich IJ ren SI:lIIdt'1I
zu jenen iu nahen ,'cl'waneltschaf,lichen \'l'l'hmtnissen, -
ner 1I0f UlII'slen la
, n;II'h eI..r :\Iittheilllnl;' elI'S lIerrn Pro-
fe"sors Crain ZII '\"i
lIlar, "UI' elem ;lllwismarschen Thore,
links \'011 eier l.alulslrasse nach RostOl'k, gegen die lIorn-
slorfel' Bnrg hin; ein Stat!tfelll in elicser (;egend, illJer dcr
sugellallnll'n h.rahhl'nwiese, ht'is
t lIoch heutiges Tages eier
UOI'stein oelcr Horsten, unt! zwar 111'1' kleine nnll 111'1' groSS\!
Horstell,
Nr. XXIII.
/Jel' BÜdto{ Ilerrnml1l 1. 'von SrlaN'l'i,t 1'e1'k([1l/
alt das lJi.fJchü/lil-k-sc!twl'l'insdlC C()llrginfslift ::Il
niil:om /i /I,,{cn in }J;,'I1,;,,!tslw!Jf'u.. 2} /l"{",,
in JJal'l('lslmf IIml das DUlt l"lf'/}l'JUl :111' Vi'/,-
bl',fJSC1'lfUg dn Priibcm!t'II.
H. d. (llüt7.ow). l::!SO. .\ug. 17.
111 1Iomilll' domilli .\ml'lI. Yllinl'rsis dlristifidc1ihus
talll I'l't'sclltihllS, (111alll fllllll'is, ml (IUOl'llm Jlotil'ialll
1"'('s"lIh's litt,,[,(. [I('['lIl'lIl'l'illt, ] 11'['l1Iallllll;. ,Ici g'l'acia
Z""'I'incllsis 1.(,(,I,'sie "llisI'IIJllIs, salutl'Ul ct etcl'lIam iu
dOlllino l'har'ilalt'lll. ('11111 dilectol'lllll in ('bristo eallo-
lIie(ll'lllll ('edesic uoslrc lllltJ.:olliellsis l'c,ltlitus prehclI-
dalt's a,I('o t('IlIlCS snlll ct (."ill'S, (Iuot! t!c il'sis JlIIH
l'"tl'['Ullt t',mullotlc suslt'utmi, co (Iuoll Jiwlids I'ecllrda-.
l"ill 11 i" ]lrelll'l'CSSOres IlQstJ'i, qui i)l:-.am fUJltlmll'ruJlt
I'(',"h'siam el. cll' I'l'tl,lililtlls epi:-,('(lp:lli..; 111 1'11 se l'um
\"n 'Iall.abn..hc l'rk, Samml. ),
.t
--
>>>
50
illtencionc angmentalltli )Irehendas institllerullt ihitlem,
opcre qua
i e)lwdammodo dt'('t'l'scrint illcolllplt.to, nos,
quos miscl"a('io 11iuilla Jiret immeritos ill sortelU ,ocauit
iIIorum, \'estigiis ill hoc illh('I'elltes iHorum et eanoni-
corum ipsornm iJlopie COIltlolcllt.cs, re('epta ab ei
(Iuadam Iweullie (Iuantitatc, in usus eeel('sic lIosh'l'
lIeeessarios ae lcgilimo s eOllllt'rtl'lIda, (I,wdmll de honis
episcopali; melise' IltIstl'e, Bubis ]wr mortt'm ljullrlllltlam
\'aeallcia, i)lsis ('allolli(.is ill au P;11 11'11 t 11m prt'h('lIdarum
tl u'\.imus assip;lIauIla sill'J.i.d"/ll iÜ Dillcl'iekshap;1'1I V
mall!o.os et ill Uartel(lstorl'c eil/OS ('11m tlimidio tl('eimales
)11'0 centmu ('t LXX mareis usnalis mon....t' f'isdl'Jn
\ elltlidimus. Pretert'a "iHam (']em'lIa )lro ('('lItum LX V
/llarcis eius,]em JIloncte, ita eluo,1 p/'o dcet'lIl man'is
illp;u]arum marcarum re,lditus ('stimalltl/l', ('alloJlici..
Ilft'diel is yelltli,limus, llrout 1 1 1'1' t('I'millos suos in ]atl/rn
l)J'otemlitul' et ill 10 11 g I/IIl , cum siluis ct lIeJllol'iburo.,
cuhis pal'itcl' ct ineultis, ]Iratis ct l'as('uis, aeluis I't
aql/arulU Ilc('III'sihus, rUIII ft'urtihus cl. prouPlllibus,
accessihu" et f'grcssibus ct onmi I/tilitatf' a(' pertincJl('iis,
(Iue 111/111' de il'sa yilla )ll'Oucuiullt yel ill fl/turum
poterl/llt I'rOIH'lIil'e, emu iUllici" tam sall{.!:uillis. (Iuam
IIIl1tilat'iollP mcmhrorllm, in
ta (11I"d alia loca rclip;iosa
et yas;l11i lIoslri ill terra Hutzow tencllt conmnmitcr
hOlla sua, tI.mtes ci
delU callullic.is )llcmnn ac Jiheram
IHltt'st atplU hOlla in ysns SilOS libcrc eonucrtcuui, ol'di-
naudi ac dispollelleli tle i]lsiro., )lrollt ('orum lllacuerit
opeioni, euius]ibet. lall1ell l'ermuta('ionis et aJienacionis
titulo pis pCllitl/s illterdiclo, salua ecial1l eis ('m)lcioJlf'
molc'lHlilli ;uli.U'entis vi1lc pretlicte iuxta cstimacioncm
pretlicf i IJreeii, si quando illud eoutigcrit ad statum
>>>
.I
51
prislillUIU restaul'U'i. ]11 cuius l'ci tl'stiJllUlliUIll lIo,tro
sigillo pr('st'lItes ]ittel'C whol'antul'. T (' S t (' s hllius rei
Ullt: Y oh'aclus ('aJwni('us Zwe,'iJlensis f't ]lfI'positui\,
ßutzouielll'ois. lIiJll'ieus 1ll'CI)Osit US Ile U lilie, Hdwi('us
l'CI'lor ecc1csie I't fic'rhill'lllls lIotal'ius IInsler, eilllOllici
Hlltzouiemil'l'o; itc'JIl Johallut:s tle ('('1'11) 11, JlC'I'IIJanJlIIS
lIasellkop, J)ethl(.uus cle ßellC'utlo (.t J1retltt'ttufS
cl i I't n s SOl!lut JU i1 es. Himi('lIs de ('('I'n
11 ('t ('011-
ra,llIs cle Parelll, lait'i. I't alii (I"alllpllll'es del'ici et ]aiei
Yoeati ad hoc sl)('cialitt'I' et l'0l!:ati, Datulll aml(l Ilomilli
1\(0. ('Co. LXXXo, ill o('taU1 So LaUl'I'J)('ii.
Aus 111'111 aus dl'm W. .1.lhl'll1lndert slammenden ('ollialbtll'he
der UI'I,unden lies ('ulleöiatslifh's Bülzow.
l'. XXIV.
Die Gro{"ll J/pl/Jloltl m,,1 lYit'olalls I'tJJl Srlm'erilt
be::.eufjl'7I,
,luss J('1' H itt e1' LmloTf I/mwilk()}J
lIJuT tlel' sl'lw'C1'iJll'l' lJ,il'!/Cl' GC1'olt[
!/nllllUll
UÜllcr
tim' (}l'fI{('" Lektllell/e
ilu'(! Ll'IlII!Jii/('J'
iu ,IrJll (;u/e Driller!1 zu Gllus/eu. (Ies SI. .10-
ltallllis-/iloslC1's zu LÜlwd.: flll!g('/a,f,\'ClI ltahen.
n. 11. :-\ehwc'l'i11. 1::!
1. !\lai 21.
a
Nos HC'lmolllns N Nico]auc; dei gral'ia comitl's
ZWC'riJl('lIM'S vJlilll'rl'ois, all qUf)!oo liftere preselltes ]wrue-
JlC'rillt., ('l1l'imlls c'sl-;e nolllm Pllbliee protestalltes, (Inocl
hOllestus miles dominus J
lulolrllS dictus lIas('lIk0l' et
Ghcroltlus clictus l\lolcllclinarius dlli
Z\\'C'rhll'llsis, 1'111'0-
da]cs ])o
tri, hOlla, qne a Jlohis in villa ]),'jlwrg telluernut
-1'"
--
>>>
52
iusto titulo pheo(laJi, nobis al] manns s[l1Ietimonialium
ecclesie I)('ati Johannis t'wauf!;c1iste in I.u])t'J...e lihert'
fI'sigu3lll'ruJlt, prcsclltihus tt' s ti h u s ) dOJleis: gcncro
Jlostro Ilomil1o .Tohalllli Ilieto (;alls cI,- "'itteJlherp;('
\"itlt'liect I't tI 0 111 in 0 SttoltlUt, (lomiuo "Ir'ico ,11' Uhu']u,'r,
domino Fl'itl,'ril'o 1I:II,;CIIC0I', t10UtiIlO COllfatlo eapel1allo
lIo1'tro, ('anollieis Zw('rill('lIsihus, ct aJiis IIWIUt 1,luribus
tide (lignis. Vt autelll III'c,lielis 1':lJIetillloJli"libus nuHa
in postf'rUJII illlle Jlossi't l'alulIIllJlia suhoril'i, JI"l'st'JlteUl
I'aginam Si!!;iJllH'UIlI Jluslrllrllm appclJsiouibu.,; I'ohorari
fl'cimlls ill tcstimoJlium n'l'itati
. Acta Sllll1 hf'c Zwcrin
allno domini )[0. l'co. L
XXlo, in Yigilia As('clIsiollis
domilli.
Nach dem
ul erlwlIenen Originale im Archh'e des SI, Johallnis-
kloslers zu LiiLecJ... Ias eine anhan"ende runde Sie
cI
zeh;t ein rechts :lIIsschreilendes Pferd mit der 1'llIschrift:
81«;11.1... \,m . 11 E . . . . DI . ('O:\IITIS ,
ZWEBIUUU:-\(S.
Ias anderf' allhangende drde,.J..ige :-;ie;.:cI ist z....hro..hen,
NI'. XXV.
Der G1'af' /Iebnoltl NJJl S"'I/I'C1'ill "C1'If'ihl on
Domlih'C/w zu SdON!1'in das Ei!/('ut/non '",m
d1'ci 1/"le71 in D;inwU'1..J mit drJ1en t!rr Ritter
Ludolf' JJloll:.an mit Zw;ti,l1mull!l .feinrr Erbrrt
ti'llr rikm'ci in der !/emumtcn Ki1'c!If' dolirt !tal.
H. d. S..hwcrin. ]
S:!. April 27.
l';os IIl'1moldlls dei
rat'ia ('üllles Zwerilll'lIsis omnibus
hoc alldit'Jltihus in pl'rpt'tunnI. "1\isi I'a. qut' ill stahl
....
>>>
I
I
53
soJi(lo persistcrc IlcLellt, scripturarum rcmecJiis cOlltincutur,
dccuI'sUS tl'llIJlOI'um pOslt'ritlti duhitacioui
erupulum ct
obliviollis l'aliginem inll'OIlueit. lIinc est (ILIOd tam
Pl'csentibus, (Iuam futmis cupimus esse 1I0tum, (IllOll ob
fiIlclll et p;rata sel'yicia, (Iue "....enuus miles
domiuus it.UtJOlpf)UfS qUOndam diettls fRohlIn
lU'ogcnitoI'ihus nost ris acnohis dip;noseitur sCI,ius indcJcssa
soli('ihltlille lIt ilitt", inll'cIHlissc, I'rol'rictalem tdulll Illau-
SUrtlm in ,'illa na u e r III (I I', ad instaul'iam ipsiu
, cedesip
anete .M;u'ic sancticluc Jllhannis in Zwcl'iu Jibel'e coutu-
Jimus l'erl'ctuo ]IOSSi,lendam, eUlU olllnibus prouclltibus
ct rcd,lilihus eurUlIlIcIll, (jllihus dotavit yieariam pCI'
il'sum fad am allhihito ('OnSCIlSU hercdulll r-;UIII'um iu
ce(.Jt'sia ]Irdihata; euJtOl'cs \"('ro (lirtOl'um mallSOl'UIll
a,1 (Icfcnsion,'m t 1'1'1'1 , et ;111 sc,'vicium, (ll1ll11 bOrl'hwerk
(Iieitur, I't ad onmia itll'a nostra CUlU cctcris yasaUOI'um
UlIsh'OI'UIII Il\IlIIillihu!oo tl'lll'hllllhll'. '1'l'stcs Imins I'ount:
dllllliuus 1 'h'ieu; dc Hlu("her, dominus (;lll'dHll'tlus I'"
E,\pn, dmltinus Johalll1l's de D:uubeke, domillus j1re..
tJtt'iC1tfS dict us jiRolttlln et alii (Iuam plur('s del'ki
ct laici fi,le dip;lIi. {,t antclll hoc factum UO!ootl'lllU ,0]UIl-
t;uium fil'llltllU ('t im'lIIn ul!ooum llcrpetuo pCl'sevcret pt
a lIu!ootl'is Sll('cc!oosol'ibus nul1atellus infrillp;atUl', hauc
paginam ('ons",'ihi ('t sigiHi nostl'i Illullimin(' prt'ccpimus
robol'aI'i. Dal um ZWCI'} n auuo domini Me 'CLXXXIJ,
11 uiuto haI. l\laii.
Aus dCl' \'on Udll'sehen Urkuuden-Sammlnn n . gedruckt in Rudloff'
Ur!.., Lief, NI'. :\.L, r. 109. {'nter den Zeu;;en hat Hmllolf
an .Io'r ersten Stelle Ulnaeh und an dcr drillen
Icllc .1ohanues
de hamJleee aufgeflihrt; dif'se kOlllmen al'cr als \"asalleR
und n:ithe der Grafen zu Sdnverin ul1l1 ,'il'lIeicht übel'llaul't
in dieser Zeit nicht ,'or, am wenigslen in IliesN ,Rilllg ord -
--
>>>
5-1
IIIlng, Dagegen erscheinen im J. 12S:? nnd 111 deli niichslen
.Ial....'n in g..1illich schwel'insdlen Ul'lmnden in obigei' Ordnung
l]je HilIei' Ulricns de Bludl(
r lind .Iohannl''' de Damhd.e;
wah..schcinlich sind .Iiese 1\'1IlIIen durch schlechte Abschriften
in Ulnal"ll (:IIIS Hindi') lind Kmnpece (ans Uamheke) t'or-
rumpirl. Das O..iginal ist \'el'lm'cn.
Uehrigens "1Inn nach den niichst folgenden U""lIlHlen deI"
Iliuel' Ludolf ßlhllzan zllr Zeit dl'r Aus'tellung diesl'r Ur-
kunde n01"11 nirht gesl....ben p;ewe.«'n sei 11 ; ,'gl. li l 'l..lIll1l..
"0111 13, .'unjj 1283, Es ist ,Iaher en"n'der das ULltllm dei'
lTl"kunde falsch gelescn lind muss entweder welligstl'lIs
JUCt'L.\..\.\.IV (12S..I) oder, viell,'kht wenigei' ridllig,
]\1('t;L.\..\.\.X qllinlo (1
!lj) geh':;l'n wCI'dl'n; 0I11'r, was wahr.
scheiulid,e,' ist, der Uillcr LII,lolf IIIII..S illl ,I, 12H2 ßls lehend
;;edßcht lind das 11110 n d a 111 nicht auf sein LeI"'n, sondern
nllr auf die Dienste (" SI' r 11 i ci a"), ,Iie er I'inst gcleisl p t
hLlllc, hczogen wenlen; die g;lI1ze PI"J..llnde ist I,il'ht so ahg'"
fßsst, als wenn sie ,",10 eineIII venlorbenen verdiensh'ollcu
.!\(:lI1ne redelt'.
NI'. XXVI.
])('r JJisdwlllf"I'1JUum 'l'OJl rmni'll 1J('/;liili.fJl dem
I{[oslf'I' IJIt7'!llffl sÜmmlliclte ZelnlfclI
Patro-
nale mut GÜter
die dassplbe 1.,'OIlt ßisfltlf1ll
('ami71 haf.
f), cl, (',lJuin, 1282. Mai 26.
In J1omiJl(' domilli AIlIt'II. HCI'IIwlIJlUs tipi graeia
Camiucnsis c('('](',ie ('(lis('o(lus omllihllS iu flt'rfletUlllu,
Solliciludo omnium Pl'iS(,OPOI'UIIl P," om('io sihi assulllpto
rmluirit, 'lJ'i, I'dip;iosjs sic' ('llIIsu]l'l'e, sie (ll'Ouilll.'re. \"t
iu c'is laus cliuilla, t'ui JUu.tl' ,liu'lue ,1('b('lIt illsistprf'.
nOl1 tt'l u 'sc-at, 1'1 ut I'I'IIJ'ril'tat('III. (1'1:1111 haht'ut ill dccimis.
iusla clomll'iollp ('t \'I.'r:t c-oJlfinuaeioue pOf;sideant. Iluia
>>>
-T
I'
55
\ Li iusticia et vPI'ita!', ibi deus, et "hi deus, ibi habun-
dallcia munis boui. Hillc el't, quo,lllot.um esse volumu8
tam Ine:-eutiLus, (tUdm futmis, quod 1I0S (Iuoruntlam
8u
gestione inducti sU:-l'icione mouehalllUl' de priuilegiis,
que fratl'l:'s mOllasterii Darp;ullensis, Cystercieu:-is or,linis,
Caminensis dYOI'csis, habent :-11pel' tleeimis suis. Cel,ti-
ficari ergo \'1I1f'ntps 111. his, a('rcssimus a,1 ipsulI1 10cuO\
Dargun personaliter, f;uppli('anles domillo aLbati, qui
tune ]Iro temll1H'e fuit, \'1 lIoLis }II'iuil('p;ioruIll suorum,
(Iue halwt. ah ccdesia Camiuellsi, copiam III'estaret;
'Iuoll I't ipse i(.('it, \'olulltati 1I0stre ill hoc grato oc('urrells
COJl
eu!'u. AssUlul'tis igitUf \'il'is dis('rctis, "'izlauuo
"ille1i('ct pr"lwsito 111 llerellsten, magistro Gel'hafll0
scolasli('o, Ilinrico preposittl StI,tinensi, eanolli('is Cami-
lIellsibus, ct magistro .lohalllle uotario lIosll'O, ('.mollic!'
('oJlU'rgclIsi, }lfiuill'gia i11a legilllus, persve:\.imus et
exalllinullilllus stndiosills, uidlil illneuit'lIlps in eis, lIisi
11'1 0 ,1 fl'atrps iam Ilil'li monasterii 11£.(,illlaS suas bona
lide et iusto t, tll10 110ssidchallt. rt. auh'm ill Ilosterum
. '
UIIII eis sil JIt'eesse, sUllI'r a1i(lua SUSlli,'iolle alicui suc-
('('ssorum nOstrOrtlm lniuil('gia sua ost('IH1crl', omnes
,Iomu'iolles decimaJ'lIm, Iluas hahent ah ante(,('ssol'ibus
lIo:-h.js ,.t. a lIohis, sicuti in p,'iuiJc'giis l'orum plcnius
didi('imus, ill presellli eellula suhllülal'i J('('imus, vt hanc
littcl'am loco OlUuium p,'iui1egiorum SUOl'um possint
o ßerJ'(', si ill futurum fucl'int re(luisiti. HCl' autem sunt.
dona('iollt's v('llt'rahililllll in f'hristo patrmn autl','cssorum
nostrorum felicis reconlar'iollis pt lIostre. EI'ysehopus
S)'gguwillus ('um ('OIlSeIlSU I'apituli !'mi 1'0Jllulit ei"
I]eeimas \.iUarum suhsc'1'iptannn ('UIIl tenuinis suis:
C 'lohl';wwe I't \\"igull. (Iue IlUnc rCllal'l(' sunt in
rallgialll.
--
>>>
r
56
(/ue \Vi(.!;un (lit-itUl', iusul'er ct DoJgeJin, eedcsiam cciam
PoJedlO\\ e eum dccima ipsius \'ille, et dceimas viHarum.
(IUC ad il'loum 10cuII1 Dm'gouu )lel'tim'bant ab autillllo.
\'idclicct ))al'(.!;uu, Hokeniz, k.usiz et ilcl'tIlIl Kusiz, (/ue
uiHe r('dacte suut iu gl"au
i:1J1l Äusiz nominat:nn, iusu)ler
(;Iasowc et Dalll, DohernlOize], (Iuod alio Jl'om1Jw ];1'0-
(lerestorpc nOlllinatur, cl PCJIckowe. ]
Jliseo)lus COJll':J(lus
rU1l1 ('OnSCIIS11 eal'iluJi sui eoutulit eis tlef'illlas istal'tllll
\ iIIal'll1u ('UIl1 I cI'1I1inis suis: lll'aHII, 1)"llIIowe, (
o]('sowc
f't Dukowc; (',ulfirmanit f'('iam ci.. .df'eilllalll \ iHarum
('aulin ct (;antplII, (11Ie all ('cclesiam LeuJII IlertiIlebant.
M....I s]oJiala cisdcm rccul'erarl' JIon pote1'at, secllndulII
quoll in )ll'iuill'gio super hol' eOIlfeeto l"ellius cOIßprohatur:
ilcl1I contuJit eilo ius patronatus, ;Iuo,' b:nIIIUIII Ioiue ius
[0.) noda]e vO('aU1IIS, in eC(']('loiis rOl'UIIl HOiooll'c tlJoeesis,
\"idclicct Ka]:mt, RoJ..euiz, Hukllwe, Pol('dlOwe, ct uon
solUlu eonstrlJ('tis, verum ('l'imn in cOJlslruellllis; dedit
f'eimn eis deeimas de \"iHi:o. sulmutat is: vi,lt'liecl f'hiJuwe.
ncuiz, Slutow(', l;uss('l'oWC, "':lrMlwe. .Jm'I''''''we, tIUO"
:llio HumillC ('uwaJz dicillll", cl t!'iulII mansonlJn ill
l\utse1owl', VJIius in llresclle; ]Jl'etel'ea ('(lIIfimIauit
ecc1c",ie Pole1owe decim'"ll IIUal'llln \ iIlarllln ßditz ct
\\. uldesowe, cccJeli'ic eeiam J:okl'lIiz dceilllam \ j)J(,
Karncse. Episc0l'us \\'ilhchnus ('11111 ('OJIsenloU ('apituJi
slJi ('cut u]it cis ,Iecilllalll "iIle UateIlowc CIIIII termini"
suis. l\"os autclll cllln eonseuloU eapiluli UOloh'i vCIIdi-
dimus sl.'JII'dif'li monastel'ii f,'alrihus \'ill:l111 \'III'rc1'C eum
fUlltlo ('t iHtegra decima Cl oUlIIi im'e, (Iuod in ca hahui1l1Us,
et IH'olU'ictatem dceillle, (Iuam ba'l1limus Kar:-;('hureh eum
duabus viHis, VJIO 1I0mine \"itlelicct Gm'diz I1UIICUltatis,
CUIU olllui iure perl'etuo possideutJam j proprietatelll cciam
..
...
>>>
57
funtli ,'i1lc l\'C'sin emu tCWlinis I'oiuis; ('()JltulillluS eeimll
I'is 11e..imam "i1Ic Prihe
n('wt' ct tlHarulll ,ilhll'um ,,- al-
kellllul'1' et Slel'llUw('. C '1IlIfirlllauimus (,('i am t'is JUs
)latl'OlIahll'oi ccde"iC' in ].C'U) 11. DOllauimus c..iam ('is
tlcl'imam Scerl'sU\\ I' I.t \rmcns,'ill 1'1 III'('illlam tl'ellc..illl
mau..;ot'HIll in ('ethl'lIIin, ,IUOl'UIII in )latlc"ill, tl'iHm in
noliz, dUOl'll111 in Dl'oJlc\"iz, 1'1'Opl'ictalelll "I'iam "illal'Um
('cthelllin, ItatellO\'" pt illsulI' 1:UI't'lI\\ C'rtl,,1'1' ("1I1n OJnlli
illl'c 1'1 t"l'lIIinis I'oiuis, tlC'I'imam I.("iam "illal'tllu D;u'
ehant
ct Tessekow(', (Iuod alio lIolllinc l.\oua Yilla didlll1', t't,
tlceilllam ,Iuotlccim mallSOl'um in SlmtL:II\H', scx in
Plozd".c, 1(1 latUOI' in Tl'usill, IluatulII' ill BI'OJISOW("
duu1'tlm il1 ('ollProwe, ,nil1s in I.cu) n ct. "nius in 1;lIt-
,It'so\\ c. ('olllil'lIIanilllUs t'eialll eis ('11111 l'Ollscnsn ("al'ituJi
1I0sIJ'i, sient duminus (;wielo Cal'llinalis eis ('onfil'lllallit.
Iluod l'l1m ('cdcsia Lcu) n yat'met, lil'itp )'o"senl dl'
l'I'II,litihus I'insllcm ('('I,ll'sic tollC'I'I' ,i
iltli tl'C'lllo,lios
allll11alilll 311 f
lhl'il'am c("clel'oiie MH', (Iuia )11'01'11.'1' hol'
ip"U11t UOI'en inlls dominus ,Ie Hozst,,,'k l'olltulit mona-
sh'I'io DargllllclIsi I"'celi('((' C'I'I'lcsit. I'al t'IInatulll; t!C'rima1l1
I','imll "illlllt. 'loizt'liz, (Iue rc,lada est in grall1!;iam,
(IUI' ('hiJowe llicitUl', (Iualll 111111 halll'hant 1''\.1'1'1''';'';0 nomille
Ioizeliz, ct tlc("imam d 11 0 I' n 111 man SOl' um i 11 Ur ah en c,
(IUOS lIIaJlSOS lIIiles ,Iictus J1110ltfJan tlcdit pis
in restaurum tc I miuorum, IlulIS ahstllll'ral eis
eil' villa SC('q)SOWC; del'illHlIII ('I'ialll IluatuOl' man-
sorum in 'Yittenwenlel'e i)lsis fl'3tl'ihlls in Dat,
,UI )'re-
sC'lItihus conllrmalllus. Omncs igit IIr has tlonaeiollcs
antCI'C""ül'UlJl 1I0!'.trorum ac uostras slIpC'l'ius e"pressas
111.' pl("lIo cOlIsensu capitllli nostri 1'I'CSClltiJItIS stahiJilllUs
t't. eoufirmamus scculllhlln terminos ,'illarum, quos hahent
>>>
58
inl'rinilegiis eomlll anllotatos. "cl secUlululIlquotl homines
Jlahit:mteo;; in ,-iltis I'l'el1i(,tis vo]unt terminos viltarulll
"aerosallcti.. tat,tis reliqlliis oplincrc. Sane ut omllia
iuste et I'itc flant et bono fille eondllc1alltur, delll{,lltel'
igno!'eimus, ",i teml'0rihus antecessorum nnstJ,"orulU ac
nostris ft'ah'es prc,lidi mOlla!'ootf','ii 111' ,]f'l'imis Jlostris
aJillui.1 tu]CrttJlt f.t a\'cl'l'er11l,t, antl'fjuam donaeioJles et
('ollGmtaeiones Jmhuerullt tl{'('illlarum. Xulli t'fgo omuiuo
YIIl(luam homiuum li('eat huic littel'l' ('OJltmil'e yel 1'011-
tra(lieere, llrpsel,tim ('UlH a lIollis I';tudiosa examin:H'ione
prinilegiormll fmll'llllll'reGlti lIIoJl1l:o.terii (.t JIIagna (liligellcia
sit ('oJlfi'f'ia, QuielllHluP Yero eontrai.'e 'I'll'olltrallicere
attemptauerit, ",'iat S(' iJldignaeioJlcm dei omllilJOteJltis
I't gloriose virgillis mah'is eins .Marie iJlellrreJ'e, (Iuorum
organa Jantl"s ('01'11111 illllcsiJlellt 1'1' 1Il0111l1:JIu'ia Hil il ur
non (hwlus iuslil'ia "'etl sola aual'icia )lel'tmharc. Vt
igitur Jtec Hoslra Ilceimarum cOllfirmacio a ('lIiuslihct
astl(('ia vel ini(lua IloJi m:u'hilla..ione iugitel' illihata
pcrmallcat ct illlacta, 1Il'cscntl'lIIliUPI'allll''l.illc!e eOlls("I'i 1)1 alll
uanlUl'; ipsis fratl'ihus in BargulI sigiHio; nosll'o vitlclict,t,
et eedesie lIostre ('(1mnlllllitam. 'l't'stes horttlll snnt:
.Tohamws .Ie('allus, llimiclIs ('n!'ootos, ',"'itzlauus, (
('I'h:lftlus
f,co]astiells, T1illl'icus 11l'I'I'0silUS Slet illclIsis, .:\1:lUl'ieiul';,
JO]lauucs dc "r :l('bul'eb, llcruardu.., ('amillellsis ccdl'sie
canoniei, ct magister .JolwlIJles lIotmius uosh'r, eallonicuo;
('olh('rgclIsis. Dalum (':Hllill.:JImO tlomilli ,'[aC '('oLXXxolJ,
\'1 0 l.a]('udas .Juuii, illdidiolle X a , {'paI'la ]'(a, COII('lIrrt'lIte
lIla, r:ycln ]ullari Xo.
Nach dem Originale im
l'OssherzogI: Gt'h, und lIaul't-Arrhive
zu
chwerin, auf einem sehr "rossen Pergament in einer
/;chönen, groS8f'n, kräftigen lUiuuskel, mit vel"liiu
erter Ein-
I;angsformel. An SchnUren von rothf'r Seide hangen zwei
lIro...
>>>
59
rlllule
iegel \'on
I'iinelll "'achs: das Siegel des Bi
..hofs
IIcrl1lann und das Sil'gel .Jes J)olllca(lilcl
\'on Call1in. Ein
I.weilt,s E:\I'III(llar Ih'r {'rkulHle ist auf g:\IIZ
Iekhe 'Veisc
:,usgl'fcl'ti.,t, - (:eth'uckt in Lisch J\leklcllb, Urk, I, S, W.t.
NI', XXVII
lJtr GJ'IIf'lIelmold "on Sdtn'eriu '()tJ'leiht der Stadt
SdoVt'}'iu das EigellthuJJt der nihftJ' Zippen-
tl(Jrf
Gültl'ell
(JJliiess?) mut OstOJ'l mul aller
ila'el' muTc}'}t Giilm' muT die Iliilftc tleJ' Geld-
bussen
so mie (/ie ab!Jf'slm'bcnl'n lJiilllllP im
nUl'MtlJlz(
'reseJ'l,irt sielt (label Jedoch die Illse1 3
d('J' Hals !J('Junmt.
1. 11. S(']l\\'el'iu. 128
. 01'(', S.
lIelmolrlu" e!1.i gl'acia eOlllco; Z" crillplI"is olllnihus
1"'(';('lItes litteras mulihll'is sallUcm in oJllnium "aluatore,
Int('r ('aetpros Immalle cOlldil'ionis Ill'feetus memol"ialll
hOlllilllrm l'eilllllS a e!('o JIIohill'm t't imhl'l'iUem, (Iuoe!
111' faei1i in ohliuioll(,1l1 rapiuHU', lIisi lilll'rmuUl tcstimonio
\ Ipr,'II11I1'. Pl'I:'lI'l'l'a fllles et p;I'aeia gel'lltaIJa, lilie _ 110110-
\'ahiles \'il'i cOll
ulcs (.t \ lIiuel'l'itas hUl'gensillUl t'iuitati1o.
1I0stl'e ZVl'rin progcllitoribus nostris ae lIohis indl'fessa
soJli('itllllillc IlillOS('ulltur vtiJiter iml'en,lissc, no
iu(lIlCllllt,
IIt il'sorllm profc(.tulIl pt 1101l0re1l1 fauure bellcuolo 1'1'0-
e(l'talllur. Ob ll11c igitur eiscJem et eomm !o:u('('l'ssoribus
!-!:I"aciam vol('nles faeere specialem, I'l"lIJll'ictatem vi1l1ll'UlII
Z 1111 1111("'1111111']1, GOl'lIe Vtz cl 01'l':-10I'P, IIl'('1I011 ollluimll
bOllorUlII atl dictam ciuitatl'IU
l'et'tmwillm iu
ui:- tel'Hlini
>>>
60
IlC ,liscI'illlillacionibus, (lllcmac1lllodum ca hactenus libere
IHISSCtl('I'Ullt, teni:o. cultis ct illCUltis, a
l'is, Jlratis, 1IeIll01"ibus,
l,ast'lIis, a(luis ct 3Illtal'ulll t1ecUl':o.ibus di(,tc ciuitati COH-
tlllimus, eonsellsu ae ,,,Jtmtatl' di1t,(.torum hercdum
HostrOl"llm ac("edellt ihlls, ]I('rl'etuo lib"I'c posioitlclldalll.
(\I]olli ","'1'0 diela/"llm ,illarum all olllllia iura Hostra
si('ut aliorulll vasallm'lIlll 1l0stl'OrUIII homilIes tencbuntur,
hf1c tall/ell atlllilo ct a,liccto, si 1I0S ill IIl'lIlGre, (Iuod
Uo('holt ,"]/!:.lt'it('I' al'l'(.]lattlt', pro li
lIi..; mi('ite dcuastatis
a]i(Itl('JIl illll'igllol'arc e'lIIli
('
il, nlllklalll :o.iul' eIllelltlalll
iIIius f'
('('ssus JlosfI'is ,s!hus s)lf'eiaJitf'1' 1'('Sel'UcIlluS;
item "i ,uluoratus lIostel' ali(IU"1ll illll'i
lIol'arct. ibitlem,
dual' partes ("I'dellt eidem ct tcrl'ia ('iu;tali; si uel'o
)'rl'llil'ti t'OIl:o.U[.'S siue ip:o.urlllll JHllIeius ill IIl'IHOI'e llrf'-
Hotato 1"'0 deuasl,wiollc ligllOJ"llllt (1tl('lI1l'iaJll raeiolle
Ili
lloris iIlIlO(lart'lIt, Iluas )larlt's ill '"sus eiuitatis CIHIUCI'-
tt'lll, atluocato, (I"i tUII" 1'1"0 tellll'0l'c fuil, ,]HlI'It'1ll teJ'(.iam
PI'('s('1l1 ahlllll. \'ille" "1'0, Jlemori "'''J",t1icte eiuitatis
(,irellnHl 1ml lue atlia""IIIt.s, lIihil ill "0.1"111 itll'is,lietiollis
ill ]iglli.. ",iut' )'aseuis ohtilll'bullt, siue haelt'llus Jlahuc"lmt,
ui
i dc lJosh'a et ('onsululll sl'c('iali
I'a('ia mnicahilit..r
l'oll:o.equantUl', e,('pptis taml'll llilli.. ('illitati,.. sUl'cl'ius
re(';tatis. IlI:o.ul:llu Vl'I'O, (Iue iu ,"ul
o Ha]s dicilUl',
('ast ,'0 Jlostro atliael'lItl'lIl Ilohis ac IlllsÜ'i:o. hel,(,tlihu..; ucl
,,"Ul'l't's:o.III'ihus illlpgJ'aIll as(",ilJilllus et ('iuilas sl'l'ills dicta
Ilihil imis ohtilll'at ill l'atlcllI. Itcm li
U:I inJi'uetitt,1'3 ill
Ilcmol't' !--lllll'l'ius c'\IJrCI'SO, (Iuod TIlldlholt IIUllcul'atUl',
]t\l'tliallt(. Ilostro ('oll!o.ilio im PI' bll/'
PIl!o.cs I'l'dillah's pon'iollc
Ilchita cllu:mimitl'r diuilh'ntur. Jlllills Illlslrt' dOllaeiollis
l)aritf'" f't oriliuacionis testes sunt llii: domillus SilllOIl
dccallus Zwcl'illell:o.is, domillus Padmrtlus d.. J
ullcllborch,
>>>
r
l
p
---
61
lIominu!o; F,'idl'l'iel1s IIasellJ...op, domillus .Johannf's d..
Trcho\V et domillus Comadus Jlotarius JlOstCI', callollici
ZWCI'illf'lIsesj milites ul'ro: domillusSRoltJzUt, nl'icus
de Hlnche.', (;erardns de Exen, Ericus dl' Pal'lin, .Joallllf'S
de Damhckf', J.mlolphus tune tempOl'is mluocatus: ('011-
su]es autem ]II'edich' ciuitatis: .1oallnes Fisch!'." IIcmieus
filius l\1al'lp13l'tli, .J
am1('s de Leme
o, YhcgeJlllaI'dns
illStitOl', \\' el'III'rUS filius .J Mllani, \\' emeruo;; Ile Lnlll',
(tlo ma
ister rCHluine nostre
Horehardus de llollcw.-t,',le,
Eg
clhcl'IUS institor. ßcrllhardns de
ukow, Hcmil'lIs
dc I..ubbike, (;cn!ing (le Stenfelde ef alii (Iuam plnrf's
derici ct ]aici fide digni. ] 11 huis fI'i euillelll:iam, 111
nostm dona('io- JiheraJis perpl'tua et immohili!o; pl'r"-eneret
et a lIostI'i!o; sucecssoriL.us millime infl'illgat1ll'. ha"- liltPI'u;;;
t'(l)tsrribi fecimus ct sigiUi lloMri a)l)lensionc iussilllllS
I'Oborari in tf'stimnnil1ln futm'Ol'um. Datum ct ;u'llIm
ZWCl'illi ;111111' tlomillice illcarnacionis 1\1. ('('. 1.""X XII.
!'o('xto 1.ln" Decembris.
(
edruckt in '" estphalen 1\1011. ined, I\r, 11, !UG, narh einer
Abschrift \'on der lIand des herzoglichen uml \'isitations-
Secrel;,irs :\Ial;, Simon Leupold (ungef;jhr 15.11). In einer
dl'lIlsdll'n I J ,'bersetz'lIIg \'on demselben lantet das D:ltnm:
"Tansent zwey hundel't \:nd im zwei siebenzigsten am
"lIch'en 1\lollats'a
Uecembris"; dies wird aber ein V er-
sehen seilI, da die Urkunde dann Hlln (
rafen (illnrelin ans-
gestellt s..in wiirrle, der I'rsl im .J. 1271 starh. Pntt'r den
Namen der \'erliehenen nürfer wird die I
orm \ tz (welche
anch ('in!' .\bbre\'iatnr fiir dllclicet sein \"ünnle) auf lidS
Dorf :\lües8 gedeu.et; dies heisl jt'doch J\I n r e. E: scheint
dif'ser Au:l1rnck dilher auf etwas Anlleres !lirh zu be7il'hen.
..
>>>
62
N'r. XXVIII.
])er G'Nlf lIelmold 'L'on Sdnve1'ill sUlZet mit tlem
ga'flz('lt Dm-(e Pill!JeZslwgell milZ mit JO /lllfcn
in G1'('l'(,1lIwgt''f/ und 5
/lllfen iJl Räkclt dip
Fikm'ci zu St. Ba1't1IOZumüus im TJome ZII
Scltu'C1'ilt zm' }i'cim' des Amlcnkens df'l' G-l'a{eu
'I'on Srltll'l''i'ilt.
H. d. Sdl\vcriu. 1283. März 3.
I
In nominc domini
\men. .Nos I1eImoldus ,lei gracia
comes Zwerillcnsis onmibus hoc sCl'iptum mulitUl'is ill
l' er l'etuulJI. l\lorlel'llOl'um obtinuit consuctutlo IItilis ct
hO/lesta, f'a, (Iue
el'llntur ab hominilms pro temporf'.
IIC "imul cum tempo.'c I'ereallt, Jitt.erarum f('stimollio
pe..llCJlnal'i, l1illc est quotl ad lIniuersol'Um, talll ],re-
sencium, 'Iuam futurol'um, cUl'imus noticimn llel'llcllil'c,
quod /lOS, tle bClliuolo ac maturo CCITISenSlI ,Jilcctorum
fl'atrlllll IIn
tl'Orllm parit"r ct hcredum, I'rol,rielalem,
rerlitus ac 11rollentu
decem mansol'Um ill uilla G"fmiu-
Jlenha
en, illtegram uiUam PingelshagclI et (luilHlUC
man sos eum dimidin in uilla liokell CI'cJcsie saJlcte
Marie sallrti(luc .Ioha/lnis ill Zwerill in iJl
ol'Um te"llIinis
et dislinetiollihus, cum aqua a'l'larunHlue tlcCUI'sibus,
agris cultis et incultis, pratis, pascui.., siluis, IIcmol'ibus
I't cum ollllli iUl'c ct iutlicio lIasallnrum nostrorum,
indicio soluHunodo maioris supplicii uidelicet manus et
colJi lIobis rcsm'uato, contulimus )lerpl'tllo libcl'e pos-
si(lendulIl, i/lstiluell,Jo es hiis I'cditibus "ical'iam in
hOllorclIl bcati llartholomei aposfoli atque in salutem
animarum I'roge/litorum nostrorum et ac1tlendo dicte
>>>
t
--
63
\ ie:u'ie onu,.. laie. quocl (Ini eitlem IH'o (empore lU'pfuerit,
ill clie' heali Ual'thlllomei callouicis seruicium fadet et.
:lIlIIiuel'sClrium ]ll'ogcllitol'lllll nostrOl'ulU lleragel'C tleb{'1
in Cl'astillo dirti festi, dandü 3(1 uigiJias ct missam
nnam marcalll clellariorum, canonico duplum, nicario
siml']IIIII; elemos
'nam quinque nWI'('arllm, I(ne st ipa
diritur, ill )l3J'atis 11ellariis ]1aullerihus el'Ogabit; preterea
fmtribus millllJ'ihus UllalU marcam, tlomui sallcti spil'jtus
I)uatuor solidos, hospilaIi quatuor soli,los eOllem termino
llrescntahit; itelU uimmt ('t ohlata!oo atl tlininnm offic'ium
ecc1esiis tel'rf' lIostl'C allllis singulis millistrabit. l'oloni
uero clil'lol'llm mallslIJ'Uß1 (1(1 omllia iura u3sallomß1
.
nostJ'l)l'IIm in sel'llicio, quoll borchwel'C ,1ieitur, et 311
tlefPlIsiollem terre, que uulgo Jamlwere Ilicitur, cmn
t'pte,'is Iwmillihus tCllehuntUl'. lTt autem ]mius nostre
dlll!1u'illllis Jihl'l'tas perpetuo' stabi1is perseueret et a
.
nostt'is SIIt'('eSSOI'ihns minime inlHngatnr, prcsPlltl'm
l'aginam I'igilli nostl'i testimonio fe('imus roborari.
Te,.. t e s Imius rei
lInt: iLutlolpf)Uf;) SRoUfZm, Gher-
arlll1S cI(. ]
Xt'II, Johamws (le ])ambeke, mi] i te s; c1erici
nero: domilllls Hic'haJ'dus dictlls lIasenc'ol}, .Tllhallnes
de Tribolll, (
untzeIinlls et .TollallJles fratres Jlostri
dilecti et 11ii 'Iuam plures fide digni c1erici et ]aici.
Datum et a('tulII in Zwerin anno domini roo CCc LXXXIIIo ,
in capite ieiunii.
Has ()ril/;in;11 fehlt. (
edruckt ist diese Urkunde In Rut1loff
Urk, Lief. Nr.
LII nacb einer Abschrift in dt'r \'on Behr-
sch"1I Urkuuden-Sammlung, jedoch mit einer grossen IUenge
\'on Fehlern, O
r \'orslehende Text ist nach eine.!' 1,latt-
Ilentschen Uebersetzung aus dem Anfange des 16. .J;lbrhun-
hunderts und nacb einer ausfiihrlichen Confirmation der
Slifflmg durch den Grafen N'icolaus ,'om 9. Sel,t. 13;)7,
welche '\'iele Sätze der Confirmations-U.'kunde aufgenommen
..
>>>
I
I
I
I
I
64
Illt, wieder her1t'8Ielll. nil:' 1Ii11III.fl'hler "hili fo 111'1111 (',
Uudlolf hat: ill'I'/;l'illII \'illalll Sd'Olll IIhagell; dafHr hat die
Ueherse,zlIlI:;: diil I(anlze dUI"JI Pillgcl
h:,gl'lI, lind illlch die
('onli,'malioll \'on 13:i7 haI: olilll \'ir nobilis lIelrlloldus cOllies
ZlIerillelhis IH'et!I'("l.ssur lIusl,'l' - - \ iCiil'ialll 11('r(lclllalll
de redllilihll
- - tolills villal' Pingelsha;;ell - - don;I\'it.
Ahgeseh..n da\"llll. .las8 1'8 ",,'iu Dol'f Sdlönenlwgen ;;il'bl',
lehrt auch die (;esdlidlle 1I,'r \'i"'arei, dass nur Piugels-
11111'11 zu lesen Sl'i. I'ernel' lies, Ulldluff: 1':lri,er SUIIIIIIII
maiol'is slll'l'lidi, 111111 \"t'I'I,'ihl 11('r n"'al'ei Iladlll'ch das hÖfhslt.
(;el"icht ill .It'1I _H'rliehen"n (;ilINn, weld,es lliU'h
lI1clern
11rk..nll.'n sil'h clie (;I'afeu :1I1SI1
iic"'lirh "f'sen'irt hatten 111111
I'eservir,en; es i" 011(10: ;1I.li.-;" solllllllllollu lIIaio..;s sUI'(llirii
rl'Serllato, 711 Io'sen, Fel'ner li,'st Itlldluß': :lIllIl'udo diele
\'icill'ie OOIlS tOllt', 'I,wd Ilui dllelll IJro h
IIII,ol'e 111'1'1111''';1,
in die be
lti Bal'lholollld eanollifus sernidlllll fac;.'t auni-
uerstl'iul1l I'rugeuilornlll lIuli,rurul1l (I"I"I'a;;el'c dehel, 111111
\'ersteht dips so, ,.dass d,'
jeui;;e DOlllhe...., welcher di..
"Vikarei ZlII' .leit ,'ersieh..t, 01111 Bal',hololll1iIl81:I;;e den Got-
,,'esdiensl "'I'\'idllell soll": 111111 ist aLel' (,tuullil"is zu lesen,
weil dic \hsio-lll iSI, nadl 111'1' LeLel'set7,lIng: w"'ker dt' 10
der .yt! \';..a..;us is, sf.hal 11011 ('
lien d(,lIst den dOlllherrn in
delll da;;e Barlololllei, \'111111., e) ue h g-..IIl'...t.II).sse \'lIser
IIldern sl'hal he hegall lies Iw;;esfc'n da;;e!! d.,s fl'sles. \'llIle
gellcn CO .Ien ,'i;;iliell \'ulle missPlI e
'lIe marrk I'elllling-hl', den
dombel'rn dlll,elt \"lilie d"III" \'ica..;o elllfillt; die (;11 11 li 1'11111-
,iOlI \'on 13
17 el'kl,irt di.,s,' Ih's,imlllllng .Ies (;rafen lIellllold
so: vical'ius eillsdt'I'1 \'ifll..;ae, 'Ini 1'1'0 tempore fncril, sin-
gulis anllis ipso IHe Lnlli Bartholomei al,osloli c;mollid"
cl vicarii
('ede8iae ZlIerillcnsis sdlieet seruidllrn fadeI,
refec,ionale I" eoelem ,He ,I., \ ,'slwre solo'lIIlIitcr l'el"a
l:'lIdll
memorimn 1'1"1' I'dl i eomi,is .'1 SUIlI'UIII pw;;enilllrlllll dis,rihlll't
in "igiliis IlIIam IlJal'cam rlenariorum ZlIe..;neIl8illlll, dalldll
canonieo dlllllollll, \'icario siml'llIm, lind erweitert sie :111
einl'l" a",lern 10111'111' in Hezil'hllng allf .11'11 cOIII;,'miH'lIllell
Grafen NiclI!;IIIS dergeslalt: sel,edictlls \'karius, Iluil'lIIlIlne
IlIedt, in allllinersario fra.ris lIos,ri Ottonis unalll rnarfmll
Ilellariol"um Zucrillellsinm, simililer ill anllilll:'fSario 1I0
lro
unam maremn I'illsdem moneIe annis sin
ulis inter fannniclIS
et \'icarios ecelesie Zuerinensis, IllIi in missa et \'i
iliis
presen,es fllel'int, de IlIIillslllodi \'icat'ia Ilronide dis,rihnat,
,Iando canollico dllplum, \'iearie simplllID. - Enlllieh fehl"1I
bei Rudlolr ill der \' erlheilllllg 3n die milden S'iflllngl'n die
>>>
65
'Vorte: domui s3ß(,ti slliritus; unfer dem folgenlIen : hospihlle
ist der tleguinen-Con\"ent zu St. Georg "or dem Tbore zu
verstehen. - Kleinere Febler, wie: aplicandalll, staU:
apostoli aftlue, bleiben unerwähnt.
. N'r. XXIX.
Die Fürsten, JTasallen wul StiMte tier wenclisc/ten
Ustseelän,ze'l' scltliessen ein Landll'iedens-
bündniss.
D. (1 Uostoek. 1283. Junii 13.
In nomine domini Amen. Johmmes dei grneia dux
Sa
onic, ßu
czlaus {]ei gmcia du" Slauorum, \Vizlaus
dei graf'ia l)fillcel's Uuiallorum, lIeiuricus et Joharmes
dei gracia tlomilli tlc \V erlt.., I rehnolt1us et l\'icolaus tlei
gracia ('omites Zwet'iucnsps, Uernardus dei grada come'i
de J)auut'nhcl'g, .Juhalllles, lIillricus ct Jollallllcs dei
gracia domini lUngn0l'0lensps, .Johannes, Nico]aus et
llorwillus dei gra('ht domicelli de Rozslok, vuiuersique
fideles et "asaHi intra terras et terminus dictorum 110-
miJlorum COJlstituti, cOJl1o.ules et \'niueri"itas ciuitatum
Lubeke, \Vismarie, Uozstok, Stralessund, Gripeswald,
StetiJl, Demin cl Tanc1im Jlecnou onmes ciuitates earuu-
dem terrarUlll vlliucrsis christi fidelibus presens scriptum
visuris ud alu]itnris sa]utem in eo, lJui cst sa]us 01U-
uium. Quantum :;it emolulllentum Jlacis ct hominibus
ct terris, in quilius pa..x vigere diuoscitur, et quoll ex
aduerso tlctrimentum sit cis, intus quos hominum pesti-
lencium et l'cruersorum maliguitas uullo pacis aut iu-
f;ticie timore refl'enat.ur, olllllium 1'I'luleucia non ignorat.
Et si pl'incc)ls ac terrurum domini suscil'iullt l'accm,
VOD Maltzaholche Urk. SammI, I. 5
--
>>>
66
popu]o 'une in f1tlelibus, vasaUis, einitatibns ahlue ;nh-
(litis, lwlehit. illslieia l"el'eriri; Jlisi cJlim illstit'ia cl III\.
se J)}ut.uis l'l'cipi:mt os'uli",. nceesse est, scenmlum )1['\1-
phclam, 111. et. lollge
tet iuslieia ('I veritas eOl'ruat in
plateis. CUJU i
ilul" pa\. hOlIlI:o.(IUC stalus unhis eOl'lli
siut, !.ieut dl'l)('lIt, 11(1111111 esse VOhllllUS talU IJI)slpris,
qua1ll IH'('S('lIt ihus, (l'uHl 11O!. lide data iUl'alUenl isquc
jlrestilis eOllfedel'ali :SUIIlUS ita, (11lIHI (Iuilihel a]ii dehel
assistl'l'c ill omnihus illstis eausis. V 11 !l1' si ('ui'luam dc
]II'cmissis I'rineiL)ihus, dOlllillis 1Il'( COt"UIll vasalJis aut.
('initatibus ucl ciuit:i.tlllll ineolis sinc ceia1ll (Iuihuseullquc .
l'Urcnsihus uel viIlallis, terras ist.omlU III'iueipnm et ,10-
minol'um vel eciam bona vasaIlomlU illhabit.mtihus,
(luiclluam iniurie uel indt'hiti grauaminis iIIatum fuel'it,
!',uper talis gl'auaminis iniul'ia OJ)}JlCS ad hanc ('ou1(-,le-
raciolJem pertincJlles Ilt'tieiollihlls et p)'IJcuracioJlibus,
quibus ]lolel'Unt, ol'llinarc slullehnnt, quod talis iuiuria
retraeletlll'. Si uel'o taU via in1i'a mt'nsem finis (li-hilus
nuu fucI'it t'IIJl
Ccutu.s cl si
ramlll1ilJ[i:sJ inim'ie eOlllm
iusticiam iJlate stllll dominis ant ,asalJis, tUlle t1ietc
ciuitatcs cOlliuuetilll ('11111 duccllti" lIm.trarii:-., £'eimu iu
hoc prcsellt i heIlo ct g\VcI"I'a, 8emit'nt. tllllUillis et 'a-
.s;al]js suis, prol'l'iis Sllb t''\. pensis, de (I uihus il)se ciui-
tates (Iuinqnaginta dc'Xtral'ios iam quitmll'l'Uut eUln llo-
mino .ToJwnue duce Saxonil', ex eo Ilnod miJIl' mmep
Lubiecu),oium fLeJJariorulll sibi :LI' ei uit al ibus sunt coIlate,
(Iue mill(' maree, si ciuitalihu... rcstitute fucrint, tunc ip50e
:seruieut item de'\.trariis ('um du ('clltis. Si ueI'O eiuitati-
Lu... et Cat'UIIl illhahitalOI'ihus illiUl'iam grauaminis in-
tcrri eOl/tigerit, bULler tali grallamillc modis l,reJmbitis
omnes ad istam cOJlfcdcracioncm ]lCrtineutcs peticiollibus
>>>
67
et promorionihHs nliis infl'a l111'nS(,111 HH'il'nt, (IHid(IUlc!
110tPrullt, (lllorl ilhltl in stattl1ll debitum redll('atUt', ct si
t:lli:ö; ininria via Imiusmodi retractari non valthit, Il1"in-
rilles, domini et vasaUi iam (lieti sub suis l''\I)(,lIsis
prop,'ii... ('iuitat('s illUall1l11t ct carum inl'olas I'um qua-
Ih'ill
entis de
traJ'iis, llrl'ter tlomillum .Jllhanllem ,lu('em
Sa"oJlic et Helmol11um ('t Nieolaum comit.es de Zweriu,
flf'('nOIl ,]ominum .Tnhannem ]\[ap;lInpo]eu!ool'm atqnl' ,10-
milHl1n Uel'llardU111 ('olllitcm tle J)allnellberg, 'Iui dolninos
eetel'os et ciuitates pro suo posse iuuahullt, et alii
prim'iJlihns et domillis se lIu1la racimlC ndiulI
ent, nee
in ,'iuitates eorum I'J mUllieiolles quempia111 in tlampllum
domillornm et eiuitalmn sub ('onfedcraeiolle ]"'('di('ta
eOJJdusol'ulIl intromith'nt, nec ip!as l1ehell1 ('ui'luam a]le-
rire. Cet('rum, si 1l1'c,lictis IlrilH'illihns, Ilumillis ct ,-a-
fi;alli!oo ahlue ('iuitaliblls ,isum fUPl'it (''-pcdirl', ({1lOd a,1
atluas uauip;ill df' l"','missis 'lui"tIWllU t'lHllral'tal'i delle:lt,
tml£' 1"'0 (IIWlihet ('('lItl'lI:I1'io r!P'\tl'ariorum prilll'ipps pt
dpmilli YJla ('tun ('initatibus ('um clueelltis armalis uil'is
bl'ne e'\lwllilis uanigio spruil'nt, quanhun pO;SUllt. Pl'e-
terl'a si dieti prineilles et domini eurn eiuitatibns Clluitt's
bcllwn sinl' gwprram aggrcs!ooi fllel'int, tmlt' rUl'cuses ct
villani t('rras dictornm l'rin('ipUIII ('t dominurnm illhabi-
tnlltes cl,. (1llihusJibet S"'i: mallsis eUlII VJlO ('(IHO seruif'lIt
ct "VIIO ,iro armis :-.ihi dccl'ntihll
(
'\JI,'dito. lt..m si
prefati Ilnmilli [ {,Uln] ('iuilatihlls inimiclIl'Um terras illtr3lw-
l'int et ihi per "
aet illllf'S, qlle vordillghe dicuntur, P('_
cuniam alilluam nel bOlla acquisierillt, Hel ('('imn ]11'1'
captillos, tam ;ntm terra.;, (IlWIll e"tra termiuos suos
COf11l1tll'ßl dmnillllrum ab iJlsis hona conquil'i ('nntigerit.
vbi('lInlllUe lo('orum 111'1 qualitcl'('um(luc ('II1Ului!ooita fuc-
a
--
>>>
68
rillt, hel', ",icuti caltiui, seeundum numerum armatorum, ,
in hoc pro utra(lue partc c'listencium, c(IUalitcr 11iui-
,]elltur. Si uero de ciuitatibus captimll'i ('oJltigCl'it et
Ilomini ea)ltiuos ali(luOS sUllcrstites hahuf'l'int, super eos,
emu ()uibus suos homilles, "i qui tle I'uis forsan eap-
tiuati fucriut, bene llllssuut redimere, mns ilHluam ("'IP-
tinos superstitcs dahunt. in eonl'amhiul1l pro eis, (Iui
f;Ullt tle eiuitatilms £'aptiuati, et. e ('onUI'I'SO faciellt
ciuitates. Si auteIU l]ominorum (f1l1'mpiam captiuaJ'i
('ontiu
crit, jJJp se it,!ooum l"I'dinwt. S"tI Ni a wlNaUis £'t
ciuitatatihlls Ill'illceps ali(luis sille dominus fuel'it cap-
tiualus, iUe tlphet domillis atl \'S1lS f'OI'UIIl tantummodo
in subsi,lium ",'csclltari. Et si (Iomilli mUJlil'iouem al i- I
qualll perdiderint, dampJlum subflnrtahunt, si antl'm ..li-
quam cepel'int et ,,'-pugnauerillt, perfect:ml habebuut;
sc" 1"'0 reeuperat'ione muni('ionis prl'tli(,te omne"- '\'naui-
mitcr, (luautulIlcuuulue poterunt, I..hol'abullt. Item OIlUles
a;trate dietmum terrarum paej(il'e Ilt'bent esse transe-
nlltillus, tali modo. ut, si ('uiquam rehus aut eorpore
fuerit iIlatulll (1Ilic'luam grauamillis et iniurie, omnps,
ad (IUOS damor siu!' seruchll' taliter llrep;rallati perue-
IIcrit, insC(lui dehcnt eum uel I'OS, (Iui inilll'iam illtule-
!'Uut, ualide toto I'osse; ct (Iui tales malefieos :nlllito
f;crul'hte uou insecuut1lr, ct cos post hec de hoc incu-
"ari (;olltigerit, qllod, "ieut telleballtur, Nel'uti nnn fue-
I'illt, ac se super eo, quod clamor ad ipsos non }lerue-
J)pl'it, cxcusarc volueriut: si mil es est, armiger siue famu-
lus, 'Iuillquc pociorl's cf mcJinres tle tota parentela
s u a ct ami('is asslImct, et sie ipsC' sexl1ls I'
steus, se
ab obieetis Imius c)"purgabit, '\ iUanus "ero siue rureu
is
ipse dccimus nOUClll mcliol'ibus sue contlirionis ct lide
>>>
69
I
diglliOl'ibus ('oassumptis. Quicumque vero, sieut II1'e-
habitmll est, se c
lmrgare recusauerint, iIIi soluellt et
emeu,da!.unt, qui(lquid passo uel l)assis iniuriam est illa-
tum. Eodem modo fiet ad aquas eadem ltace, sccuri-
tate et illsecucione, sieut est atl tCl'ras snperius ortlilla-
tum. f'cterum si predonem aliquem, ineelldiarium, ho-
micidam uel latronem siue maleficulll talem d"l'rchendi
contigerit, ita quod crilllen puhlicum sit et uotoriuOl,
neque princel's, neque dominus, ueque vasallus, ne(lul'
aduocatus, neque ciuitates, Jleque iudices, quale
cum'lue
fuerint, l)ecuui
m ul1am sille donulll accipient,
e,l illclll
lieue et seuteneie iuris, quam mCl'Uit, modis omuihus
subiacebit. Itclll uullus ollluillO, (lua1isclmque fo,it, ma-
leficum quemquam manutenehit uel fouehit. Sec1 si forsaJl
esset aliquis, qui llla]cJicum ali(luem fouct'e ud manu-
tellere l'resumeret, cuiuscumque conc1iciouis hic e,:sti-
terit, [11'0 lWStl' per ollluia sieut maleficus c!"t tcnl'n,lus;
verum si malefirus (Iuisquam cuascrit, iIlc pCt' olllues
terras supra (lictorum tlominomm et ciuitates quas1ibet
hahcbittu' pro 11roscril'to. Si autem (Iuisquam llreliba-
tOfll1l1 llrillcillUtn, dUllliJlurum, vasaUo1'um ucl ('iuitatum
Ill'cmissa vio]mll'rit, aut, vt est ]nchahitum, eoollerari
uoluerit, iUum mOllehuut sui proprii vasaUi et. ciuitates
cum C'eteris domillis, vasaUis t't ciuitatibus, quull, me-
1ll00' sue fidci "t iuramellti, infra mensem faeiat in hiis
omnibus, quc Jl1'omisit.; ct si fam pertina
fuel'it, (Iuod
in ]Iiis f.'lcere uoluerit, (luod tenetur, il1e pro hoste te-
Jlebitll1' et ipse )leI' predictos omnes et per eius pro-
Ilrios vasallos et ciuitates gwerris inv:uletur per omnia
sieut hostis, et tandem eo conuicto i)li',e soluct omnes
expensas in taHbus erogatis. Eotlem modo erit dc dui-
,
>>>
r
70
latihus ct vasallis, Bi rclU'lll's fUCI'iJlt et lIon telluel'illt
onmia, qUl'madmoclmu in l)resellti 113p;ina Sl1l1t expresseI.
Pretel'ea si \ asaHos intel' se discorelare cOlltigerit, rec-
tores, im1ices et iurali, qui pro tempore statlll'lItllr, sibi
('ausam ilIomm assumellt. et ipsall1 tli1ip;enl'ills discu-
('ielltes inillstam partem coml'c
l'ent, iustam vero ill
omuihus tllelJUntur. IlIsuper lIulll1s omllino hostes in
cibmiis, nec in VIIO, nel' in alio eOllfortahit; sed si
forsan quisquam esset, flu[i] hastes in cibariis ud ill
ali'Iuiblls aliis cOJlfoMare prm;lImf'rE't, quaJiscumque talis
esset, pw büste (lehel'et per olllllia rcputari. hem vni.
ucr
i supradicti IJrillcipcs ct dmnini cOlIseclIsum ael hoc
mIIJihul'rullt l']cuaI'ium, (Iuod l'illitates eomm, tam magne,
(Iuam I'ame, cillitatihus ceteris in omnibus
ecuudum
suam possihililatem assistant. Itcm omnes cillitates UI
hac t'onfederClciolle coml,rehellse lwrfrueutur rmn ill
tJlClouiis, ped.lgiis ct e,actionibus, dictis vlIghe1t, (Iuam
in omllihus aliis iuri1ms 1ihcrtatihl1s ct grneiis, qlIaS
pl'iui1egiis uel aliis ostensiollihlls cleIlIlHlstrat't' IlOterullt
se haJJt
re l't hadellus hahllisse, lilie
ill
ula IlcJwnt
('uilihet ('iuilati. se('Ululum (Iuod dt'Il1OJlstrauel'illt, in-
nouari. Sed sllcciaJiter Iib£'rtates et grad£' et omniil
iura, que Lubicenses ]mhul'l'ullt ill omnibus ten'is er.
terminis, que fuerallt suhJimium clominorum ßal'Uim er.
'Varzlai, clll('um S]anorum, debent ipsis Lubiceusibus
inllouari ct per auctcntica I'l'iuilegia de IIOUO ronfcrri;
rillitafihus vlliuersis in confe,leraeionihlls Imiusmodi COJIl-
prf'hensis, similiter et vasallis dcbcnt. omuia iul'(I, Iihl'l'-
tates et p;raeie, quas a primis et nntilluis lUuluam ha-
huerunt telUl'OI'ihus, iuuiolabilitt'I' obs('ruari, ('eterum
sepetlicti I'riucilles et domini cum mill'Chionihus uel ho-
>>>
T
-
71
slihus sui" alib COJUllOSiCiOJlt'1Il 1)l'orl':Us l1ullam illibuut,
IIb,i ::.it cUJU voluntate l
iuilalllUl l'OIllIllUllium et ('on-
sellSu.
(hllllia UCI'" plaeita IIlcmorata et statuta atqu
pax
fler 11ecelll allnorum dlll'ahnnt eircnlurn, et si e."- tUlIC
vasaUi,. cl ciuitatihus vtile et e'\:llediclls vi,,"m fuerit,
1It perdurt'nt diucius, Ill'r (Iuantulll tcmpm'is ipsis 111a-
('uerit, 11('I'dm'ahunt v1tel'ius, (Iuoll tallll'n Jlequaquam in
.Iominis, 8e,1 in vasallis ('t eh ifatilms tantulll stabullt.
Si 3utem quemql1am dominorulll antedietorum medio
ternpore ah hoc s('eulo cmip;I'aI'c contip;erit et si filii sui
seil heredes IlI'clibata serllarc rcnuel'illt, va!o.alli, lilleles
et ciuitatcs ill
homap;ium siue vasaUaginm nCllua-
quam filcicnt. npc ipsos ,It,hcnt 11311ere 1"'0 domillis,
nisi lll'ius sel'Ut'lIt omllia, (llIe
;unt. slll'crius mcmorata.
Si vero "\'asallus (luis(IU1Ull IIlol'hl1l
fuerit, liIii sui seu
ht'I"l'llf's illt:m, tl'lIIII pate'l' l'f(JlIli"it, faci('nt. ali'Hluill
priJII'il'es ct Ilomini hOlla sna fcudalia UClltHuluam 1)01'-
l'igel'e sihi llcbcllt. All oJUnia antl'dicta statuenda et.
_ orl]inanda IICl'Ulln t'I'I'afa cOl'rigenda tam de vasallis,
(Iuam 11is('rc,'iOl'ihus (,i, itatum sinp;nl01'lnn dominorum
et tcrrarum l't'cllll'es, iUI]iees ct iurati I;inp;ulis suis (le-
hent eligi, IIUi, (Iuatel' in anno (IUolibet, viddieet in
octaua Pas,'Ill', in octaua Lcati .Iohannis hapli",te, in
octaua beati Michall1'lis et in circllluci:o.iout' Domini, se-
cundnm quml alltul sc decl'ellerint, debellt ad statucndum,
ordillallllum ct cOl'I'ip;cmluJ1l sinp;ula 'ouueuirc; ct (luic-
quill ab illsis c:\trieari et enod:u'i nequiul'rit, all euo-
randum ct iudicandum atl domillum Johannem tlucem
::;a....ollio ll(.[t'rehu', qui ah \'lIiUI'I'l'is llomillis cl vasam!,
ct duitatibus SUllel' hiis omnibus. illdc
cl capitaneu$;
--
>>>
72
('st electus; et si per aliquam absenciam, e,tm terras
forsan existeJls, ]lreSells !'ssc )Ion I,oterit, emu consilio
ct volullt atc lu'cJlahitorulIl dominol'nm, vasaJlorum et
ciuitatum iudil'em debet ponere 101'0 sui. Snll!'r IlCc
omlli;:l, fii qui vasall i essent ueI ciuitates illtra sepc
dirtorlllll dominomm terras et. termin os, (Iui se ah huius-
modi pactis et confederacionibns ueUent ahstrahere, iUi
iUl'ibus, lihertatibus ct graciis prchahitis minime I I ('r-
frueutur.
Quoll antem tam raciollahile factum et salubre iu-
nlUtari non valeat ueI inft'ingi, prCIiI);lti prillci]lcs et
domilli, vidcJicct: Johmmcs tlux S.L\OIlie, Rn
sz]nus
dLL
Slauomm, ,risz]aus prin"c[ls Uuiallorum, Ilclll'i('us
ct Jobauues domini tle 'Vede, }[('Imo]dns et l\icolaus
comites Zwerinenses, JoJJanncs, IJimi('us cf JolwJlJll's
domilli l\lagJlo)lolenses, ßeruardus comes dtJ DannclI-
berg, Johallnes, Nicolaus ct Uorwinus tlomieelli de
Uozstol, 6de Imctis et iur:nuentis prestitis compromit-
tentes coniuraueruut vna cum vasaHis et ciuitatihus vlli-
uersis intra suas tCITas et terminos StlOS cOllstitnlifi, nec-
1I0n citlitate Luhirensi, ita quod (Iuilihet Ilii ill omuibus
sUllcrius fit1eliter expressis dehet assistl're et insuJler in
euuctis aliis iust.üs causis. Stillt autem hii m i1 i te set
vasalli, (lU i vua 1'11111 dictis l'l'incil'ibus, dominis
f't vasaUio; in manns civitatum et e convcrso civitates
in maJJUS eorum fitle data et iuramentis prestitis
promis eruut: CUlU domillo .Tohallllc duce Saxonic
1S] 10 I'0udcrunt ct iuraueruut bii: Y olcmat'us et V olcma-
rus filius eius, ])auid de ('arlowe, Dilleuus de Par-
I..entin, Emcko Uake, HeYllo Scbal'ke de Lunenhorch,
llal'l\vicus dc ltitzcrow, Johauues de ßakh, ßorchar-
,
>>>
73
(lus Degezow, milites, .Johannes de f'l'Umess(', £'lßmlus;
cum domino ''''izlao pl'incil'e Uuianorum: l\Iatheus cl
EI1Crm'(lus fratres dieti l\IoJtekcn, NicoIaus tle Diuiz,
Ht:nri('u
I
ape, '" erllcrus dc Tril)('ses, milite..; (' u 111
comitibus fle Zwcrin: i£u1:Jolfuf.I j1ßolf.;au ct
,gr£tI£riCUfS filius suus, Luelo]fus Hasclleop, .Tohau-
nes dc Uambele, Eriru
, Anthonius, Yoz oe Uethcrg,
Ghcrardus de Eczen, Stodmisch, mi 1 i t es; ('UlU domino
ßerllal'llo comile de DalltUwuberg: )':gharclus Uibo, ller-
toMus Ile StortclebocJe, milites; CUlU domino l)[rineipe]
.Johallllc "laguIIlJoll'nsi: Frf'derieus Smeker(', Eggdtardus
eIe G utow, llinrirus de Ru]ow, miJites,
icolaus dl'
ßu]ow, famulus; eUlU 11. et Johalllle dominis de "'e..le:
Gotleko Luch, Vo]radus Dal'gez, .Tohmmcs Koz, Nieo-
laus GaHus, 11. de V]otow, Tidcricus de Huren, Jordanus
et (:lII'ral'llus fratres de CI'0I'"liu, Johanncs Caholt,
Juhallllcs cf Hcrnarllus fmtrcs 111' Delill J Sifriclus flc
Kutlltlllrp, Hadolfu"i dc Jlllnward('storp, (;I'ul)O Juding,
Volzd,c TUIIII('le, l\Iathias (..alerus, lIermannus cle
Lallghdwrde, II('ydemicus cle Lu, Remarclus de Lesten,
.
Juhannes dc Gold('lIbog, Ju. oe Dutlen, .Johannes clc
Lipc, ((Pli. Slorm, militl's; CUlU H. et Jo. clomicellis
l\Iagnopolcllsihus: Hcrtoldus Prcn, OUo de Ueuclltlo,
IIinrieus (lI' ßarucJ...ow, Ludolfus cle TI'auclwmumlc,
ßCJl(',lictus de Uuclellbcke, JI,'nuigus de Stralellllorp,
.l\larlluardu!oo dc 1.[0], (;hcrrardus et Jlal'twieus fratrl's
fli(.ti l\letzike, Ilcnnigus dictus de CI'emoll, Johanncs clc
Zemin, Otto "'ackerbart, notdt'scalcus Pren, Tedwicus
dc Ol'clzcn, (;odeko Doteuberch, milites; cum Jo. et N.
ct Bor. domicellis de Uozstok: GCl'ardus dc Rozstok,
.Tohaullcs ßabbe, Ueddagus, .To., 1,'rc(lel'ieus ct Conrndus.
---
>>>
74
Ji'ah'es dit'ti Multeke, nnsc..lru., P\lleue, lIemiclI:o. LU)Ju:o.,
Gcol'gillo; .!\Iolteke, Gerral'tlul; de 01delldOl'l', Hcuricus
tle TUlle, GotlcJ...e de TI'ilIIIW, ] fellJ'icus kat, Lamhertu
dc .MauegoJcleshaghf'n, V olt'atlus SlIJek('I', UOI'II('J...o (
t
Ti,I"I'iclIs dc Kahmt., llcl'toltllls Ilc .Iork, \V cruel'us
dc A ,ekow, llert.o]dusLateJ...ul', l'rcd('ricus J\.ercdorp,
\\'cl'ucrus Gczevilz, MaI'lluanlus de DI'CI
UCI', lIIililcs, et
alii quam plurillJi lIlilitcs cl ;lI"lIJi1!;cl'i Ji,lcdi
lli. Ad c!li.
tlcllcialll autcm I'lclliorem IlI'ehahittll'ulll et fil'lllitudincm
cCl'CiOI'CIll oJUuiulIl mClIJoratorulIl (lI'incipum el Ilmllino-
mIU ahluC ..iuilatlllll
igilla ()uc'\a SHllt I,,'psenti c;u.tulp
ad cautclam. Al'tum ('t datum in ciuitate Uozstok, allllo
domiui j\[°CcoLXX-\..lllo, tlominica pro)"illJa ante fi'stwll
bcati Viti.
(
edrnckt nach einer alten Abschrift auf Pergament im Lübeckcr
Stadt-Archive in 's.lrtorius unll 1.31'I'enhern Urknndliche
Ge
('hi('h,e des Ursl'run!;s der deulschen lIi1n
e. 11, S. 127,
Nach der alten Ahschrift fiir dl'n vorsIehenden Unll:k re-
,'idirt durch den lIerm Hr. Ueecl.e zu J.iiheck,
NI'. XXX.
1tS3.
lttJißt molttan Imt !fl'lcbl'l ao. l:NU ::11. ZI'it"ll
no!/i,
lamJ' J v., J/1'l'Z()!/
' zu Sll'lltll- P(J/llInf'l'll:J v'plclwT
(10, 128;1 dem JJIllI'Ir!/J'lIfcu 'lJon Bl'lIm[nt!JlI1',q die Stadt
,star!/ard lln rtl'r J/ma mit stiil'/IICIll[el' llrlllcl ab!/cw(lIl1l,
mit den [Joll
n n'f'!fen llillterpo'lfllllcru K'I'il'!Il' !/l'fii1u't,
ß("!/m'd, llügewI'alde lt1td dit, fllIlIÜ'!/Plldp Lallll,\'clilll
lViedel' el'olJel'l, von 1t'l'f11'1l seiue,' JJJmmkrit find lap/i.'ru
fkalPll Lcib wul tS.e,elc !/l'llltll1lt ll'lJrdl'll.
>>>
75
ach Albert Elzow'lI V.ofllOlulnerscbelO Adelsspiegel (\'gl, I\loh-
nick!"s Vorrf'de 7.n Sastrow I, S. 1.\'11, Nllle **
'), Von
diesem Wellige .lUllltzan ist Msher sonst keine 811111' 1.\1
lindell, Kose!);!rten ti..
ill darüber folgelIlIes mit: Dass ;10,
12
:1 IlIe l)ommf'rn ,lIc Sladt Star
ard den 1\lii!'kern wieeier
ubllilhmen. ilil wohl alll sil'her zn betradltell, ,Ilach mancheIl
Urkundcn Jener Zeit, Dahin gehört alll'h wohl die \'011
Oelrichs ,,\'erzeichniss der ()regerschen Ud,unden", S. 1-1,
angeführte UrJ..nlllle, nach well-her Bogisla\' sit-h mit der
Stadt Stargal'll wieller verlriigt IIn.1 sie zu (;natlen annimmt.
Cl'amer im grossen PomlOerischen 1\ irdlenchrollil..on, SIt'ltin,
IG::!
, S.41, erL.iihh die 'Viederel'OberulI
S'argi'rd
ao. 1::!
3
1111.1 sagt: "l)t'nn alsdann wurdt'n die I\Hirker sowol durcli
"die Casfellanen, so IIa8 Castel inne gehabt, alss durch
"die Bürger mit I\lacht wieder aussgetrieben". SdlOn
Ungellhagen Pomerania 1.. c. 13, erwiihnt llieser Begeben-
heil: Cum enim marchio civitatem praeclar:ulI Slargardiam,
cui lila udtJuit, I'auds antI' haee annis, anno videlll-et do-
minicae incarnationis 12S:1, noete divonJm Simonis et .hHlae
apostolorum, t'el,isset, illlls,ris Bugslaus quartus \'aliela mallu
hostes cum tnulitoribus eiedt, l\.ralller!ln Klro'henchr, lih, 2.
e. W, führt auch elen (;etlllchtniss\'ers all:
1\1 . duo ce . \'ere fr es octoginta fuere
Anni, '1'1:111110 no\'a Slargar,1 est ..er,lila nocte.
'Voher, Bugenhagen IIlId Cramcr ihre NachrichteIl IlIIbell,
lässt sich nicht ermiueln. Am l. Sept. 12S3 versöhnle sich,
nach einei' Url..unde, dei' Herzog Hugeslav, ullter VermiUe-
IUlIg des "'iirsten j 0 h a n n von 'V.. r I e, mit. d!'r Stadt
Stargard; aber \'011 einc,' Veranlassung ist L.eiue Relle und
IInter den Zf'u
en lin.let sich kdll !\Iollzall. Zu beherzigen
i
t dahei, dass .:Izow's Adel"slliegel eine fast ganz werlb-
Iuse COlllpilation ist.
--
>>>
76
NI'. XXXI.
lJcr Graf Ilebnold VOlt Srltmer1" vcrgleirht sich
mit dem Bisclto{e und dem Dom - Cflpilel von
Scltll'erin fiber clip Slifts- Güter in tIer Graf-
scltaft.
D. cl. (Schwerin), 1284. Dec. 6.
J f'rmannus dei
ratia f'wcrill{,llsis cpiscopus OI1111i-
bus iu pcrpetuum. ]
a que iudicio ucl cOlle"rtlia ter-
millalltur, firma dt'llcnt cf i11ibata pcrsistcre, et IIC in
l'c(,it1iue contclltiullis sCI'IIJlulullt rclahalltur, s('I'il'turarum
conuellit testinwnio f(lborari. Ea llroptel' lloucrillt vui-
u('rsi fallt posteri, qlwm Ilresl'utes, quod in ('ausa dis-
:o.clIsiollis illter 1l0S et ecclcsiam lIostram ('X vua. et j
noLilcJl1 ,irum domillulU IIclmoltlum comitt'1It Cweri-
ßC'uscm ae progellitof('s suos sUllcr (Iuihustlam )lI'olll'ie-
t;ltihus ct posscssiouiblls terramm et locorum illti'a
scriptormu ex pnrte alt ('ra l1iutissilllc vClltilate tmulcm
IltIuis uiris lllc,lialltibus illtcr nos ct comitclll lll'etlict.ullt
ill hunc mo(lllm amicahilis ('ompositio illtcruellit, (Iue
talis est: Ab illtroitu urbis n porta fahrorum in lall','e
f;illistro vS(lue ntl fossam iu'Xta 110Ul1l111 .Johallnis de
f'ol"nia omlles aree ad curias cauouicorum e'Xpcclite ae
lihere IH'rtine1nmt. Jtcm a domo Ade canouici, (Iut"
]Irius l!cealli fuerat, pcr oppositam plateam retro dOßlulU
Johaullis Frisonis ller tlirectum fCllllens ad ('uriam Ro-
(10111 viearii dicti Galeri et calUlcm illc1udcIIS, totum
lmtium, (Iuod ('!'tt inter eallllelll plateam et septa ciui-
tatis, emu OI11l1i iure et iuditio coHi et manus ad ercle-
siam Jlcrtinebuut, (tem extra 11 ort am ciuitatis ibidem a
>>>
--
77
fossato eiuitatis tota scala ('um uinea et.toto eampo ac
omnihus attinentiis suis US(lue a,l insulam ('l'iscolJalem
atl 1IOS et ecc1('siam 1IostmIll ]iher(' pcrtinehit eUIn nouem
areis ill dil.ta !'oeala c01ltentis, quas i(lem comes redemit
a 1lossessOI'ibus earunulem, que onmia rum l']ello iure
ct iuclitio, tam sallguiuis, (!uam mutilalioue mcnbrurum,
(1'lod euHi I't mallus didtur, ad mCllsam cpisell)la]em
lll'rpctuo 11Crtillelnlllt, ita tanwn quod comes I't sui he-
I'edcs talltum Ile t('rra in uill('a llossullt 3('t'il'('rl', (ltHllltnm
1I('('CSSC fuerit all aggercm r('l'arantlum. Emu]em uero
seal am illhabitalltl's YSUIll ligllorum et IJascuorulll COJII-
mU1litcr ('Uln oJllllihus non habebullt, neque ('iues ('iui-
tatis eCOlIU('rSO ('um i11is, I't qui s('alam iJlhabila1lt,
tliclIl fori nOIl JmbebuJlt per se, s(',l in foro duitatis
1II'ecssaria e"lIllmrabullt hup riuium, ita tamen qno,l
('1IIn ('iuihus ad lIul1a ll('nitlls onera 11 el eontrihntiollt's
alillllas tt-nealltur; alias :mtem illter se }Ire furihus f't in
domihns suis cmcre poterunt ('t ueJlclcre, sieut lJal'lcnus
cOlIsueuerunt.
i(IUi,., autcm hominum ",,'a1am illhahitaJl-
tinm ud termillos ec,'lesi(' infra s('l'iptos, ubi('um(IUe
fUl'rit, lam in duit.atc, qualll extra, ill ipsa eiuitate uel
infra iUllit ium cllmitis :tli(luod dclietum c'OJll1nisel'it ct
ihidem in eontinl'nti depr('heJlsus fill'rit pt clt'tentus, iu-
(lirahilnr iutlilio' I'iuilatis et eomitis, sl'cl si linst rl'atn1l1
cOJlllllissum ('tHtscl'it 1I0n tlctClltus, debet. coram nostro
iudiee conlleniri; ct si quisqu:nn ('illiul1l in seala ct tcr-
minis iufi'a seriptis ccdcsie, uhieumcl'll' fll('rit, a]iqno(l
dclietum ('ommi14erit, icl('m motlus eil'ea talem obserua-
hitur eeulluerso. Ceterum hom
les tle seala l,reclicta
lIi:nll nOllam ad terras per aquam non habehullt, sed
"in(' iml'e(limento quolillC't habebullt intl'Oilum I't p
it111n
>>>
78
(.'iuitatjs c.t transitum pCf eandem. C'astnun etiam spn
alillua munitio non fict ibi,lem, ]lee in tota insula, ud
etiam in Iods infra
I'riptis, (Iuam diu ui\.erit ('omes
)II'c,lil"tus l.t 1J('I'cdes
ihi legitime s1Icce,leutes. PI'eterea
:.taguUln
(luo,1 Tegel..e, yuJgariter clicitur, ab aggel'e
mllJt'ndiui Hostl'i ex uh',t(lue parte litoris US(11Ie atllal'1Im.
nhi ]al'us magmim f:ötagJl1lm iufluit, acl mcnsam el,isco-
palcm ]ihl'rl' lu'rtiuehit. Simi]iter f:ötagnnm, (]Ilod molplI-
dino nostm aflluit, a-.cen,leudo surs1lm VS(IUP in stagno
de magun 1\[,'dc\\ ede et. il'sum stagnulU VS(11IC ad ]aeum
ill utraqul' )larte litori.. ]lostrum erit, ct erunt t(,l'Inilli
f'(,ie0l'aJes (lcllltra JIlo]('JI(liJl1l1n Jlostrnm nerslls t'iuitatem
ab orto il'!ooill
JIlolclldilli ase(.Jltlelltes VCI'SUS L('1J('lIber('h.
c.t ('om]lrdH'II,I('lIte:öö illslllU )o('um Leueubcl'eh, ae deintlc'
III'o('{'dentes I't ]11'1' gyl'UlU inc-lnclcntC's has viJlas, scilic'el
.i\Iaglltun .i\Ied,'w('do, Kloteleu, 'Vill...clldOl'l', Honllorl',
Lube..tOl'p, TI'i
l'ete, (;aleutin t't Uamhowe, c'um omnihns
tl'rminis I't attilll'utiis 1'1Iis, l'iiluis, ilCluis, )II'atis et paseuis,
('um ]llcuo im'e. eUJu iutlieio sauguiuis ct JIlutlllalionl'
IIIl'lIIhrurmu, (Iue "ulgariter JIUJlcuI'a IItur iudil illm 1'0J]i
c't. mallUS, ita qnod tmn scala, (Iuam etiam villc pre-
diete ('nm Iillis tCl'millis ct omnia supradieta ail el'isco-
Jlum Cwcl'im'uselll )le,'t iUl'aut emu 011111 i houore pt
(lililt'ietu, (Inihus tena Butsowl'nsis ;ul il'slIJn clillof:öeitur
Jll'I'tim'I'e, nel' illhahil.atorcs 10C'oruJl1 ct termiuol"um prc-
Ilil'lol'tllll a]irui ad e'\:actiones aliqua.. ul'l atl onera sen
lahm'es, (Ini laulewerc ucl borehwere ,ulgaritc'r vo-
('autlU', teueri clcheaul uisi soli epis('opo Cwcrillcnsi.
l'rcterca ('OIUPS }II'cdidus quartam Ilartern deeilllc de
tcna Sclese1l, qUaJn lme US(Juc pols('(lit, ad usus c:mo-
uicOl'wn Cwcl'illen!oiulIl lihcrc et voluutarie climisit eisdem,
>>>
79
Quibus omuibus et singu1is
t1prallictis itlcm comes
J'emmtiauit e"lu'eJö:sc ae ea in manus Jlostras ct el'clesie
Cwerillellsis s)lontc ac libere resignauit. Propter (Iuod
in I'ecompensam tio]uillltls ct dcdimus comiti supradicto
CD . CCta. ct L UJart'a
11cnmiorum usualis mOllcte, )ll'r
hoc uc
ationes lIos1ras ct ccd('sie rellimclI,lo. omnibus
supradictis aditielltl's et conce,ll'nll's cidem comili I't
llCrcdibus suis legitinH' sihi buccessuris in fellduJII 1'1'-
lifluam (Iuarlalll )laltem decime in terra Selesell ill bonis,
(11Ie JlUlIC possidct ibi,ll'm, ('t. dilllidiam llaJ.tt'rn dl'cime
ill terra Cwel'in. (Iue "acauel"ant pel" mOl'tem quolldam
bone memol'il' Ilomilli (
uncclini ceei comitis Cwel'inensis.
(lIsupel' comili 1"'etlicl0 et suis bercdihus )cgilimis 1'011-
tulimus in fcmlum II3I'tcm ciuitatis ewel'in, (Iue clistin-
guitur a 001110 Sancti Spiritus, ubi olim f!ll'mt Itomus
Cuillsllalll Jliscatoris nomin{' Suk, ascenll{'lIIlo FHII'SUßI
p('r o)ll'ositam I'lateam ct procellcmlo [lI'!' mf'c1iulIl for!
uS(lue ad uetus cimitel'illm, inc]udendo toturn fluic'luid
est n 1atel'c !'illistI'o. Quiblls atlicimus ci,lcm comiti ct.
suis beredibus Silllilitcl' c0l11c.-clldo ill fcm]nm has "i1Ias:
Kl'l'kstllke, Parlllllll TI'ibhowe) Hun:o.e, l\letle ct 'l'sikhusen
CUlU suis attinentiil. Que omnia, vitlcliret ]H!rS I'iui-
tatis et ville l'redicte, infm proprietatcm et terminos
ecc1esie nostrc si ta SlIlIt, prout hec ill pl'iuiJe
iis Il1Ion-
dam domini I1curici ducis ilIusb'is flllu]atori... ecclesie
1I0stre pre,lictc e"pres!',ius continelltur et tam pal'alibus,
(lu3m im)leria1ibus litteris cOllfirmantllr. A,l cuius rei
)lcl'!Ietuam firmilatem ct euillentiam ])leniorcß) pl'csentes
littere inde confecte Jlostri el capituli 1I0stri, cuius ad
hoc acccssit consensus belliuolus et ynanimis, Iigi1lorum
31'pcnsionibus roborantur. Te s t e s huius rei sunt: Gc-
--
>>>
so
ral'dus rector ecc1esie de Grabin, Pbilippus, IIartmannus
et I1euricus de Criwiz perpctui vicarii ecc1esie Cweri-
uensis, c1crici; item Joballlles de J)ambeke, Gerardus
de Eksen, JobanlIes de NiellcJorp et JFt..£tltricufS
dictus £floUsan, milites, item HenriclIs de Cwcrin
et ]
Ilgelhel'tus marescaleus 1I0ster, et alii quam phU'cs
clerici et ]aici yocati ad hoc specialitf'r et rogati. Actum
et datum Iler manum notarii uostJ'i Gerardi canouici
ecclesie Ulltsowensis, anno domini (I)°CC"LXXX qU3l.to,
in die sancti l\'ico]ai.
Gedrm'kt in Rudloff Urkundl. Vel'b1iltn. rrk. NI'. \'1. S. W.
))as Original, auf eiuem gross!'n Pergament, in ausgezeit:b.
net scböner und gmsser J\linuskel, belindet siell im Gmss-
Ilerzogl, (;eh, lind lIalll,,-Archh'e zu Scllwerin; an Schnüren
von gelber und schwarzer Seide bangen die Siegel des
J)om-Cal,itcls lIud des lliscllOfs alls IIngeliillte,.tem "Tachs.
Eine glelcbe Urkuude, mit den nö.higen Alnveicbungen,
IItell'e auch der (;raf Ih'lmold fiil' das BislhulU aus. Biese
Urkunde des Grafen lIelmold, von der das Original fehlt,
ist vieWiltig, jedocb nacb schlechten Absellrif'en mil vielen
Fehlern, gedruckl, z. H. in Schriider p, m. S. 29;)7, v.
'Vestl,h:.lera 1\1011, iraed, IV, I', !IJG, v. nehr R..r. 1\Iecl.
1 1 . .j'iS; llie Zell gen 8illll hier dieselben, also ist auch Fr i .
dericu8 .l\loltsan uuler ibnen.
j
t
I
>>>
81
NI'. XXXII
Der lJisl'llOf llermann J. und Jas Dom-Capilel
. VOll Schll'erin verkaufen dem AloslC'i' Dobenm
die !/an::e1l Zl'hnlt'll alls den Dihfe1'1l Pl'it-
misdl, Zm'lle1Van::, Bölkmv, Gl', G1'enz, Albe1'ts-
tim" und !{m'tlO1v mut aus eiui!Jen 1l1l(l'1#. ill.
K1'ilzemom und Neuelld01f mut tausche" !Je!Je1l.
die halben Zehnten alls J)iedl'1'ich.
IUl!Jen, Lam-
brPI.ht."h((!Jen mut Bf'1'ill!Jf!1'J'hfl!JCll 'i'on tlemse1bf'1'
,lie Dör(el' ]Jris}lelh und LÜbslmf ('in.
D. d. Sdnvcrin. 12t'6. Aug, Ho
t
I
In nomine sancte ct imliuitlue trinitatis. I1crmall-
IIUS (lei gl'acia episcopus, Nicolaus I)l'epositus,
'I"ellhl'-
rieus decallus totnmlll1c Cwcrineilsis eccJcsic c3l'itulum
vlliuersis christititlcJiLllIs inpel'petuum. IlIter p]UI'3 ]lU-
mane eondicionis in firma memol'iam homiulIlll sie fra-
gilcm esse COlIstat, vt nee multitudini rerum, nec 10n-
gitudini temporis sunicientem se valeat e)"hibcre, ymle
et racio docuit et ennsuetutlo dillicit, vt fragilitati me-
mOl'ie I)er ()lwtlam signa et testimonia succUI'ratur. IJinc
est (luo,1 tam presentibus, (Iuam futuris notum lieri vo-
Iumus litteras per p1"e
entcs, (Iuotl JlOS venerahi1i et
di1ecto in Christo abbati totique conueutui monastel'ii
de Doberan, Cistcrciensis ordillis, nostre tlioecsis, de-
eimas villarum, (Iuarum ista sunt Jlomina, videlicet in-
tegl'3m decimam in Pritwisch, illtegram dl'cimam in
Zal'llewanz, illtegl'am decimam in ßolecowe, illtc
ram
decimam in villa que magnum Grenz dicitur, integram
von Maltzahulche Urk, Sammi, I. 6
--
>>>
82
decimaß1 in Albrechtestorpc, illtegmm decimam in Kart-
lowe, in Cl'itzemowe (luiml'lC mansorUß1 int
gralll de-
cimam, in
icntlhoJ'I)c tluoruUl mansol'llm et Ilimidii
man!'i decimam integram, communi COJlS('JlSU VI'Jhlitlimus
pro sexcenlis marcis tlenariol'llm v!'ualis mon
tc in vsus
ccclesie nostre conuersis, ila vt cas,lem VilldS ct man-
sos cum omnibus derimis tarn maiorihus. (11J:lm minulis,
absolutis pmitcl' et illlcodatis, cmu OOUli vtilitate, iUl'e
ct proprietatc, (jue nobis et eccle.,ie nostrc in eisdem
Il3ctenus coml'etcbant ct c1einceps coml'etcre possellt
vel l'0tcrunt illlutuwm, Doberanensis ecclesia pcrpetuis
temporibus pacilicc l'ossideat ct (]uiete; ceterulIl COlU-
moditati monasterii tle Dobe1'an et vtilitati ecclcsie no-
stre Cwerinensis prouitlere cupiente,.., ('um tlecimis vil-
larum quarumdam eitlem monasterio de Doherau iuxta
sitamm ])1'0 dualnis eiusdem Doberanensis c('clesie vil-
lis, videlieet Trispete ct Lubestorl'e, 11ue lIobis adia-
cent, quantlam ]I'rmutacionem (]uximus faciclUlam, sei-
licet vt dimitliam clpt"imam in Thicler'ikcs]mgm iuxta
'VarnemUlule, dimitliam Ilcl'imam in Lambl'cchteshagen
et dimitliam decimam in Rf'l'ingheresha
en cum dccimis
maioribus et minutis, absolutis pariter et infcotlatis, eum
omni utiIitate, iure et 1"'0I'1'ietate, sieut ad JlOS et 8(1
nostram eeclesiam pertinebant, prellicti abhas ct COJl-
uentus monasterii tle Doberan ae pc1'petui successores
eorumclem 1)8cifiee et quietp. peJ'petuo possi,leant pro
cis(lem villis 'frispete et LuLestorpe, quas villas in re-
compensacionem iam dictarum decimarum ecclesia 110-
stra Cwerinensis proprias exintegro nuIIius hominb
contradictione oLstante iugiter possidebit. PI'Cterea cum
ex c:lrhito nostri omeii 3d cohereendam rodencium gre-
>>>
83
I
gcm flll'isti luporum nlbiem telleamur, vt nostra exco-
lent1a domini villea lIon inmerito commendetur, sepe
nominatis nbbati et conucntui mOllastcrii de Doberan
pl'escuribus illdu]gcJllus, vt Itostra auctoritate tam il!os,
(Iui dcbitas dccimas prescriptas tem)lol'c suo non tle-
dednt, (Iuam ilIos, (Iui eos ilt eisdcm t1ccimis (juocum-
(IIIC modo impedierint aut molestaueriut, in monasterio
IlI'oprio siue in quaJibct. e('c1csia lIosh"e diocesis, vbi-
('IIIJUIUC malucrint, IU'I' se "cl )lei' s,wen]otes locorum
e
communicatos dellllllciare ,'aleant, ybi, qU3l1do, quo-
ciens et (luOlnodo sibi IHmCl'int 0llortunum; atlmittimus
insnpf'r, vt de ipsi
decimb onljnent et disponallt in
(Iuihuslihet nUlle ct deiltce)ls, sicut
ihi ct cccIesic SIIC
prohauerint "tilius expedire. Vt igitur hec Itostm tam
raciouaLilis vcmlicio simul et l'e"lUut
lCio iugitcr 111:1-
neat in('()lIvulsa, expresse remmciamus super hiis
omnibus uosh'o ct ecdcsie Itostrc Itomine exccl'lioni
cloH maJi et actioni in fllCtUIU, beueficio I'estitucionis in
integrum et e:\cepcioJli, 11uIIII Jll'cdicta pecunia in vtili-
tatem erc1esie nostre Jlon sit conuersa, omnibus litteris,
priui1egiis et intlulgenciis apostolicis contm 1)('('(Jicta
impetl'atis :Hlt impetJ'3ndis et omnibus aliis c'\ccl'do-
uibus 3C dcfensionibus omuique iUl'is 8ut legmll luxilio
canonici ac ciuilis. Iu cuius l'ei perpetuam lil"mitatem
presentes liUere imle cOJlfccte sigiHorulll lIostrormn
UI))lcllsionibus I'ohorantur. Te s te s huius actionis JlO-
stre sunt: venel'abilis dominus Arnolt1us abbas Noui
Campi, 'ficJel'icus IIl'CI)Ositus in nunc, I1emicus p]eba-
nus in Tribuses, l.mloll)l1us I)lebanus in Cl'Oppe]in, de-
rici; item: IIem'icus tlichls de KoIne, Johannes dictus
Uabho et ,gretIf)erinuJ dictus SRoltifSf)nne, mili-
6*
.........
>>>
84
tes et cast eil an i in ßutsowe, item Johannes dietns
de Nlendhorpe, miles et castellanus in 'Varin, item I
u-
doll'hus, aduocatus noster in ßl1t
O\ve, item IIeuricus
dietus (le Cwerin, vasa]hls ecclesie nostre, et EI'po,
vasallu
nostcr et castellanus in 'Varin, et (1uall1 plures
alii Ihle lIigni. Aet! sunt hee in ciuitatc Zwel'in anJlO
dominiee incamacionis miJIesimo duccntcsimo oetoge-
simo se....to, f)uinto idus Augu!o.ti, int]ictione :XIIIla, con-
currente lll'imo, eJl3cta XXH1a. nahml 11er manum ma-
... gistri Ghcrardi lIotarii nostl'i.
Original ruh den an seidenen Schnüren bangenden Siegeln des
8cbwet'inscben Biscbofes lind Uom-Cal}itels im Grossberzogl.
Geh. und Haupt-Arcbive zu Scbwerin. Gedruckt in 'Yest-
phalen !\Ion. ined, 111, p. Ij33,
Nr, XXXIII.
Der Filrst Jo!tann 't'on lfleklenlmrg- Gmlcfmsc!t
,,}erkauft mit Eimvilligllng sriner B1Wdf"l'Söll1le
.Toll.ll1l'tl, mul Hcim'ielt mut deren 1.1/ulln AJla-
slasia dem /ao.
le1' Re/l1lU tlas Dorf B-l'Ül:kolV, t
welches die Fü1'slen 'lJon den 'l'on IJülom er-
'llJorben kallen.
n. (1. ViehelJl. ]286, Oet. 18.
In nomine sanete et indiuidne trinitatis. Johannes
l\Iagnopo]ensis, dei graeia 110millus ill Godf'Jmz, omnibus
presencia uisuris salutem in domino. Nouel'int vniuersi.
quos i(l nOSse fuerit oportul1um, (luol1 cum JlOS vi11am
ßrits('cowe in terra Godebuz positam a Johmme ct
I
--
>>>
85
lIil1l'ico fratribus dieti!'; (lI' Uu]owe, mi1itibus, neCJlon
(
odefl'ido Cratre eOl'um, famu]o, cum aJiis bonis ipso-
l'UIU, 'Iue in Ilicta tena GOIJebuz a nobis iJl feodo te-
nuerunt, comparasscmu!'; pro certa pecullie (Inantitate,
ac dictam viJIam Jlobis cmu aliis bonis suis libere re-
signassent, (le lau,le et assensu .Johannis et Hinrici,
domino rum .Magnopolensiulll, fratris Jlm..tri liIiorum, do-
mineqne Anastasie, matris ipsorum, accetlente consensn,
il'sam l'rl'posito et eOlluentui ancil1arum l'hristi in Rene
pro se
centis marcis ,1enariorum Luhicensium, Jlobis
ab ipsis integt'e ac legaJiter soluiol'UlI1, vem1idimus
(JCrpetno ]wssillellllam, transferentes in eas dictam vi1-
lam cmn suis pertinenciis omnibus, in pratis, lmscuis,
eampis, terris cu1tis ct incu1tis, siluis, a(luis, aquarulll-
'Iue decmsibns, 1ll01emlinis, !'tagnis, pisl'acionibus et
generaliter omnihus iuribns et imis,lietionilms, Jlobis in
cadem viHa cmnl'ctclltihll" ,1e consuclllfline "cl cle i,lI'c,
,lata cis Jicencia, per sc ve] pcr alios sille alia nostra
intluctione vel cOl'porali tratlicione il)sius ,'iI1e posses-
sionem apprehelltlelHJi pariter et tenl'ntli; rcnunciamus
eciam nos et fratris nlli'otri filii alltedicti e
ce(lcioni doli
ct nOIl so]nti aut minoris, e'\.cepcioni vItra dimidiam
insti Inecii, in integrum I'cstitllcioni et generaliter omni
e'\.ceprioni, dpf(.nsiolli, aetioni pt rei, (Juihus diete ven-
tlicionis nosb'e co1I1 r:lI'tlls in toto vf'1 in partl' in iUtli-
eio veI e....h.a vio]ari (Iossit aut qUllmodnlibct inpugnari,
(lc cuictione et warandia atque auctOl'izacione eis in
premissa vi11a prpstalUla nos et nos tri fratds filii me-
morati per stil'ulacionem nostram legitimam, 'Iuociens-
cunqlle necesse habuerillt, obligantei'o. In buius l'ei Ille-
moriam et I'erpetuam firmitatem Ilresens desuper scribi
--
>>>
86
fecimus instrumentum ac sigillo nostl'O fideliler commu.
lIitum iussimus eis tracH. '1' e s t e S f; U n t: dominus .Ni-
colans, frater Jloster, Zwerinensis et LuLict'nsis ecele-
siarum ]U'el'o
itns, Gotlefl'itlus di(.tus de ßulowc, rector
eecJcsic in Godcbuz, V]ricus cle lUnchere, jFl'df)ericufS
SN.oItfnn, l'rethericus SllIekere, Hilll'i('us de llulowc,
Amo)c]us IIallestert]l, mi Ii t e", (-;oscalcus de (;uste-
kowe, Uinl'ieus fi'ater suus, casteJlaui ill {;mll'lmz, lIec-
l13rdus de Quitsowe, f.'ImuJi, 1\III'cl'13l'(lus IIi 1(1 clUat'i,
Godeli'idus de f'rennm, Sifritlu.. dc P(mte, Willekillus
Ilanesterlh, Gemrtlus Friso, bnrgenses LuhieelJses.
Nos dei gr:wia Allastasia, lIinricus el Johannes l\fag-
lIopolenses supra,licte ventlicioni, proul bUl'el'ills nar-
r.atum ct scrilJIUm est, cOIIscnsnm aclhibeutes, ad SCI'-
uanda omJlia prescripta et facielltla suh sigillorum
uos(rorum testificacione, que Jlreseutilms apponi fed-
mus, nos astringimus ct ohligamus. Ihlius rci ft'stes
sunt: venerabilis dominus IIcrmamllls, ZwerillcIIsis epi-
scopus, necnon ct noLiles domilli I1ehnoltlus ct l'\ico-
laus, comites ZwctincII",es, .Johalllles tll' Barn(')...owe
Gosca1cus Prell, L1Hlo]fus dc TrauenpJl)uutle, lIilll'icus
tle StralendOl'p, AJ)thonins de TI'ihowe, .JolJallJleb dc
J)ambeke, mili(cs, et pI ures alii fi(1e clip;IIi. Datum anJlO
dominice incarnacionis "' . ce . J"XXX\ I, in uilla clue
vocatur Vigle, in die Luce ewangplistc.
Nach zwei allf Pergament in ('inpr I..riiftigen j\lillllsl..l'l \'on \'er-
(;..hiedellen lIänden
esl'hl'il'hellPn OI'i
inal-AlIsfer'igllngell
im (;rossherzogl. Ceh, lind lIilUI'I-A....hh,e 1.11 Schwel'in,
Angeh1ingt sind :I Siegel aus unl\eliirllPr'l'lII "'achs, weld.e
;m tI..r ..inen U..l..unde mil 111'311111'10 Firlliss, :10 11.,., andern
nil"hl iihe,'zo
en sind; Im tliesel' han
en die miinnlichen
Sie
1'1 an einer mthell, das weiLliche Siegel an einer gelben
>>>
87
1
lIeidenen Schnur; die braunen Siegel an jener UrJ..unde
hangen alle an rothen seidenen Schnüren. Die Siegel sind:
I) das runde Siegel des Fürsten Johann von Gade-
bnRch J mit delll Slicrlrul,fe mit Halsfell nnd geschlossenem
l\lanle und dcr Umschrift:
+ S' 0 IOII'ltNllIS 0 Dm 0 Dfm 0 DNI 0
l\meNOPOLUnS'.
2) das elliptische Siegel tier I
iirstin Anastasia: auf
einem Sessel ist, IInter einl'lIl dreithürmigen Uogen, die Fürstin
sitzend dargesl..llt, wie sie anf der aus!;estrecJ..ten rechlen
Hand den meklenhUl'gischen 'Val'penschild mit dem hlier-
kOI,fe, anf der linken den pommerschen \Vappenschilt\ mit
dem Greifen hiilt; Umschrifl:
+ S' : R
RSTnSW : DO
lmO : MRfJNOPO-
LUnSIS.
3) das Siegel des jungen Fürsten Heinrich; die Ur-
knnde mit den IJraunen Siegeln hat dieses Siegel ganz ver-
loren, an der ;mdern Urknnde hiingt nur noch ein Frag-
ment mit dem S,ierkol,fe mit Halsfell und !;eschloss enem
l\laule, mit der Umschrift:
HI . ()O
1I0
Gedruckt ist dies.. H,'kunde zwar Rchon in S "h rö ders
I). 1\1. I, S. 792, je.loch ist hier, Rn derer }'ehler nicht zu
gedenken, eine Z eil e aus g e fa lI e n, lind ZWaI' llil'jenlge,
in welcher der Name Friederichs I\loltzan ,'orJ..ommt; es
fehlen niimlich lJei Schrüller die Zeugen: "Frethericu8
J\Ioltsan, I,'retherit'us Smekere, lIenricus de Bu-
10 w e" zwischen l'lricus de Uluchere und Arnoldus lIa-
nesterth.
--
>>>
88
Nr. XXXIV.
IJer Bischof IJermallll J. 'lind tias Dom- rapifpl
1'on Srllllwrin 'l'erkau{en an einioe mismm'sc/tp
Bill'oer den BiscllO{szehnlen "'Oll del' Imwl
Cessin 'Und mas .lonst dem /Jist/tllm 8,:/tlCC7'iJl
UlI. der Jusel zustellen kÜJt1lte.
D. d. Schwel'in. 1287. .Tullii I J.
flermannus tlci gracia Zwerinensis cpiscopus, l'Iico-
laus prepositlls, .TohanJles decanus totumque Zwel'inensis
eedesie capitulum omnibus has litteras vislIJ'is vel au-
(lillll'is !':alutCIll in domino sempiternam. Quoniam in
hllmallis actihlls niellil f('rc incommutahiJe rCi'el'iatllr et
stabile super terra, ea, que rarionabiliter agulltur ill
tempore, lIe ("le memoria bominum lahantnr rllm tem-
pore, litteralis non immerito cOJl
ueuit viuacitas pcr-
hellnal'e. Nouerint itaque tam preselltes, ({113m futuri
tem]lOl'is successores, quod taliter pIacitatum est inter
nQS et 'apitullllU nostl'Um
:o.. vna, et (Iuosdam eines
\VismariclIscs, vilh.Jicet .Johmlllem de Lewetzowe, Jlin-
ricum KnIen, ßertoldum de Molne, HI'IIJI(lI\('m (Je Zurowe,
ßorchal'du1J/ de k.alsowe, Ililll'iculU de \\"itlenhorch et
\V prnerum de Slawestorp, ex parte altera, in bunc
111 (1Ilum , ita quotl nos et capitulum Jlostrum I'redictis
cillihus et eorum heretlibus atlIue successOI'ilms decimam
,
in inslI]a ('I'ssin, distineta ab ipsis agris "ille Cessyn
per 311"am ..il'clllnfillam et fossatum, et (juicquid ecclesia
nostra IlUl'us'lue i.. eadem insu]a habui!o,se tlinoscitur,
lihcre perpetuo possideJldam veJldidimu!'. pm centum et
flUiIHl'wginta mm'cis denariorum slauicalis ßlouete, qua..
l
>>>
I .
89
Iwbis ct ecclesie nostre iam intf'gra]iter persoluerunt.
Ad euius rei perpetuam firmitatcm et euidclIl"iam ple-
lIiorem presentes littere inde confecte nosh'i et capituli
lIost,'i, cuius a,l hoc accessit COnSl'nSl1S heniuolus et
vU3l1imis, sigiIlorum appensionihus rohorantur. IIuius
"ero rci testes snnt: tlominus GozscaJcus cJe Campo
So]is et HarlmallllUs dc nene, sanctimonia1ium p,'epo-
siti, magister Olricu
, GoMridus sancti Georgii ct
.'ol13l1l1es 11e Uuko\Ve beati Nicolai ecdesiarum ,'('('tores
in \rismaria, (;o,lfri,lns capcUalHls tlomiceUol'llm l\lagllo-
po]ensium, dcl"ici; llcnetlictus tlc Uotl(,lIbeke, jfrt'Ot=
rieus multJzm, G.er3nlus et HardwiclIs l\Ietzeke
fl'atres, 'fc,hvigns et Thitlericus ,licti fle OrtzeJl, m i1 i-
te s; Thidericus in p]atea illstitorill11, l\larquartlus de
\V almerstorp, Thidel'icus Uogllel, Conradns He) 110Mi,
\VclzeJlus Sapiens ct Gbcrwinus mouetaJ'ius, cOlIsules
et eiucs \\,ismcr, ct quamp]ures alii tam dcrici,
(Iuam layci fide diglli. Datum Zwerin al1110 domini
1\1. ce. LXX.X.\'II, feria quarta aute festum beatorum
Viti et i'ilOtlefo.ti martirum, tempore lIostri cal'ituli genc-
ralis,
I
D:ss Original ist verloren; das p,'h'ilegienhul'h II..r S':ul' 'VisIßar
enthiilt eine alte ge'reue Ahschrif" (:t'llrucJ..t ist die Ur\"unde
in SchrüJers Pali. I\leJ"J, S. 7tH (\'gl. S. 1112:;), wieJerllln mit
dem falschen Datum 1\1f'f'L
\.11, nass llil'
es Datum
falsch sei, rlafiir redet die Th:.'sal'he, dass his ins .Jahr
12H7 nol"l. Johannes Propst ZII SonnenJ..allll' war lind ihm
erst in ,\il'selll Jahre (;ottschalk folg'e, -
Die Insel Kess in finJet man, nach ,ler I\lillheilung des
lIerrn 1l'Oft'ssors Crain, auf 111'111 S'ad'acJ..el', wl'll'I...r
Kaschenort heilist. Es ist ein Stiick I
elrl, kt'ine '"ier,,,I-
meile \'01' dem altwismarscben Tbore, recb,s \'on 11"r gii-
litrowschen Landstrasse, welches sich siiJlich !;('gen Uibow
hinzieht lind an der einen S('ite \"on ..inem \'on Gl't't'se
--
>>>
r
90
kommenden nacb begrenzt wird, Im den anc1ern Seiten VOll
'Viesen umgeben ist. Im J
riiblillg wert]en diese 'Viesen
gewöbnlich dlll'cll lien austretenden Badl iiherschwemmt;
dal]urcb wird das I'eld 11i11111 wenigstens zlIr Halbinsel ge-
macht und noch jetzt zuweilen Ins e I gel!allnt. Oie Insel
Kessin war schun friibe im Besilze der Stadt "'ismilr; im
Stadlbuche B hcisst es gleich nach dem Jilbre 1210: ,,'Vllle-
"kinus de l\f{}lne habet 11 iugera in insula Cessin".
Nr. XXXV.
Dm' FÜrst IJeim'idt vou TrerZe J tZer Graf IleZ-
nlOltl 'i'on Sclut'erill mul die FÜrsten Joltann
und Ileinrich '1)011 i11eklenlJllr!l sc/tlicssen mit
tZcr Studt LÜbeck elu JJÜndniss zur ZC'J'stö-
run!l der llaubscltlüsscr /{[o!ist!or(J CarlmlJ J
Sdda!lsdorfJ Burcltu'J'dsdmfJ lJIllstlu J Lino11J
und Nonnendorf.
D. (1. GI'cvismiihlell. 1291. ,Tan. I.
lIimi('us (lc.i gral'ia dominus dc 'Ver]e, Ilclmoldus
eadem gl'acia comes Z\\ crillclIsis, .JtJ1131111es et J li1lt'icus
dei gl'aria domini l\Ia
no(lulclIses ulliuel';is Chril'iti
fillc1ihus, ad ({nos (l1'('seIl1oo seriptull1 pcruencl'it, sa]utem
ill domino. Ac! ('uiUl'ilibct lIoticiam cupimus l)ervenire,
quo,1 oh l'efOl'macioncm illl'ate pacis per (Iuosdam male-
fiu,tol"'s vio]ate cmn discl'etis et 110uestis vil'is cOlIsu]ibus
et UlliVcl'sitate civitatis Lubc(;clll'iis uuauimiter concol'da-
vimus in ImllC modllm, vide1iret. quod municionl's
('Iokestorpe, Karlowe, Slawckcstorpe, ßorchardestorpc,
l\lustin, Linowe et Nmmendorpe, wulc terris llostris cf
cOIumuni
trate f't rlicte £'iuitati Lubecensi sl)01ia suut
....
>>>
91
i1lata, fllntlitu
tlestruere tlebeamus, contra eos, clui
nostros yasal10s et
llbtlitos calJtiuos dedn'\.erunt, Jlihi-
lominus procecll'Illlo, (I'13S (Iuitlem mUlliciolleS I'i dei et
, amicornm lIostl'llt'um au'\.ilio ml'tliallte tlesh'u'\.cr[imns],
si quis(IIWJIl eas ihitlem vcl alias in vieillo r('('(lifieare
:IUelllplauel'it ill lIostl'lllll et. C'ommunis !"tratc lIecnon
et rivitatis [IH'p ]hibite preilldicinl1l et gravamen, ilhul
totis lIostl'is vil.ihus ,1I'1cllllemus;
i (Iuis aulem tlictis
maldicis coopel'3ri unlut'I'it. et dest mctioncm dictorum
municiollnm vcl reedificacionis defeusionem impedire,
illi ullanimiter rpsistemus. f'etl'flIJ11!"i rat'itlnc ]mius
c]Ut'mpiam de lIasaUis nostris veJ btll'gensihtls ciuitafis
Luhl'c('II
is in bOllis suis "\ el dchitis cis
ohll'lIdis impcdiri
rOlltip;crif, uel a cl0111ino dure Sa'\.onie aJi(IIII'm vasal-
1II1'IIIn IIl1strorum vd btlrgellsium p('(.fate ci\"itafis, fcoc1um
ah il'so tl'lH'ntinm, racitllle diflitlaeionis in JWllis I'nis
lll'i\':ui cl hUl'p;l'nS('S ci\'ilalil' J
,r1I1"'I'IISis prc,lictc in tlchitis
ab eo,lem tluee SlIlul'lItlis ('OlltigCI'it (lI'rp;l'avari, c
lIcortliaUl
prol'sus lIul1am illihimus, lIisi (IniIibet I,ossessioni houorum
suorum restiluatur, si(.tI
lll'ins, cl solueilllll'lIl Ilchitorum
I'uorum l']euius al'sc(lualnr. Atl Jlec dicta eivitas 1l0bis
seruiet ('um una marhilla et I'uis altillelleiis, acltlitis
viginti armalis et. totid('1I1 sagiuariis, 11n:lm IIOS lwr
Jlostro!. vasaUos :111 10ca ct llluuicitlllCS ]H'l'hihitas ('on-
duc.emus, et ('ompleto dil'fo J1('gorio iIIcsam Lubd..c
rCI"II'eIl1llS, prouiso ('eialll, qllllll tliela (',lIIsa duralltc
uohis ct omnihus nostl'is in ciuitalc Lubekc 1i1I1'I' Imh.hit
introitus et cgl'cssus. NuUus ceiam nostrorum iu
c)Je-
dicta causa (
Oul'onliam acce)ltabil, nisi dc omllium,
quorum intl'rest, prece[dpnte] uolulltale. Et ut hec fil'llta
perst'ucrcJlt, nos uua (',1IU miJitihus Jlo
tris iofra
--
>>>
9
I'cril'tis fi,]em II..tlimus manualem, qvorum JlO-
mina Stillt hec: Oh'iclIs de mucher, .;Ure1.JericufS ,molrllu,
Il'etl('l'icus Smekel"', Gerlacus Ilc l:kelenvol'tlc, Thct-
lcuus dc Hocwollle, l\lal'll' anlus Ile Lo, G(','ardus dc
E:\.CII, Johanlles de Uamhcke, Nicolaus c:lc Gnlowe,
LII,lolfus allvocatlls, GCI"aI',lus J\I,.Jt'('ke, fl(')mheruus
de Uarnckowt', llillricns de Rh'a]cllt]ol'l'e, Thi,lcri('us de
I ragl'n, Eghehardlls tI" Qnitzowe, Y o]mdus Seotz(' ct
I1dmoltlus de P]esse. 111 ]mills J'ci testimonium presells
S('l'il'tum !i,igillorum IIIISh'OI'UIIl lItullilllillC rohoramus.
Datum GIIPwcslllOlell allllo (lomilli l\IO( 'co 110uagt'simo
1'l'inlll, in die circllm('isiouis Christi.
Au
den Collt'cfanl'en dt's liibec\"schen
ladl-SJ"ndic"s "'rollO.
\'
1. RudulJ' l\lcckl. (;esch. 11, s. tiO, lind l\lallch GCbch. des
Uislh. Ralzeb. S, 1!J4.
Nr. XXXVI.
Dl''l' Fii1'sl JU1WIlll 'I'on lJlekll'ulnl'i'f/ bezcuf/l, dass
das Klosle1' Re/mn 'lmn tlen 1l1'iitlc'l"/l Jtl'ietle-
Tick, Ludol{ und Ulrit-k JJ(o[f:au mit ZII.\Üm-
1J1m1f/ ikrer Übl'i!Jl'n Bl'lltln' 5 J..Jlnrk tül,.
IlI'bllllgC/l alls dem Dorfe Zeltmen ermorben
habe.
D. d. I2!)3. April 8.
.Joh.llmes !lei gratia dominus l\Ia
lIo]lolclI:-is \'lIi-
ucrsis l'rcsclltia uismis salutcm in dumino. Noucl'illt
iJlguli, atl (lUOS l'rescntes peruencrint, quod, lIos1ro
.....
>>>
-....-
93
\
rOJlsensu aCel'l]l'lIte, dominlls I1crmannus (lrl'(losit l1S
f'anrtimollialium in Uf'ue a 110m i 11 0 jFt'ttJt-rico ct
iLutJolfo pt 'Fltteo ,:£ftoUJZ11t Ili(,tis, fratrih1ls,
(' um e on s cn s 11 ct i am a li 0 rum fl' a trum, qui1llJ1IC
marral'tllll I'cllitu s tl"lImilll'UIIl Luhi(,I'IISil1m in YSUS
Ih'llcnsis l"...II'sic ill villa S (' ('111 nc 11ida ('um jllt]ilin
totius \ille, quo JloslI'i ,'asa1li cti:nll ,.tlllltur,(lro 'Iuin-
'luagillta mar('is della1'iOl'ulIl Lllhiccusium comparauit.
isla 11('1'0 elllHlitiOlle intel'JllIsita, si 1"'I',lirti fl'atrl's l'e,litu
slIpmtlit'los a1il11lo fOl,tl' 11i1'J'um a (lrl'tli('la ecdesia cmcl'e
tI('cfl'uerillt, [II'I'lIIittitul'. ut l)ro 'luinlJ1l3p;inta 1Il:Il'I'is
tlellariol'tllll Luhi('CIISiulIl I'estUllallt, IhUllIllOdo in ft'sto
peuteeostes eitlcm l'cdpsie )l1'"tlidi tll'lIarii Ilcrsolualltur.
In Imius rei h'stimoJlium )lrl'Sclltl'lIl Iluirlem pagillam
fo;igi1lo 1IIIStl'0 ar (10 III i n i jFretJeriei e t iLutJolfi Oe
.;!MoUtan militum ac fl'atrulIl sigillis tll'creuilllus
muni('lItlam. UatuIll :n1ll0 1IIIIIIilli milll'simo tlm'clltesilllO
Jlonagesimo t('rtin, (I"al'ta f",'ia IH'o,illla post dOIllillicalll,
(Iua l'antatur Qllasimo(logclliti.
Original auf Perv;ament in einer "If'inen c"rsivis
hen l\1inllskel
im (;rossllt
rzogl. (;eh. und lIaup,-Archh'e zu SI'hwerin,
Angehängt sind drei Pergamentstreifeu: an dem ersten fehlt
jetzt des ):'iirsten Johann Siegel; an den bei den allllern
hangen flie bei den Siegel tier Urihler I
r i I' 1I e ri c h nnd
L".lo If 1\10 It z an, wie sie Tab. I, N'r. ) nnd N'r. 2 ab.
ebildet r;ind.
.....
>>>
94
NI'. XXXVII.
Der Bischof Gol/frietl1'01t Sc/nve'J'in iJestiiligt die
StiftlfJl!l eiller rilwrei in dem JJets
(lle des
Arll11'Jllwllses zmn l/ril. Geist in t!c,' Altstadt
Pm'chilil und ordnet 'IJOJl tle1'seliJcJl eim'Jt
'möclteJlt1icltt'll Alesstlienst (Ü1' die ClI}Jelle des
Siec/lenltulfscs zu S. ,LVil'ollllls '1'01' dm' Stadt.
n. (1. Warin. 1298. ()ct. 31.
In Jlomille "'aIlcte ('t illlliuidue trinitatis. Ghotle-
{ri(lus (Jt'i gmtia Zwerinellsis cl'isropus '\'lIiucro.;is l lre -
sentia ui!ootU'is ill(lC''Ilf'tuulII. Yt I'ia JIlortalium opem,...
quP UOII fl':lIltlari, sec! iuuat'i cÜllupuit, iHns sort i:lllhn"
eflpctus, in quos ill suis sunt exol'diis illstituta, e
l'edit,
ut I'orum 1II1'IIlOl'ia sl'l'ipture suflragio sit perhennis. 1I0e
i
itul' reseripto llatdiat t:I1U I'l'csellti, qualII ('tati postere
fUhn'orulIl, (llIod cli1ecti lIobis in Christo ('gelli dOlJlus
SalH,ti Spil'jlus alllicl'lC ('illitafis Pal'chim ct lJerlllallllus
dietn..; tlc U:UIlJl" cillis ihic!cm '\'ieCII'ialll 'Jlam in omtorio
corulld('m egelloruJIl ill dei gIoriam illstaurarunt, 1\j,'holay
c..\ieti de TIru!ooeuiz, hme I,Iebani ciuitatis )Jl('lIIoratt., ('011-
f;eusu f'xpresso in IInstru I'l'cscntia (lositi accedcllte, ((ue
quidem viearia )ll'r II]ebamnn ",mwli (;eorii anti(]ue
duitatis Parc1tim I'I'cdiete, (Iui pro tempore fuerit, est
preshitcro, 'lllOcil'lI
c'lUu(ue uacauerit, cOllfcrelllla. nIe
VCI'O llrcshitcr singulis (liebus iu ipso oratorio vuam
missam tCllcbitur sC('lIl1dlJlU hOl'am, ((ue 1,1('baJlo siue
l,]('banis sC(lcdietis, llatt'ollis suis, ('ongrucrit, celebrare;
v('rum etiam oblata ad altare olllllia ct (Iue tradita sibi
fuerint. all diccuclum missas uotiuas, ciusdcm ccdcsic
....
>>>
95
uil1elif'ct beati Georii I'lcbauis fitle1itcr pre
entabit. Preterea
11011 e
(ll'hito, sl',1 dc henignilnte, CIIJl1 prccih1ts, JlOJl
preeio id cfficprl' potl'l'it, procurabit, ut alHul Jellrosos
in eapdla bcati NidlO]a) extra cinitatelll !';cmd aut bis
in cbdom.lIla mis:oiamUl !';olleJlll'nia ('ddJl'pntUl'. IIuic
autem pl'l':oihitl'ro I\ahnntnr !';inf!;ulis annis de honis siue
red,litihus ant ]II'oul'ntihus egenorllm diete slIpl'rius domus
Sam'ti Spil'itus s,'d{'('illl 1Il3l'ce tlcnariorum nUlIlmislllatis
,'sualis, quorum l'ell,liluum nH'moratus IIcrmannus (lc
Rampe tl'l'S marras df' suis bonis ob anime sue plenills
rcnu'(lium eom)lar:mit, cllins Jl1('lIlol'ia ct Y'\:OI'is sue Lueif'
el NidlOlay de lll'llseuiz iam sepiustlieli p]cbani ab ipso
I'rc:oihilcl'o iugilcl' in missarum oh:oit'(llIiis inpl'l'l'ctU1ll1l est
agenda. In hult(, 111tid('m pl'l'sbitel'llUl ar('lIidiaconus Iod
iHius OJlllle ius cl onmem ohedil'nlimn, qllam dc iure
ud consllClwline in del'icos suos Ilptilll't, IIptincbit. lIane
igilur ol',lillatiulII'1I1 dcuote et raTIon in: t:ldmn iu (h'i
lIomine ('Onfirmallllls. In euills rl'i testimonium sigillo
]I0s11'o ucellon :-.igiHo ciuitatis Parchim ct Nieholay
ihilh'll1 I'lcbani IlI'cSCIJs scriptull1 fe(,imlls enmmuniri.
Tcstes quoque ]mius rl'i SIlJlt: J
l1l\tI\fIlS (]I' Bu\owe
ZWl'I'incnsis eallouicus, 'Yi1hdmus Illehanus in Sulta,
Jolwnnl's 81'lIal'1...0 )lIebanus in Pruzcc1...clI ct (liJfJtrolnus
lichts mOu)Zm, capellani nostri, ct lIilclebraudus
tle Yscr1o, ciuis in Pardlim, layeus, et p]lIres alii. tam
clCI.ici, qllall1 ]ayci, fitlc digni. Datum 'Varin per ll1anus
notarii llostri Johaunis cle Luttckenboreh canonici Zwe-
rincusis, anno domini CDorCoXCo ochmo, pritlic kalenda!"
N ouembris.
Nach dem im Grossberzogl. Geh. und Ilaupt-Arcllive zu Schwerin
befindlichen, auf einem grossen Pergament in einer grosseß,
.....
>>>
96
!;charfen l\linlls"el !;esI'llI'iebenen Urlginale. An Schnüre"
"on grüner und rother Seitle bangei) des Biscbofs GoUfriel1
!;rosses Siegel mit dem \,.leinen Rücksecrct lind der Stadt
Pan'lIim grosses Siegel, wie es in Ueemanns Clll'Onil.. der
\' order
tadt Parcl,illl zu S. 207 abgebildet ist, beide alls
ungeWlltertem '''achs.
NI'. XXXVIII.
Die Grafen GU71::clin und Heinrich vou SclorcriJl
i'c'rkaufen au tlas Klostm' Rein{eltlen tUt'
lJJÜltlen in dt'r Stadt ScltUJf'rin.
H. d. l,übcck. 1298. lJec. 21.
Iu nomille .domilli Amen. Guntzclillus ct Hinricus
dei gratia l'omites flc Zwerin vuiuersis Christi fitlelihus
pfI's('lIll's ]ittl'l'as uisuris vall're in perl'f'tuum. Quia
tc.;te
('('iptlll'a ]11'(111 i sunt seusus bomillllm ad malulII
ct e'\': hoc i1t'ta Pl'ilH'il"lln ac aliol'1nn Hobi1illm
ratiollahilitl'r 1H"'pctrata fh'llucllter )lcr illi(flloruIl1I1Ml"hi-
llatio1ll's dt'lll'auI'lItur, uismn fllit sapientihus lllUlldi,
huill
lIIo,li uillIfragiullI liUeramm testimolliis predudere
ac apil"ihus l'el'}leHllari. Jllco HotUIll c
se uolulUus tam
IIl'csClltihllS, 'Iuam I'orum I';uccessoribus, uos de lllatUl'O
ct ddibPl'ato amil'ol'um uostro('um cousilio et COUl'eusu
domiuo ahbati MIO(fUC contll'lItui monasterii ill Rcy-
Jl('nuI'flIc uenlliiJis:o.e Jihel'e et ahsolute pro mille
"'C'\('I'lItis et yiginti (fuatuor mareis JubicclIsiuUI dcna-
l'iOI'UUl Ulolclltlinil eiuilatis Hostrc Zwcrill emu fuudo,
area ct IIJllnihus eius aUillclltiis et il'sum gurgitem
ct corllm ihidem retlditus, sciJicet 'luitulccim lastones
uUl'ioris i1I1UOIJC et nouem leuiol'is, exccptis quatuor
>>>
07
talelltio,;, cmu uliis quibuscllroque prouentibus ibitlcm,
cum oßmi iure, Iihcrtate seu l,roprictate, quoll in ci"
11005 et progcllitores Jlostri ab alltiquo ßoscimur hahuisse,
ita ut l'el'petuo sillt libcri ab omni pctitioJle, seruitio ct
exactione, ncc potl'l'Unt eogi a nostris aduoeafis, nee
u ciuibns impediri in emptione qualibet seu uellditione,
n('c a (luoIibet homillum lIostri dominii illdebite prc-
grauari, sctl in bouis ipsis habeblUlt iutlicium maius ef
minus, more militulll terre l1t1stre, quod eommwlitel'
uoeatUl' maut'echt, addieientes ut si preter iIlas quatuor
l'lIlas, quc nunc Sllllt, alias facere uolllcrint in eodem
luco, ubi prius fitel'ant, gurgitis eillsdem libcfalll habcant
faeultatcm. Insllper piseiuUl capturas illfi'a molCJl(linuIU
f.t sUI"'a ad iaetulll lapidis faccre poterullt 111'0 uoluntatc,
UIIIUIIII uero iI'sam seeundum fh:ionellll'ali lIel sudis allobis
l'"sitam et factam et. cis I'crl'etuo assignatam sinc IIl'ohi-
hiliolle alil'uius libcre instagnubunt, ncc cadern iJJstagnatio
per discursus seu riuulorulll dcductione.s inlm ciuitatem
uel extra ab alitluO mill
etur. NulluJU etiam 1l10lcndulUIIl
aquarum aut ucuti sup,'redificabitur ad dimidium miliare
illfm et supra per ('ircuitulll ciuitatis, ßCC euro eeteri.s
eiuibus ud murorum strueturas ucl pOlltium obligabuntur,
seIl nce ad tallias ucl collectas, (IUf.lS schot uocaut.,
faciclHlas tenebulltur, lIec 311 uigiliarum custodias ciui-
tatis, lICf' ad ItfOcuratiollelll CUI'I"UUlIl aut uictualiuJU
hostili teJllpore dcbcnt cogi. Li
ml insulIcI' ci; utilia
pro ctlificatltlis ud ementlandis cdiliciis ipsorWll boJJ.o-
nun dahinms de 1l0stI'is siluis in Iocis cOßuellicntiol'ibus
ct. magis 31,tis, sill1i1itel' et tCl'I'am, uLi eis c
(letliells'
fUCI'it, (11'0 clI1enllacioJlc aggcris ct eOllseruatiolle, llCC
ip
i a
cres uechu'is aut allima}ium l\isCIU'sibus confl'iu-
\'011 Maltzahoocbu Urk. S..mml. r, 7
.......
..
>>>
98
gentur. Anlionam ctiam ct censum eormulcm bOllomJll
deduccndi ael (]1H'cumque 10('a uoluerint 1iIJI'ram Imbcallt
pote
tatCJII, 111'1' a Iluihuslibct homillihus pro nobis facerc
uel c1imittl're llo1cntihl1s in t]wlolleo mol a]iis impcdil'lItur,
Hec et omllia, qlle in tam libcra et sol1f'mplli uellllitioll('
et contrm'tu I'is pl'est3I'c possillt illl'0sternm aJi(llIod
impedinll'ntum, allrtoritatc ct uirtule I'rcsclltium alll-
moucUlus, relilHlllcntes fi1iis 1I0fo;1ris ct sllece
süriblls
eorum I'ub attestatione tliuini iudil"ii llerpetuo conscl'-
ualldum, J1e (IUod tam ratiollabilitcr et iuste oJIIllium
amieomm f't cOlIsi1iariorum nostrorum cunsilio I't iuslilll,tu
firmitl'r est, imJ,letum, alicuilll' ]lre:.nUll'tiOlIl' ud temc-
ritatc (IUaCUIIHlue de causa aut nf'('essitatl' mnpIins
uioletur, cum super omnihllS l'rct.lietis 11lcnam waralldimu
e1 :o.ceuritatem prcstitel'imus eitlem c('de
ie sepedietc
cum attestatione ci subseril'tione fam prineil'nm, (Iuam
aliomm nohilium similiter ct 110sll'OI'um mi1itum pluri-
mo rum, ut llerpetuo gautlcat ct utatur eomntlcm honol'llm
semper q uicta et Jibera po
"'e",sione. Te s t c s Imius facti
.,;unt, (Iuorum nomina SUIlt. in haI' pagina suhserillta: in
primo iHustrps prillcipcs, dilecti eogllati nostri , ,hlCI'S
8a'l.onil' Johmmcs ct Alhertus, qui ct hoc sub sigiHis
suis in littcris aliis protl'stalltUl', similitcr et tlilectus
nüster patmus comes NicoJaus de 'Vittcllborgh ct ]10-
bilis viI' dominus Johaulles tle Goddlllz eum tltlmillo
lIinrico l\Iagllipoll'usi, (Iui et ip
i cogllati Ilosll'i hoc
idcm sub sigi1lis suis in Iittcris aliis attestantUl'; Sl'el et
milites nOl'tri: ,grdJericufJ SltoItfan, Ludlllphus
de Zwerill aduocatus, Olri('us Pinnowe, Ghcrardus naueu,
Gotlefridus de l\lo}.eIHliuo, }'retlcricus lIasenkop, Gcrlacus
de EkcrcJ1uord]lI'; item armigeri: Bolte V ribcrge, Ekge-
I
I
I
.......
>>>
99
hanlus Smckcrc. tllllte lIascuJ...o!., Ludu]l'hus ue Zwerill,
Äntonius de Ualllbeke, Godsehalcus Prene, J O]laIlUCS
l1a!uel'sI3,1 t't aJii "Im'cs fidedigni, tlni tune tcmpOI'is
huie IIl'p;otio illtel'fuel'Ullt. Vt autem hec sillgnla ct
vniUt'rsa l'el'l'etuo rata pCl'malleant et stabilitpl', I)rcsens
illstrUllu'lItUIIl super hoc' f'onfertllm il'sis I'ontulimus
sip;iI1orum Ilostrorum testimonio comulUllitum. Al'lum
£'t datum ill ('iuitate l..ubiccnsi, in aduclltu domilli nostri
Ihesu CJII'isti, allno illcaruationis eiusdem millcsimll
dueentt'simo nonagesimo octauo, in dic beat i Thomc
allostoli. _\IIIt'11 pt Amen Amen.
.
Nach dem Ori;.;in:11 :lIIf Pergament, In einer kriiftjgen, ged..;in
ten
l\liuuskel, im Grossherzol-(l. Ceh. ulld Hallpl- Arcbh'e zu
SI.hl\'el'ill. An Schniirell von rolher, grüner und gelber
Sl'ide Iwngen zwei ..uude Siegel aus ungcHiute..teUl 'V achs:
I) dils g..össe..e, mit eillem rechts bin schreitenden,
lIit-ht ge"üslel"n Pferde im lee....u Siegelfelde, mit der lIm-
Ne/lI'ift :
+ s' . iJYNOOLlNI . DOI . €iTUt .
OO
lITIS. -.
2) dm; J..Il'hu're, mil demselben \" al'l,enzeicben 1111 ge-
;.;illl'l'lell Si..gelfelde, mil der Umsclll'ift:
S' : himm : ])01 : (i)RlI : OOl\IlTIS :
ZW«HIl\"ON.
111 dl'r Zeugen reihe Rleht im Originale Ileullich: Bolle
\'..ihe..ge, welln mll:h gleichzeitig Bolte Uriberge vorkommt.
Das J\loslel' Ueillfelden bei Lübeck balle, aussei' vielen
alldern (;ütern in den meJ.lenbnrgi
chen Lallden . seit dem
J, 121S ;,ucJt mehrere Güter 11111 d!,n lIauI.lhof lT e I i tz, 2
l\IeiIen südlich VOll Schwerin, von den (;rafen \'on Schwerin
erwOl'bell, Zum be1luemern Absatz der l)roducte erwilt'b
lias Klostt'r allch die I\liible bei der Stadt (am l\liihlentho..e),
welche die Landesher..en sJliiterhin kallftt'n; auch besass
das KIoslei' eillell Sl,eicber illue..halb dei' Sladl,
7 ,-
--
...
>>>
100
NI'. XXXIX.
DeI' Graf Guneelln von Selt'ive'J'iu. bestiitigt {Ü/'
sielt 'Und seinen, R1'luln l/eilll'idt dem. sl'lttve-
rine1' Dom-Capitel tias Eigeutlwm einer 1/llfe
in JVarllitz
'ivelc/tes die r01'mii'1lclm' tier
TOl'htm' des Ritters Albert VOll SchülI{eld
dem Capilel 1)e'J'!ra,,{t ltabeu..
D. d. SdnvcJ'iu. 1299. Aug. 15.
In nomiue domini Amen. Gllncelillus dei gmcia
comes ZlIerillellsis VlliUCl'sis pres l 'lleia nisuris in pCI'[IC-
tnum. Ne rccordaciolle diglla ah homillum mcmoria
elaballtUl', expcdit ca sCI'iptut'c rClIlcdio st;:lbilil'i. l:um
igitur l\laJ'garete, filie quoutlam militis Alhcl'ti tll' S('ho-
nClluclcle hone mcmorie, raeiollC todus hcretlHaHs Sill',
que emu eoutillgcrc posset , 1'I'Opl'ietatem vnius mallsi
in villa "'. ernitzc, (lui mallsus allnis sillguli.. soluil .
(luatulJr ehol'Os auene et in I'aseuis li
IIOI'1I1Il diele viJIe
atliaeencium habehit sex llrOl'cos, tntol'cs :.eu ]J('ouisOl'cs
iam diete pudle, vidclicet lJiuricus de l\Iarso\V ct Ulricus
(le Pinnow, militcs, pro' tilitate eill"llcm pueHe pretlictulll
mallsum Zuerinensi ecclcsie 1"'0 sc:\.aginta marcis eur-
relltis mOllcte liberaliter velltlidcrullt, l'enUllctialltes OIUlli
iuri, quo,l selletliete puellc prodesse posset ucl ohesse
ecclesic supradictc: nos vcro e:\. CUIlSCIISU dilceti fl'at.ris
llostri I1eurici, (Iui tune erat minor allnis, ad bonoreul
(lomini uo
tri Ihcsu Christi ct gloriose matris l\Iarie
bcatiquc ,Johallnis cwallgeJiste, lll'oprictatcm sel'ius dicti
IOml;i dimittimus ct dOllamus canollicis dictc crclesic
Zucriuensis secundum ius vasaUorum nostrorum pCI'lJctuo
>>>
101
I)ossidelll}am. Et. ne tam legitima venllicio ct nostra
dOlla('io "alelf. 1)('1' ma]ignorum llersuciam infi'ingi nI'l
in Jlosterum irritari, atl ('onfirmacionem prcrlictornm
presens s('riptum ,.;ip;iIli nosh'i munimine feeimus eom-
mUlliri. I hfius ..ei t es te 8 sunt: ()Uo dcemms, Theo-
def'icus .Je Quinque Dmnihus, Conrarlus,
t"'ltalt1tU£l
JiMoUtan, Philippus, canonici Zuel'in('nses; mi1ites
vero: ];I't
deri('us lIasenlol), Gbel'ardu
Rauen, Lutlolfus
;uluocatus, God('f,'i,]us Ilc l\Joll'ndino; famuli: ßo1te
Drihel'ge, GIHlcfi.itlus de Schonenfe1tle cf. pll1res alii
fi,ledigni. Dat.um Zwel'ill anno domini mncco nona-
gesimo nIlno, decinlO oetauo lalf'nrlas Septemhris.
Supradiete copie I';unt c
tracte ex insignis
Zuedneusis cccl,'sie registro, sonant. eoueor-
dautque ('um eorum originalibu-.: in effeclu dc
w'rho arl v('rhum, qllod ego Nicolaus Pakl'husch,
lIa]hcl'shulf'lIsis deri('us cf. imp('ria1i auctoritafR
uotal'ius, baI' lI\aJlU lucit.le protcst.or.
Nuch einer begluubigtcn Abscbrift aus dem Anfange des 16.
Jahrhunderls im Grussherzogl. (
eh. lUut lIauJ1t. Archivf'
zu Schwerin,
Nr. XL.
Das Dorn-Capltcl zu Sckmcrin bestellt eine Com-
mission von '1Jler Pm'SUllen zur Au.f/dille des
Ocs1t1lkenen Bistkums.
D. d. Sehwerill, 1299. Sept. 25.
In nomine domini Amen. Nos .Tohannes prepo-
situr-, Otto decanu.s ct cal)itulnm ecclcsie Czwerinensis
...
>>>
102
aU euelentes eandem 110S1 ram ewe ri 11 eil sem e c d c-
siam miserahiliter. collapsam el. volentes eidem,
(Iualltum Ilohis c,isteret possibi1c, OpOl'tuuo remedio
Ilrouidel'e, I'onuellieutcs in vnum, ('3pilulum ad hoc ill-
di"imus absclltesque uocaJ'j fecimus, (Iui cuocalldi fUl'fant
cl. qui tlebueruJlt, volucrunt et ]lotuerunl. (
ommode inter-
esse. Prefixo vero ad hoc termillo uf'niente, iuvocat.o
Christi nomille, olllnium ct singulorum accedellte COJ1-
S(,IlSU, qua I. u ()l' )I e r s 0 n ase I cg i mus, tlantes eisd('lIl
plenariam potcstatellI) ut IJOs
cnt. t't l'ossiut. t't inlra et
e'i:tra e('cJesiam (Iuocunulue motlo dictum ('apituhuJ1 '1'1
('('clesiam velllcrsonas earunulem couiullctim vl'l diuisim
eontill
entia ab hOt, die usque ael mmi ('irrulum bOJla
fiele ill aJliu13s !'oouas statuere ac etiam o1'l.lillarc (Iue-
cumque jl'
is pro dicta ecclesia uel ('al,itlllo aut persouis
t'edesie simul vel eliuil.im expcdieneia et utilia ui,le-
b u Il t ur, ita tamen quotl eanoJlicos et I'rdatos. si
°l)orl.mmm e
isteret ('cclesic, sine nohis ve] 1It1U0 11010011'0
mandato et assensu non )lOSSl'ut eli
ere, 111'1' alicuius
cx nohis l'relati uel ('3(lOlIit'i di
lIitat..m vel of{j"imu
immutare. Nosque omlws ct siu
uli IlI'clati et callollici
infl'as('ripti l'rumisimus et nos ]lreseutibus ohligamlls,
I'a, (Iue, ut Ilremittitur, per castlem quatuor per-
souas ('oncortliter ordinata fuel'int \"Cl statuta,
}Iel' nn!o., capitulum ct 1l0Sl.rum quemlibet boua fide .-ata
habt,,'i Pt. toto J1o
tro phloo
e simul ('t dillisim, prout S('p('-
dit'l\' p('rsuue Ol'IJill:UII'rillt, I'xequi I't f; d e] i I e I' 0 b S I' r-
11 a r i. III
UI'I'r ol'tlillauimus :lC cl iam ortlinamns, \'t si
UlIUUl flc hiis Iluatuor )lcl'sonis medio 11'111»01'1' nUH'i 11('1
i/lfiJ'Jllal'i 111'1 captiuari, (Iuod absit, ucl alio iUlledillH'lIto
le
itimt1 detillel'i continp;f'ret. alie tre!oo persone supersl[it]es.
>>>
103
post(IU:IJU hoc lIotum cis fuerit, in Vllum conuellient, et
i infi'a Iluos dies, po
ttlWlm conueniunt" quartam ",ibi
coucol'tliter non assUJncnt l)crsollam, nos capitulum vna
('um trihus dictis l,crsouis (Iuartam cligcmus ud omnia
et sillgula sUI,rac1icta, quouMluC prior persona tlieto
im)ledimcnto eel:santc rcllierit ad dictum suum of1kium
e"l'qlll'ndum. Et si no
tl'llm aliquis, YIlUS uel plurcs,
I
(lU(' e.... I'remis
is ud pl't:missorum a1i(IUO vcl eorumtlem
oeeasiclllc l'rcsumimus cucnil'c, a quocumque ctiam po-
teute vel uobili dcille('(l1" dam})ua, grauamina vcl iuiul'ias
in Pl'l'sona ,..] r..hus ineurre1'et aut ctiam pateretur,
poshluam hec llohis l)el' famam vcl })er ali(luem ex
lIohis uotificata lIobis fuerillt, UOS omllcs et singuli com-
munilcr et diuisim dicto leso vcl iniuriam passo bona
tide, sine muni fl'aUtle ct toto nostro posse, nostris ex-
I)
usis ct. uostri capitu1i assistemus, et eum il'so Cl
ctiam sille il'so, !-oieut quiJibet pro sc ipso, lahorabimu!;,
ut quod ill iL'SO exeessum est et sibi et capitulo se('un-
dum qualitatcm delieti mo,lis omnibus emendetur, Jlisi
in nostram certam et. induhitalam dcuenerit uoticiam,
dietum Icsum in toto vc1 in parte suam iniuriam sponte
et lihere relaxussc; et tune (luidcm ortlinabitur emcntla
;ul 31'bitrium l'redietarum quatuor persoIlarum. Cetcrum
si ali(luis di(.te 1I0sll'I' Cl'd('
ic VII('em haben
in ('al'itulo,
('anoJli('us vcJ prcJatus, infmscril)ta, ut. iurata sunt, iurare
tel' a IIrcdictis PCI'''OJllS rcuuuel'ct, rClluisitus, aut ea,
(IUC IIl'cmisimus, non sernaret, idcm preter reatum l)e1'-
iurii (]11Oll iuratu" ineurreret, e'l.tuuc a nosll'o consorcio
sit exdusus, saluis ])euis a1iis tali, ]II'oUt eius re(luil''ret
1'1'otcruitas, impouelltlis. Ad hel' tadis saerosanctis
cvangeliis iurauimus hane uostram oriliuatiouem, vidt'
...
>>>
104
licet quoll at1 ea ol'rlinanda vel statuenda, quc prcmtsfmul,
qU:ltuor 11ersonas digerimus, et quc i1Ie lwrsone sillt,
muli omniJlo I'
tra nos ab hac die inalltea VI'I'ho,
signo lIel nutn ]1aHllere, aut aliquo fraudulellto illgenio
l'euelare, ni
i ad hoc COJlsenSlIs prcrlictarum ar('pss('I'it
lluatllor personarum. Datum ef at'tum Czwerin ill ('a-
o 00
pitlllo, anno domini MCe lIonagesimo nOHo, \'11 kal,,"das
Octobris. In euills rei testimonium ('a]JitnJi nostri {'t
..tia infI'ascl'il'ta nostra sigi11a preseutihns dn'\':imns ap-
JlOneJHla. Et ego .JohamlCs 1'l'CIJo",itus cOIIseJlfio et
subscriho, I't ('g'o Thidericus (1(' Quiuquc Domibus ('011-
scutio et SUbSCI'ibo, et ego Conradus {'onsentio et snb-
s('fibo, . , . . . . . . . . . . {'t {'go l\Jarquarrlus rle f'urPII
lIbs('riho et ego .'ohanIle
ßotsowCJlsis prcl'osifns con-
teutus sigi110 ('apituli consentio et Subscribo.
Nach dpm Ori
in;Ile Im Stadl-Archive zu lIamburg, .-\n/;el,än/;t
wllren 12 Siegel, \'on denen jelzl die meisten fl'hlen, die
iibrigen .Iher zerbrochen sind. }:iner der dunll diese Urkuude
Ileslelltf'n Com tU i 883 ri en W IIr der no m 11 err, nachhf'ri;;e
Uischof Utermann ,fthU)an; v
1. 1.Trk. "010 11, 1\IiiI'z 1300
lind 10 l\liirz 1302. Schon zur Zeit dieser UrJ.umle IlI'ginnt
ul80 die grosse \'erschuldung des Bisthullls SI'Il\vel'in.
Nr. XLI.
I}ie Grafen G"nf'l'li7l mut Ileim'ielt VOll Sdn"m'iJl.
hestätigen den 17erkuuf V01l 2 /lufen in
Jhihe1'!I an das St. JOIWlIIlis - Kloster zu
Liiheck und schenken diesem tlas EigPlltltmns-
r(f'1tt mz ,]('/lselhell.
D. .1. 13UU. I:..hr. 2ft
111 Ih.i Jlominc Amcn. Guucelinus et lIiuriclIs dei
racla comites ZwerilleJlses uniuersis f'hristi fidelibus,
>>>
105
at1 quos I'rescns 6trll'tuIU pt'rueuerit, in pel')letuum, At!
nniucI'sol'um taIU llrescncium, (IWIIll futllrorUIIl cupimus
I}eruenirc noticiam, RoJtoncm militem, JlO:"tl'lllU marsral-
cmu, ulla ('UIII fralribus suis omnibus .luos maJlSOS in
,'illa f)ribe,'ge (le nostra l'crmissione abbati
sc, priorissc
toti(IUI' ('onvcntui monastl'rii saucti Johannis cV3ngc1istc
iu Lubcke ritc et racionabilitcr vendidisst', dl' (luibu!ÖO
duobus mau
is dicto mona:"tel'io et cOJlventui proprictatt'm
dedimus de Jihera voluntate, quo.l sub ecclesiastica
1iIH'rtate eomm eternaJi IcmpOl'(' lledruantur iu OlnnI
('onnnlltlifate, iul'ibus et u!ooufructibui!', sicut viginti quatuor
m3usurulll et dimitlia, (11' lIobis in cadl'm villa emtorum,
pl'rfruantur, ut. in predictis progenitorum JlostWl'um patet
ill omnibus I'vi,lentia. l1uiu:" autpm vendiciollis ct pro-
)lJ'ietatis dOllacionis in omnilm
Ilrcmhsu r lllJ1 tl'stes
sunt: j1t.t1'lttiCUfS JiIt1oltatt, Lmlekl) a,lvocatus, Uaven
rle [UI'IIseuic('], tTlricus Pinnowe, Da]hcrgh, nos t l'i
111 il i tc s; cOIIsulcs (IUO(I u' Lubicenses: ßernal'd 1I
dc
('osv('lde, .fohmmes Albus ct alii quam Illures fidc digni.
Vt autl'm hcc velldicio CDm proprietatis donacioJle in-
,iolabilis flcrs('ueret, Ilrescntem paginam E;criptam intle
!ooi
illii': 1I0stris (lu...imus mUllicntlam. Datum aUllo domini
1\1.( 'L;f'., C)uinto kalendas l\larcii.
N'
II;h dem an elllz....nen S,pllen fast .mleserllch gewordenen
Originale im Archive des Johannis- Klos,ers zu J.iibeck.
Angehiingt sind zwei Sie,.;el: ein grosses, rundes Siegel mh
pinem rechts allsschreilenden I)ferde. mit der Umschrifl:
+ S,. @V
O((U
I . 0«1 . @IUt . OOi\IITIS .
Z\VOIUl\{(NSlS.
lind ein kleineM, rtmlles Sie,.;el mit einem mit zweI 1"Iii
elll
!-:esdlluückten Jlelme lind der lImsph."if,:
+ S" OOffiITIS' nORmOI DO' :;WUmR
--
>>>
r
106
Nt'. XLII.
Die vorll sclnveriner Dom - Cflpilel zur AufhÜlfe
des Bist/tUrns niedergesetzte Commissiou gicbt
VerO'/'dmmgen Über die Regier'ulIg des Stifts
durclt den BisdlOf.
Schwcdn. 1300. l\lärz 11.
In lIulUiue domini AmeII. Nos .Tolwul1{,s ]11'epositn1-,
BUo d('callus, llcrh"allllllUS an.1.itliacollus ill \Vlt'IIC,
J!!e....nanua thes a 11 I'a r i us e c (,1 e si e Zw er in eil s i8,
auct.oritatc lIobis commibsa a capitulll Zwcri-
nellsi p reNelltibu'ö ordinam us, vt per capitlllum
lll'('dictum post dOlllillicam (Iua calltatlll' Oculi JUmll'ahn'
Ilominus lIoster (;otlefridlls ('pis(,oJlus, (I"ud in vno libl'u
cUlIscribi faciat. ct procur('t olUnes redrlitus et pWIIl'ntus,
ill (luibuscUllllue COlIsislaut, qui spedallt ct spcctarc de
iurc debent ad mensam c)Jiscopalelll cc"lcsie Zwel'illeusis.
Itcm I]uod in eo,lcJIl ]ihru cunscrihi faeiat. unmia Jeoda
3d Cl'isC011U1Il Zvcrilll'Jlscm "pcctalleia, tarn lIl'h'ra, (,uam
noua, si ue ab' co, siue a suis prellccessoribus I'pist.;opis
"ille COllse]1SU ZverillClIsis capituli iufcodata, et iste libel'
arl cOlIscrualllltml perpetuo tradatur cal'itlllo Zvcriu('nsi.
Item quorl ab co tlonata, obligata, velHlita, de IlUUO
infeodata vel (lllocum(IUC modo tlistracta vcl aJil'lIata
sille eXl'resso COllsellSU dicti cal'ituli lIostri illfi'a ter-
lIIillum, quem eidem dm.;:erimus statuclldulll, recllllcret
all Zverillcnscm ecclcsiam, ac eciam ill (]uiblls tempore
!'oui regilllillis lcsa Joit Zverillcnsis ecclesia culpa sml,
('am rcddct illdclllpncm ct statum eius reformct, r-;icut
fnit teml)ore, quo emt in Zverinenselß episcopum COll-
>>>
107
!ooC('I';ltUS. 1t1'0l quo,l ZVl'riuensi caI , it.ulo dct d h,atlat
lilteras vt'l copiam carum, (Iuas forte (Jicit super faci-
('Iulis alicnadollibus I'el'um ZvcriJleJlsis I'cc1esie SI' habere.
hem (Iuod olllnia priuilcgia ecclesie, que habet, Imhe-
antur in bOlla custotlia tle consl'Jlsu nostro et omnium
ud maioris parlis dicti nO/o:lri ca}lil.uli ecdcsie Zwcrinellsis.
Itelll quod fortilicia cOllsanguincorum suorum, iJl pr0-1lrie-
tate ZverlJIPnsis el'clesie eo voleute sine consensu pl'e-
1;lli ca)lituli Jlostri cOllsl.rucl.a, pl'ocurel. dirimi, ellln
e" VJlO eorulll iam enorlllil.er Iesa sit Zwerillensis
cedesia et ex alio vel'isimi1iter Jll'eSlllllatur. Item quoll
castra Ilictt' ecclesie ßutzowe et 'Varin in map;is
tllta hahcautur l'ustotlia. Atl que facienda et a]ia, (]UC
]II'emisimus, neelloll ct. omnia ct sillgula eeiam hie llon
e"lU'essa, (Iue tau@;unt et (Ieinct'}ls tangert' potllerint
il'sulll dmuillum Jlostrum Gotlefrillllm I'piscopum 1'1.
tlictam ZVCI,iJl('IlSelll ecclcsiam, uisi 1'('lluisito ct l13bito
('ollsi1io corum, ({UOs nos dc COllsellsu dieti nostri
eapituli uel maioris partis eius eitlem domino Jlostro
"pisl'opo adiunxerimus, nicllil omJlino dispoJlat dt' eetero
in d;lIldo res ecc1esie, ill feotlamlo, obligmulo vd modo
alilluO aliellantlo nI'l alia fadentlo, ller que sel,edi('la
uosl1';1 Zwcrinensis ecclesia ledi II(lsset. SUller quiblls
ah eo fillcliter obsC'ruaJldis I't eciam exequeJlllis infra
01'10 dies immediate post fest 11m pentecoste
nUll(' \,('11-
turum "eqUl
'ltes coram vellcrabili )lafre domiuo nostl'o
sanetc llremensis ecclc!ooit' archiepiscopo se astriJlp;ct;
a JiO(luill statuimus ac cdam ordiJlamlls, vI. "uper 1101'
extunr vna rum di(,to ral'itul0 uostro tl'neamur 1U'lIignußI
('oll!ooi1ium et auxi1iulU ('iusdl'lll tlomiui Jlostri llrl'mellsis
arcbielliseopi fidclill'r implorare. ('eterum statuimus ac
>>>
108
(.(.jam orllinamus, vt fii n (licto domillo IItlstro cl'iscopo
VI'I cOIJS311guillCis 8uis aut aliis quihllscUIIHlu,' II"alltU1l1-
cunulue ('ciam potClllibus ali1luis f':\. 1I0his .Jc capitulo
dcill('£'ps ill rcbus aut ]JCI'SOlla ucl nobis adhcl'elltibus
]csiollcm, olfcllsam ucl molc!i.tiam II31erehll' cx I"u'tc
elicti capituJi nostri ct lesi, ]Irl'lIosil us ct d('canus ucl
ah('I' corum, qui presells ill ce("]l'sia 1'lll'l'it, eum aJi(luibus
eil' (':Jpitulo, quos bibi a!o.sUJllcrc t1c"I'cuit '11'] dC('feuerit,
e:\.pensis ciusdcm eal'it uli, (IUOS dal'e ct h'ihucl'c tellebil ur,
111';(111(' m] eOlldip;nam satisfactionplO vindil'lam huiusllloll;
mO]l'slic tcncalltm' l'rosellui, lwout alias 111' I'fo!oocIJuenllis
iniuriis ct lI10lcstiis Jloloolris t1e callitulo per (lictum
nostrum ZverillclIse ca[Iit.uhllll c:\.slitit orelill:Jlllm. Insupcl'
ol'llill:Jmus, vt f'upra Imiusmodi IInstra onlill,u'iollc IlC
mOllicionc ac eeiam sUl1er aliis nobis c01llll1i:o.sis, qllc
pt'r IlOS ill futurum filatut.a fucrillt aut. e{'iam ordillata,
mahls sigillum Z\- educllsis capituli a[IIIOIIltUI', (1111111110-
rUllulue ucl (lutl(:iclIs(
um(lue ill SU]ICI' ltuiuslllodi du:\.('-
J'imus rC(luirellelulII, 1'('Sl'rvantcs lIohis
uper 1II'('mis:.is ct
)lrcmissortlm (luolilJCt ae aliis adhuc a lIohis !ootatuClldis
ac eciam ordillalldis auctoritatcm 1c('larandi, addclldi,
millllclldi, dctrahendi ac eciam i 111 IIIlItall di , )ll'uut )Jobis
cX[IctliclIS vitlcbitur et consultum. Nos vero I;ujlrallidum
ZvcrincJJsis ccclcsie Cal'itlllulII in h'stimollium apl'roba-
('iollis corum, (1111' supcrius s tat u ta SUllt aut cciam
ordillata, maius si
illum nostrum cum sigillis I'rel'ositi,
(leeani, 8l'c1litliaconi et thesaurarii prcdietorum pro-
sellt;bus dlL
mus lIl'poneJl(1um. Aclum ct ordillatum
Zverin anno domini l\loCCC, fcria seAla IUlte tlomiuicalu
qua cautatur Oculi Jllei Remper.
>>>
109
l\acb "1'111 Orl"haalc Im hamllllrgl'l' Stadt-Archive, - Ueber die
Best..lhlll
der ,'ier ('omlllisS1\rien vgl, Urk. VOIII
5. Sept,
I
!I!I. l'r. XI., Bel' T h csau I'1l1'i 11 S J!te1:l1tann h t
dei' nachmalige Bischof J!te1:mann oA!toft,an; v,,1.
Ur!.., vom 10. I\I,it':IO'I:ltI'!, Von den 4 Siegeln, well'he an-
gl'llHngt gcwesen sind. fehlen dic heitlen ersten; das vierte
Siegel gehört 11"111 T h I' san UI' i u s JQe1:mann J1!1ioUt«n;
es istl'in!"leines rundes Siegelmil eincI' vierfach geschweit"ten
gOlhischen Hose"e (\"iercolllpass) allf eingelegle\', dUI.klerer.
tlurchsh'htigcl' \V achsplau\': in lien \'ier dadllrl'b gcbildeten
Bogen steh I, bis in die I\liUe hinein, IIben das lIalllll Johanni..
de.. Tiinfe,'s, unl\'n ein IWlender (
ei8t1ich\'I' knieend, rechts
der moUtanstbe 'V ''1111 I' n sc b i I d, linI..s ein nicht mehr
erkennbarer Sdlilcl; (lmschrifl:
.' . Itl\mnm. !\lOJ.'I'Z1III." nsnVHlIIUI' Z W((IU"
nie Zeidlllllllg zu dei' Abhildung Tab, 11. Nr. 5, wdell\!
el'!;1 w1ihl"l'IIIl eil' I' Lithogwllhie durch den lIerm Lieutenant
Gal'elechens 1.n lIamblll'g gefel,tigl werden "onnlt', verdanken
wh' d"I' C;iile des lIel'rn Al'chh'aI's HI'. Lalllienberg,
NI'. XLIII.
f)ic Ptil'slen lItim'il'h von JJIt'klenbm'n Vatel'
"..
uml 8ohn.. verleilten dem Klo.
tel' /lelmo tl((.
Ei!ll'fillllllll deI' flf,,,itul1I!Jen.. 'Jl'eldte das
Klostm' durdt dcn Propst IIc1'Jllfl1ln in Fl'(lIlen-
mm'lr.. lloseu(})v, All-PHk,'cnl.. dm' Lallt/mÜhle..
Deulsdt-Nesoul, IJ'ellllisclt-NesO'lv.. Raclllcltels-
dorf.. C01'ds!taf/clt.. Ilaf/elt.. LÜbsee.. Yilellse..
Herbordshaoen und Klülz er1vo1'ben hat.
D. d. 1300. Sei)t. 14.
./
In lIomille sanctc ct il1tliuit1uc h'initatis Amcn. I1in-
ricus ct I1inricus, cliuina fancJlte dementia l\lagllopoli-
----
>>>
110
tallorulll tJomini, ollluibus in I'c1'l"'tuum. Tallto eIl i fici 11m
suhsistit firmius, qu:tllto ('t1]umpJlis amll]iorihu; sustcn-
tatur, talllo(lul' fUllis rumpitur tJifficilius, qnanto fuuiculis
muhillliciorihus eOß1I']icatur: I'a l)rollter seil'C volllmns
u1li,[('r
os, tam posteros , (Iualll lIreselItps, fluod, dc
('OIISeJlSU 1I0SlrO['(IIU fide]iulIl et boua uoluutate nostra
cl hcrcdUIll uostrorum, dominus HcrmallllUs, sanctimo-
Jlialium iu Hellc I'rcl'ositus, eidcm mOllastel'io :suo Uelle
olllncs UUIIISO
iJlli'ascl'il'tos ct alia bOJla illfl'aseril'ta ritt-
ac legitimc ('um ;url' ct illl'idietiolle va:-oallol"UlIl llostl'orum
ct CUlU suis tCl'luillis et distilletiouilms, si('ut iaecllt,
iusto clllpliouis
u,tieulo eOJßl'arauit: vidl'1iect in \'rul'lI-
marke sede('im lIlilllSOS CUlU cottm'iis, (Iui
lllUd uulgllm
ditountnr koter\', ef iudieimn quatuor milllso"um ihidem
Cl stagllum 'i,lem "i1Jc adiacens cum piseaeioJlibus et
OJuni fmetu, sieut lIobil': autea l'erti lIelmt ; itf'1Il ill Uo-
Sl"lIowe duos maIlS()
emn (luahlOl' kott3l'iis ct indit'ii
quatuortleeim mallSOl'lllll dilllidictatem ill c
Hlem "iJla;
ill Allli(IUO p(1cl'clllc oeto ma1lsos ('um dimidio m:IIISO f.t
kotlarclIs omJl('s ihi(lclIl ct piseationes ahs(lue w:lIla;
item 1Il0}elldiJlum, (Iuod dieitur Lautmolc, eUln suis a
ris
cl I'iscatiouihus libcris, sicut iaeet; in uiJ]a (Iue dicitm'
Tcutouica Nesowe duos mausos eUlu kottmcis f't dimi-
dictate iudieii totins ciusdclIl uiJIe; iu S]auiea tlcsowe
duos malISos cf dilllidiulll 1IlaJlsum eUlu iudicio eormlllelll;
ill Raduehelstorl'c quiJuluemallsosCUlukottan.is 0111-
nihus Cl omlli iudicio eiusdcm "me, c
rc)ltis tantum
quatuor mansis; itelll ill uiHa COJlrat]cshagen (Iuatullr
m31lS0S ct iudicium eorUlulcm, et in ludagillc Courad('s-
hagen VIIUm mansum cum OInni iudicio totius illtlaginis;
in Lil'cs
e_ Vllum ll1aJlsum cllm illtlicio ville ct I'iscatio-
\
I
>>>
111
nilHIs ihillt'm; iu ViI clIse ,hlOs mansos , quos clomiuus
(;prm,lus mil"s manutcllehat ill I'heollo ah ecclesia
MI!II'lIlicta; ill 1IC1'bOl',lpshagcn quim{111' mansos I't cli-
mi.]iulII Utall
um ct iucli('iulIl eorUllllcm et ap;l'Um vnum
ihilll'lII, qui Ilicitur llolhOl'st; item tres mansos in Clulsc,
,''ws .Toha,mcs ,1ic1us cle Ccrntlest0l'lle cle memol'ata
('('el,'sia ill plH'ot1o nllIl11tl'Uet. lIos aufem malIsos pre-
s(...iptll
I'mit "lIIn l"'I'liJH'ntiis cl vS1Ifrnctu, "idc1i('l't
agris ('ultis el inl'nltis. viis et imiis, Jll'atis, 1l3S('uis ct
I'alutlihlls,
iluis, lignis, "irgis I't vi"gllltis, atluis ct
lIlual'lIIu dis"lIrsilms, in 10llglll1l et in lahmt ,lislilwtol'o
t'UIII suis tCl'miuis, sirul snpel'ills cst Jlremissu1II. Nos
vcro I'rn)ll'ietatl'm 1'01'l1l1llcIII maul'oormu ('t omnium ])I'P-
srril'torlllu donamus memorate e(',']csie Hone saucti-
mOllialihus, in auimal'UlIl 1IIIsh'3J"um ef l,rogcnitorum
nClstJ'Urnm I't ]1I
l'e(lum rl'met1ium ct salutem. Vt alltem
tam hee ('mptio llres('I'ipla, (111:1111 lIoslra 11ollatio llia
rata p('\'mallcat ef in omniliu:o. IIhSerlll'tUI', prc
l'ntem
I'ap;illam iUlIt. ('ollfcetam I'ollscl'ihi fecimus eamqllc
sigiJIofllm nostrorum appl'lIsione iussimus robormi.
Test I'S ]mins rpi SUllt: (lomini Johanuf'!'. cle CI'fJ\in.
lIeiun 111,
tl'a1t'ullm'pe, Mafl)llal'llus de Lo, Eggehardus
tle Quitsowp, Ni('olans cle Chutowe, j!t.tntt.'icus ct
171ricus tI i c ti SRoUratt, mricus Ile mucherc, Hill-
I'i.'us dc Gustekowc, Gotfrillus de Ekercllvol'cle ct ßo]to
fmtel' ipsius, m il i t es, [liuricus tlolllillUS l'repositus in
Hune et llcrtolllus plchanus ill (;artz, lIi1dcbraJHlus
cappclallus noster, preshyter, et alii '1l1am plnres homines
fide diglli. Datum per mallus IIinrici plchalli in Godcbuz
" 0
)}nstri notarii, anno domini m . CCC, in die cxaltatiollis
sancte erucis.
---
>>>
112
Nach dpm Im Grossherzogl, Geh. und lIanllt-Ardllve zu Schwerln
anfbewahrten Originale auf Pergament In einer kl'1iftigen
1\linuskel. Angehiingt sinll:
I) Itn einer griin seidenen Scbnur das Siegel des I
iirsten
lIeinrichs des l)ilgers: das Siegel ist schildfürmig und trügt
den Stiel'kopr mit 11 als fell lind geschlllssenem 1\laule; Um-
schrift:
+ SI0ILL YI\I . DOmINI . hONLUO[ .
I\I1H!;UOPOLOnSIS.
2) an eine,' 1'lIth seidenen Schnnr das Siegel des }'ür-
sten lIeinrichs des Liiwen: das grosse Siegel ist rund nllll
trägt im geblümlen Siegelfelde einen Schiltl mit dem Slier-
1..01'1'1'; UlIIsclll'if,:
+ S' . hJlltnQI . DRi. m1I0nOPO]
((nSIS.
IVllIOIUS *
Eine zweite Ausfertigung, welche \'on einer ganz andern
Hand (jelloch "b('nfalls mit den \Vorten: ,,111'1' mann8
lIinrici plebani in GOlIt'!l\Iz") in einei' kleinen, scbarfen,
cursi\'ischen Schrift heschrieben ist, hat einige unwesent-
liche stylistische Auslassnngen und Verselzungpn. Oie
beiden Siegel, welche belde an rolh seili. nen Schnül'en
11:lIIgen, 8hlll an I' dei' Rückseite mit einem kleinen, runden
Secrelsiegel versehen: ein rechtsgeL.ehrte,' lIelm mit 8
Schirmbreuern, liber denf'n ein Pfauenwedel be,'vol"ragt;
hinleI' den Sl"Ilil'lnbrettern ragt "in kleiner, liuks geleimter
Schild 111\' ,'i'U"1II l'j,ierL.opfe zur lJ;ilf,e hel",'or; über dem
lIelme sIeheu ... vor demselben 3, hintel' demselbeu
flüseben; Umscbrift:
+ summT. DUI . h«INlUOI , fD1tVNOPOJ,l.
""alll's£beiulich war dielies Siegel, knrz vor dem Tilde
des Pilgers, in dell Uiind.,u der Laudesl'egierung!!-Uehiirde.
>>>
113
Nr. XLIV.
Der Graf GlIlIt'I'lin "
fm Sehrveriu cml/h'mirl (li('
Sliftllll!J einer rikarei zu Nellf;fatlt.. '1l,'eldu'
Flm'('ufills 1'(Jll rralsmiihlen mit 5 /lllfell zu
81ipl'ensfO'lf tloti'i'l hal.. und schenkt dazu (lflS
Ei,f}enllnl'ln tliese'l' Hilfen.
D, d. ] 3UU. "In". 21.
.
111 nomine domini Amen. Gunl'plinns dei gracia
('oml'S Z" ('rillensis omnibus prpsentia visuris inl'el'petuum.
OhJillio, mater ('I'foris, sepp amhiguitatpm gPIlt'rat in
I'ebus gestis; ideirco (''\.pedit, gesta 1I0bilinm sCl'il'tumrllm
t(':,.timonio l'cl'hennari. Noucl'illt igitur vlliut'J'si, (Iuod
nos, pro salute ;lIIime no:-.trp, v,,"oris qU(l(lue nostr... pt
}Irogcllitorum nostrorum animabus, JWllefi('ium salubre
de UIJUO ill,.,tihJPuf{'",
II Nnua ('iuitate nostra (;]ewe ud
(....lphrallchllu ihidellJ p('l")wtno l'rimClm mi:,.sam, ad ipsnm
hf'JII'Iic-ium tJ(,tlimus proprietah'm (luilHlue maJlsorum ill
-villa Uliesrnwrst0l'lll' in honorem dei et :',1I1('te .Marie
,irginis pt beati Audree apostoli et omnium saJl(.torum
eum onmibus tel'millis et tlistermilla('iollibus
uio; ill pmtis.
Jlaseuis, !'-iluis. aquis 3IIIHtrlllIHlue clt'('llI'sibus, iure vasal-
lorum uo,.,trorum, (
um OIl1l1i vtilitate t't iurl', sieut
1
IOI'ell(.ius ,lI' 'Valt'...lIIlIlell cos POSSI'(1it, (11Ii pos 311
idem hcnefirium instaurandum libt'l't' l'l'sigllauit. Hoc
autem hellpfi('ium domino lIimico plehallo diete Noue
Ciuitatis Jlol'l'c'\:.imus JlI'oJlter dpullJ, (\UO IIIOI'IUO nos cf
heredcs lIostri sCJlcdictum helleficium ad plac'itum ) dOJl('c
l,er,.,ouc l,orrigerc I'0terimus, dUlllllIOtlO ibillem eil' prc'dil'lO
hcJlt'fi,'io prior missa, vt Jlretat'tum (',.,1, I','rl)('tuo ('dc-
"IIn Mdltzahn.chc ,I..k. Samml. I.
.........
>>>
.
114
brehll'; 111JiS ('ei am persona dehl'l IJ]"ballo, (Iui 111'11
'I'mpore fU(,I'it iu di('la ('('cJe..ia. iu
iter uhl',lir('. Qua-
lihe. ('tiam ebdnmada due missp allimamlU et vigilie
ibillelU ,liel'nlur, in (]uihus 1lI('IUOI'ia I'111'Clllum ae )lro-
;J;cllilorUIII lIo,,'rOI'lI1I1 Iwrpl'tuo J1cra
chll'. C('tel'um do-
min" Hilll'ico JH'cJl1Ihilo [Il'Opt('r gl'.1tll sel'Uieia, IllIt' IIlIhi..
"C('il, mU1ll1U
raeic
]jcli bCllefieii Jib('I',1Jitl'l" d..,!imus,
dummodo missa IlI'iul' t'I.1t'hrari "CI' SIH'cl'dofem ) dOllemn
)lro('III'cllll'. P,'('lcrl'a domilla l\Ill1'gar'eta, "I.lidll Hc) JII'ici
de \Valesmol('1I fe]ieis melllul"i,', haJlI'hit duos dlOro
si]iginis in l'rcllidis lIIall
is ad lelllpora ,'itc sUP; IH'O
hiis habcbil posl'oe"
"r JII'Ilf'ficii IH'('habiti trigilltll lIIodios
siJi
illis ill hOllis ,li,'li "'JoJ'('lIcii in villa S"ol'lliJ;, rdillulIS
deccm 1'1 (wto lIlodios dauullt eOllsul"s [\()Ul' ('iuitatis
nsqu(' a() ohitmll di(,tc Mal'gal'etc; (Iua defullcta se]lclli(,ti
mall..i ari JIII'IHorat U1ll Jlt'lIcficiulIl liJH'raliler pcrt illcbunt.
Testes huius I'ci sunt: Olto. d('eallus Zwerillcllsis, COII-
rmJus, cal'ellallus nosler, tllesaurarius cius,lcm ec,'lel'oic,
deriri, 9re
trtcus moUSnn, FI'edCl'ieus, Geor!!:ius
et ßoJto dicti lIasl'lwllp, Oh'i('us de Pillllowe, lloho 1'1
OlriClIs fratres dicti tle )),'ibc"ghe, 1I"I'mallllus de' Clc-
IIOWC, J(inricus dl' Priscentiu, milites, Hartwieus Papt:',
Ludolfus de Nienkerleu, Otto Yo]e, l:'lmll]i, et alii lid('
digni. Vt autem Imius h('n"firii saluh,'is ill
titueio stahiJis
pt iucouuulsa pel'lJlaneat, 1,reseJltem ]Iagillam sigilli Jlost.ri
muniminp Jpeimus communiri. Datum per JIIaJlum domiJli
.'ohaIlJlis de \\'arsowe, eal'cUalli Ilosh'i, allno domini
moccco, XI lalelHl. l)eecmbri".
J)as Original in'l (;rossht'rzo;.:1. (
I'h. lind 11 all pt - A'Thh'p zu
Schwerin ist auf l)prgarnent in einer cllrsiviscilen J\linu..kel
geschrieben, Angehängt sind 2 Siegel: an rothen und grünen
>>>
I
115
a
sei.lenell 1.'lid,'1I das Sie
el .I..s (;r:tfcn (;lInc.,lin ,lIit dC'm
rechts hili sI"hreitpnden Pfer,le, - all rolh..n und SChW"rzl'lI
8eil.'II('1I Fiidell das Siegel der S,,,dt Nellslild, (;lcwe mil
dem :"lannC'sklll,fe: (+ S - - - - «\Yft.): - Iwhle
st'hr bC'st"hiidi
t.
Nr. XLV.
J)f"j' Jle'l'zoo Ollu /'011 Pomme'l'JI 'i'c'I,leiht dem
KJlappeJl Am/reas IJ'I'Üseuiclt 10 JIllrk Ilt,-
blinDen 1lI1.'; dem Zoll zu Japeu:ill.
)), d. 1;1CH. 1\liirz (26 - 31).
OUo tlei graeia du,- S]auomJU et Cas1uhie ulli\"el'-
sis, quihus e,-hihed cOlltigerit ]H'I'seJls scril'tum, sahttem
in (lomino, Ne a('tio temporalis similI ('um temp(l\'e
lahatul', lIeCl'o;se t'st ut ('a ]illgua testiu1II ue]
l'l'il'ture
ßl,tificio pl'0l'ter labilem humalli generis n\('moriam
IwrlH'lIlIctnr. Hill(' ip;itur Jlotum (;sse uolumus InesclI-
tih,lIS I't futuris, quoll 1100;; 111' hOlla uoll1l1tate lI!1sll'a t't.
maturo l'rollillOt'lI11l nnstl'ol'1lIU l'oll1i1i!l ('olltulimus I't
dOllauilUus Alltlrt
e dicto (1e UI'Ilscllida deeem mareal'lllU
rf'tI,litus in thdnllin "i11e .JapclIsin adia('l'lItc, bos s('i-
Ii('et, (1IlOS 0110 ])raeo linste" mi1cs de manu ,,"ua nohis
hellillolc rcsip;lIauit, sille o;cl'Uitio, iure herellitario possi-
dClldos, ()1laI'I' no]umus (.t lIlalldalllUS omnihus ofticialibus
Jlostris sill!' ihidem tJU'oloJlariis, ut famlllum iam ilictum
in tali donatione, ()lmm iJlsi pr0l'rio aI'hih'io dOllauimlls,
JlOII iml'ediallt, 111'1' (llrelldallt. T (' s t es ucro Imiui'o
donationis Sllllt: OUo DI'aeo, de ('uius lIlallU il)si 1'011-
tulimus, H. D,'a(:o, Job. Dw('o. {!!.tlrtcus £floltfltl1,
":
--
>>>
HO
milites, Nicolaus \Volcowe et qumn Illur"s, alii tide
rligni, qlli huic eollatioJli illtel'fucl'lllIt. Dalum allllO
domilli 1\1('('(; primo, ill ]J('hdmnadc auft. feslum pal-
marum,
Gedruckt in SI:l\'enh:tg..n Beschrelhung der Sladl Andam,
S.337.
Nr. XLVI.
J)er Herzog OUo 'I'on Pmn'llWJ'1'l schenkt tlel'
Stadt Anelam das Eigentlul71z des Zolles zu.
Japcn,Ün.
D. d. TJ'cptow. 1301. Sept. I;),
Iu lIomille diuine et indittidue I't scmJliternc tl'illi-
tatis Ameu. Otto mi:o.eratione d"i dux Slauorum ct
Dirnin, dominus Stetinellsis, ullillcr"is ('hristi fit1cliblls
presentibus et futuris optione[m] nite saluhl'ilo. ill domillll
sempiterllo. Cum rebus tl'mIlllr(' JI)("us1U'ahilihus vigorOlooa
allnOl'catur lIJutatio, so!eltia homimllu in ipsamm P('I'-
pctuitatcm adhibet signa, memol'iam cal'uJldem cuntillllC
relenautia, quam et nos more Iwogcuitol'UJIl uost rorum
l}(,fUSi lledisseqniJllur omllibus nostris at'tihus, IllIOrUIl1
mCJJtiollcm a uostris succcssorihlls ratiJmbitiOJI\' volumus
illviolahiliter oLscrnare, tall1luam in plurihus liUIrarum
J1a
ini" et in presentihus potcrit expcdil'i. Ad seruitium
igitllr cOlJsulllm prouidorum et boueste cOßUlltlJlitatis
ciuiull1 eiuitatis TmlgJimellsis vice varia IIlIbis et lIostris
sCl'iu1 eJargituJll ipsis proprietatem tllelonii viIle .JapelJsilJ
allial'clltis eOlltuJimus in ('(,I'peluum possidcndam, ratam
>>>
117
11 no!ool ri
'H'csentibus I't fnturis amids el. totam in
eosllem, si..uti IIOS ('olltil!;erat, transfi:rclltes, e"- manu
F.'ederi('i Dracow rcsigJlafam 1I0Lis ratioJlabi1iter, ut
prius ('andcrn sumo III'og-cnitm' Cl e
110C ipsemet a nobis
recepcrat titulo ]ep;itimi pheudi et condigni. f'uius rei
test('s sunf: Staugho, IIenningus de \Valslcue, H.
Dra('ow, lIf'nnillp;us ct "','cdprirus de Uertecow, (I, de
Uhwh('rll, Ht'lIfi..us et H('llJIillgus de Hl'y,]cbreke minores,
MhicUfS SRollan, Hemlingus Vos de ""aMis, milites
11 0 s his e 11
I t u s, cl lIeuricus earllifex cf HcnJlamH1s
Ahelcllsolle, cousules Jlostre l'iuitatis Uckermuntle,
Actum in armario ecdesie Trt'ptow nostrc duitatis, sub
allJlO domini l\I( TC l}rimo, in ocfaua hcafe :\Iarie vir-
g-illis lIatiuifatis. Datum sub nostl'o sigillo per manus
Gherll3l,t!i pl'otboJlotarii Jlostrp ('"rie.
(:I'tlrlll'kt in Stavellhagen Ue'ichreibung der Slatlt Anclam, S. 336.
NI', XLVII.
Der Herzoo OUo 't'ml. POlnlllel'1t rOll/h'mÜ.t elie in
Pomme1'1I Iwl"O"1/('ft }Jt'si[U1110elt des Klosters
lvcnut.'k.
IJ. d. Trl'l'tow. 1301. Sept. 1:).
In nominc domini Amell. Otto tlt'j gracia "dux
Slatwrum et D)millensis, dOJlJiJlUs Stelt)n, omnibus
cbrisli Iide1ihus in perl'ctuulU. At! t'xslil'paciollem obli-
UiOllis, s('ue lIulrit'is di...cordie, signa suis inpl'f'ssiollibus
tnclUOI'iam iIIuminaucia ('st l'a,1icitus e'\.angel'(,: igitUt' 111'
acta llcllwtualia uostrorum pl'ogenitol'UlU diuinc re('or-
.-...
>>>
r-
118
Ilnriolli:o;, duci", D} millensis \\' ar:l.la}, 1II)""II'i IHltmdis. (.t
Ilueis StettYIII'I1""is I:arnym, lIostri patris, l;ip;lIis iJlsorUlu
tc:.limollialibus iUumillata obliuioJle mi'\ta dissipcut, ea
Ilosh'is illumillaciouihus aucmeutaJlnls. Hiue est quod
a(l vlliver!'oorum l,reseucium cl futul'Omm lIoticiam vo-
lumus lwruellire, quoll nos e
amiJlalis )lriuilegiis et
110bis rceitatilS s\llletimolliaJiulII ('ysterciensis ordillis ill
Yuenar, t
ue habent super pro)lrietates pt )lossessiollPs
hOllorulII suhsequencium a nOstris dictis I'l'Og('nitorihus,
ditlicimus eas sl'arsim I't cOlliullctilll ial'elleiulII in eJe-
1II0sillam recel'isse, seilicet: a IIOSII'O patmell' habito
duorum manl'ool)rum proprietatem iu villa ßol'1lOlt et
scmidccim:nu tocius viUc Gustekow, itcm omllcs ill8ulas
inter Y ueww ct ßosPI'01 I'itas ('um quaclra
iJlta milulSis
f't stap;no et l'iscal'ioIlP illtegrali aflia('cntihus, propric-
tarie in perl'l'tuLlIII ]Io!-sitleudas, 1'11111 1I1O]cl)(lilli& strUl'tis
uel slruendis ct riuulis iJ'lSum sta{;IIUIlI dil'ecte ud
h'3IlUersaHtel' cxcurr('lItibus, I'aludihus atque uadis, (:um
iure maim'i ct millori ('t (Juoli),et usufru(:tu; a lIostru
vcro I)atre prehabito: I'rolu'ietall'1II I()('ius vi]h' GlpJltlcl) n
ct tocius "ilJe .NigcndOl'I' t't de('('1lI m:IIISorum in P}JllIOWI',
tocius ville \\'(,(ltlOW I't mollclltlillOl'llln a,liacclII'iulII,
ulldccim mansorum in viUa 1Ias8clI(IOI')I, )lroprietatl'llI
tocius uille lIylJeueJde I't mullcJHlilli adiat'clltis ct lIuo-
decim mallsorUßl in viUa Lyudeuhel'ghe, similit.er et
iusJlatr.ouatus ecclesie Cerl'('ucyu ('11111 (f1latuortleeim
mallsis, I'oimilitpr iusl'atrollatus ee(,les;e Kel'stellsdOl'1'
ellJu 01'10 IIIcIIISi"" similit('r pt dUOl'um m:IIISOl'1l1l1 ill
(
hodYII, oeto mall:.orumiIlßcll(.}.U.l.tt..\:tntoist:lI.um
\'iHamm V omcllOlt" \V ackerow, (;rissekow, ('um OIlIni
\ tilitatl. pI (lrouentu ct IJllOlihel usufruetu, ('um congui-
>>>
-,
119
eiolll' IIUelilJt't ('aU
e, eUJu iUtlicio luaiOl'i et miJlori,
itcm ccntum maust'I'um I'l"Oprictatem, nbicUluque {'OS
('ollll'aI'auerillt I'rc('c ucl lll'ccio in lIosh'o domiuio sUI','a
maIlSOi-, (IUOS IIUIlC l'"s
itlent, cum OIuui pacis h'au-
(1lIillitale el OJuni iure, IIUlle et ill IH'llletuum I'ossidendos;
similitcr a 1Iostro f.'atre (li
IIO d'H'c StcuYIICJlsi Uug-
g]II'.r.Jao: (lu3l'1!Iulam "illanltu I't. mallsorum cum mUlli
im'i,lielioll(' f't usu('melu ill il'sius priui1e
iis ('astlem
mH'timolliilles lIouiums demnsiuaJitcr rece],i"s(', seilil'ct
f 'loeowc t.ocius uil1e silO dicle I't tocius ui1le Zullekcndol'[J
ct dUllrum ma1lS0l'Um in Rc1)Jl pl'oprietatem CUlU omni
vtilitate ct I'rou('lIlu I'crl'etue possidcndam. Quorum
i!Hluam olllnium bonorum col1aciouem dietis mOllialibus
ab eisdem nostris I'rogenitoribus propter sual'um ani-
mamm rcmetlium inl'cusam simili confirmaciollc .in
1I0Sh'01'UIll ]If'ef'amiuum remedium gratam tCllehimus
atllne I'atam. Cuius cOlllil'llwcionis te s t e s SUllt: Staugbo,
I1ermanlllls (11:' ßludll'l'e, HYJlricus dc IIc}ucb,'ake,
fI('nn)
us dc ßel'tekowe et }\'edericus frater eiu,",
'iTh.'icus ,fRoIJal1, HCIUI)
us tle HeYllehrake, m i1 i te s
nostri, f't alii (1lIam plllrimi fi(II' Iligni, Datum Tl'chetow
llcr mallUS (;JII'dmrdi lloekpulau, notarii nnstl'C curie,
o 000
alluo domini Ull'CC primo, infra oetauas natiuitatis bcate
vil'gillis
Iarie.
Nach dem im GI"O!!sherzogl, l:t'l1 ußlI lIalll't - .\rchh e uurlJe-
wahrteIl Originale auf I'l'rgalllent in eiowr ,,'wa!! unregel-
miissigen l\lillus\"el; :l1I1-\"h;illgt isl eille Sdlllllr ,'on rolli er,
grüner und gelher Seide, "on dem das Siegf'1 I(anz ab
e-
fallen Ist,
>>>
120
:Sr. XLVIII.
Del' nisdwf Goll{ried lind das Dom-Capitel "on
Sclm'e1'in bestiiligeu den Vcrkauf d('s Dorfes
ZaJ'nin alt die Stadt BÜt:om IIml ,w'henkctt
tlel'selben das Eigenlhurns1'edtt Übel' da
' Dorf.
D. d. ßützow. 1302. l\liiJ'z 10.
In nomine domini Amcu. Gudefridus dei grada
('pi
copus, j!!trmannus pI' e pu si t US, ()Un I(ecauus
tutulllljue eapilulum eeclesip ZII(,l'inell"is omnibus
prescllcia nisUI'is in lwrl'ctuUlu. (;t rontcncionis cuitctur
l'ericu]um et ('r,'oris, (Juotl ]ulIuallis aclibus frcl(uenter
illtcrddit, tlum l'a, qne a prioris t(,1lI1)(H'i
gf'I'ulltur 110.,
miuibus, non (ledueullt.ul' ad nU'lIloriam p0l'terorUIII,
que aguJltur iu temporf', ue pel' ohliuioneßl a IIll'1Iloria
(']ap"u temporis emUII'Seaut, olle s('I'iplurarulIl non im-
prouide pedlt'ullant.ur. Eapr0l'tel' (':\. tellOl'(' huius s('ripti
110tU111 esse IwlulllUS tam )lr(,sl'ul ibllS, qualll ful,nis,
((uod eum ]IOJlt'!iotus miles ('('e].,,.,ie uosl,'e, tliJcetus uasallus.
JohalllWs dietus de f'el'U)ll vendidissl't llis('retis viris
('on
ulihus et commullitati ciuitatis st'u "I'pidi ßutzowensis
uil/am suam tlit:lam CCI'll
u, sitarn iuter ciuilatclIl ipsam
('t uiJIam Parcow, eUln hereditatc et redllitibus, e11lU
iudicio quolibet, tarn minimo, (Iua", m3ximo, tarn co
Iluod ad trullcacioncm mernhrol'UOl aut Ilf'e('rn corporußl
se e
tl'lIflit, emu omnibus eius,lcrn uille aftillclleii""
agris, 111'ltis, JIlscuis, silui"" atl"is, palrllliJm.., uii""
illuiis cl
ellel'aliter cum lIullli COn1l1l0tlll, usu et fmetn,
libcI'lale ct. .lominio, sicllt Jll'edictus Johannes tle CernYII
('am nosl'itUt, IloSS",Jisse, cumqlle tam ip"'." '("am 11'\01'
>>>
121
\
ill!oius, (Iui soli in iJlsa femlum optillehant, e:mdem
..iHam libel'C I'esign:)sscllt: nos, dilig('Hli tractatu pre-
habilo, cOH
itlel'3ntes, (111011 ememlata ciuitale I)redicla
f'mel111allll' simul ct nostra ecclesia, in emptionem ipsam
consensimtls, cum omnibus eius mticulis, sicut est
uperills recilata, ('I proprietatem, (IUI' uulgo eghendom
dicitllr, super premissil" bOJlis I)refate t'luitatc donauimus
Imamml ('um consenf'U; verurntamen de ip!'.ius ciuitatis
IWJlcplacito hol' solum exrepimus, quod s('lle did;)
hona 11c'lue in parte, lIequc in toto a1icui e"tra 1'0111-
muuitatPffi lllltzowensem preter ('Ollsensum el'iseopi
Ilrf'sitlelll is pro tempore et ('3pitu1i uendi poterunt et
quod in tel'lnillis ipsorum Hulla in p('I'petuum numicio
('oustruetur. IlIl"uper adiccimus, quo,l prosel'i)ltus per
totam t('rram lllltzoWCJlselll, in termilli:. tlictol'lllll bono-
l'ml1 similiter sit I'roscl'iptus. In cllius rci testimonium
. 1'i1J;iIlis lIostris, tam cl'isco)li scilicet, quam capituli,
I'Oborauimus llrl'seJls scriptum. Te::.tcs eciam 8unt: uir
uohi1is dominus lIinriclls l\Ia
nopolf'"sis, l\larquar(lus
elf' Lo, Conratllls de Cremun, Rauen tle 'Vosten, ('on-
ratlus d(' Pal'cm, .TohallHes Bahl)!', Hem'ieus Prell dc
Homo Lapidea, Godefl'i,lus (le llulow(', itcm Godcfri,lus
de llulowe, Lutlolfu.. tle (;.UlZOWC, Hel'manllus dc 1\10-
tll'lIty", Thitlerieus ßnbbl', Jobannes de Ucly", (;herartlus
tle DhOl'l'n, Thilleril'us Ouerbergh, milites, Johalllles
KlIoke, .Jantes, \ViUpkillus ßop;hel, I1enricus Pal)e,
.Johanncs 'Vardenherl'h, .Tohanlles de Gulzow, Al'uolllus
clf' NyellkeJ'1,,('u, Johaullcs de Selow, burgel1ses in Uut-
zowe, (11Ii e... parte ciuitatis l)retli(,tt' ('mpeiollem paulll'm
suis plaeitis ('olltl'a""'I'unl., el I'lul,t's alii fid(' dip;ni.
Actum ßut.low(' alll)(l domini m°f'f'Co secumlo, \'1°
idus Marcii.
--
>>>
122
Nach vitlimil'ten Abschriften im (;rossherzogl. Geh. und lIaul't-
Archive zu Schwerin !;elll'llckt in Ihltllolf Urk. J.ief. Nr,
1,.\:1, lindlotf meint iillt'r den f) 9m pro l' 8 t H.. r m a nll
in 1\ot. a): "nieser Her mann wird fiir einen Sohn des
"Urn. Johann Von lUecklcnh'"'g gehalten (I\Ied..1. Gesl'h,lI,
"S. 78,)". Nach des Prol,stes Sie
eln an mu.leru f)ocu-
menten und den ;;Ieichzei,i
en Urkunden ist es aber der
nal'llmalige Bischof Jbnluann.a!t:oltlau, dei' in der vor-
..tehenden Vrkunde znerst als Propst vorkommt. Im.1. 1299
war Hel'lnann noell Domherr, 13110 war er 'fhe-
8aUrarin8, 1301 Präpositus, 1314 Mischof (+ 1:12'2),
nie Prälalen- Verh;Jltnisse im Uisthum Schwerin gestalten
sich daher in Beziehung auf Jbermann .£UoltJan bis zur
Erlang,mg der HiscllO[
würde also:
Bi8cho f. Pro list. Decan. The 8an l' ar ins.
Conrad.
12!17.
(;oufried. Johann. 0110, J!Jermann.m.
1292 + 1:111, bis 1300. Ms I:no. 129!-1- I:JOU.
J1?ermanu.1lR. PhiJil'I" Courad.
13Uf) - 1314. 1311-13U. 1:\110 - I:U-1.
U?ermann m.
I:U4 + 1322.
lIiemit 8timmt :lIJch U. Hederich in seinem, alls dem
grossen (
ol,ial - Uuche des ))om- Cal,ilels angefertigten He- .
il'er (Annales el,iscopatns Zwel'inensis) iiI.erein, indem
Cl' sagt:
" J!JermannU9 11 el'isc0l'ns Suerinensis, c0!!intlmen'o
,,'-oItJan, 'hesaurarin,
sub Goddl,itlo, - de eiusdem
"sanglline" ; ,
wahrscheinlich ltier:llIs 111111 aus dei' Vl'knnde vom 6. Dt'c.
1328 ist :lUch ge8chlmlsen, d:ISs U?ermann9 1\1 u . t e r Ce c i I i e
eine gebol'lle von Hülo\V war.
Ansserdem wal' J1!ermalln 41aoUtan auch Dom her r
(wohl canonicns non resitlens) zu JIamburg; im J, 1302
war cr der nächstjiingste J)omllerr, im J. 1311 S cho las ti c os
zn Uamburg, nachdem sein Vorgiinger, Johann "on lIalUlU,
inl J. I:JU7 zuletzt vorgekoUlmen war.
>>>
123
Das llllmlmrgn'
Zukunft die
P'J'ilbf'7ulell,
O. (1. Hamburg. 1;.;02. ,'unii 30.
Nr. XLIX.
Dom- rapilei bestimmt liil' dil'
ZuM wu[ G-J'össe clm' Dollt-
In IIcmine patris et filii ct spiritus sallcti. Anno
l\I.CCC.U, in die commemorationis S, Pauli. Nos Go-
descalcus dei gratia decanus ct ca)litulum ecclesie
I1ambUl'gensis cOJlgregati in unum iu ecclesia
nostra praedicta;- loco a,1 hoc cOlIsueto, quia il'sa dies
lIobis omnibus et sillgulis .Je cal'itulo nostrn, (Iui ill pro-
villl'ia fuimus et .Je iure vel consuetmline vor ar i debuimus
et potuimus, atl hoc flIerat assigllata, I'ollsidemntes,
statllm ecc1esie nostre peric1ilari, ex eo, (luo,1 l'edllilllS
I'l'cbellllamlll lIostrarlllll adeo crallt per violelltiam se-
l'II1arium )lotestatum, guerras tel'raJ'tl111 I't. aJluviollcs seu
illulldatiolles aquarum .Iiminuti, (Ino,1 de ipsis honeste,
sieut antecessores nostri cOII!'Oueverant, lIon potuimus
;lIstentaJ'i, )ler 11111108 tract( at)us, I)IIOS sepe etiam
alltea dc hoc habuimus, ill 1'0 rf'sedit omllium nostrum
(]eliheratio ct voluntas, (Juo" restrillgeremus numerum
prcberularmn, presertim cum in dicta ecclesia nostra
non fuerit hactenus certus canonicorum et I'rebelldat'UllI
numerus, religione iuramenti et atlctoritate sedis apo-
stoJice confirmatus. Petito igitur et obtento cOllsensn
lIenerabilis patris et domini nostri Giselberti, sanet£'
ßremellsis ecc1esic archiepiscopi, onlillauimus commu-
niter et statuimus, ut duodeeim t311tum )lrebelltle maiores
iIlCOI,\)OI'ate ct quatuor minores per sc distincte rcma-
--
>>>
124
neallt in ecclcsia 110sh'a M'pe dicta, c:\cepta al1huc I"'C-
hen(1a, quam comes Atlolphus de Schowellbof('h conff'rl't,
scu HlI emll IlI'eselltal'C cOlIsuevit, (Iuam 11011 incOI'pora-
uimus, nec aJHlUlllerauimu
CUlU sedccim prcbelldi
alltel1il"tis, sed suis IIOIUUIUS stipelltliis ('olllentam malle.'e.
P.'etel'ea l']acllit lIobis omnihus et statuimus, (Iuotl ab
il'so cOJlun,'moratiollis b. PauJi et inantca (IUandorullquc
aliquem de nnbis, qui tum fuimus in )tf'rcel'lione ))re-
bewlal'llm, deeederc de hae vita contigeril, 11011 ]II'optel'
hoc IH'ebellda vacaJ'el, que aJicui flreelcetn flossel essf'
debila, seIl redditus i1Iius arHllngelltur dllorlecim pre-
bendis maioribus, (IUous(lue pel'ventulII fuerit arJ nUIßf'rum
ser1erim personarum et lIrebendarum , sicnt Mlllerills
est c"lu'essum, et tune duo l'Iigell'ur .Je callitulo vel
plure:o., si uidebitm' expe(1ire, . (Ini omnes re(Htlls con-
gregabunt, et unicui(lue de duodl't'im, (Iui nUlle fllf'l'inl
prebendarii, ministrahuJlt. Quatuor vero minores f'runt
ibte: magistri Hellrici dc Uueholte, \V Oflllf'ri, Ilenri('i
Vucis et lIellrici dieti K]ulz, et erunt canonici, ({uibns
tle eisdem (Juatuor prebendis prouisum flledt, contenti
per se suis reddilibus deput:ais. Prpfel'ea, si ;11i(JlJa
Ill'cbemlal'lllJl, (Iue restriefe seu rf'strillgf'lIde SUllt !'Oiuc
(1IW"IUlI redtlilus illter alias (1uoflecim prehendas maiores
distriblli d('hl'nt, nli(luotl onus sCl'Uiendi in refeelOl'io
Hl alJ ali(IUOS alios "iOB usus quief)uam fiU'i('mli !'Oeu
dOllandi bibi amte"um vel impositum habueri., ilIml nos
omnes infm nominati in nos Jlomine ceclesie JloMre
recel'imns, ut hoc eallitululU de eommuniblls prouf'lItibus
Jacere teneatur. Et ego Godesea]eus deeallus hiis
omnibus interflli el. consCl1si f;igi1lumque meum apl'0sui;
cl ('go Henricus canlor intcrfui et conscnsi et sigil1um
>>>
125
mellm :!I,)}osui; et f'gn lIelll'icns thcsaur31':Us ill1t'I'flli et
f'ollsellsi el. sigiilnm meum ;Jl'pmmi; et f'go 1I;lI'twi('u
111' lIel's]o i IItcl'fi. i el. cOlIsClIsi el sigi1lnm mellm apposui;
I't ('go
Ech:!rdns
t'harko illterflli et cOlIsellsi et r-.igi1lum
1111'11111 8PI'0sui; et ego ßl'lIno illtf'rfui et cOlIsPlIsi ct
sigilluJIl meulIl allposni; el. ego magister Hodoll'hlls
illtf'l"fi.i ct COllsellsi et sigillulIl mC1I1Il apl'0sui; et (go
U. Stcdinglls illtelflli ct cOlIsellsi et bigi11um meum ßp-
l'oslIi; I't ego .Johalllles ('aivIIs interflli et ('ollsf'lIsi et
sigillulll mellm alIposIli ; et. ego l-lilllelllams intcl'fui el.
consclIsi et sigil111m mellm al'posui; pt f'go Ucrtramus
illtel-flli el cOlIsl'nsi cl. bigi1llllll menm apllOsui; et ego
\V Ollllerus illtf'l'flli et ('ollsensi et. sigi1lum meum al'r()
ni;
CI I'go
ermtt1tnUS JiRoItsan intf'rflli ct ('on-
S 1'lHd e t si gi II um m eu m a)} I' 0 s n i; et ego magistl'r
Perpgrilllls illtf'I'flli et ('onsensi (
t sigillumme11m al'l'0sui.
Gedrnd.t in SI111,horst IJmnb, Kircht'nl':t'schicl,le I. 2, S.22:;. "..
Cotlire \'11. .\h,.. lIalllburgens. biblioth. pub!. in.t, I', 12:; SqlJ,
Nr. L.
De1' Fi;rst llpinrick 1J01l IJleklenlJ1lrg /Jestiiligt
t!f'n Verkauf eines Ilofes und alle1' amll'rn
GütC1' in Ilallshagen an das [{lostel' Re/ma
1llUl 'i'erldht demselben einen Thpil der Ge,
'I'ichtsbarkeil über diese Gitter und das Ei!len-
t/tunt über tias Dort: unter Zustimmung seiner
lJlutter .A.nastasia und seiner Gemnltlin Beatrix.
D. (1. }j()3. .TnIlii 2.1.
In nomillc l"aJu'te et indiuidue trinitatis Amen.
] liuricus dei gracia dominus 1\Iagnopolellsis omnibns
--
>>>
]26
prcseutt'lIl pagillam ills)l('eturis salutl'm iu domillo. Qm.
genmtur ill ft'mJlore, lIe ]al'su tt'Jllpori
:o;('lIiulI1 uLliui-
ullis incurl'ant, sO]f't. t'a lestiu1Il l'iuhseri)ltiu et s('riJlturf'
uiuacilas )lcrhl'llIIare. NOUCl'illt ig-itur ta/n 1'I'eSentl'''.
qU:J1Il fUIlII'i leJ/lI'OI'is successorcs, (,uorl de JlostJ'o ('on-
!'ellsu et lIolu/ltatc lIinricus et UCl'toldns t't .'ohalUle",
f
:lll'cs, dicH dc U"genc, vlsaUi uosll'i, ('mia," snalll
silmn ill ..iHa dieta lIe..JwJ'(lesh:lg't'Jl et alia IWlla (0111-
nia), (111(' iu ca,]em \ ilJa lulbf'hant, domiuo HCl'Jllanno
)lr(')losito salletilllollialium in neue ad usu" ciusdclll
l'IallY-ot/'i ut'/Jdid"I'lIIlt )11'0 "ccculis nHlI'cis mOJlete Inbi-
('('lIsis (.t (Ininqu:lgillta Jl13t'1'is "dauiealis mOUf'tc )le('Ullie
IIUUI('I'alt., Ir:msfcl'eult's in ea(lt'llI hO/Ja omlle ulile domi-
nium, IllIUd hahchallt ill il'sis hOllis, uid('1i,'ct lib('I'tatclIl,
\'1 ilil:ltem, l)re:o.f'ntelll et futur'am, ('Uln omllihus "l'pen-
(liciis J i"illlis, pasel.uis, )ll'al is, ag-I'is cuhis el illeultis,
"iis cl illViis 1 e:..itihus ct l'egl'('ssibus, )liscariis, "'Iuis,
a(IU:lru/JUIUf' decur'sihlls, molelltlillol'ulIl ap;gl'l'ihu:o. cl cUln
lIoslJ'orum iudi('io \'asa11 ul'ttJu. Ne igitllr huic em)ltioui
t't uClltliliolli alill'w ill poslel'tnn )llIssil t'alulIIJlllia !"uboril'i,
f('wlali iu:o.lici(', (IU(' in uulgo (licitllr lenwere, ]II'cdietis
]il)('rtatihns ct, utilitatibns, tercic parti maiOl'is iudieii,
viddicet 1II01'Iis «(t sallgninis), ('viii ct lIIallns, alias
olllni iUl'i et ('OII11/1odo, (Iue uohis et nost/'is hel'cllihus
in ]H'edictis (bonis) ('olllp('hmt Ut'I in futo/'llm ('IIHlPCtCI'('
P°:o.suul, oL rcuercueimu dei I't heate "rarie uirgiuis
nWlIlorato claustl'o U('lIe rellulI('ialllus, et sillgu]a )lretlieta,
ue consclISU n()strorulII hcrl'tlnlll, ell/n )lrol'l'ietatc ciu:o.-
dl'm uiJJc Hcrhon]eshap;pn cilll'lIl dallstl'O ill (lel'pl'tuuHl
assigllamus. iu iJlMUII dausIJ'ulII tr:l/lsf("'clltcs olllne
dlllnillium \'til(. et dil.,'('tullI. Yt autclIl hce ol',lill:l('iu
>>>
1 ')""
...1
IlCIstl'ellUC I'il'falis Ilullat'iO 1'1l1a !'.l'lIlp(,1' I'crman('at ct
im'lInll,dsa I't a IIIJstris :-nr('l'ssoribus illuiolahiJiler
nhsl'l'lIcll11'. PI'I'S 1'11 I is pap;illl' )ll'iui1('
ium ('OIlsel'ibi ct
(sigillis c1ilel'le malris lIostre domine Allastasic ct no-
sft'o ('1 \....OI,is lIu,.lrp llil(,l'te dominI' Bl'atriris) f(,('imns
1'lIluw:II'j, Te s tc s Imins f(.i I'lIlIt: .Tn}l:IlIlIcs dl' Ceruin.
1I1'
IIU d£' Stralclllln"l'(" l\[m"luarc1ns- dl' I
o, H""III:IIIIIUS
tlc ModelllYII. l'ii('I.laus d(' Chulll\\"l'. lIillrie.us Sh'nhus.
Otln 111' Lu, ](I'
tlel'jl'us Ile 1..11, $rtDtricus ;fMoUran,
11) mi"lIs dl' (;II"'t£'rOWI', OI,'i('II; tle B!III'hl'I'I'. 111 i li I es,
lIim'iells I'II'hallllS in (; olll.hll7., (
uc1efric1ns, 1II'('sh:yll'ri,
('all('lIalli IIlIslri, cl aJii 1111:1111 )lIIII'('s hOlllill"s filiI' tliglli.
natlllll (]II'" mallUs lIim'ici uIJstri lIut;nii) :mllu dOlllilli
o ()
m. nT tl'('('in, ill die l)pali Johallllis hal'lisle.
l'Ia( h dem auf J»er
ilmellt in einer grossen , IIchöllen Minnskel
p;(.schl"id'PIIt.n Originale im Grossherzo
l. (;eh. nnd lIalll'l-
Arl'hh'e zn Sd,werin, An SdllJiirf'n \'on J'othpr Seide
I."uhen 3 Si.-g.-. ..II
ulIgt'l;illlt'rh.'u "'.u."las, .uit brullnf'.Jl
l'irniss iiberzogen:
I) in der J\liUe hiingt das sl'hildförmi;e Siegel des }'iir-
liten Ill'inril'h mil dem Slierl"ollfe; l'msI'hrift:
+ SI(£
]LL\'l\I . UO(I)]NI . ItHNmm.
MR:0JU )}JOJ
O;\"S)S.
:!) znr Ilel"hlen desselben an dpr el's'en S,,'lIe hiingl dall
ellil'lisdlC Siep;el (Ier I"iirslin .\naslasia, wie es an der U.,-
I"nnde \'Illn 11" 0('1.. 12SG hHngt; \llIIsl'hl"ift:
. S'. 1{;\11'STn:S)U .]) . . . . . . . . . . ()UmSI
.
3) zur Linken de.. Sieg"ls des (-'ilrsl"n lI"imil"h :111 der
drillen S,elle hiingt das runde, gros
c !';il';el der I'ürstin
Uea,ri,,: IInlel' einem vielthiirmilten Thorbogell sIeht iluf-
recht dils Bild der Fürstill und nebell i 111' rechts ,Ier III1'klen-
hllr!(isl'he \\'ill'penschild mit dem Stierkol'fe, links Iler
brandenbur
ische 'Va\'llenschilll mit dem Adler; über dem
meklenbllrgischen 'Vappenschilde hiilt sie einen mit einem
vollen (Pfauen-) "'edel gezierlellllelm, ü!Jer Ilem branden-
Imr!(isl'hen 'V allpenschilde einen mit einem kammarligen Finge
.....
>>>
128
gezierten lIelm, wie er auch auf brandenburglschf'n Brac-
teaten dargeslellt Ist; Umschrift:
. . . ]? Wd'OlS : - SIS.
\'on dieser Urkulule sind noch zwei Original-Ausferti. i
,.;ungcn, well'he in den drcl ersten ( ) 8,elleu von ,
geringerer \Vit'hllgkeit abweichen lind allein \'om }'iirsten
Hcinrich ausgestellt sind, vorhanden; behle
ind natiirlich
nur mit dl'm, ebenfalls an ro,h seidener Sdlßur hangenden
Siegel des Filrsten n..lnrich besiegelt nnd hahen slatt der
\Vorte: (fligillis dilecte matrh nostre domille
Anastasie 1'1 noslro el VT(oris nostrI' dilecle
dom i n I' Be a tr I ci" ), die "'orle: nostri sigilli munimine.
Hle eine dieser lt..id..n Urkunden IRr von einer
III,lern IIilllIl
mi, gl'össern ScllI'lflziigen geschrieben; In diesel' fehlen die
"'111'11'; ("er manns Hinrici nosII'i lIot
l'ii), welche
die b..id..n and..rn gleich geschrieb,'nen Ewml,lare haben.
Nr. LI.
Drr On'f r;lfncclin von Srhmm.iJz sr!lcllkt delll
Klm;ter EltIenn tla.
Ei!/enthum de1. IJIf/l'lI ill
Pidw1', melehe tier Riller Dl'thlof J'on Plonc
COIl Ludolf von Cadmv gckauft Imt.
D. d. 1303. Julii 8.
1/1 JlomiJl(' domi/li AmPJI. GU/ll'clillu"i dei gl'3('i:1
('omcs Zwel'illclISis omllihus presens fcl'iptnm visuris
1'oCU auditul'is saIutem in domino. NotUlu facimus Vlli-
ucrsis, ati quos presf'ucia fUCI'iut ueuoIuta, ('UOU nos
ml instanciam et Jlromocionem rl'hetlcui dicti de Plollc
lUilitis dc,limus prolll'ielatem mansorum in p) cltere cum
6uis terminis seCDlldum di"tinctionem ceterormn man-
sorum eiusdl'lll "ilIe ill agris cultis et incultis) IIUOS
(luondam possederat Ludoll)hu$ de Carlowe ct
emlidit
>>>
129
,
lI1i1iti memorato eum fl'llctibus et prouentibus conueJltui
seu eedesie in Elllena iure vasaHorum lIostrOl'um et
dimisimus Jibere perpetuo l'ertinendos. Vt autem hec
nostm douacio I'ata et illconuulsa J)ermaneat ct Jle a
nostris successol'ibns factum hoc legittime dubitetur,
sigiHi lIostri mUlIimine du:\.imus roboraa'e. Testes buius
I'ei /Sunt: Fretlel'icus Jlasencop, Thetleuus (le Plone,
j1rttJtticus ,tIMoUtatt, Godefridus {le l\lolemliJlo,
(;eol'gius I1.lsencop, Ghel'lacus de Ekeleuvorde, m il i t es,
et plU1'es a1ii 1itlc diglli. Acta sunt hec anno domini
mo CCCo tel'cio, die Kilialli et sociorum eius martirum.
Nach dl'm im (;rosshl'l'zogl. (
eh. und Hau(lt. Archive zu
Schwerin aufbewahrten, auf Pergament in cursivischer
l\linll
kel geschriebenen Ori;;inale.. Das Siegel h.t von dem
aus der Charte geschnittenen Pergamentstreifeo abgefallen.
NI;. LIl.
ljie Herzoge Albert und E'J'iclt "Oll SadlSCll ,'er-
l'Pinde'll t/ellt G1'a{CIl CU1lcelin 1J0n Sc/trvC1'ill
ollf drei Jaln'e llell ,-im'tell Tlteil des Zollts
in 11m' Stadt l-'lüllll.
D. d. GI'. 8alitz. 1303. Ang. 6.
Dei
ratia Albertu!' ct Edcus, tluces Sa"\:ouie, AII-
garic et \\T estfalie, omnibus prescJltia visul'is saluh'lII
in domino. Presentinm testimonio liUcmrum rccogno-
scimus et JlUplice protestamur, (Iuod nos consensu
vllanimi prcdilecto aU11I11'ulo Ilostro domino Gunce]ino
('omiti de Zwel'in )11'0 se:\.('cntis et sexaginta marcis
vsualis mOllctc tl'fI'C 1I0l'tl'e assignauimus (Iual'tam pm'tclII,
vun MaJlzabo.chc II..k, SammJ. I, 9
........
>>>
130
(Iue nos eontingit de thelonio in ciuitate 1\lolne, ad tres
anno", ta1i couc1itioue, ut quolibet anuo I'ecipiat de ipso
duccutas ct vip;inti mm'cas; euolutis vero c1ictis h'ihus
annis, eUlu dictam summam I'IC1w ree{'perit" f]uic(llIid
sUpcl.fllerit, extullc all 110!ootrus \'sus ]ihcl'c l'ellel'tetllr, !'i
autcm dcfcctnlll ali(luem Imhuel'it, illutll siLi dc Jlostl'O
plcnal'ic rcfllndclllUS. Ceterum si pro nCCc
sitate "ua
prefatam partem thclonii altcl'i rlcercucrit e'ponere infra
terminum I'res('riptum, nos itl ipMl1Il sille cOlltradirtiOl1C
ratum ct fil'lllUm tellehimur oh..erum'c. D(, lll'edida t'tiam
parte tbclollii se illtromiUet in el'astillo saJlcti Martini
episcopi I'ro,ime venturi; deiuc1c in f!.-'Sto Jlurificatiouis
heate Marie \'irgiJlis du a1t..ra parte nostra intromittet
se, qlle e'l.': pm'te cininm Luhiceu:.iulU uohis crit ]ibera
oJlluino tune temporis et soluta, quam simul CUlU pre-
missa parte re('ipiet VS(IUC all tel'lnillum Jll'cnotatUJIl,
quousque dictam summam IJcclluie sihi cOII)lI(.t(, uouerit
IJersolutam. In {'uius facti euillentiam 1!lcllioreJll IlI'esens
scriptum Jlostrorum 3ppensiollihus sigiUllmm ill
silllllS
conullullil'i. Testes autem Imius rei 81111t: Ilictw;,
aWJleulus noster Guncelinus et suus patl'lJUs dictlls
l'Iicolaus comes dc Zwel'in, milites vero: dominus
#rttJnicus JJRoItJau, dominus LndoHiIs Se.teko,
domillus lIiuricus et suus f.'ater domiuus Johannes de
Crumesse, dominus .Fredericus Hascukop ct dominus
Conratlus \Vackerhart et alii quam plU1'es fI,]t'tliglli.
o ()
Datum et actum Zadewitze anno domini m o . Cl.:C. Ill,
in die sanetowJIl martiwJU Si
t.i, .Fclicissimi et Agapiti.
Nach dem im (;rossherzogl. Gch, lind lIauIJt-Arc!Ji,'e zn Sc/nverin
aufbewahrten Originale, welches auf Pergameut in einer
scharfen l\linUl,kel geschrieben ist. Angeh;ingt sind zwei
1,
>>>
131
Pcr
amentstrelfen; es h1ingt jellorb nur noch an dem zweiten
ein rundes, etwas yerletz,es Si.-gel von mittlerer (;I'ÖSS(':
auf einem, mit Roseu (Y) besetzten lIel'de si,u eine links
ewandte I'igur, welrhe mit heiden lI:i.nden einen Falken
hHII, zur I.inken sitzt auf dem Herde ein Hund, welchl'r zu
.Iem «'alken hioaufsiehl, zur Uechlen Ho,!;t auf dem lJerde
,I.'r siichsische \Va)'penschild mit dem Helme darüber;
Umschrift:
[+ S' . 0] U [101 . 00] DD'lI' . HLlI .lO hl S .
DVOIS . S'lIX[Omo.]
Her Ort der Ausstellung dieser U"\"Ulllle iGt das Kirch-
110l'f Gr, Salitz zwischen Gadehusch uud der lauenbnrgi-
schen Grenze. In Urkunden von 12:Jü und 1237 und iaß
ralzchurger Zehntenregister (1230) heis"t der Orl: Sadewalz
und Zmlewalz, in einer ungedruckten Urkunde von 12m beisst
..r: Sillluiz, lind 128", lIach l\lasch Gescb, des ßistb. Ratzeh,
S, ISo: Zadewitse.
Nr. LUl.
Der lUllt'r FrieJc'I'if-lt lIasenkoJl srltellkt 3 lJIw'k
Hebungen aus seincu Glitc'1"1l im Dorfc JJfüess
::11 de1' von seinen Vor{a/tren im Dom zu
Sdt'JVe'l'in gestifteten JTicw'ei.
D. d. Schwerill. 1301. l\lai 1.
Omnibus presencia utsuris seu aUtlituris l'rideri('lIs
miles diehis Ilasenkop salutem in .lomillo. EUalll'SCullt
!imul ('um tl'ml'0re, (Iue geruntur ill tcmpore, nisi rcei-
)liant a uocc testiulll aut a sCl'il'ti lIH'moria firmamentulII.
Notum igitur esse uolunms IIlIill('r:o;is p,'esells scriptum
uudit1ll'is, quoll nos, de consell!'!U et voluntate uXOJ'is
1I0stre, herl'.lum ('ciam ct. fi1itll'UIll llostl'Ol'tllll, ccclcsie
Zuerinellsi de,limus reditlls t..iIIIIl llIat'carum in hOllis
nostris uille l\luce tale:sque r('tlitus al'l'o
uimus uieat"ie,
9*
.1..--
>>>
132
quam progenitores lIostJ'i in cadem cCl'lcsia cOIulillcrullt,
ita tamen (Iuod vicarius, qui diele ,iearie Ilro temporc
Ilreest, de iIlis reditwus in allniuel'saJ'io 1I08tro memo-
riam nostl'am deuote pcragi in cl1oro faeiat, dall(lo
canonico solidum et vicario se... denarios, l'rescntilius ill
uigi1iis et in missa. 111 hiis autem redilihus IlI'retles
1I0StJ-i iudicium (luo,lIibct obtitll'hulIl. Possunt cei:nu
h.erelles nostl'i dietos rl'ditns rc dimere eUln tl'iginta maJ'cis
dcuariOl'um wma]is monete, et hii dcnm'ii per yicariulll
pro consilio callonieol'ttJll ct hCl'ctlutn lIosh'orum ill alios
reditus cOlluertCllfur , ita (luol1 1I0stra JIIcmoria de il'sis
l'erl'etuo peragafur. Vt autem hee dOllaeio no!'tra rata
Ilermaneat, sil!;illum domini nostri nil'i IJobiJis Guncelini
('omitis Zuerinensis in testimonium una etUn JlOstro [Ire-
sentibus est 31)peusum. Testes Imius SUllt: uenera':
bilis dominus JntrmannUfS prel'0situs eedcsie
Zuerinensis, dominus .JoJJannes de \Varsow, deriei,
ct Georgius ct ßolt.o mi1ites dicti I1asenkol) et alii quam
p]ures tide digni. Datum et aetmu Zllerin anno domilli
mil1esimo tl'ecentesimo quarto, iu die beatorum ap08to-
lorum Pltilil)pi et .Jaeobi.
Nach einer vidimirten Abscllrift aus d..III 10. JahrhundAtrt 1111
Grossherzogl. Geh. und Jlaul't - Archh'e zu S('hwerin, Die
Hasenkol' erscheinen \'on dieser 7.eir bis zum .\usslerben
des Geschlechts im Besilze \'on lUüel!S bei Schwerin; ueben
ihnen kommt bis zum Anfange des 16. JahrJlllnderts ausser
geistlichen Sliftungen !...'in ;lIIllerer Bcsilzer zu lUücsli vor;
lIlan \'gl. auch Urk, NI', .xXVii. ..:... 1\acb dieser Urkullde
baUen also sowohl die Jla:.enl..0l', als nach LTrk. NI'.
V
die IUoltzan eine \'icarei im (Jome zu .scbwerill.
>>>
133
Nr. LIV.
D('l' Gm{ Cmu'elin '/'071 Sdl1Vr'l'iJI trilt
nach dem
Ul,theil durs
'i('hi('(/.i!lerichts
dem Dom-C((pilel
ZII Sdm'e7'iu :::111' Vcrgütu1lg zugefügter Sdtiiden
tlie Gm'icltlsbm'keil Übel' das .f!mf Dalberg ab.
D. (1. Schwerin. 1304. l\Iai 15.
In nomine (lomini Amen. Gunce1inuR dei gracia
comes Zwerillensis uniuel'sis preseJlcia visuris in per-
petl1U1u. Ut ea, que fiunt in tempore, Jlon simul cum
tempore decurrentc a mcmol'iis hominllm evanescant,
:111 opem non iInprouide recurritur scripturarum. Hoc
igitur ill l'el'lletuum ualitllro rescl'ipto not11m sit tam
]Iresentibus, (ll1am fut1l1'is, quod cum 1I0S damJla (Iuedam
intu1issl'mlls (lccano ac capitulo ct quibusdam perpetuis
vicariis ecc1csie Zwerincnsis, bona iJl
orum ultra quam
311 nos ]lertinuit taIliamlo, post (liversos hine inde trac-
tatus hahitos, super COJlcordia inter lnedictas personas
ct nos, sano usi consilio, cum il}sis cOllcoulauimus
in IlUUC moclum, ut honorabiles viri J!!ttmannus pre-
pos i t u s Z wer i Jl e n si s, JohaJlJlf's archidiacoJlus in
Uostock et milites streJlui .;IFrdJtricus (lictus
.ßtoltllt1 etGeorgius dictus Hasellk0l', a ccep ta Ji hera
l}otestate tam a capitulo et personis ceteris,
quos Ilamlta contingebant, quam a nobis, emendam uobis
iniungerent, quam prefato Jlegocio erederent fore iustam;
qui rOIl!tideraJltes, (IUod bona, que tle talliacione pre-
IJif'ta ad noS pel'vencrunt, essent in uti1itatem comitatlls
nostri conver
a, concol'llitel' ordiJlaruut, (1l1011
omncs danmum i13ssi e
taUiaciOlll' sf'pcdicta, IJominf'
>>>
134
sno et ecc1esie Pl'cnominatc, aeliones sen repeticioncs
sibi eompcteutes ex il'!'iO damno [,enhus rcsignarent,
nos(lue ui1lam Dalbcrge, in (lua ins ul\imi supplicii
babuimus, libere (]imitteremus Zwel'inensi capitu]o {l0s-
sidemlam in [lerpetnnDl, cnm omui inre maximo et
minimo, eUfQ {leticionibus ae qnibllscuIIIlue onel'ibus
seu sel'vieiis, (Iue nobis vi1lani l'redicte "me iure (IUO-
libet impendcre tenebantur, atleo ut eadern libertale
t
eodem eomrnodo ac utilitate ad ipsnm capitulum am-
modo pertineat, ([uibu s uilIe 1I0mlorpe et Uampe fit!
ipsum pert.inuisse hactenus tliuoscunfur; quorum or-
dinacioni consenfientes nomina uostro ct frah.is nostl'i
I1c)Jrici ae heredum Jlostrorum selwdicfam uiJIam eidem
capitulo sponte et libere assignauimus sub mOllis omnibus
supel'ius annotatis. In cuius rei testimonium sigiIJum no-
strum presentibus est appensum. '1' es t e s sunt: Cl!Ut'icus
die t u s .ßtoltfStm, I
utJ01(1hus de Zwerin, Allthonius
de Dambeke, milites, Jobannes ScJlOneuelt Zwel'inensis
canonicus, Eorchardus (le Cl'iuitze notal'ius noster et
plures alii fide digni, vocati ad hoc specialiter ct rogati,
Datum Zwerin anno domini
I.CCC.IV, se:\ta feria ante
Jestum pentecostes.
Au. der ,'on ßehrschen Urkunden-Sammlung gl'druckl in RudlofT
Urk. Lief. Nr, LXV. Iludlolf "t'merkt dabei:
"Die 'Iier an
ezo
ene V ereinLarun
s - Ade befindt't sich
"auch, wiewohl ohne Datum, unler meinen lI:mdschriflen:
"die vier Schieds-Hichter werdt'1l darin angewiesen, In
"Schwerin zusammell zu kommen, "inde 1100 exiluri
.. secundlllu lideiussionis consue'udinelU, donec concordi.er
"e.itimaciont'1II et compl'nsacionem lIut iml'l'dimentum
"alitluod inueneriot"; zu ihrem Obmann bestimmte man
"den ßischof Gottfried von Sdlwerin. si ,'oluerit inter-
n esse".
>>>
1:J5
Nr. LV.
/JC'J' FitJ'st lleiul'il-h "on iJleklc'Il7mTg 'l'e'1'leilll dem
]{[osle'J' Swmenkmllj1 dfls lJoTf Tollorv mit
dCII gen'ülllllit'hell Freiheiten geislliclwT Güte'}'.
n. d.
[ellenhUl"g. 13U-I. Julii 15.
In Jlomine sanctc et iuiliui(lue trillitatis. Hinricus
dei grncia domillus l\Iagnopolensis omJlihus presens
sCI'i]ltum uisuris salutem in perpetuum. Iustorum uirorum
ac proborum ili!'öcretio expostulat et relluirit, ,'t I}ia
facta hominum propter memorie labilitatem litteris con-
scrihantur, vmle cum h'ihunal Christi omnes astare
debeamus, sicut dicit apo
tolu!';, 'rationem, prout bonum
siue malum in corpore gessimus, redclitUl'i, notum esse
volumus unil1ersis tam Inesentibus, (1\1am futuris, pre-
8entem Jlaginam insJlectUl'is, «(Ilod nos ob reuerentiam
dei omnipoteJltis et bonorem beate Marie semper uir-
ginis ac in remissionem nostl'Orum peccaminum atque
ad indulgeJltiam progenitorum nostrorum sallt'timonialihus
in f'amposoJis degentibus et ibidem die ac node domino
seruientibus toto posse de bona nostra ac lihera uolun-
tate contulimus ui11am 'roltlas iuxta Neuf'r sitam, cum
l)fatis, pascui!';, aquarum decUl"sihus, si]uis, agris cultis
et incultis et omnihus usuagiis ct tl'l'ltlillis suis, prout
eccJesie earum uti]itati competit, Jibel'e t't perpetuo
possi(lendam, necnon eius,lem uille proIH'ietatt'm, suh ta1i
cOllditiolle, ut c1austrum prcllictulU in hOllis pl'efatis a
nohis et a nostris surcessoribus dimeJlsiollem fUllicu1i
,le cetero nul1atenus paciatur. Nolumus IH'etel'ea, ut
c1austrum sepedictum in suis bominihus aduocatorum
..........
>>>
]36
nostl'OrUIIl insu1tns aliquos seJlciat aut pressuras. Dimit
timus eciam eidem imlicium ad sc
agiJlta solid os l't
infra; in maiori uel'O iUtlicio, sicuti est tlc capitali sen-
tencia et (Je aliis, aduocatus noster in bonis claustri
et non alibi iuste et secumlum terre consuetutlinem
iudicabit: tereia pars, que ex eo I'l'Ouenerit, cJaustl'O
('etlet, rclique due nobis. Homines clanstJ'i ac 10ci
f;upr
dicti a eommuni terre iuditio, quocJ ]antdhinc vul-
gariter nuncupalur, volumus esse liberos inperl'Clunm
et excUI)ltos, ne(lue ad illUll frequf'ntandum a nobis -et
ab mluocato nostro poterunt ratione aJiqua coarta!'i.
Jnsuper homines sepedicti loci a structuris ul'bium et
Jlontinm esse uolnmus I'enitus ahsolutos. Ne igilur
bniusmodi factum a nobis et a nostris SuccessOI'i]ms
dubitetur et ut stabile in perpctmun permanent ahlue
fi"mum, sigilli nostri al'pensione du
imus I'ohormulum.
Testes Imins .'ei sunt: IIcyno de StralelHlor!Je, 1\lar-
,!uardus oe Lo, lIiuricus P,'en dictus Stenhus, Rosendal,
I1elmoldus ct Ucynbernus f,'ah'es dicti de Plesse, .;IFt'e::
tJntCtts .ol,.att, Vlricus et IIcl'mallllUS c.'atres dicti
rlc l\looentyn, Jobanncs 8torm, Otto de J
u, LucJo]fus
Neghendanke, ßenetlictus (le Uodenbeke ct .l\Iar'!uan]us
de Imlagine, milites nostri (li]ecti, ct qlmmplul'es
aJii ftdedigni. Datum et actum in l\Iagnol'oli anno (]o-
mini moccco qUaJ'to, in die tliuisionis apostolorum.
Gedrud..t In Lisc!J l\leklenb. Urk, 11, S. !Jj. I:I.
Original im
Grossberzo
1. Geh. uud lIalll',.[\n'hive zu St.h",erin isl auf
"'eissem Pergament in einer ,,('hr Rchünt'n l\liuuskel ge-
schrieben; :10 einer Scbnur von ro,her S..itll' h:ingt deli
FÜrslt'n Heinrich Si..gt'1.
>>>
137
Nr. LVI.
JJtlS SdUVC1'iJWl' flom- ('npilp[ be;:,e"!Jl
"a8S tier
Graf G"uCl'lill 'VOll ..."""'I11'e'l'in ZW' AII.
,
iiIOl"II!J
seiner Gew(dllhiili!Jkeitelt tlem.
'('lbeu ulle laJl(hw-
hnr/ielten ll('('hte au dem Dm'fe JJalbcl'!J ab.
!Jetreten lwbe mul en.t.m!Jt (l1If'1I Ans}ll'ii,.lteu
alt den Gl'aren 'lVc!Jl'll zlI!Je/i1!llC'i' SchiitZen.
D. ,I. sdnverin. 1304. Aug. 6,
J1}trmannus prcpos i tus, Otto decanus totumqne
Zwerinensis ecclesie CalJitulum Ylliuersis presentia
visuri100 salutem in 110millo. Ad vnil1ersorum tarn pre-
selltium, (ImulI futUI'orl1m cupimus peruenire Jloticiam,
11 110 ,1 nos fI'll1Intiamus omJli action i et impetitioni, quam
babemus et habere possumus contl'a nobilern virum
dominuJIJ GVllccJillum, comitem Zwerincnscm
pro in-
iUJ'iis, ,laJlJlmi"" vio]entiis, taJIiatiollibus et C'\.actioJlibus,
(Iuas capitulo Zwerinensis ecdesie usque ad hcc tem-
]Inra mu1tipli('it(,I' irrogauit, )11'0 eo (Iuotl ip
e tliniJla
to;ihi inspirante gl'acia bumiliatus pro omnibus huiusmodi
l"'edictis quicquid iuris vel facti, siue in imlicio maiori,
siuc in hospitamlo, siue in e
actioJlibus veI petitionibus
vel quibuscumque a]iis (luocum(lue Jlominc censpantur
seruiciis in vi11a D:llberglle habuit, nobis et ccdcsie
nosh'e liberaJiter donaJldo relilJ.uit, ita (Iuod emltlem
villam Dalberghc ('um omJlibus et eisdem libcrtatibus
perpetuis futuris temporibus pos
id('re tlebebimus, quibus
vil1a1oo Jlostras ßampe et lIomlerp'e a flllltlatoribus e('c1esie
nostrc nobis dOJlatas pacilice possidcmus. Vt igitllr he('
a succebsOl'ibus nostris inuiolabiliter obserueJlfur, pJ'e-
.......
>>>
I
l38
scntem pagillam maioris sigil1i nostri mUJliminc fccimus
communiri. U.,tum Zwer}1I mmo dumini mo l'CCo (Iuarto,
ill die Sixti, J..'clicissimi ct Agapiti cOllfcssorllm et
Jll:lrtirum.
J)as mit dem bekannten gros sen tichweriner eal'itel- Siegel
best:irkte Original Ilelindet sich im GrossLerzogl. Archh'e
zn Sclnverin. - AlII'h diese Urkunde gielJt ein Zeugniss
von eier k"iifligen V erlretung durch den Pro I1 s t J!termann
_ofttan. - Am 2.t, Junii 13U:J wurden die VI'rhiiltnh;se
des Callitels mit dem Fiirsten Heilll'ich \'on l\leJ..lenLnrg
geordnet; vgl, Li8ch I\lekl. Urk, 111,
, 113. - J)ie stiir-
mische Zeit fol"tlcrlt. Vorsich,. \' on diesen Tagen 3n
entwickelt sich ohne Zweifel das feste Benehmen des nach-
maligen ßisdlOfs lIermann gegen Heinrich deli I
üwen, den
er von seinem erstell Auftreten an kannte.
Nr. LVII.
}JC1' lJisdlOf ColtfJ'ii'd" der Gm{ r;lfllCl'liu mitl
,[a.v Dom - Cflpill'l '/mn SdulJf'rill bell dm wieu
,[t'lt Vn'kauf eines heim Thll'J'lJl am Sdlt'l{lhor
!Je1i'gencn Domkc1'1'11IIO{es 'i'011 dem TJomhm'rn
Philipp alt deu Call1or GUllreiill.
D. d. Schwerin. 1305. Oct. 30.
Gotlefl'idus dei grocia episcopus Zwerinensis, Gon-
czelinus cadcm gracia comes ibidem, }!!ennannus
prcpositus, OUo dccanus totumt(uerapitulum eccle-
sie Zwerinensis vniuersis presencia vistlris Mlutcm
in tlomino. COJlstit.tltus in presencia Jlostra honorabilis
vir tlominus (;unczelinus, cantor Zwerincnsis, Jlublicc
I'ecognouit, se obJigatum esse viro discrcto tlomino
>>>
1
139
i
PhilillpO, pre(lictc nostrc Zwel'inensis ecclesie eanollico,
architlyacollo in Parchem, in XC marcis tlcnal'iorum
81auicalium ex causa emptionis, quia 'mit curiam ipsiu!'.
l)hili
tpi sitam in opposito contra hostium tunis iuxta
cimiterium Zwcrinense, pl'O (Iua llecunia solueuda assig-
nauit sihi omnes re,Mitus suos, quos lIabiturus est tle
llrebellda et cantoria Zw
rinensi anno i1l0, qui presentem
annum I tro :\.imc 5ubsequetul', et compulabil.ur aUllona
retlditullm tota, (luocmuque tempore anui percC[lta
fllerit, nee magis nee minus valel'e, tluam in festo
l'.1mtini eiusdem anni in foro ZwerincJlsi emi ltOtcrit
uulgari et publiea emptioJle. Et si sie ultra ltredictum
debitum redditl1s se extendcrint, ipsi eantOl'i cedet
integre, 1111011 excreseet, si vero retMitus nOIl sulfecerint
ad solutioncm prenotati debiti, dictl1s PlIilippus tarn
diu pcrcipict I'cdditus supradietos, (IUous'lue sibi fuel'it
intcgra1iter persolutum. Vt autem hel: solutio ad cffectum
perducatllr expedicius, cantor prcnot.atam cllriam in
ypothceam siue pignus ipsi Philippo tratlidit, volens ut
altud eUlluem l)hilippum 11lIiuscemoui ypothccc seu
pignoris eiuilis maneat possessio, 1l0Jl obstante (IUOtl
per alium Jlaturalis possessio teneatur, pro defeetu
solutionis competelltis, si, (]uod absit, (llIocum(lue mo£1o
vel casu presignatos redditus in possessionem quietam
PhiJippi ad sufficienciam implen,le solutiouis in parte
vel in toto derluctis e'o.pensis contingeret non dcduci.
Insuper cantor promisit fide prestita, se predicta omnia
et sillgula seruare et promouere vene. Et si tempore
so1utioni8 adveJliente in toto vel quacumque parte com-
plete nOIl soluerit, oppiuum "'ittenb[o]I'gh illtrabit, inde
non e
iturus secundum morem fiueiubcl1cium, quonsque
.........
>>>
I,iO
sepcdicto PhilipltO predictc XC lUaJ'ce totaliter sillt
fmlute. 111 cuius rei testimonium sigilJa 11 ostra VJla
cum sigillo calltoris prl'dicti preselltihus SUllt ap-
o
pensa. Datum Zwerin allno domilli l\(°Ct'C (Iuinto, in
vigilia omniulIl san('tOI'lIlIl.
Nacla dem Oril-(inale im IJalßbur
er SI:ult-Arclai\"e. An
f'h1ingt
siud '. Sit'gcl; das Siegel dcs Pro l'steR Uft'rmann ntoltJan
ist nie :tnl-(elaiiu);t gewesen, sondern nur fulg"IIIle I Siegel:
I) das
iegel des BisclaofH (;oltfried;
2) da!!
iegd des Grafen Guuceliu mit cinem scbreitenden
Pferde;
:S) d..s grosse Siegel Ile!! sclaweriner ])0111 - (':II,itels;
4) das Siegel df's sclnveriner Uecans OUo.
NI'. LVIII.
nflS .A70.fle1' Rf'lma 1'erlmu/
8 IJ,;fen i1l1rotlm'f (?)
(Ut ,{a.v Klm.tt'r IJoberan.
D. 11. 1307. März 5.
111 nomint.. domini AmeII. l'..iuersis ('llI'isti fideli""
]iUems PI'PSI'IItes visuris J[I'I'manllus IJI'Ppo
itus, Me/-!;-
t hildis llrilll'issa tottts(l"e I:OIIIIClltIlS ancilJarum Christ i
in Renc fi.lidt.ltclll in IlolllillO sClIll'i(crJlam. Po
te-
I'ol'um mali('iose illuidie ohe"\: maJigumuli e
('Ollh';II]icendi
ol'Pollitur, 11Inn res raciollaltilitel' gesta SI'ril)tural'UlII
testimonio conmelldatur; dlllll cnim viuit littera, viuit ct
actio commissa littcre, nec de faeto surgit ra I 1I111J1l1ia,
eui VCllit a viua Jittera fiJrtitUtlo. IIillc est 1'"0'] atl
IJotic;am tam PI'cscllcium, (,lIam fllturOl'lulI lith'ris lll'e-
:o.pntilms volumus IIcl'uellil'(', (IHOd nos, de I'J'Ouido ae
maturo ;nnit-ortlm eCI'!.'si" lIostre ('onsilio, ('11111 tlll'im,
l'onuentus nosh'i conscnsu, maiori vtilitate domus lIostre
...
>>>
141
cOlIsiJcrata, a llilccti
lIobis in ('I1I'i1'to clolllino Gcdlarclu
;Ihhatl' ct rOßUl'lItu 1Il0nastel'ii dc Hüberall sexcclltas ct
Ilninqllaginfa se:\. llIal'('aS dcnaJ'iOl'ulll vsualis mmu;h'
l'cct'llimus, pro (1lIihlls il'1'is oeto maIlSOS ill 'Vo('czck('n-
dor1'c CUln integ,'a 1'I'oprictate ct libel'tatc vcndidimns ('t
onmi.., qne ill yilla )l1'edida ct ciusdl'lIJ yille terminis,
in siluis, »mtis, pa1'cuis ct Olllni ]ll'orsus ytilitate a
retroactis telll)lol'ihus ad l'cdesiam HC]IC I}ertillcbant. in
DobCl'aJlI'ns(' mona:-.tl'l'inm velllliciollis titulo transtulillJus
in liheram et ()lliclallJ l'0sse1'illll('1IJ l'CI'pcluis tl'ml'oribu
)lossident]am. Yt igitnr l'l'cmissa pCl'pctno Ilcl'scucn'nt
ct JlUllIplaJ1l immutmi valeant aut infl'iJlp;i, nos 11 (' Ill' i I' U s
.Iei
rac;a tl"mil1ns l\lagno1'o]ensis in signum ('OJlSI'I1SJlS
110sh'i ad l'rc,li('ta adhihiti sigil10 1I01'tl'O Ylla CUlU sigi1Jis
('01lUClltus JII'l"I i 1'1 i ('I JII'l'llOsiti l'reSf'IlS Sl'l'i1'fum in:-.silllllS
('OtIUJIlll1il'i. Tc l' t t' l' huius a('tiollis sn]]t: Ilomillus
Uertol.lus I'r('lIo plehaJlns sancfe Marie in \Vi:-.lllari...
(lomillus
h'inlß JiRolßa1t, OUn et HI'YIIl'nl"ieus
c.'atres de Ln, lIeuric'us 8tenlms, (
olles('alclIs Preno,
hii milites, JOh;UlIIl's Vogel lIotarill
(Iomini Magllo-
lloll'n:-is I't phu'c's alii fide cliglli. D;ltum cl actulII anno
Ilomini 1O°«-;(,C"\'I1°, domillica Letare.
Nacb dem anf Per
alllenl, in einer schiincn, festen I\linus\"cI
gescbriebenen Ori1o:inale im GrossherzoHI. Geh. un.l lIanl,l-
Arcbive zu Schwerin. An rnlben seillenen Schnüren han!;en
3 Sie!;l'l: a) des l.'ürslen Heinrich bekannle!! Sil'HeI; b) "1'8
l
roI'S'I'" lIermann kleines, ellil,'i"..bes Sieöel mit einem
sitzenden lUarienbiltle mit dem CllI'is,"hulc auf dem SdlOnsse
1111 leeren Si"Helfelde: + 8' . hutu,mnUI . PIWPU-
81'fl. In . BUUU; c) .les Con\'l
nls "on Relma ellip-
tisches SicHel mit einer zweibo:-;i;1;en, dreithürmiHeu
ische
mit einer l\lal'ia, welche das Christkind auf dem lilll..('n
Arme und in der redlten Hand einen I.ilienstenHel hiil.,
......
>>>
142
11011 einer weiblichen Person (S. EnsaJleth) vor ihr: S'.
SOU l\mHlo. \'1U€IllIS. Z . llU . h((LlZ1t-
801'11 . 1 . nun«.
. nall Hurf \Vocezekellllorll ist wahrscheinlich das norf
"'OIlmf, friilu'r ;!IIcb \Vodarge genannt, im Am,e RI'III'ntin
bei Bukow. Has Kloster Hebna kaufte im J. 12!11I in (;os-
wenstllfJl «;uslorf) B lIuf.'n, in \V ocecikendorp S Hufen
und in l\lel'lenslorp 2 lIufen. Im J. 1306 ,'erkaufte der
I'ürst lIeinridl an das Kloster Dober;m die nürfer \Voce-
zekendorll uUII AlberteslofJ" \Vahrscheinlicb IIIUSS uuter
\Vocezekellllorf: "'odorf versIalIlIen werden, weil es IHcht
bei d..n bekannten doberaner Klosterhüfen Uedeutin lind
l
afJ'en lie;t; deshalb war dem Kloster Doberan die Er-
werbung, dl'lß Kloster Uebna dagegeG wegen der grossen
Enlfernung die \' eräusserung erwiinsdlt. Im 16, Jabrhnndert
wird bald \V uZt'zekdorf, bald \V odorf als doLeranschl's
Klostergut erwäbnt, - Zu bemerken ist j..doch, d:lss das
Klos,..1' Uebna zu \Ve!scheßllol.f bei Uclma Besitzungen
I1aUe. - \'ielleicht i
t \V okeudorf oder "'akendorf, ,\, Bukow
bei l\lulsow, welches das Kloster Reillfelden schon im J.
121i1 an deli Ritter J\J:lrquanl Vot ,'erkaufte, anzunehmen;
in dei' Nilhe \'on Bukow wird nach den Zeugen das inl"rage
"Iehenlle (
nt gelegen l1aben, da die von der Uihe :",f
Bnscl1mühlen und Uow und die Pren auf Steinbn
"n wohn,en.
Nr. LIX,
IJe'J' Fiir.
t llei'Jl'J'id, '1'O'J& JJlekleubw'[J 'lJer!mll(t
,zem ]{!oslel' He/lila ,zie FI'l'iheilen kirf'ldirher
Gütel' Oll den DÖl'{el'1l Tr()tenilz und /Jiilt-
lin!Jell.
D. d Das
ow. 1307. 1\Iärz 8.
In nomine domini Amen. Nos Hillrieus tIl'i gra('ia
iUa
nolIOJ(,lIsis et Stargartk1lsis .10millus recugnoscimus
ct tenore )lresellti tam IJosteris, qU3m lIresentibus VOIUlIlI1S
esse notum, (1lIod maturo noslt'orum secretorum tlurti
...
>>>
I
143
,
consiJio vl'nllillimus iustc ct ra..iollaJ)i1iter honorahili
viro domillo 1If'!:1Hmllo. Relll'nsis I'cdcsil', preposito, et
sallctimonialihus ibi,]cm villas Jlostras 'V otcnistc et
Uut.lingc dictas, ita vidl'licct quoll st'ml'er vuius maI'Cl'
redditus il'sis tlctlimus llro tleeem ct 81'1.tem marcis
(kllariorulll nobis integl'aliler l'el'so]lItis; has vero vi1las
ven,lidinHls I't porre:\.imus cis cum OIuni I'ro)ll'ietate Cf
Cl'rlesiastiea liht'rtatl', ('um pratis, paschuis, l,alhltlihus,
nemorihus, rul)('tis, lignis, l'isc:ltionibus, aquis, aqua-
I'ulUtlue de('ursihus, viis ('t inuiis, molendinis ('OJlstructis
ct adlmc l'ollstruellllis, a
ris cultis ct illCUltis, ct vlli-
ucrsaJitel' cum muni camm distilletinue llcnitus si('ut
iareJlt; vcnditliums etiam il'sas memorato l.rl'l)o
ito et
salletimonialihus emn iudieio se'\.agillta solidOl'um ct
('um infl'l'iOt'i iudicio; iu maiori v('ro iudicio, (Iuo,] est
iu.lidtllll matlus siue ('olli, Jloster :lIllIocatus ill eistlem
viUis sill(, !louis adiael'tltihus iudicahit, et quieqllill ex
eo proucucrit, tcrcia pars cedet il'si p,'el'0sito ct salll'ti-
monialihus, I'cliquc duc nobis; volumus cciam predietas
villas tam a structmis Hbium et poncium, I{uam ab
illsuhihus 1'1 pressul'is adlloeatorum nostrorum I't 8er-
Itortlm eorum)em imperpetuum hahere liherm,; ct cxernptas.
\"t autem nostra ll'gilima ct raeiollahi1is vendicio rata,
stabi1is ct inconvulsa 111'rl'I'tuis teml'OI'ihus ]lerScueret,
prl'sl'utem litt('ram ipsis dcdirnns nostri sigiUi multimilte ct
testium suhscl'il'tiollC firlllitcr roboratam. Testes sunt:
militcs et secretarii uostri: Jobamles tle CerniJl,
Conradus de CremvlI, Rauo dc \Vozsten, l\larquardus
lle Lo, HI'YIIO de Strall'lIdol')le, lIermaJlnus tle l\lotlelltin,
Otto dc Lv, Ludolfus NegcIHlaJlkc, gre1:JtricUfJ,
ls
t'UUS, JSernar1:Jus e t J!ttpno fr at res £MoIttnn dicti,
...---
>>>
144
IIinricuCi de Gu..sticowe, Olricus dc Elucher£, GUllekillUs
ct ßo1to fratres de ]
kkellevOl',I(', Johannes de Swallcn...('
m:trl'dmh'us, lIermallllus clc Ortzen et (I '1:1111 [,I UI'es alii
Jiclc (]j
lIi. Datum et actum l)m'fzowe .111110 domiui
ffio. eCCe scptimo, feria I)uarta ante fcstullI Grcgol'ii
pal'e.
Nach zwei, mit den anhangenden Siegeln des I
iirslen lIeinrkh
verlicllenen Originaleu im (
rossherzoglicheu Gehl'imen- Ulul
lIanl't-Archive zn Schweriu, Das besser, in gllthischer
l\liuuskel geschriebene E'l:emplar, welches das Siegel lfl
..ioer I'II,hen seidenen SdJßnr trä,.;t, ist J.ier znm (
ruude
!;f'legt; das zweite, mehr cnl'siv geschriebeue Exemphu', an
welt-hem das Siegel an einem )Jergaluenlslreift'n hiiugt, hat
die \' :trianten: ,,"endidimns eis {'11m OIuni I'rol'rietatl' 1'1
"liherlate" (statt: "veudidimns et porre"imns eis CIIIU OIuui
"llro\.rje',ate et eccl..siaslica libertale"), nnd: "fl'al1'es de
Ekkcreullorde (staU: "EkL.enevorde").
Nr. LX.
Die FÜrsten lleinridt ,,'on 1I1eklenlmrg und Nico-
[,,"S 'i'OIt frerle '1}('rlmlllen dem Kloster J)(l'J'!Jlln
das EigenLlmm des Dorfes All- ]{a/J.tlell U1ul
'1,e1'sprec!tell die daselbsl erb"uele Burg llbzII-
breckell.
D. tI. Neu-KahMcn. 13U7. l\Iarz 21.
111 nominc domini Amen. lIilll'ieus dei gr:tci:t domiJlus
'\laguul'olellsis et Nicholaus dei p;racia dominus de "T cl'le
olllllihus pl'l'
eJleia visul'is seil auditm'is sa]ulcllI in
l'erl'elulIllI. ('um eorum, (IUC in humaJlis fillnt acliblls,
nid.iI aelu )lermaueat, Cousueuit ea I'rudeHtum disereeio
littcl'is aIH'tl'ntil'is et teslilms I'crlwHnare. Noscat italluC
"'-
>>>
145
rpuercnda nacio prcsPlll'ium ct felix successio futurorum,
(Inoll JlOS rlp uohmtate nostra hona, JlOslrorum fratl'UlII
f.t hl're(lum consellSU, "ana cciam persllasione nostrol'UlU
Jidelium, vemlidillllls iusto et racionabi1i elll)lcionis tytlllo
viI"\) reuereurlo ahhati domus Dm'gUlll'lIsis et fi'atI'ibus
rlOlUlIS eiusdem meram et plenam proprietatem villc
Allti'lue KalaJHI, rest .mro reeepto isto, seilicet redditus
marcc cuim,lihet pro d('('clII ct septem marcis d('lIariol'um
\'sualium, qUill" ill ipsa ostcJUlcndo cr1o('ere potcrimus
romputalis determinate mansornm rc,1r1itibus secU1ulum
",ill
ulos 311 tres mareas ('mn dimidia, ill OInlli sui uti-
lilatf' ct fmcln, agl'is euhis ct ineultis, a(Jllis et. aqual'UlII
de('ursihus, ]iguis, siluis, rnhctis, IIcmorihus, piseatu':,is,
1l101cmlinis a('tuaJihu:-. I't futuris, prout in suis (listillclio-
nihn.. ('t termillis ('onlillellll', ita quod
Igros i)lsos vi1le
l'iu"lh'lIl dilllPlIsiollis fUlliell1us nOIl attillgat ill futurum,
('0 iure f't 1'I'I','ogatilla, (1110 }lretlif'li lIlouachi cct,'ra
ipsnrulII hOlla dinos('ulltur ]losse,lisse ]13('II'"US, emn iure
p:1troHatus prelliete
i1I(., absquc In'iga et ealumpnia
lihl'\'1' per]letuo )Jossi,lcudam. P\'etel'ca in ipsa ujIJa scx
lIIallSOl'llm bel'cdilalcs Imic cmptioui aunumel'ari tlchcJlt
1'1 includi; (Iuoll taillen ipsi moua('hi, ad t'e1iqUIIl'lllll
lIIall
orllm hereditat rc ]111, 1'i que Silll, uohis ad solutioJ\elll
tr'lIc:mtur l}f('eio eom)wtellti. ('et('rulII rastrulll iu illsa
lIiHa Aut if.Jlla Kalaut iam co n:-.Irlll'l um }ler UIIS illfI'iugi
debet fuutlitus pt dirni, nec ill sui fUlldo aliud ca
trnm
\'ccdificari ]ler aliqua futUl'i tem]lOl'is iJ\eremellta, sanI'
I :1111"U llrouiso, (1\1(1(1 si in futurum lJano1'um \'CX seu
nostl'r )latruus, dOllliuus in U.ozstok, dOlllinus Nicholaus,
Sl'pC tJictos mOlladlOs racione huius f'1II)Jti,mis ppr IltiS
facte I'l'cdirta hona
I'U propril'lat,'m illhrigalllJo hupc':
\On MaU.abn.he l"'k. S"mml. I, ] 0
........
>>>
146
terent, ta1i c1i..;hrigacioui seu expedidoni nos stare iu
l,reseJlt:lms arhitJ'amur. Ne autem qllis successorum
1I0slrOl'1lm ratioJlahiJe factum 1l0struJU il'l'itare Inesumat,
in ipsius facl i {'ertam confirmacionem Jlostra sigilla , ut
('(,l'IIitur, prps('DtibIlS tlu"imus aPI'0neJlc1a. Tc s tc s sunt:
JohanJlCS d(' CcrJlin, Coural!lIs tle Cl'cmoJl, Hano tlc
\V ozslt'n, !\1;u'qmU'dus (Ie Ln, Hp)"no de Stralenl!orp,
dominus .JnlJalUlI's Uosendal tle Plesse, IIplmo]dlls tle
Plc1-ose, Echarc.lns d(' Quidzowe, dominus Johaunes
Sturm, Albcl'tllS de Dewiz, Yicko 1\lulltl, J!)iut.'icua
£MoHJlm, COJmltllls DilDO, .JolJanues Nortman, ßer-
Jlanlus d,' Uelin, Ludolflls tle Oltlenhorch, Tesmarus,
COlll'atllls Yos, Vikko de Lob('ke, Bertoltlus tle Osten,
(;rulJO, f'oJlradus de L.Ul1..owe, JuhaJlnes de Buren,
nos t ri 111 il i te s, ct vil'i plurimi fitle digui. Datum et
actum NygcJlkalanll anno domini 1\1' CCC' septiJUo, feria
tertia )lnst f('stulIl PalmamlU.
Nach zwei Ori
inal-Ausrprtigllngen 1IIIrPergaDlent im Grosshel'zogl.
Geh, u. lIaupt-ArI:hive zu Schwerin. Das eine t:,emplar
ist in einer sehr grossen, schönen, fellcnlUinuslel geschrieben
IIn,l trägt an linnenen Fiiden das Siegel des Fiirsten Heinrich
\'on IUeklf'nhllrg; das zweite Exemplar ist in einer IInregel-
müssig..n, cursivischen I\Iinuskel geschrieben uOlI triigt an
t'incr S("hnllr "on ruther und grünt"r Seide das Siegel des
J?iirslen l\icolalls mit dem werlesclH'n S,ierJ.0I,f.. und (leI'
l'rnschrift:
+ SIGJ.
. . . . 1[ . DOmll\l . NIOIIOLm
DU . WOltL«.
.
.....
>>>
147
I
Ni'. LXI.
nie BrÜder fnl'irh
BernlwrJ und lle-!/J1e ftlolt:rl1l
'L'e'l'lmu{el1 mit Einwilli!Ju11!J ihre'}' ftllllfl''l' Cel'ilit"
ih'}'IJS Brllllcrs llernlflnn
DOIII]Jl'o}Jsles zu SclUI'(J-
'}'ill
um/l/m' Kimle'l' ikl'es 't'IJl'slol'bc7teJl B'J'ut/e'J's
Llftloff (l1l das laosler llelma ih'}'c (;Üfe'l'
Jlollllt.: u11d IJÜuli'll!lell.
H. 11. Gadebusrh. 1307. l\liir'z 2;;'
pmni1ms Christi fitlplihus l'resencia visUI'is ct aullituris
ClE)lrictlfj, iJernadJU5 et. }!1cvno milites fratres
d i (' ti £!!toltttt1t salntcm in r1l1mino s(.mpitcrnam. Tenore
prf'senl'iulIl rceognoscillllls ct cOllstare VOlUlllUS vuiuel'!!'is,
(I nOll ('um eOllst'nsu et bCII('I']aeifo matris Ilostre
dom in I' (!!ecilit f't fratr is nostri dom i 11 i J!!er:::
ma:lt1tt, IH' l' )I 0 s i t i e l' e1 I' sie Z wer i 11 ('11 S i s , a C
]JuerOI'Ulll fratds IIl1stri domini iLutyolfi miJitis
11 i e m em 0 r i e ,[1(' omnium, quorum iuterest, aut
interesse )lotf'rit, vcntlidimu... rite et ra('iollaLilih'I'
hOIlOl'ahiJi viro domino I1cnnallllo prcl'0sito s:lIIcfiIllO-
lIialinm in U('nc ct il'siu
couuelltui bUlla uostra "ide1i('et
\Vothf'lIcst. 'et Uothlillg eU1U proprietate, quam vir lIobilis
duminus lIimieus l\laglltJpolellsis I'I1IU COIISCIISU suortlm
hel'edtllll l'rn:o.imorulIl Hobis I]edit; I'CCOglloscilllUS c('iam.
nos rct'cpisse totaJitf'" ct c"-pedite a I'rpdi(10 I'reposito
f't sUO couuelltu (le ir sis bOllis l lro (Iualihet mm'ca
re,lllifUlllu X\'I1 mal'('as, ct. postea seeulldum conswe-
hulillem patrie nos onmes cf singuli, (pli ipsa bIlIla inre
l'hcodali telluimus ct qni hel'editar;o imc ius in ipsis
honis hahnilllUs, I'l'sillgllauilllus domino nostro karissimo
lu ,
......
>>>
148
dOJllino I1iurico l\langnopolensi ct :-'targal'densi, (lui
intuitu dei l't illterucutu Jltlstmrum Ine('ium prellicto
prl'posito UenclIsi ct ipsius COIlIlI'ntui CUJU ]If(lpl'ietatc
iJ)sa bOlla contulit cmu olllnihus distin('lionibus ,",uis et
1Il01cndinis construt.tis ct constl'ucndis ct {'mu muni iure,
llrout ecclcsie btlllis suis liLel'ius l'erfl'uUlltUI', sil'ut in
littl'ris eillsdem domini l\IallgnIJpulclIsis inde {'onfeetis
Jllcnius cOlltilll'tur; )lromisilllus e('iam hoc, si a1iquis
dicta bOlla illpf'tl'l'C \'oll1erit, (luol1 nos hoc (lishrigare
dcbclIlUS, s('rlll1l1um lJuoll postulaucl'it 01'''0 inris. 111
cuius rei testimonium sig i1lu m fl' a tri SilO S tri' d 0-
milli }Dtt'Ulantti )lrepositi ZWf'rillensis vna ('um
uostris sigi1lis IJI'(,sl'nlihus I'st appensnm. Datum et
actum Ghodl'huz in bona Iluinta fel'ia. anno Ilomini
moccco I"cptimo, pr{'sentilms del'icis et laycis fil]1'
dingllis.
Nach dt'm im I;rossherzogl. C;eh. u. Ualll't-Archh"e zu ScI.I\verin
befindlichen Ori
inale auf Pergament in cnrsivischer lUinllskel.
Es siml in die f:harte 4 I.j;cher zum Eillh:ingell "on Siegel-
hiiudern eingeschnitten; in den ersten heiden hangen rolhe
seidene Schniire mit den Siegeln des Propstes f!ttt::=
mann moU)an nnd des Ritters aIde" .ft!IoUtan t wie
sie Tdb, 11, Nr, I lind Tab. I, Nr,3 abgebildet sind; das
Siegt'1 des I)rol,stes lIermann ist \'ollstiindig erhalten; das
8uf Tab, I, Nr, 3 abgebildete Siegel des Uitlers Ulrich ist
zerbrocllen, und Ist von der Umschrift noch zu lesen:
. . VLRIO . . . . . ;\JO . . . . . ])J 1£11' . ,
In den heiden letzten Löchern scheinen gdr keine Siegel
gellangen zu haben.
...
>>>
149
I
NI'. LXII
/Jie GJ'lt!'en 'lJ(Jit /lolstein schliesseIt einen Friedelt
mit der Stadt LÜbeck.
D. 11. auf IIcr IIcrrcllliihre. 1307. Junii 1.
In dei 1J0millc
'\lIIell. Ghel'hartlus et Allo!fus, li'all'r,
ct \\'lIldemarus, filius eius, filii quoque Ilillrici, Ih'i
gratia Holsatie et Scowenbol'ch comites, Atlnlfus (]llOque
ct Johanne
cadcm {J;I'atia I1nllsatie et Stol'lllarie ('0-
mit es, "lIiucrsis Christi fi,lelihus, ad (IUOS prcsens s('ri)ltum
peruencrit., salutem in domino, Present.iuUl testimollio
I'ecop;no
cimus et CUllstare volumus v11iucrsi
, omncm
dis
elll iOIlt'1Il intel" 110S ct CO{I]It'I'atorcs l1os1 ros et con-
sulcs ac huq!;ellses ct COO[lel'atorcs ciuilatis LuLiccnsis
sie tCI'Ulinat.am esse totaliter t't. fillitalll. Tnrris cllim in
l'I'aUCIICIllItlIt[e, sila in IIIISscssione II0mini (;hcrhanli,
cOlnitis Hulsatie, I'UO cl ("uhcredlllll SUOI'lIm ]lomillc
[lerlllaJll'hit a ]H'o
imo iesto lIatiuitatis bcali Johallllis
baptistc pcr quatuor allIlos imm,'diatc sC(lut'ntl'S, (Iue
turris nec intra ]1('1' 1''1.11'3 (Iuatuur UlUl'OS eius ali{luibus
stwl'turis ligneis ;mt. h,[,itleis rcfit-ietm aut ememlabit.m,
sed i11 co sIal u dis)losiliouil' pos1oitlchilltl', Sil'Ut iIla 1 1 1'1'-
manet ill prcsellti; scd talllcn e
tl'a UlUl'mn ipsius turris
in duahlls trahihui e"tra [lrolt'lIsis ,na tallt ullll11o,lo
cloaea eUln "lIa seue ad l'aI'tcm ctlifil'ahit tll' at{lliJonis j
hel' etiaUl t.UtTis tignis sursullI crcetis nun t('gclur, muri
hUl'erius non c00l'ericnhll'. sctl intra ttll'l'im )lcr UludulII
duorulll ahsil]um ml muros redillalol'lItll tel'lmn cam
illhahitanlilms edificabittll" (1111111 allue' pluuiales 111'1' ("a-
nale )lositum in IlIc(lio cll',lucalllur. I
difieia (Iudibet
, I
I
........
>>>
läO
eil't'a tUl'l'im
andem construefa tollenhn, fossata (Iue-
libet. illlplt
buntur, in quo statu tUl'I'is l'a,lem rliclis quatuor
:muis dUl'antibus l,ermanebit, se,1 introitus et exitus huius
turris erit per ostium, uon hahens ali(luelll (loutcm, (Iui
veJbruege llUHcullatur; sie (Iuidem erit, nisi prim; ('Uram
im('el'atore vel Uomanorum rege causa fucrit termillata,
et tUllt' huris iu eo stahl mallcbit, "ieut illfm repcrilur.
}:t (Iuoni:nll illter JlOS ex parte vlla cl coosules et bur-
gell ses ex altcra est deCCL)tatio, ('ui parti huris cadem
de iure deheat attiuere, sie est diffinitum, quo,1 sU]ler
hac ('al
sa dietus dominus Gherbardus comes, suo f't
Hosh'o 110mine, coram gloriosi..simo domino Alberto,
Homallorum re
e, eum aliquibus consulihus I"ubicensibus,
plc-nulIt malldatulll habentibus, cOlllparcbit, et ('ui parti
tllllC ibi turl'is cadem fucrit adiutlicata, ilIa (!ars cam
lihere [lossillcbit, et tuue eam inf1'a, sicllt ci I'laeet,
COlIstruet subtl'cto, et tune foras, rU)ltlll'as, fraeturas ('t
d..suras ipsiu'ö emeIHlabit, et ('am sine cOJlfortatioJle
aliqua r.-.cta foriuseeus possi,lebit, P.'cll'l'l'a :1II11:'(luam
!-oie i[ll-oe domillus Gherhm'dns eomcs ('(lI'am imperatore
vel re
e comparcat, dieli COIlSII(('S ordillabllnt, (Iuoll ipse
('omes tic :ul comparf'lIdum ('oram rf'g-e ab ipso rf'ge
citetnr, sieut per regern f'itari tales ('omill'8 cOlIsueverullt;
(Jni rex: si, (I"od absit, interim 11(' medio fnerit cuocatus,
f'xspectabitur eius 8Ucccssor, vt coram iIIo coulh'mato
et in potestatis pleuitudilll' constil.uto, ad eius eitatioJlem
rli('hllll llegOt'ium infra (Iuatuol' atUlOS modo simili ter-
minetllJ', cuo]utis autem quatnor aunis, si easu (luot'lmque
contil/
ellte sie ('ausa, cUJ'am rcge Uomallol'llm ntln fUf'rit
terminata, ill tali ca
u post dictos (Iualuor allno
COIJU'S
Gherhardus, suo et uostl'O llolUilll', ipsam tUfl'im "'uh
....
>>>
151
I
elido tecto (Iecliuo, vuum ('analc tCIIClltc, eoustruet,
prout !-mo eommollo 1I0uel'it e"petlil'e, et ni(.hilomiuus
eonsules tune eausam, eitatiouc facta, cormn IJicto I'ege
pI'OSe({llcutur, et si tUlIe eiuitati huris eallem adimlieala
fuel'it, f;Uml'tus ellificiorum eius nou solueut,
ed prout
eompcrta fuerit, debet expedite ct vohmtarie eon-
I'u1ihus I're:-,cnlari. Si I'reterea dictus comefo; Ghel'-
h1mlus, (Iuo(l ahsit, infra prefatos aJmos cl tempora
,leeesscrit, l)Cr eius obitum ipsi consules, eUln tune non
stet pel' eos, in .Iictis annis essc ne
leeti non .lebent;
si IJrclerea eonsules incusantur, (Iuoll in citat ione l't
cau
e )ll"Oseeutiouc fuerint negligentes, de eis, eUln re-
(Juisit i fueriJlt, se e:-..illlent duorum eonsulum iuramento.
Ve turri \"ero f'el'edicta est generalitcr ohscruamlum,
quod ipsa s('lIIper sula stabil et permauebit, uec circa
eam fient pel'l'etuo fossata, mnrns, sel'es, )llaul'e scu
ali(luo,1 genus fOl.talicii, Hee etialll \"m'ltHlJU (le ea nohis
aut lIostris homillihus, ciuihu... quoque Luhict'lIsibus aut
aliis ihidem l'0rtum intl'antibus aut exeuntibus vel
moram facientihus (lampnum, BTaualllen vcl mol
stia
inferelltUl'. Insula Priwalk acl communc,., \"sus iaeebit.
",i cut habitum est hadeuus, dOllec per insticiam, termi-
netur, eui ad conununes ",.,.IS tl(.beat auiuere. Umgen-;es
etiam Lubicellses seml'er eo totali loeo, (Ini bolwerk
dicitur, ad eonstrul'lltlum ibi sigllum in ('0 101'0, vbi
eonsuetum fuit ab :lIlti'luo, pro vtilitate nauiulll intrantium
et ex('untinm lihl're l'erf'1'uentlU'. Omn('s etiam f'trl}cturl'
in Priwalk, in Oel,'slo et in Dartzowe ratiOlie dissensioni1'4
l'resentis instamate funditus destruelltur, Jll'C eil' cetcro
resullleutul'. Qui1ihet. de suis bouis, possessionibu s .
Iods ac re(]ditibus ammoti atl ea libere l'eUf'rtelltur pt
.....
>>>
]
j2
"1:0. c:\l'cdite,
icut \ulIjuam cam tCIIUt'l"tlUt, commodius
IIerfruclltur. Nos etiam eomites a,' 1I0biles (lomilli,
Jlinrieus l\laguol'oleusis et Nieholaus de 'rede, J'I'iui-
l('gia ct 'I)uelihct iustl'lllueuta llalcJltia, (Iue \'cI IIOS \ cl
il'si domiul 1'1, omuium UOSI"OI'um auleeeSSOl'es ei uitat i
1'1, ('illibus Luhieellsihus cOlltulisse dillOsl'inulI', iu co
vif!;ol'e Jlleuius Sel'Uablwtur, sieut in eorum 1'(','il'luris
cXl'l'esslUu llcr singu]a l"cperitur. Oumes iu ]Jae gw
rl'a
vtrohilJue susl'icioue \ d actu l'ompl'eheu:o.i iu hiis I'al'('
cl eoucoI',]ja SUllt iucIusi; (Iuilihct cliam C:\ oJlllli llarlp
iu (juolihet iUl'c suo, si,'ut .1IIte gwcnam fucraut, :-;ic ct
]Iost gwcrram liLere ill eo de ('etero l'crmaucbullt,
CUIU pr('mis
is articulis et COI'lIlIl]em ohsel'U:1utia ]Iiur
1'1, illde fideJitel' habilul'a, (Iuiclluill tcmpol'e f!;werre e,:
vh',ulue pal't.e atteml'tatum et filClum .':-.t, per I'rescuks
1'Iacitalioues tamljuam nOIl commissum sit sei1atum I'el'-
petuo el finilum. Super )lremissis omnihus lirmitel' OhSC1'-
lIlIulis ('1, stabiliter IIrolllisimlls dala tide, co IlII' rom i t-
telllibu8 lIobiSCUIll duta fide l1"hi1ihus dOIllinis
lIinricu l\Iagnopoleusi cf l'iieholao elf \\Tt'l'le
nuu m iJ i t i h U s infra sCl'il,tis, scilicct dom i 11 i s: lJhil-
11'\10 de llo('wo]de, Voh'mlo ele Zwle, IliIdc1o\'u 11('
BWl'tul'l'c, Dhitlcvo Lupo, Sifl'ido de Gicowe, Thit]e\ 0
ßI/th, .Emckoue Hake, V 01.... tI " 8tl'lI, Iliuri('o de Uic-
Jikestorpe, .Jobaulle dc l:euJluw(', Hmtwico dc IIllmmer
-
hUII.., I1ermarmo dc Lasbekc, llcl"lo]elo eil' Ueullowe,
()Hollc ele Golellbekf', Ottouc Sl'lilh, EmekoJlc tle Um's-
beke. Thitbcfllo dc Ilti, Hilll'ieu dc Uaztol"pe, Reymal'O
tlc Hpzce, Echardo d(. lJhol'llc, l\Jmljual'du dc 1.0.
j1l'ttltt1CO moIttan, 1JeilllHw tle Stmlcudol'llt'.
Ilodlal'flo tlt' Ouilzo\\,('. U(l
eJl(la]. "'II),lenlill'U
('OZCJl.
,..
>>>
153
.f
lhatIllC dc l\lolendillo, Johatllle PI'I.'JI, Oll'ieu Ual'JleC\lWC,
'l'I.':o,,.;cmal'o, G[,']ulwnc, COllnulo Vns, Johallllc de (;utzc-
('owe, llertol(lo de ()stell, lIelll1ol,lo dc Plesse, .Johallnc
Ilc Plote" .Johmlllt' de l'ulllin, Uano tle l\lct7.ihcke, Ludcro
de (;anL;OWC ct JohaJlIlc 8tol'lll. In test illlullium \'1.'1'0
omniulll l'rclllissoJ'UIU sigilla Jlostl'a IIl'C:scl1lihns SUllt
appell.';a ct domiuomm Iliurici l\Iaöll0l'0lclIsis ct .l\idllJh\i
dc \Verle I'rcdictol'Um. Datum ct actum allno dOlllilli
1\10, ('CC". fl'ptimo in (;odemanllcshus, (Iuiuta 1'Cl'ia post
Urhani.
Nach eineIII, im SI.uJt-AI'l'hive Zll Liiheck belindlichen Vidilllll!o
des Königs Eril-h I\lenved VOll Ulinemark '-0111 2J. Sept.
1307 ill zwei AlIsf.'r'!;uu
I'U, \'OU deneu die eine lIIit .Ielll
/;ruoscn köni/;Ih-hen :iieg..J 111111 Ilücksiegel, die andere mit
d.'m J..lduem Sie;;el verseheu is., lIIit dieser Tl'anssumirungs-
I,'ol'lllel:
Omnibus, ...1 II"OS l,resens scripllllu I'emenerit, Ericu8,
dei gratia UauorulII SlalorulII'l"e rex, lIestonie dux,
salu,em in domiuo sellll,i'ernam. Tenore I,resen.illm
r.'cognosdnllls l",hJicc prol!'s,an'e!'!, IIOS ,'iotisse ac andi-
uisse I'rillile ö iulII coufectlllll !ooupel' composilione facta
iulel' nobilcs Ilolllit,os cOlllites 1I0lsatie ex una ct con-
,mles ac \'UiIlCfI,ilalelll cillita.is Luhiceusis parte e... altera,
uon aholi'ulll, non rasnm, nec \'iciatlllll alhluatenus iu
hoc \'el-ha: (I'ol;;t die vor
tehende Urkllnde). ])"tUIIl
lIelzinghebur;;h 8nno dominDloCCCoVUo, I\la.hei apostoli,
sub sigillo lIostro.
Gedruckt in\. "Abdruck der das Recbt der freien Städte
"Lübeck ulId Halllburg auf Vorldaul.'r des zollrre(l.'u Transit.
"Vel'kehres zwischen heiden Stiidten dunh das bols.eillisdle
Gehiet Le,reffenden Urklluden. I 83S, " s, :17. - Eiu .\uszu
;ndl,t sich alldl lIui.f,'ld Uaumarckis Uigis Kl'Onirke, I.
I', :J:n, wo die lTl"kumle das Da'"1II hat: "Dalum in (;ode-
"mallS Hosl,ilals huse 1307, 5 I'eria IltiS! Urb.mi". - (
ode-
manslllls ist die Herrcllliihrc an der Tra\'e bei Liibef'k,
--
>>>
154
NI', LXIII.
Dm' FÜrst /1eim'iclt lJon lJlcklenlnll'U besfiiliut
tier ...\'ladl Sle'l'JlbcJ'U das pm'Cltimsche Rultt,
','el'kauft tlerselbc1t de" 1/of DümelO1lJ ullll
das IJm'f LukO'lv zw' Slatlt{eldmark und
zu ]Jflrdtimisr!tem Beritt will '1'f'1'sichf'1't ikr
tlie '1'eltl. am S(Je L"kollJ, die IYarno'lv an
deu Stlullure1lzert bis ZII1Jt lJlillclstru1Jl U'lld
die /dei71.C Pischerei auf den Seen llltlldell
lind lrllsl'l'olv.
D, d. Stcl'lIherg. 1309. I'\,br. 2-1.
111 nomine domini £\men. I rinri('us dei grada 1\Iidtel-
burgclIsis t.t St3l'gardic IlomillUS olllllihus 1'f('sclI('ia uisnris
SCII audituris
alutem in eu, (Ini muui um est uCI'a sa] us.
Cum IIInuia pl'iuiJegia nostrorum eOllslllum ct vlliucrsi-
tatis ciuium in Stcrm.bergllc Iler ciuilatis inceJltlium sillt
I.'r('mata, hillc est (Iuoll t('lIore IlI'esc/ll'ium puhli('c recog-
nos('illlus et vniucI'sis, fam )losfcris, quam ]Iresentibu
;
uo]umus esse Jlot.um, (1lIod maluro ct l'\allO uostrorum
se('rctorulIl ducti cOJlsilio IH'l'flietis ciuibus lIo!ooh'is
in Sterneberghe Hohis (liJectis lledimu-. ct bcnil;JlC dimi-
siums iudil'ium, (!'lOd in theuff)uico Pal'('llimflH's Uegbt
(1ieitU!', ca Jiberlatc et usufructu, (IUcma(lmOllulll ipsum
iudicium a nostri
progcJlitorihlls liherius habuerunt, it..
uitlclicet quod de omnihus exccssihus, (]ui ill ipsa ciui-
tate Sterueberghc seu in call1po ciuitatis coutillgunt,
consu]es toHeut tercialll partem ct nos seu nostri beredes
reliquas duas llartes. Recognoscimus insuper, (luod
>>>
1 5 !'i
I'l'edietis ciuibu
iusto empdunis titulu ucndidimus pro
mille marcis d('uariorum slauicalium Ilobis iutegmlitcl'
l'ersoll1lis ('urialll Jlostram Domelowc suh cOllem iure,
(l uo ,1 Parcbillunes Ucght dicitur, appollentes il'sam eampo
eiuitatis eum agl'is cubis et illcultis, ligllis ct rubetis ct
eum illteg"o fluuio l\Iiltlcllitze dicto, (Iui comlllodo sena-
toribus ct lIulli alteri llertinct, cuius cgressus est dc
stagllO UaduUl et in aquam \Varnowe terminatur: haue
(Iuidem euriam eum agro sub omni proprictate ct libel'-'
tate eis ucnt1itlimus et vuiuersaliter emu omui tlistinctionc
I;ua, (Iuellladmoclum Jlobis et Jlostris I'ro
euitoribll" libc-
I'ius Jlcrtinebat. Ceterum recognoscimus, quod ipsis
ciuibus in Ste1'llcberghe uemlidimus l)ro quafuor mi11ibllS
marcis dCllariOl'um slauicalium nobis illte
raliter perso-
lutis ef sub eodcm illl'e, (Iuod Parehimmes lteght dieitur,
uillalll Lukowe dictam, illcorpOl'antcs ipsam campo ciui-
tatis, "mn muni l'rnprietate et ]ibcrtatc, CUlU agris eubis
t't im'ubis, lignis et rubetis et vuiucrsalitcl' CUIII ollwibllS
suis sl'ecificaciollihus, (luCma,lmouum ab antiquo iat'uit,
sfaguis duntaxat. exclusis, quc uubis ct nostris heredibus
resel'uamus. . Preterea retent..umlum stagIli Lucowe,
t helltolli,'e ZaraJl (lictum, est llredictorum eiuiulII, ita
lIitlc1ieet (Iuod nos iHUlI proe,lificare non pussumus, nee
debcmus. "bi uero mete et fines camporum ciuitatis
aquam \\Tarnowc attiugunt, ibi :111 mellium f1l1llliuis,
thcutonicL' to midstrome, erit (listinctio eiuium predictorum.
Detlimus iJlsupcr llre(lictis ciuibus in Stcrneberghe omnelu
libertatem in a4uis et !ootagnis Raclum et \V ozstruwe dietis,
(I,wm a uostris progcllitoribns hahucrunt, ita lIitlc1ieet
(Iuod etuu hamis seu minutis I'etibus, teutollice wOf)melte
et stokclIl'Ue (lietis. in cisdeIß stagllis piSC6& callere
>>>
-156
l'utl'l'IIlIt licite et se('ure. Vt ,lUtt'lU h('c rata ct incun-
unlsa l'el'l'etuis t.clII(lOI'ilJus l'erscuerent, lu'cM'ntcm li1t.eram
ipsis tledimus lIosb'i sigilli llIullimine fil'lIlitel' I'ohoralalll.
Tc
tes Iiount milites et secretarii Jlostri: Juhallncs
dc Ct'I'n)lI, COlll'adus 111' ('I'('IIIOn, Uauu de 'Vozstcn,
. J\lm'(lnar,lus tle Loo, IIt'yno de :-;tI'a!t'ndor(l(', Ekb,lI'tlus
111' Quitzowe, .Johalllll'S :-:tlll'm, .JohallJlcs Uozendaal.
Helmnltlus I't Uf'imarus fl'Mrcs dc Plc!Sse, Hermmlllus
dc Mod('nt)n, jFritJtt'tCUfS et 'Vh'inKfS fratres
moltf"an ,I i ct i, CUlII'adus de Lli, Ullu de LlJ, .Johanlles
n"IThane, JJ"I'lIIaIllIUS de Ol'lzen lUarscbalcu
uostCI',
('U/II aJiis lide tligllis. jJntum 8tcrnebergbc CllJlIII domiui
m"('cco UUJlO, jn die l\lathie CI]lOstUJi.
(;t'drueJ..t in Sch,'öders 1
, 1\1. I, S, !Jm'; mehrere Fehler In
diesem AL.lrucl.,e sind nach alten Ah!\chrifrt'n \'erbessert.
Ha:. Original ist im dl'eissi;:jHllI'igen Kriege n
l'lIIudert,
NI'. LXIV.
IJet' FÜ1'st IltJim'idt von lJIcMenlmrg srhenkt di'l'
Stallt (;((([eflllsrk llas Dort' Zrot:milt zur Statlt-
leltllJlllrJ.' zu IÜhiscltem Rechte.
D. d. 8t.emlJerg, 130H. l\I,irz 12.
In Jlomille domilli \mell. lll'lIricus dei gmcia
ßlichelburgclIsis ct Stm'gardensis dominus. Omllibus
IlJ'csellcia visUl'is seu auditUl'is saluteUl in co, (Iui cst
omnium vera salus. Hecognoscimus ct tCllol'e I'rcscnciulU
tnm (lo!ooteris, (Iuam l"'eselllibus volulllus eSlioe lIotum,
(Iuod maluro l.t sanD nostrol'UIII sccrel,ornm et
n (1 cl in IU d 11 C ti co n si] i ° dte ct racioJlaLi1itcl' vcmli-
dimuloo fideJibus lIostl'is diJectis cOlIsu]ibus et vlliuersitafi
l
>>>
157
('lUlUm in t;Odl'buz ,mam ZWf'lllill l1irtam }lI'O Iri!m
millibus mal'cis I't I'ic'l'clltis mar(.is tJl'lIariorum s]aui-
calilllll lIolJis inll'gralitl'r l'el'soll1tis ('11m omJli pr0l'l'il'lall'
I't lihl'I'tatl' et suh iudi('io Luhi('l'Jlsi, (JIll'malhnodum a
nosh'is Jlrop;l'uitorihu
i1hul lihel'ills hahul'l'IIJlt, in('ol'-
)lIII':lIIle:- (.t appolll'utl'S t':1m caml'0 einilalis G..l1l'hIlZ,
rllm agris l'ull is I't ill('II 11 is. ]w:ttis, Il(lsrllis, Jignis I't
ruhetis, {'um 3I1"is aIIIWI'l\1lHJne 111'(,I\I'sihIlS, pis{'ihlls {.t
piscallll'is I't UJliUel'sa]ilt:I' emu OJllui 11istiJlctionc I't.
, s)Jcl'ifil'atiolll' SlIa, qllcmal1modllm ah antilluo iaellit, ila
llideJicl't quoll ah onllli impl'tieiOJ1I' pel'SOllarllm, lam
sJlirilllaliulll, (,,13m sel'lI]:u'ium, ipsis ('iuihus dishrigare,
telllOlli('e VJllw"fI'n, dl')lt'bimus cl. I.cncbimur uillam SlI-
I,erius clI3rralam. Pos:'ollnt I'liam ]'rl'llicti ('i1ws quinqul'
uel s('" mansoo.; ah eorum cinitale lIimium 11islantes, si
ipsis )llaclIl'I'il, suh ea(lem propl'ietat(' I't lihel'late locare
quihusdam I'olonis ct I'IIslil'is :111 l'ol('Jll1nm, a Iluihll
- n('c nos, Jlee lIostri ]wl'clll's potprullt. 1'i1'1I 111'1...hllnl ali-
cJ1wlitl'I' IH'p('ari;ml e)o.torqll('re, Yt. alltl'm nOstra Ipgitima
ef. l'arionahili
1H'Jldi('io rata (.t. illronUII]sa l1l'rpf'tuis
Icnt)lOf'ihlls 1'f'I'SI'IlCrct, )I,'c':-I'nt('m liUeram sihi d('tlimus
lIostl'i sigi1li mUJlimine fil'luitcr rohorat am. '1' I' S t I' S SUJlt:
JobalJ1l1':- df' Ccrllill, COl1l'adns df' f'r(')lIOIl. Uavo de
\VOZSIPJl, l\Iar'JItal'dns de Lo, Hf'iuo dp Strall'ndorp;
$t'itJericufJ et 'tJ(l'iCUfS fratres ßtOU!lUt di(.ti,
JohauJle:- Hnsclltla] ct J [c,lmollllls fratres dl' PlesscJl,
milifl's et secrptarii no:-tri, cmu a]iis fj,lf' dignis.
Datae Sterncbcrghe aJlno domiJli mo crc o JlOJlO, in
die Gr('gorii papc.
Nach dem Originale im Stadt- Archive 7.11 Gadebu,;ch getlrllcL.I
in Hlldlolfs Ur!.::. Lief. Ne. LXXXIII-
>>>
lö8
NI'. LXV.
Dn' FÜrst lfpinridt .,'on IIIeklenfn17'g ''''r7'sprirht
dem [{loslel' Ilell.1la, 1'on desscn CÜlcl'lt.in
Ro1't1l1lflgc71 nieltl mehr Rede, als .,J01t (] Hufen
('rhl'bl'll zu lassen.
D. d. (
atlebusch. 13()1J. April
1.
In nomine domini Amen. Nos IIimicus .l\Iiehdpn,
hu.rr,eu!Öois dominu", ef Stargar(lie prcsl'ucium tenorc
rl'('oguoscimus et COllstare volulUus vnillprsis, tarn pl'e-
sentibus, (Iuam fUluris, (1lIod iu Louis salll,timonia]illlu
in Ueuc dietis ßuuenh0l'h tollere I'0terimus prceariam
tautnmmo,lo dc 'wO{ mansis et non de ]lllII'ihus, eciam
f;i (o('a lignorum, Ili(.ta teutboni('c holtstedc, que (Iui,lf'ffi
bOllis eisdt'lIl adial'ent, llcr agriclI1turam relligantur in
man:o.os, nOll tamcn occasione il1ol'um lIlanSllrUIIl noua-
Jium amp1iorem l'rpcariam, ut l)retactum est, habebimll"
in !lonis pl"('fatis in perl"'tuum, nisi solnmmo,hJ dl' SI'"\':
mansis; dimisimus enim l'rcnominate ecdcsie, ob sJll'm
rctt'ibuciouis diuiue, qlliC()llitl uoftis aut nostris 8nC('I'S-
sorihus ill Jlcrpetuum de huiuSlIlodi lllaIl!Sis l10ualiLus
J,"s",et dl'l'iuari Jlominc pr(,c3l'ie, resernata nohi,., ('on-
;ucta precaria sex mausorum. Vt autelll ]1('C uostra
dlluacio
iuc dimissio suecesiui., tempol'ibns )lel'!Scueret
inullutabilio,;, pl'esens scriphlIu jnde cOllfcl'twu dedimuI
cill('IU P('('1I'sie Jlominihus tl'
tium ef sip;iJli nostri appen-
"iolle fil'Jniter 1'0bol"atulII. Te s t p s sunt: grt'btt.'icus
;ßtOUfSaU, QDlricus $MoUfSau, lIerlllanuU!; dc ()dzell,
lIinri(
us de Gustekowe, HII1tl'J U.e Eke1euvordc, militt's;
J.ullolfus Hel'l'mau et Arnolllus Klinglcubergh, ('iucs in
l
>>>
um
{;oc1ebuz, et (Iuam I'lm'('s nlii filll'digni. Datum Goc1ebuz
mmo tlomini m o ecco lIono, fCl'ia secullda ante ft'slmn
ht'ati .i\I;U'C'i ewangdislt'.
Nach clem Ori;inale jm (:rossherzogl. Geh, lind IJalllll-Archit'e
zn S"'lwPrill IIlIf Pergament in einer schönen I\linllskd.
An einem I)ergamenlslreifen Ir;in;;t .Ies Fiirslcn Heinrich
Sit'
eI. nas t;nl BIIIII'nhol,h (jI'17.1 Bllnnhagell) hiess norh
im .I, U:!ti ",lai rlo,"!' 10 deme Hoonh0l'he". ()ilSS IlIlIIcn-
hOllh das jptzige Bonnhdgen "ei, leidet "eineIl Zweifel, cla
es in eitll'm ßegislel' \'lIm .I. Hi23 hcissl: "Buncuho\'e zn
Um:in, dilrilnf nun "in l\Ieipr wohneI" ; denn ßoxin greuzt
IIn Bonnha!;t'ß,
r. LXVI.
Der FÜr,rt lIeinrich '/'011 jJlcklenburg '1Je1'/piht I/r'll
Rl'iitll'l'll IIlId fTeffe1'1l .1Jlolt::an die GÜter Tör-
bel'n und Zelmu'n, zm. !/esammten Hand IIml
zu deml-lt'l'lttr, 'Jvelcltes tier Fii7-st an drnselbell
besitzt.
D. cl. Sterulu'rg. I ;\Ofl.
lai 11.
In nnmine c10mini AmeII. Nos Ilinrirus .lei graein
1\li('helt'nhl1r
ellsis dominus f't SlaJ'gm'(lie )lresellciußl
tenore recognos('inl1ls \'lIiuel'sis, quod c1i1cdis IInhis
.lomino
Crmn1tno IHl'l'osito ZwcrillclIsis 1"'-
desil',
It'ico, J5crnartJo cf
i1trtco, miJitihus,
et iLutJdtittO, famulo, .riet is ;ßt10ItfSlIU, "t cllrmn
vel'is hel'ec1ibus, mnhns "illas Tor!,cren et Tzeme, in
tCl're IIPstra (;odchussc sitas, Ulauu cOlliuucta cl rum
omnibus iuribus, fruclihus, I'I.,lrlitibw", libertatibni, et
vtilitatilllL!', quibus nos boua J10stra in tenis lIostl'is
>>>
160
hahemus I't. l,ossidemus conflllimus et presentibns ill
literis eonf"rimus, nic1.il lIohis ollmino in l'islll'lIl niHis
reSI'I'uantes. Ne autemali.luaoblillioeontrahall(.no:o.tl.llll
oJlal'i(Jnelll rite faclam ill SUC('I'SSU tt'mpm'is oriatur,
pr(,sl'lIs Sf'l'il'tUIll ipsis dedimlls testium lIominihus ('I
sigilli lIlunimine I'ohoratmu. Testes JlIIillS sunt miIites
et sel'retarii 1I0sh'i: .Johmmes dl' Ccruyn, COIII'atlll8 de
Crel1l0ll, Rallo de '\-T ozsten, l\Jal'lluardns dl' Lo, Eghardus
(lf' Quitsllwe, IJ..yno de StmJt'ntlorp, IIf'rmallllUs dc
l\Jodl'nt) n, .Johanncs Hnsl'lI,lal, IIelmoltlus de (»]esst',
.Johamles Stürm ef Iluam pltues alii fi,le digni. Datum
o 0
Stcrucbel'gh mlllo domini m. CCC). 110110, in domini I'"
post asrell!ooillllem domini.
Nach dl'm Ori;;inale im Grossllerzol(l, Geh. UUlI lJaupt-Al'l'hh'e
zu Schwerin, geschrieben auf I)ergament in einer kleilJ('n
l\linuskel. Angehiingt ist eiu Iergalllf'ntslreifen, \'on oII'm
das Siegpl ganz abgefallen ist.
NI'. LXVII
Dn Fiil'St Hein1'idt 'von lJleldcnbu1'!I lInd s('Üt
V0!lt, tle1' Riller I/eim'jr/t lJIoll::an, fm'denl
einige 'j'o.vf'If'kc'j' lJii1'!/f''j', dj" im Lande I{altlde}t
geraubt Iwbl'JI, zur f7f'1'anlJVo1'tu1l!l nach Nell-
KahMt'n.
D. d. Kllmmerow. 130!'. JUllii 9.
] I. dei gracia dominus 1\I;lgnopo]clIsis J11'(')10)1 I't
J!!. J1l!toUtan miles, aduocatus eius(lc;lI, hOJ1o-
rabi1ibus uiris I't discretis Ilomillis ron:o.ulibus I't ('ommnni
cillifati Huzstoch hone uolulltatis afle(,tllm cum sillcl'ra
l
>>>
161
I
flilectiolle. DiscrecioJlem llestram crc,limus non latere,
quod ([uidam de ciuibus uestris terra m nostram Kalant
nOl'turno tempo re dormiellte vulgo imlcbite et contra
iusticiam spoJiarunt et nibilominus adhuc in ciuitatc
uestra I'emancllt paciliec et ([uiete. Quare honestatem
uestram affectuosius requirimus et rogamus, quatel1Us
pre(lictos spoIiatores Ile ciuitate uestra dimittatis, non
eos am)llius detinentes, aliolJuill iusticia e"igente oportet,
vt uos ulla eadem sentenda et lll'oscriptionc illuoluamini
emu IH'efatis I'aptoribus et conplicibus eorundcm; intel-
leximus eJlim, qUOll sepedictam spoliacionem confessi
Bunt et com)losiciOJwlU SUIICI' ea emu quodam mi1ite
inierunt. Ne uero uideamur l)el'peram tigere ct proni
esse arl cOIHlempnam]um, omnibus se e:\.cusare et pur-
gare uolentibus terrninum et diem "tatuimus iu Noua
Kala1lt Vam feriam uel crastinum sancti Um'nabe apostoli,
fluibus eciam firmum ducatum Pl'esentibus concedimus
]Iro muni uiolcJlcia seu ty,'mmide, (lummodo ius suum
stellt ct quicquicl iuris rigor clec1arauerit raciantur; et
hune flucatum confC'rimus pro omnibus, (Jui nostris
astricti sunt henel'lac'it.is et mamlatis et Cllli pro nobis
quispiam facieuclum duxel'int scu eciam dimittendum.
Sigillo aduocati nostri J!!. mOUtan militis ct
fr at ru m nostrornm vtimur ista vi ce. Datum Cummerowe
ßnno clomini 1\1° CCco IXo, fcria lIa, die sanctorum
Primi ct Feliciani.
Original auf Pergament Im Stadt. Archive zu Ro
tock, ohne
Siegel. Gedruckt in Scbröter Sl'ecimen dilllomatarll Ro-
Ittochiensis, 1826, p. XV, Nr. XI.
von l\Ialtzallnlche Urk.
amllll. I,
11
>>>
162
Nr. LXVIII,
Der FÜ1'St /Jrim'irh 1'011 J11e!rlf'ulJll1'f/ 1'l'1'!rflllft
dem Kloste1' Darf/mI (las Eif/f'ntltllmS1'ecltl
an 15 IIIIfen im Dmj'e Damm uud "1'C1'siclw1.t
demselbcJl 'Ilmmtekl' d('l/, Besitz des Eigen-
thllmsrf'('!ttes alt dem gan::en Dorft' J)amm.
n. d. Stl'l'I1hl'r
. J 309. J uJii H.
JlillJ'ieus dci gl'acia l\JycheJbUl'
ensis I't St;trgardil'
domillus 'lIiUf'l'sis christi fiddihus hal!(' IiUcml1l visUI'is
salutl'ßI in domino. N ouel'itis, q uut! uns, r('('('1'11I 1'011-
I)etellti restaJlI'o, ad valol'em ,-ideliect ePlltum lIlaI'Cal'Um
-;laui('aliulII, 11cdimus mOHastl'I'io D;u'gullcllsi I't fmtribus
illilii iu
itel' aCQ r...mulalltibus et famulatUl'is III'OI)('iplalt'lIl
quindecim mall
"rllm in "illa Dam,
ila iu:\.ta Ka]aut,
ad uos speeialiter pel'tinl'lItiulII. cum suorum distincliolle
l,el'minOl'UlII ill siluis, lIemol'iLus, Inatis, pascuis, sta
ni.;.
aquis ct alluarulll decllt'sihus, emu 011111 i vt ilitatf' 1'1
ti'uctu, iuditio ct iure, quo ('etera bOlla sua ill dOlllillio
nostro "ita )lossidellt, iUl'e )lel'petuo libcre cf Ilnietc
JlOSSillellllalll, ct ita ut litCl'a1ll )latentelll pall'ui nOstri
karissilll
,-i,limus ct aUlliuimus, vi
lcJiect domilli l\:Y('lIlai
de \V crle, tucillS ",ille f'oupradictc Ill'IIl,,'jt'tatcm [lussidcJ1t
paciJice et (lIliete. Testes horul1l stint: Jollaunes dc
('Cruill, Cuuradus de ('rcmou, Rauo de \Vozsten, 1\[3f-
(Iuarclus de Lo, H(') no de Stra]('1I(]01')11', .Johanucs
Rosendal cll' Plcsse, Clr)lricus
t J!1ittricufS fr air e"
Ilicti molttaU, ru
aJiis fi(ledignis, In ('uius rci
testillllllliulII nostl'lllll sigil111m I'reseut ibus du ,illlIlS ap)lo-
ueudllßl. DalulII Stcl'J1ebel'ghe anno domini 1.\10 ('('Co
nono, ill OClaua a)1ostoloml1l Petri et Pauli.
...
>>>
163
;\arh dt'rn :lIIf Pergarnent in l\linuskel gl'sclll'ielJenen Originale
irn Grossherzogl. Geh. lind Haupt - Archive zu Sdl\\'eriu.
'\n rothl'n linnenen J.'äden hängt des .,'ilrslen lIeinrkh
Sie
I'1.
NI'. LXIX.
nic Knappen F/cinridt und IJe'l'1nanll 'Von Benzin
'l}l}Jclli1'en in ,lnn Streitc mit dcm Kloster
Re/tllfl Übcr das ,,'olle Recht an 2 /lufen in
Bcnziu von dcm Ul'lheile des '1ncklrnbll'l'fliscltlm
1l0/'flc'J'idllcs an tUt' IJc'I'ZOfll' .Jolulnu und
Bi'iclt '1)on Sacltsrn - Lauenbm'fI.
H. d. Wi
llIar. (l:1utt). Ut.(" 7,
I
IlIustriblls l)J'illt'iJ)ibus Jolmnni I'f Erico, ducibus
Sa
ollie) ct {,OI'UUI vasaHis nC('IIOII oUlllilms, ad (IUO
I'J'Cl'iens st'l'il'tum l"'l'lU'lIcril, llinrieus rle r::lI s teeowe,
llolto dc Eke)ellwoJ'llp, l;o,ll.killus ct lIiuriclIs tle
Hulowe, lIIilites, ct Yit'1..o de Uulowe, finuu)us, serui-
tium. ('um llon llossillius ratione iniaccutli pro dcbitis
ol'elcllus ,"obis loqui, l'(.cognoseimus t('lIore })resclltium
protestamlo, (I uO(l i 11 I' r p sen t i a II 0 b i Ii s d 0 111 i n i
nostri, domini l\IagIlOI)oleIlSis, cf 8uorUIIl va-
sal]orulll, famuJis lIilll'ico ('t Ilprmallllo dt' llenciu
dictis ael hol' dtatis, llobis quoque astantibus et mu1ien-
tibus in ('stuario \Vismarie ill crastino sanet i
Nicolai, (Iuidam retbor Degbennartlus dichis e" parte
l'l'('posili ct sanetimonialium in Hene selltentiam cuiusdaUl.
iuris sccumlulll ius tel'l'c Uaccburgensis sibi tliffiniri
Ilctiit ill hce verba:
11*
>>>
164
In villa llenciu habet )ll'c)lositus ef. conucntus duos
m3T1soS lwf'ros, quos Jihere lmssederuut LXXa annis et
ultra CUßl Cl'nsu, derima, iudiciu cl omni iurc) in
l'aclem prop,'ietall' ef. ecc1csiastica ]ihertate, I)ua cf'tClis
hOllis suis ill Ilominio .i\Iagn0I'0ll'lIsi lihrl'ius fl'U1l11tur,
icut viua vllec J'ceognuI'eit cis i11uStl'is domiuus l\Iagno-
polensis lIinriclls m111ur ,iums et I'riuilrgium aui sui
domini Johannis, l)uOJltlmu domilli l\Iagnopo]ell/'iis, heate
memoril', l,lcllarie pro hat, I)ui cosflelll malIsos ]ihcl'e dCllit,
IIcc villa phll'e/'i halwt nJansos, (IUOI'1I1Il fel'C ml'cli-
I'tatem lmhet J
lIdekinus cl.. Lasheke milrs, I)ui fauet
l'1austro in Urne t1e muni iure suo I'X parte meflictatis ..ue.
Ue1ifluam mcdictaH'1Il f('re habent. Jlimieus ct 111'1'-
maJlnus de Hf'Jlcin ..rf'dirti.
1\lodo I)l1cro, utmm de iure communi totius tCrI'e
tluo mallsi prt'posih et sauetilllollialiulll tam lilu,'I'j, c'\.
I)uo iaccnt )I.H'tit-llla1'iter, \'lIf1i(IUC dispcl'si ct protl'lIf]clllc!oo
se per totum campum seu distillcliones ",,'i11e U,'nciJl,
",icut cetel'i mansi ihidem: 1)1II'ro igitul', all clicti fluo
mallsi, omllillo liheri ct talitel' iaccntl's, hal)(
rc d(.beaut
cque bonum ius in lignis, a(luis ct pa/'iehuis, sicut cetcri
mansi ibiiJem iael'ntes.
Deindl' lJillricus ct Hl'rmamm.. fi'alres dc ßl'lIcill
econuerso islam sentenciam sibi diffiniri pet i u('ruut,
vtrum de büuis eorum 11Cr..dit.ariig a]j(lui
se intromiltcre
po
it per a1icluam seutenciam, (Iuin (]('bcat. eos alloqui.
pt proeetlatur deindf' sieut ius e
t.
Uesponsum fuit ex I)arte I'l'epositi et rJaustri Uc-
nensis, I)I1Od de bOllis hercdital'iis ilJofUm df' Reuein
nichil diceretur, sed talltullllllodo dc duobus mausis
clauo;;tri RelwlI
is.
"'-
>>>
165
I
Iutcrl'ogati tune fnerunt i1Ii ,le Denein, vtrum contra
6tud ali(luid aliml tlicc('c vellcnt, Ipsi vero uichil aliud
in contrarium ,lh"crunt, setl }Jetinerunt sentcuciam sibi
diffilli('i caJldem, sicut l'rius, lIec dc bonis dotatis ali(luam
mentiollcm fcccl'unt, llCC umquam in iudicio tetigerunt,
Ilec eciam de aliquibus cmnpis ouer]mul dietis (l uie quam
di
eruut.
Tune ego Him'i..ns de Gustt'cowe miles illterl'Ogatus
(le selltcntiis, deliberalionem super hiis }Jctiui, et e
i('n..,
habita cum vasal1is il1ustris domini mci .Mag-
nopolellsi
" militibns et fa mulis dis('retio-
dbus quam plurimis, delihcratiolle longa et
matura, rcdii et. eoram (lomino meo .l\lagllopo-
1 ellS i (I r 0 tuIi seil t eil ci a IU talem, quam cretlimus
csse iustam:
quo,1 ,luo mansi claustri Ueue tam liberi et
taliter Ulltli(IUC iacclltcs l't'r t..tUIll call1l'um viJIe
UCllciu hahcre rlehent. in ligllis, aquis et l'a s dlUis
C(IUC bonIIm ius aliis mausis ibitlem, iuxta IlUlUe-
('um mallSOl'U1Il illl1'a eiustlcm vi1le tlistillctionem.
f'outra liane sententiam iIli de llenciu appclla-
Uel'lIlIt.
Nach d.'m Ori
inale Im (;rossherzogl. (;eh, lind lIaUI)t-.\rcbh'e
zn Srhwerin, allf Pergam..ut iu "in...' kleineu , feslen, ge-
driinglen J\linusJ..el. Eiugesdmitlen sillll 2 Llieher zu Siegeln.
In d('m ers,"u J.iingl an eiuem Pergamen,slr..if('u das Sie ge I
des Ritters $tfetJe
h:fJ .fl!IoJtfan, J.mlolfll Hrutlers, wie
es TalJ, I, N'.'. I alJgelJiltlet ist lIud auch .111 ..iner anllern
rehnallchen UrJ..uude d, d, 1293 fer. IV I'ollt Quasimod.
NI', X
XVI hiingt: schilMürmig, mit einem 'Veinstorkc
011111' Uasen\"üpfe uud mit der lTmschrift:
+ S' . 1'(H}{(DUIUOI . 1\1 . . Z'T{
, .l\IIU(T)IS.
Ohne Zweifel war, nach Iler ltIossen Allh;iu
lIng deI'
iegels zu urtheilen, der R i CI I' r jfdttJtrfcb moJt.an
>>>
166
l\Ilt
lIed des Hofgerlcbt!!, lind gab dllrch die AII-
h1in
un;; deR Siegds dcr Urkullde formelle (;iiltigkeit.
Das zweite Siegel ist nacb pinel' Nachricbt d..s Arcbivars
Scbultze ein von Uülowscbes gewesen: ",hlO sigilla fere
,.inte
ra, unllm ßulo\'iorum".
nie Urkunde ist 011111' Zweifel im Jabre 130!), am 7.
Dec., ausgestellt, Die lIerzoge Joballß 1), lind Ericb von
Lauenburg r('gierten, nach dt'm TOlle ihres Brullers Albrecbt
Cf 1:)U8), \'on 130S-13:?1 gemeinscbafrlicb. Dieselben Uillel',
welcbe als S('hiedsricbler im Jahre der Ausstellung der
Urkunde im Einlager zu \Vismar sicb aufhielten, und aucb
gdetledtfj .f!ttoltlan. wareIl am Souulage OCllli (22. 1\liirz)
I:HII, nacb zwei Urkllnden, alle bei dem Fiirsten Heinrich
zu Stemberg (wahrscheinlich bei der Vermdhlung seiner
Tochter I\ledllhiltl mit dem Herzoge 0110 \'on LünelHlrg,
\'gl, Schröter Host. Cbron., S. 4). Die Apl)cllation über
IHe 1J0lzfällung nacb diesem Urtheil wäbrclul der Apllel-
lationszeit gesrhah nach einer andern Urknnde am 3. )'ebr,
(1310). Her [(iUer Ludekin von Ldsbeck, der dem h.losler
ßelllla geneigt war, riiumte demselben Im 8. J\11irz 1310
:llIe Hecble :111 den 2 IIlIfl'n in Benzin ein, Diese Hnfen
waren dem Kloster von dem Fiirslen Johallß iHn 6, Sept.
1237, also im J, 1300 vor etwas nll,br als 7U Jahren \'er-
lichen; die \'erleihung..- Urkunde transsnmirte der }'ürst
Heinrich 3m 13. Jan. 1311 in Hebna. Nacb dei' Vermmllung
der l\Iechlhihl begannen sogleich die Fehden mil ,\o.m St1idten
\Vismdr und Uosto..k, in denf'n diese im .T. I:nll die fiit'.st-
liche llurg in \Vismar abbl'achen.
I', LXX.
Der FÜrst llrim'iclt 1)0'11 i1/eklenlmJ'U bestätigt
tlem Kloslpr llell/la rlftS lrpie EiOl'ntlmm tl"s
Dorfrs Vilense.
1). d. Stcl'Ilberg. 1310, i\liit,Z 2:!.
In nomine domini Amen, 1li11l'
CIIS dei gracia do-
minus l\Jagnopo]eusis ct St.'JrganlcnsiloÖ olUllibus Christi
I...
>>>
167
,
,
Jillelibus salutcm. Uecognol'ocimus pel' I'I'csentes, quocl
visis, amlitis ct c
amillatis I'l'iuiJegiis aui nostri domini
.'ol131l11is et domini l1inrici bone memorie inuellimus,
qUOll ecclesi.1 Rellensis babet villam Vitcnse tlictam
intcgmliter eUlu iudicio vasallol'Um nostrorum et tercia
parte maiOl'is iudicH ct CUlU OJlllli iure ac libcrtate, (Iua
cetem cenobia in tlolllinio nostl'O in aquis, ])iscacionibns,
1ignis, cespitibns, agl'is cu1tis et incultis, pratis cl. Jlascl1uis
et omni ytilitate, (Iue nunc est ue] fieri potcrit, bonis
!';uis liberius l)erfl'Unntur: inuenimus siquidem, quoll
ea,lem villa Yitcnse habet sedecim mansos, quorum duos
Ecbcl1ardus miles de Vitense dictus bonc memorie ma-
lIutenchat in feUllo ab ecclesia SUIJfatlicta et scruiebat
eidem ecclesic cmn C(IUO, duos eciam mal1
OS, lluOS
(101llinus DCIUewus resignauit, reli(luorum mansorum
Godcfi-idus miles tle Buluwe ei Joballnes fmter suus,
JlecnOIl OUn et Voll'adus f,'atres septem mansos cum
imlicio vasallol"Um JlostrOI'UIII rcsign3ucnmt, ccterum
vnum mansniu ibidcm I1illl'icus dc llulowe eum imlicio
resignauit, item Kristianus miles I]e llresen dictus quatuor
mansos ibiilem \'endillit sepcIlicte ecclesie ncnensi CUln
dimidio tocius viJIe Vitense iUllicio: IJne onmia proge-
nitol'es nostri habito rlJs)lectu atl sallltem animarum
suarum ecclesic in Uene in ecclesiastica libertate per-
petuo I'ossillellda ]ibere dOllauerunt. In tt'slimonium ct.
evillenciam sin
ulorum lIresens s('l'iptum consl'ribi ius-
simus et sigi1li 1I0stri munimine robomri. Te s te s sunt:
m iI i t e s i!IIlt'iCUfS moltttnt, IIinricus tle (;ustecowe,
.Iol1allnes de llulowe, Gcr1acus, Godefl'idus et ßolto
fratres tlc EkeleJl\'OI'de tlicti ct (Iuam 11lun
s a1ii fide
,liglli, Datum et actum Sternenbel'ghe 3nll0 ,lomiui
>>>
168
mille:o;imo trcccntcslmo tlecimo, domitlica (Iua cantatur
OcuJi.
Original mft dcm anhaugendcn Sicgel dl's Fiil"lIleu 11 elm'l eil Im
(;rossherzogl. (
ell. unllllaullt-ArclJive zu Schweriu. Gedruckt
in Schrüder 1'. 1\1. 11, S, 300:.!.
NI'. LXXI.
Der FÜ'J'St J/eim'irft VOll lJ-Ieklt'lllJll1'O b(':.eIlO[,
dass ,{t'l' Iliflt'r .Tolllom von BiilO1V -1 IIII(t'Jt
1l1ut 4 Sdwll'elllo!J!Jeu llebuJ/!J iu Ubm'-Nesom
1lItd eiue Hilfe mit der Pisdw'J'ei in Frau('n-
'fIlark art das Kloster /leIlIla fJf'oen 6 nufeu
in I/mu/ort., von denen fit'r PÜ'J'sl J sei71l"r
Adoptit'forltte'J' Kathm'ina und 2 der Ritter
Lambe'J't VlJJl LmJOJvedel dem A70sler allsoe-
setzt !tafle, vertauscht Ulul dem Klosle'J' die
Fisc!tt'rf'l auf (lf'm See ':-11'tS('/'('1I Ot!t(''/l St01 'f
1l1ld lln'bO'J'dslwoe'Jl uud den See Zu F'J'ullcn-
11IW,Ir ((bgt.freten !tabe, fJ ud sl'!tellkt dem Kloster
das Btgt'ni/nl1n dieser GÜter mit Aut!t('il an
tln Ge7'icktsbarkeit.
D. d. Sternberg. 1310. März 22.
In nominc c1umini Amen. lIinricus dei gracia du-
millus l\lagnolwlensis et Starg
lrIlf'lIsis omnihus f'hristi
lid(
lilH1s iml'erpetuum. Uecogllo:ooeimns )lei' )lrcsentes,
Cluod milcs lIoster Johanlles de Hlllowe dictus de con-
&eJlSU v""Ol"is ct Ollllliulll hercdulII SUOrtIßl ex causis
....
>>>
169
I
legitimis IH'rmutauit (le nostra licentia eUlU dOlllillo
Hinrico l're)lo
ito totoque conuentu monialium in Helle
quatuor man sos suos in superiori Nesowe cum chotis
et (I'mtuor modios siJiginis anlluatim ill alio (Iuo,lam
manso ihi,Jcm et Vlmrn mansum suum Yrowenemal'ke
('um piscatura sua, que hona onmia et singu]a cllm
omnibus distinetionibus suis, eum iucJicio vasaUorulll ct
omni vti1itate, qlle nune e",t uel fieri )lotCl'it in eis(lern,
in Jigllis, rul..letis, eespitibus, l'aseui:-;, a(luis, aqllarum
decUI'siblls et I'epressiollibus, perlllutauit illqu;mt )11'0
/Sex llIansis ct ductbus chotis eorum in lIunnclltlol'pe cUln
ornni illre et utilitate, (Iua eadern bona hactl'IHIS pos1'(,-
tlerunt, quorum (Iuatuor rnallsos i1Il1stris dominus i\lagno-
polellsis Hillrieus, pater noster di1ectlls bone memol'it', '
cum filia sua ado)ltiua Katerina, qnam in pere.
grillatione sua inter stragem paganorum raptarn seeum
(hr,it cle L:yuonia. clicto conuentlli declit CUID OIuni iure,
quo 'iPS08 habuit, et duos mansos Lambertus de Lang-
wedele miles pie memorie in testamento suo legauit
eUln mnni iure, qno il'sus )lossedit, t]uorum lwoprietatem
iclern pater noster cle(lit et suis litteris confirrnauit.
Insuper recognoscimus, qllOll constitutus ('oram Jlobis
idern Johamaes de Bulowc mi1es de consensu v:\.oris eL
heredum SUOl'um omJlium libere dedit eidern preposito
ct conuentlli in Uene piscationem, si qna sihi et suis
lwrnillibus e.... Ilm'te mansorum ,.me sue (Mhertestorpe
cOIßpetere ]IOsset, in stagno, quod iacet inter villas
l
el'bOl'dcslJaghcn et OcJhertestorpc, ct aquarlllll eO)liosam
l'eprl'!Oosioncm eiusdem stagIli, vulgaritl'r stowillghl' dictam,
ila (JllOd prcpositus ct conuentus pos!unt ipsum staglltlm
!oICU il.'sas afluao;; licite reprimct'c, si cut ahius, pl'Ofundius
I.
>>>
170
et vtHius vi(It'bitur eis esse. Si vero ali(luis "cl ali(t lli
eololli in Odbel'testorl'c uel a]ii, qui coram iure COlU-
l'aI'ere seu iure contenti ,"oIullt esst', ipsum Inepositull1
et CllllUclltmn ill dict;! l'epl'essiOllf' pt piSC
I"II'il et
in-
guJis hOllis supratlictis illl'etlire, Ilaml'nificare seu
iubrigaI'C voluerillt, vel, (Iuod absit, impediuerint,
dallll'lIificauerillt seu inbrigauel'illt, illse .Joharmes dc
ßulowe et &ui heredes sub fi,le lu'olJlissa tCllchulltUl'
e'-pedire, postquam mOlliti fuerillt, sillc dilalione pl'el'0-
sito et l'ollueJltui uampnllm refmlllerl', inlll'igalltiLus
satisfaccre ct in omnibus dishrigare. He", .Johalllles dl'
llulowe iam lIominatus et sui hel'edf's f('nu\J('iallemnt
coram flobis 01l111i iuri seu ill)leticiolli, (I"am Jlabuf'rullt
in stagno \Vrowenemarke et l'iscatiolliblls jbjd'
m, JJCC-
non sexte parti pEsC'ium ratiollC mansorum suorum ill
Potherowe sitOI'UIII, I'rotmu1clltilllJl 1111 idern sta
lIum, in
locum, (Iui Pothcrowerstad vulgal'itel' nUllcul'atur. Nos
(Iuoque Jtinc illde rog.")ti, prol)rietatem dictOl'um LOIIOflllJl
in Nesowe et Vrowellema,'ke ecclesic ef conuelltui in
}tene CUlU iUtlicio vasallorum et. tercia l'al'te hulicii
maioris, sieut alia bOlla sua ibidem IJaLellt, damlls ill
recompensam dictorum bOIlOl'OII1 in lJunnelHlorl'e, quc
Johannes dc llulowe ef. SIICCCSsores ,",ui a (Jobis C('on-
llerso iure homagii possidebant. In euident.iam perpet.uam
singulorum predictorum iussimus presentem litteram inde
con6ci et sigil10 nostro eum sigilJo sepedicti .Johanllis
de llu]owe Jlubliee eommuniri. Testes SUllt: milites
grttJtticus moltJan
GorJekinus et Uo]to dc I
kelcu-
vorde, IIinrieus de Gustekowe, IIilJl'icus cle Uulowe et
alii fidedigni. Actum et (1atum Stcrnenberghe anno
.
>>>
171
.
domini m o ('('Co xo, dominica qua calltalUl' Oculi mei
!o.t'ml'er.
Nach zwei, auf Pergament in einer kräftigen l\Uutlskel geschrie-
Lenen Orip;illalt'n im Grossherzogl. Geh. und lIaullt-.\rchh'e
zu Sr!1\veriu. Angehiingt sind zwei Schnüre von rolhel'
Seide, au deren erster des Fürsten Heinrich Siegel hiiugt; die
zweite Schnur ist an beiden Ausfertigungen des Sil'gels
LeraulH. Das eine E..emplar der Urkunde hat dnrch l\IOIler
gelitten, .Ias andere ist srhon fast ganz zerfallen. Gedrucl..t
in Undlolf Urk. J,jl'f. NI'. LXXXII'lInd Schriider P. ;\1.
S. 3001. - nas norf lIerbordesha;.:en nistirt wohl nicht
mehr, JUan könnte auf lIanshagen bei Relma ,'erfallen,
jedoch ist dies Johauneshagen, in welchem das Kloster
ehen[alls Besitzungen hatte. Dorh lag llerbordesllagen bei
(Jo)hanneshagen, da dieses Lei Othenstor/f (Olbertel!storp)
li1g, we!t'hes wieder an Herbordshagen grenzte; auch lag
lIerbordl'shagen Lei \Vedendorf, da nach der Urkunde ,'om
11. Junii 131:1 ßauern von Otbertestorp Aecker zu \Vedpndorf
bewirlhscharteten. nie Aecker von nerbord
hagen lIud
von Johanneshagen lagen also nahe an einand,'r; \'iellei"'lt
ist IIprLonleshagen der "ß a u hof" ,'on Uehna, dicht bel
n..lllla. In eiuem Uegistcr von Hi2:
heisst es: "Zn lIer-
"berdeshagen: I 11,1\'1', f)is
heist nun der BawholT znm
"lIagen, ist ein Baw - vnd Vieheho/f, auch hanlc dabei
"eine 8chiifferei. Die Fiscberei: V erstatlwtlng des langen
"tekhs zwischen O.lberstorff vml lIerLerdslHJgen ohtle
"eintrag". Im ratzebnrger Zehnlenregister kommt sdlOn
lIerhordeshagen, jedoch noch ni('ht Olbertesdorp \'01'. I\lan
\'gl. iiber lIerbordshagen auch die fol;.:ende Ur\"unlle.
(1..her die lIufen, welche der l"ürst lIeinrich dcr Pilger
\'on I\leklenburg seIner lieIHiudischen Adolltivtochler Katha-
riui1 zur Aussteuer inB Kloster mitgab, vl/;l. man Urk. Nr.
XII und Nr. XIV.
I
>>>
172
Nr. LXXII.
Df''1' Fürst lleillrirlt VOlt JlekZenIJll'l'U vC'/'kau{t
dem Kloster Relma die Dörfer B1'71:ltt mut
Glel.:.mv, das Dorf Frallenmark mit Ausnahme
mekrl'1'e'l' Ilufen und tlf'n See daselbst, den
Ditmsl eines Pferdes ans CO'l'l[es!tauen, LÜbsel'
1lIid Bü[o'IV, die höhe'l'e U7ul nietle'l'e Gerichts.
barkeit in dem Dorfe Ilnd in den Hölen llehlla
mul in Jeu Ilöfeu IIl"I'bordeslwuen und Parbel'
und das Eiuentlmm des Flusses Rade!Jast ([Uf
eine !Jewisse St'l'ecke, und vC'/'Zeiht dl'lt Be-
'1vohue1'Jt 'i)on Reh/ta die Freiheit, Bie'l', Brot
und Jlekl naclt Lübeck und andC'/'swo!till
ausserhalb Landes auszufÜhren.
D. d. 1310. 1\lai
O.
[Omnibus Christi fitlelihus llinril'us dei gracia dll-
minns l\lagnop )o]ensis et Stargartlen
is salufem in
domino. Hecognoscimus per presentes, {Iuod ('nm ohJi-
gati essemus IIrcl'osito et conuentni in Hene [ill mille
rnarcis minus IX mm"ca", cIenmiorum Lubicensium, ma-
turo) dllcti consilio verlflic1imus eis 111'0
e:\('entis et
sexaginta marcis clenariorum slauil'alium, nobis in ]mc
,ltmma dcf..lcatis, vjJ[]as ßencill ct Gletzowe, qua:. ("
intimo cordis lIostri) alfcctu nostris tem)loribns elanstm
Heno adiacere cupimus; viIJnm (lu()(lue Vrowcmarkc
dietam preter bona fratrum kalendarnm [et )lreter se...
mansos Hinriei militis de (
usteco ]wc et l'retcl' duos
mansos .Johannis dc Lutzmvc militis, in (Ium'um rluorum
>>>
173
numsorum reconpensam detlimus eis seruicium "nius
[mlui, fll10d ßertoldus de Turbere 8 uobis ba]buit in
tri bus mansis in Conracleshagen, in duo bus mansis in
Lipesse et in agro qUOllam in ßulowe, dante annuatim
[se'\': mo,lios auene; dedimus qu]oque eis stagmIm ibitlem
emu omlli I' ro l)rictate et ecclesiastica libertate, cum
iudicio vasallorum nostrorum et tercia IJarte iudicii
maioris libere in pcrpetU11m [llOssidem]as, traJlsferentes
in eosdem] prepositum et conuentnm tlictas vi1las cum
omnibus distinctionibus suis in paschuis, ].aludibus, agris
cultis et incultis, lignis, cespitibus, piscati[onibus, aquis
3fluammque decursibus et repre]
sionihus, viis trallS-
pOJlcmlis et omnibus iuribus seu utilitatihus, 'Iue nobis
in eisrlem hOllis competere potuissent. Preterca pro
dicfis DC et LX. marcis [(lenariorum slauiealium yen-
,litlimus eistlt'lll preposito et conuentui] iUllitium nostrum
maius ,'i.lcJieet coHi et manus eum iuditio uasalJorum
nosfrol'UlU in ,.iUa Rene et il1 euriis Ueue dictis, necnon
[in cmiis Hcrbordesbagen et Parpcrdc dictis cum omnibus
tlistinetionibus I,er lOJlgum] et latum Iibere pcrpetuo
possit1ewla, Prctcrea (lamus ct conce,1imus in perpetuum
hominibns in Rene commul'3ntibus 1ibCl'tatem [deducendi
extra terms nustras versus] Lubeke et (Iuorsumcunque
(lecreuCl'int cum lirelltia ibidem l,repositi cercuisiam,
ranes et farinam in mo]endinis ReneJlsibus mult:lm,
nisi pel' nos in tota terra [nostra /iat l'fohibitio general]is,
IluaID l.rohihitionem nostram preposito in Rene specialiter
]ur litteras Ilostras intimare debemlls. Insuper sicut
ItrogeJlitores nosb-i, quorum l,riui1egia super hoc vitlimus
et muliuimus, concess[erunt, !Sic ct] nos conccdimlls
iam tlictis pl'eposito et conucntui proprietatem et liber- _
I
I
I
I
r
>>>
174
tatcm aquc, que Radagast dicitur, a tlumine, quod
Stobeniz dicitur, usque ad molemlinum I
aJl(lmole flictum,
ira (Iuod i(lsa aqua [libc]rum eursum suum baheat t't
quod nullus, cuiuscumque sit status aut comlitionis,
dcbeat vel possit in eadem aqua in bonis dicti conuentus
aut pontem aut retenticulum, were dictum, aut molt'lI-
dinum et a1iquam eiusdem a(lue rCllressioncllI, vulgal'itel'
stowinghe Ilict:nn, £")cere, nisi talltum ipse pl'epositus et
conuentus. Te s t e s sunt: m iI it es: Heyno de Slmlen-
dorJlc, Ekhafllus de Qui(lzowc, .Jo]l3l1ncs Uosendal,
IIdmoldlls de Plesse, 'Vlricus tJe .molttlln, l\lar-
qnardus de Gllthowe, ct capellani nostri : Godefa'idlls
)llel13llUs in Goclebuz, .JobanJles plebanus cccJcsie sancti
Hcol'gii in \Vismaria, Nico]aus et Hodgel'l1s et aJii tide
digni. In llerpetuam ollllliulll predictorum flnnitatem
dedinms l'resentem Jitteram nostri sigilli munimine robo-
ratam. Datum anno (lomil1i millesimo Cf Co deein10,
feri.. IIII aute "rbani.
OilS Ol'i
inal 1111 Grossherzogl. Geh, und lIaul,t- Archive zu
Sdnverin hat von l\Ioder und J\J:iusen hedeutend gelitten,
Hie fehlenden Stellen sind nach einem alten, I;leichzeiliöl'n
1 i l'lomatarium in [ ] ergänzt. Ihs Siegel h,t von der
roth seidenen Schnur ganz abgefallen.
Ueber lIerLonlshagen ,'
1. llIan die vOl"her"ehf'nde VI'.
knnde. Zu hemerken ist. dass dalllal.
hei !febna noch
mehrere Höfe unter dem Namen Uelllla lagen,
>>>
T
175
Nr. LXXIII.
])Cl' lJisrko{ Gotlll'ietl l'on Sclt1l'crin leot das
Al'cltitliakonat Rostock '}I'iedel' zur P1'opslei.
,ze,v Collc!Jiat- Stiftcs Biü::o'Jl), zu ,}I'l'lrltem PS
mwprÜllo'iclt oeltÖ1't Iwt.
D. 1I. 'Varin. 13]0 Oet. 17.
Nos G. c\f'i griH'ia el'iseopns Zwcrinensis 1Iot1ll1l
facimus vniuersis, Iluotl lied arl'hitliaeollatus Uozstok-
rellsis ilJi'luamlJiu c!('tl'lItl1s fuel'at tliuisilll a llrepositma
Ulltzowellsi, iIIl (Inam spe('tat, attl'llIlclltes tamen, (luoel,
eum assuml'ti essclIIus ael )Jolltifi('ale offieium, illucllimus
el1l1l1('11I (IJ'ehieliaeollatulll (Iuasi )los..illf'ri l't hahl'ri pro
'lIa l'al1l'lII'1ue et. illllinisa Iligllitate C1II11 Bntzowellsi
pre)lositura, rui quasi )losscssioui COU('ol'tlaut illstrll-
JllI'lIta, (I"e (',mf('l"ta eil' hoc habcutur in ('cdl'sia 11l1lzo-
wensi, sll)lratlidnm arehilliaeonatum siue hammm, nuper
laJlsis ali'I"f!t allnis, r(.tliJltegrautmu
ac vuiuinms cUJn.
ipsa Untzow('lIsi Jlrl'l'0!'Oitura, per hol' fnturis lilihus
obuialltl's. AtI halle ljuil1elll I'cdintl'gracionem ct vuiouem
ae('('ssit eOllseusus honorabilis viri Ilomini
J!}et.'mauni ZWl'rineusis ]Hel)ositi, qui in hac
partl' vil'f' ZwcriJlcnsis ca}lituli commissa sihi
spPe1a]iter fllugebatur, nUll (IUO tractatum I't
clelilu'raciollC'm, sieut de iure OJIOI.tuit, prehaLuitnns dili-
geult')1l. Uuius rei testes sunt: Lutlolfus tle Uulowe cf
Johall1ll'S tle Luttekcnhorgh, Zwcrilleuses' calloniei; el
alii fillceligni ael h£e voeati sl'ecia1iter Cl [ogati. 111
(IUOl'lIm omllium testimonium !'oigillulll lIostl'UlU l)re
en-
>>>
,--
176
tibus ct "ppcnsum. Datum \Variu anno domilli m o C('c o
decimo, I"C
to tlI'cimo kaleJUlas Noucmbris.
.'\IIS dem ni\llomatarilllll des Colle
iatstifts Uiitzow, alls dem
16. Jahrhundert, im Grosherzogl. Archive zu Scllwerin.
NI'. LXXIV.
D, d. Mitltll:.'Hhrt. 1310. Dcc. 17.
})"r l\iini!/ Dl'ick von IJiill"mm'k und dn /ln'zug
Olto von POIllJllel'lt srltliessell ('inen rC1'tl'a!/ dahill, da.ss
aller Zn.ist zu'ischen ihllen, besu/l(ll'rs t!l']' Üb"r Rostuck,
a1lsg"glil'llt'u sl'iu liud dl'l' IJI'rZO!/ dl'1Il Küui!1" dl'1t .
Brit'f drr 1JOn Rosfock ((Uf 510 .JII;. SilhPl',f Über-
alltlOO1'lm solle; der Kiillig solle dariir die nÜrger quit-
tiren lIud ihllt'll dl'n Brief 'vor Si. .'(Jlwnlli:
sl"lldl"lt,
lIJl'1ln (lit' Bill'ger damit z1lrriednt '/viirt'll uud die bon
moIrau, 'Il'e!eh" ihre Ff'ind,. !/e'/l1eJ'l'n 5cieu etc.:
,.13] 0 fcria G allle ,licm beati Thomac t il !\[c,ll'!filr".
Angeführt in lIuitfeld Danmarckis Rigis Kronicke I, p. 332.
Nr. LXXV.
D. d. l\1ic1delfart. 1310. Der. 1i.
Z'/visl'llm dt''/ll J1iin(qe Erich auf der "inm uud
den /lprzof/f'1l Waldrmar unil Erieh von Sll1ldl'l:jiitland
auf der andem "rite lOb'd aller Streit, !JrJ'onders Übel'
die Rostoeker und derm Brief, niedel'gelegt; 'Jl)f'll1t
die Ritte]' bon ,ßtolran u'/ld andere den Sc/taden,
>>>
177
el"ll sit! d"ll IJilr!/C1'U Zll!Jl'{tt!/t
VC1'!/Ütt'f ltabl'll
soll dn
liiilli!l den Drif'r n'il'n,'/' hab,.u ete. lWlgl'lobt haben
dn JJlarli!fl'ar 1I'0/tlemm' von IJI'alllZrnIJll1'!/
clCl' Graf'
Cf'f'1'l 'I'Oll lIol....lf'ill ulld die Fii/wlen /lf'iIl1'icll i'on IIIeklen-
bUJ'g ulld Wit:lav VOll Rit!/I'It. "l\IetlcJfal' 1310, lcria 5
1'01' S. Thomi:o.tlag."
Angefiilll't in IInilfeltl ))anmarc\"is Uigis I\.ronicke I, I', 3;)3.
Nr. LXXVI.
H, cl. 1311.
IJf'I' Kiilli!/ Edel, VOll Dilllf'7l1aJ'k l'I'I'sichcl'l dl'/It
lInzo!Jf' ()Ilo '{'on Pommel'n
das,f
nachd(,1/t dic,ff'r sich
ihm '1'I'I'p/licntd und ihm in "".ln /ll'J'I'eIl l;1'!/f'n71'(lI't
dnl Eid t/('I' Tl'f'ul' ge!,.i....tel habl'
el' ihm alle.... '{'el'f/ebeu
'11'01l1'
'Ir({s 1'1' !I"f/rn i/ut uull dil' S"in('n
besun-
tim',; tlil' molran, St'in,' I)icncl'
!Je/tabt kabe.
J)n' Kiilli!/ IrUI ilm aM ,;f'iIlCII tr('lU'll rasallen be....cluil:en
uud elt'l' IIm,zog sull ihm mit 50 gcl'iistetell Rossen
dielten.
/' ,mll {mdl dl'll l'o
.tocli(,l' Ddl'f aur 510 .1Jll..
'Irit.d"J'!/,'bl'1t
lre/eltell Dril'f l'l' jPdock dcm Iler::o,'1l'
Olio iibt'l'lit{cl'u soll
lI'enn elle Roslol'kcr nickt
,:urril'dl'll l.';71d mit diesel' SÜhne /i71' d"ll
('hadell, de1l
tlil' molfanc ilntrn ,:ug,'(ii!lt /mb"1l. JJlit dl'1Jt I{iinigt.
Iwbm die CJ'I.'undc bnil'!/f'll: ,'acob Fiep Saltrnsef',
Tl'oels SpliloU" und Ilf'im'ick Alb,'eisoll.
Angeführt in lIuitfeld Damnarckis Uigis Kronicke I, I', 3:J5.
VOll 1\Idltzahnechc I'rl. Sammi. ),
]2
>>>
178
r. LXXVII.
Der Fürst Heim'ielt von IIIeklenhurg 'vc1'leiltt dem
llo'
JlitaltJ zum Il('il. Geist iu Liiheck die Dürfer
See mul JJm1lfle7/1mscn
mcldlC die Dutcnbl''1'ch
an das J/(},
}lilfll 1'e'l'];fluft hflbf'1t
zum Eigen-
tkum 'Und gcistlit'ken /lct'Mc.
D. fl. Stt'rnhcrg, ]311. 1\Iai 2:;.
111 lIomine ,Iomilli A n1l'1I. [Jinri('us Ilei
raeia
dfllllinus l\Jagnol'0lclIsio,; ct Stargal'dclI
is \"uiucrsis Christi
fifll'lihus, atl (IIIOS ]Il'f:'sf'ns s('riptum )ll'ruenl'l'it, ill per-
..('tnum. Ut ca, fine Hunt iu t 1'111)1 01'('. non I'uanes('ant,
nec II('rc:mt temporf' tleßlIl'ute, 80Jeut srl'il'fllI'arum I't
testium memorie ('omnu'wlari. U('co
noscimlls i12:itur
('t eonst 31'1' vo hunns YlliuCl'sis f'hristi filldihlls l','esenti-
IIl1s et fitturis, fle nostro, mni('orum a(' fitl..tium uo!ootrorum
hencplaeito ct cousl'nsn \'asallfls lIostros f'onr:ulum
Doteullt'reh lIIiJitelll (.t f'ins filius: Cour:ltlnm, A]hl'I'hI1Jl,
\'i('('ollem, Nidwlaml1 t.t f;lIflecollC'lII, (.t ]
lizahct h v,orl'1I1
i!lSills mililis, item lIinricum, filinll1 (;odceouis Dotcllhcrdl,
ct Gotlc(,ou(,11I fratrcm eius, itl'm ('Ollratlllm.
idlOlaum
(.t Gherar,lum, filios Alherti Votcllllt'l'I'h, pro fl'J:ltuor
milihur.; et duccntis ct (Iua,lt-aginta sex lIIarl'is ct tlllatuor
solitlis denal'iorl1fil mOllcte ",Iauice \'clldi,lisöe rite ac
raciollahi1itcr I'roui'iorihlls, magistro et couucutui scxus
vtriuS(Itl(. tlflmns sauet i spiritus ('iuitat is LlIhi('CllSis et
in eoruJU pl'rsollis l'el')lctllis tCIIII'0riblls eiflcm tlomui
viHam dictam SI'C I't viHam llrandcubuscn, sitas iu terra
Pole, ('Um omuihus ('31'11111 att illeneiis, t'UJII mallsis, terri-
toriis, emu omuihus rt'flrlitibus, \'sihus, rommodit atihus
>>>
I
179
ct £'mohnucntis maioribl1
I't millorihu!Iö, dc ipsis houis
JII'0111'IIire poteutihus, ('nm molcnclillo vcnti, IJiscarii,..
Hgllis, nl'moribns, rubelis, l'ahulihus, vHlle ccspitcs
('remahi1cs dfodinlltur, eeteris(llle ll3hltlihus, ('um ap;ris
cuhis ('t illl'lI1tis, pratis, pa!ooelli!oo, aqnis aquarumllue
(lecmsihus, in eisdc1ll tCl'luillis et metaJ'lllU distillctionibus,
E\icut £':u1em eLUn suis auillellciis l'ermallscrt1ut hactenus
villl', ('um hulicio se'-agillta solitlorum ct omnium iUlli-
doruJll illft'riornm, CUlU terda llinte (Iu('stus de maiOl'i
iwlil'io proul'nieJltis, ((uia cluas partes (IUl'stu8 lle maiori
hulido l'roucllielltis nosh'is resel'Uari volumns vsihus, ('t
gell('raliter ill munihus, sicl1t ipse "iUe veI Ilohis aut
nostl'is suc('('ssIH'ibus, didis ,asaHis uosh'is aut eorulI1
f';U('('('ssol'ihus ve1 Il1InC competuut ant coml't't('re llossent
tem)lorihus successiuis, vt. ipsis bouis in OIuni proprietate,
Iiberlate l'I eommoc1itate 1'('I')lctIlO 1ll'l'fl'Uautur, sicut
mdiul'i 1I)(J(lo snis hOJlis in tCITis nostris qnilibet religiosi
et Ijl1elihet £'cdesie melius llcdi'unntur, «tue hona clicti
vasa11i nostri OJlme
sno ct hcredum snorum llomine
('UJIl fo;ojlhia, J'(.]j,.ta (;ode('ollis Doteubcl'c1l, ct CUlU Ghesa,
I'dicta A]hcl,ti UIlIt'ubcrch, et. enm oJllnibus, ad quos de
inre hel' l'csignaeio pertinebat, l'esignauel'Uut iuste, l'a(,io-
lIahiliter et lc'gitime coram lIohis, £'t IIOS ca ad "SIl8
cli(.te c1I11UUS llerpetuos rcsi
lIauimus ecc1csiasti('c libertat i;
de I)uihus tamen honis clahitul' solito more sna dccima
(ll1mino €'Pi",ro11O ]
nhicellsi, £'t de villa See dabuntur
ccclcsic in Polc 11110 tremotlii sili
ini
et de vna kasa,
(Iue kota ,'ocatUl', in mmuuciacioue dom!ne llostre duo-
decim solicli, tUIIC apud dictam C'cdcsiam inter paup('res
distrihueUl1i; dahitur edam vnu!oo tremoclius ordei de
"ilJa Uranllf'lIll1I!'.en anno qllolihf't f'('cJe!'ie memOl'atc.
12 ·
>>>
180
Annonam autelll et redditus de bonis eiStlern prouenientes
ad pastum miscrorum et infirmorum iu ipsa tlOIllO decum-
beucium cduccnt. prouisol'es domus mmo qllolihet, lieet
forte tle I'tlncl'utlo fiat inhibieio
(,lIcralis. Testes
" u u t fi tI eIe s ]I 0 s tri: .1ohallnes 11(' Z(.rnyn, 1\1 arquanlus
Lo, 111')"110 c.lc Slra]pndol'pe, Couratlus de Cn'JUnn,
Johannes UoscJlila], lIehnoJdus eil' P]psse, ('olll',ullls et
OUo dicti tle L\', Johall1les llcl'('hallc, 'Vlritl1s .flIIoltaU,
LudeJ...e Ncgcntlankc; itcm conslllcs Luhiccu
cs: l\IeJu-
I'icus tle Lal'iilc cf Johauul's dc (;uzh'O\\('; consules
lJuoquc IImubUl'genses: llcl'h',mmms Lnscus et IJjl1l'icu
(le Hitfe1de, et a]ii quam lllmes dCl'ici ('t la)ci fidcdigni.
Vt autem hcc onmia pel'llctua dllracioue SCIUI'Cl' stabilia
IIel'seucrcnt ct vmquam a 1Icmiue immula,'i valeant "cl
illfi'ingi, l}rcscns sedptu!ll sigillo nostl'o clu
imus 010-
nicudum. Datum Stcl'Jlehel'ch anno tlomini m o ('{'Co
vndccimo, Yl'balli lape.
Im Grossherzogl. Geh. 11. lIaupt-Archive zu Sclnverin werden
2 Original-Ausferti!;ungen diesel' Urkuude mit dem :\0 einer
rothen seidenen Schnur anhilngenden lSie
el des Fürsten
aufIJewabrt
Nr. LXXVIII.
Das scltwcrillcr Dom-Capitcl tlotb.t eine im Dome
zu Scluverin neu !/eslllZete PrÜbe1l,zf' mit Gütern
aus Biene/mf und Jf7iscltm'.
D. d. Schwerin. 1311. .Tulii 19.
Vniue::rsis l'reseucia uisUl'is nos J!!ttm4lUtUfJ pre-
po situs, }Jhilippus decanus ct capit.ulum ccelesie
>>>
ISl
Z uel' i IIcn:,. i s aclpt'rpetuam noticiam uolmnus peruenire,
tJ uoI1 ('Um nuper per reUCl'l'lItlum 11311'em tlomillum Gotle-
fI.iclum el'iscopum lIostrum t't nos post 11iligentem deli-
beratioJII'm et tJ'actatus uarios IJrchellda UJla minol'
illstaumta fuisset' in ecclesia nost!'a concol'tliter, (luam
Ilotandam 1'l'ospc
imus octo mm'carum rc,lclitibus annuis,
firma uiee all mcmoriam l'euocamus, £(ualiter a llobili
uiro IIimico domino l\Iagnopoll'Usi cmimus seruitutem,
((uam sibi II..bitam asserebat in uiUa t'cclcsie flostre
Uyemlorpe, qua seruitnte ui11ani eiusllem ui1le acl uecturas
ct cetera obse(lnia castrOl'UIU ac l'epamtionem pontium
al'cebantur, que quiclem seruitus bruggewerc et borchwerc
uulgal'i uocahul0 Jlominatur, et eam uiUanis predictis
I'ela-xantl's de heneplacito predictorum ui1lanorum in
cl uo Ji])('t manso, qui numero 6Ullt tluulleeim, red,litus
1I0stros aucnlCntauilllus ad sex mo,lios ordei nobis aun]s
sillgulis in perpctuum persoluelHlos, IIos ilmluc re(Mitus,
('um essent supl'aexcrescelltcs et uulli "pecialiter eccle-
siastico ohsequio (leputati, suprallictc prch('JIIle, ulla cum
duarmu lIIarearum retlditihns, quos emimus in uilla
\Vissckl1re a domillo Ht'rtl'ammo dieto de He)'mechude,
nostro eallonico,' pro tlote nssignauimlls, sperantes ipsos
illcremenlum a domillo receptUl'o!ot, et in Ju)ftun rel1tli-
Inum IJOSsessiollem misimus Johalluem tle Schoneuelt
eanonicum nostrum , qni primo per e;mdem l)fcbendam
beneficiatus exislit, ut eomm lIe!'ns cl lcgitimus sit
posscssor. In testimonium premissorum omnium sigi1lum
llostrum I H 'esentihus est appcIIsum. Datum Zllerin anno
domilli mil1esimo tl'('centesimo umlecimo, 8e('ll11da feria
:Jute .Taeohi aposloli fe",tum.
;Ich alten Abschrif'en.
>>>
182
N'r. LXXIX.
(Jas fJom-CnJlitel Zlt IIamlJ/I'J'g bevollmiiclttigl tlie
Domhcrren IIcinrich von Klütz und lJlar-
qum.d Husche al}l piiJlsl1Ü:hen HOll'.
D. d. I1amburg. 131 J. 0'1. 4.
SaJl(:ti:oosimo in Cdsto patd ac tlolllino IUO, llOJuino
f'lementi, saCl'Osaucte Uomane ecclesie sumlllo l'outifiei,
Lotlowieus prepositus, Uruno l
aulol', HiJlrieus thesau-
I':ll'im.,
e...nta111111S s cola sti C1I6, Hal'hvieus (Ie Herslo,
Lupus r1e KyJ, N)colaus Thitleri, magister [Jjmicus tle
nUcJlOJt, llertl'amlllUS tle IIcmichwlcJI cl('etlJs iu tleeaJlum,
\Vi.'Jle,'us dc Stadeu, Hel'l1Iamllls tle Hilleli;eJlstetlc,
magister Peregrinus de lIamhordl, Lco de J
rthcJ)eboJ"('h
et ma
ister Johalllles dc Ülmpo, ca 11 () u i eie c eIe sie
I1 a milu l'li; e u s i s, ßl'cmPlIsis d yoeesis, ellIu omni reue-
rentia deuota 1'clll1m os cu la beatorum. In curia sanctitatis
vestre JlOS omues et (Iuilihet Jlostrum pro lIohi!;, omnibus
et quo]ihct uosh'ulI1 ct pro Ilosh"a ecclesia fheimus,
constil uimlls et onliuamus dis('l'etos vil'os domiuos
Ilimieum tlc Klulz ct l\Jal'(luardum Uusehell, nosll'Os
cOllcauo lIieus,
In (Iuorum I)nmium testimonium ct f'uidentiam p1l-
niorem sili;illa nostra omuia et sillli;ula \'Im ('UIl1 sigillo
ecclesie Iw:o.trc l'i'Cselltihus suut appensa. Et ego
J...upus de Kyl predietus, ({uia 1'1'0IH'io sigillo careo,
vr.;us SUln sigi110 domini ßrunoJJis, l'autoris ecdcsie
SJlPl',ldicte. Actum et datum I1alllhol'('II, limo domini
MO ('('Co Xlu, ({uarto IIOJJas Octobris.
>>>
-T
183
Nach dem Originale Im Stmlt-Archlv£ zu lIamburg. nas filnrte
Siegel, dasjenige des Sc hol ast i c u s fl}et:mann .fl!toUtan,
. Ist dassclLc Sieg..l, welches I'r /l1s Propst von Sdlw..rin
führte. wie es Tab, 11, Nr, I aL;::l'bildet Ist. lI£rmanns
Vorgiinger, Jobann von lIamm, kommt im J. 1:\07 zuletzt \'or.
Nr. LXXX,
Der FÜrst lIetlli'ich von LJ/eklenbllrg '".erkauft
,lem Kloster Smrne71!ul'"lIlp tlos hüdtste Gertcltt
mit dem Eigentlw1lt tU (lem Hore (Ies Klosters,
iu den Hüfen KalteJlhof, Neuhor, Ptrmo1l1,
Brunsh.auptcu, Cl'. T,'ssin und /lnipaf 'Und in
J('t, eigJten JJliiltlelt des Kloslcl's.
D, d, Neuklustt'l'. ]311. Dcc. }..l,
In n(lmine domini A.men. lIinricus c1ei gracia do-
minus l\lagnopolcnsis ct Starganlcl1 s is vniucl'sis Christi
1iIIelihns )Iresentes 1ittcras ins)lcl'turis VC] auditurus sa-
Intem in eo, qui est omnium vera salus. Ne ca, (Iue
a nubi
racionabi1iter Gunt vel aguntllr, valeant l\cr
obliuionis vel caIumpnie materiam in )lostCl'um infirmari,
expedit ea scri)ltmal'Um testimollio pcrllellnari. lIinc
est (luu,l cupimus esse llotum, (Iuo,l, l'rouida et cle1i-
beml"ione diIigenti vna cmn consiliariis cl \'as\lllis Ilostris
prehabita, libere ct de nost.,) hOlla vulnntale vClltlilli-
mus . , IIl'CJlosito, . . I'riorissc I'L sallctimonialihus ill
Camposolis Christo pcrpetno sel'llientihus )11'0 ducentis
marcis denariorum vsualis monclt', quas ill l'ecllnia JIU-
merata recepilllus, iudicium snl'remulIl, fl'lI11I in tJ'Un-
catione ca)litis et lIIellbrnrulll consistit et (Iuod ntlg3l'itel'
col1i et manns ,Iicitur, ('11111 omlli IIl'OUClltt1 et cllIoli-
mento ac proprietate. (Iue vulgo cghclldÜm uicitur, et
>>>
184
gcnl.'raliter cmu omnihus iuribus cOl'l,omlibns I.'t incor-
l}oralibus in curiis seu allotliis suis, primo vide1icet in
curia vbi c1austl'Ul11 sitnm est ct infm septa eiusdem.
et in Koltlcnhove, et in Nova CUt'ia, ct in PJ nnowe,
et llrunshouetle, et in Duscyn, et in Kuipaf, et in
molendinis pl'opriis claustri et in omnibus terminis cu-
riarum earundem, in agris cultis et incu1tis, siluis,
pratis et pascuis, in busco et in plano, in aquis et
stagnis, I'iuis et aquarum decursibus, atleo quod uee
nos, nec omnc,., successores nostri quie(IUam iuris in
l'retlictis et predictorum quolibet pflterimus tl ein ceps,
nec tlehf'amus quomotlolibet vemlicare, hoc saue ex-
presso, quo,l si aduocatus vel offlcialis prepositi et
monasterii f;ullradict.i qUf'mpiam cuiuscum(IUC status aut
contlicionis cxistentem pro homieitlii veI mutilacionis
crimiue vel 'Iuocumque alio maleJlcio in pretlictis curiis
ct earum ferminis et molendinis qualitercumquc (lerpc-
trato proscl'ipserit, (Iui forte huiusmo,1i Ill'Oscl'iptionem
contcrnpnens ef paruipemlens per prepositum veI adllo-
catum suuan debite nequcaf. cO]lCrret';, e'(tune iUe male-
{hetor pro delicto suo in tota terra nostra et eius finibus
((uibus1ibet pfoscl'ibi I't 1,roscriptus per nos et aduocatos
nostl'Os dehet habf'l'i, (IUoUs(lue salisfecerit preposito
et mona..terio ac leso seu !esis per modum iusticie \'cl
fauoris. Optinuit cc'iam a l10bis idem prepositus et
suum monasterium sub hae eadem vendicione, ({uod I'i
ali({tmntlo vel quocicnseumclue ali(JIlam curiam ex hiis
vcndeJ'e aut villarn cx ea fhcere sihi pIacerct, e"-tune
agri iIIius curie ct mansi cum tel'lninis I'Ui8 ab onmi
llrecal'ia et exactiolle esse rlebeant libel'i et exempti,
iuclicio SUl'radicto scili(;et maiori ef minori apud c1au-
8tl'um in f'isdem bonis iugitel' remaneute. Ut autern
>>>
I
185
hec omnia siugula l'ata et incou\'ulsa perpetuo I'crmaneant,
. presentem I'aginam sigil1i nos tri munimillc tluximus 1'0-
boral1llam. Te s te s Imius sunt: cognatus nostel' (lominus
.rOhanlles comes de Gutzekow ct streullui milites et
ho n e s t i: .l\I31'lluardus dc Lo, Hermallllus Ile Ol'tze, (lj)l
ritus e t
i1tritufj fra t res (1 i c t i SflOltJlI1t, Goll-
rridus de Bulow, IIeyno ct filius SUllS IIeyno tlict.i dc
Stralel1l10l'pe, Johannes tlictus Hosemlal et IIclmn1dw.
f't Re) mbernus fratres dicti de Plesse, Albertus (Je
Dewitz, \Vedekiuus (le Plote et alii quamplures fide
tligni. Datum anno domini mil1esimo trecentesimo vn-
l1ecimo, in cra
tino beate Lucie virginis, in ipso
mOllasterio Campisolis.
Nach dem Originale im Grossherzogl. Geh, \I, Hanrt-Arcblve
Zll
chwerin anf l)el'gament in einer kleinen I\linuskel; an
eine.' Schnnr von rother, griiner nnd gelber SeMe hiingt ,lall
Sienel des Fih'stcn Heinrich. Gedruc"t in Lisch JUekt. Urk.
11, S. 10:;.
NI'. LXXXI.
J)cr Onlf OUllcelin ,,'mt Sckmerin liherlrügt rIit
ihm von dcm srhrvc'l'iner Dom - Copitcl ZU!I"-
'i('lterte Vikarei 'Iwelt
'l'iJiellt AIJ
'b.ilte alls
dem geistlielten Slll1ul,' tlem P'J'iesle7' lIeim'ich
von TltUn und ent.vagl mit allcu sl'inelt Vm'.
mam!ten {[llem {el"llCrplI Hechte (tuf dip,fe
Vikw'ei.
D. d. Schwel'in. 1312. Mai I.
\' uiuersis 11rcSelltes litteras ius)Jecturis nos (; UII-
zelinus' .Iei grada comes (lc Zwerin cUJlimus esse notum,
>>>
186
quod honorabiles um J!}ermllnnus prepositus, OUo
dccanus et cal'itul
m ecclesie Zwerinl'lI
is lJobis
adhuc in clcricali Imbitu const.itutis feeerint graciam
"'pl'cialem, uidelicet quod prime uiearie uel eCl'lesie
coUacio,
)leetantcs 1J0uitcr a,lr[uisicionem ca)litu1i, prima
uice fanfum 3(1 nos s[lI'ctare debeat, in qua gmcia
Jlosffilm persolIam, ut llremittitur, specialiter honol':lrunf.
Nos igitur Imins dicte gracie alllluelltes, de uical'ia, (Iue
in eatlem Zwerinensi ecclesia )ler mortem tlnmilli llinril'j
tle {!mckemlor[J Lonc mcmOt'ie Vat'lluit, diM'l'eto uirn
domino Hcnrico de Tune du'\.imns }Jl'ouidClltlum. Ne
igifur dicta graeia, que per huiu
modi 1I0stram 1'1'0-
lIisionem penitus e'\.(lirauit, a nobis uel patre nostro
tlilecto domillo Nicolao aut a Il:lfruo nostro dileeto
domino lJilll'ieo, comitibus Zwel'inensiblls, anf nosfl'is
uel ipsllrnm heredibus sen suc('essoribus (JuihuseUlHlue
311 cOßse(luenciam trabi possit, rpl'oglloscimus et filfellllll'
una emn Jlre[.Jiclis tlomillis] Nirolao et Hf'nrico, (Iuml
([uantulll ad llresentacionem, eollacionem, prouisioncm
seu (lis(losieionem predil'te lIlt-arie nichi1 omllino illris
Jlobis cOlu)lctit de cetero, nec edam iam dicti ('omif,es
up] eomm successores ucl nostri ([uotl a,l prf',lictam
uic3I'iam aliquid iuris poterunt Ilcmlicare. In ([norum
omuium testimonium sigillmn nosfrum una cum !.igiHis
Pl'edicti patl'is nos tri domini Nicolai et IJenrici I'atrui
nostri, comitum Zwerillensium, )lreselltibus est apl'cnl'oum.
Datum Zwcrin anno domini 1\If
C('Xn, in die a)losto-
lorum Philippi et J.acohi.
f
edruckt in Hudlolf Urk. Lief. NI', I.XAXVII, aus der \'011
nehrschen UrkundcD-Sammlung,
>>>
187
I'. LXXXII.
Der Fiil'st /lelnridt 'l'on ftleklt'u1Jllr!J 'verkauft
dem Klustel' llelma das Ei!Jenfllll1n übel' das
Dmf /Jult'Zstlm{ und übel' :J llllfen tU Nietln-
Neso1lJ 1fIul 2 llu{nl. -iu BiilolV.
U. d. (;adcl.msch. 1312. .Jullii 27.
I
f
I
111 lIomine domini Amen. Uniuersis Christi fit1elihu
lIilll'ic'us dei gracia 110minus l\Iagnol'olensis ill ])erl'c-
'UUIlI. Uecognoscimus, (1I1od, prehabila dcJiheraciolle
I'l'Ouitla, ('um ohli
3I'('mur l)rel'0sito cl conuentui sancti-
monialium in Rene iusto e
llebito in octillgentis ct
vigillti \'H mal'l'i!oo ell'lIariomm slauicalium, vemlitlimus
et con'u1imus eis pro treeentis et \'iginti \'11 marcis
{'iusd(
m 1lI0nete in catlt'm summa lIobis uecoml'utati
Vill,III1 ßotleuestlol'pe Ilictam, lIel"nOI1 duos mansos in
infl'l'i01'i Nesowe, quos (
her3l'cllIs de Vilense mi]es a
lIohis hahuit, et iluos mansos in Bulowe, (IUOS IIilll"ieus
Sif,'idi a nobis habuit, ('um JlI'opl'ietate et f'cc1esiastica
libel'tate in Jigllis, cesl'itihus, pas('lIis, c1gris cullis el
illcultis, emn iudicio vasa1l01'llln I1o!'oitl'Orum, nee'lIon ('um
omnihus auinellciis et vtilitatihus, quc IIUIIC sunt ud
honis fiel'i potemllt in eiMlem, relllllleiantes col1acioni,
quam in bonis )...huinllls iam I'retlietis. et autem bec
lIostra vendicio ct co]facio a nohis et nosh'is su('ces-
soribus perpetua et inviolahilis l'erseueret, pl'esens
sCl'iptum intle confectulIl sigillo nostro duximus munien-
Ilum. 'festes, (lui preselltes fuemnt, hii sunt: :J1t.£
'berict&s ,fttoItJan,
lricus mOUttnt, milite
,
(alCrardus et Uotcltems, cal'pellalli Jlostri, Ludolfus et
>>>
188
Johannes fratres llereman tlicti, Jllhannes tle Rozstoc
et lIelmichus Uufu
, ciues nos tri in Gbodebuze, cl alii
(Iuam vltlrcs tide diglli. Datum et actum in (
llOdebuze
allllO Ilomini mo CCCo X 11° , feria tercia ante festulIl
apostolorum Petri et Pauli.
Nach dem auf Pergament geschriebenclI Orlglnalc Im GI'OSS.
. ',erzogl. Geh. n. 1I
IIII)t-Archive zu Sclnverin; das Sit'gel
Ist VOll dem eingehängten Pergamelltstreifen a!Jgefallen.
Nr. LXXXIII.
Der Piil.st Ileim'ick 'von lJlcklenlmrg verleiht
dem Kloster Re/ull( das !tör!tstl' Geric!tt in
dessen eigenc" GÜtern und verspricltt dem-
selben Anerlwllnu'J'lg der Vert'estu'J'Igcn, Oelt-
nllng seiner Get'iill!Jnisse zur lJlilbel'lutzll'lIg,
BCt'l'ciullg dC1' Klosterllnlerlltallell vom Lalld-
din!J und Sc!tutz bei der Einsammlllng dn
Abgaben.
J), d. Stel'llbcl'g. 1312. JUllii
8.
OmnilJUs chl'isti (itJelibus Hindeus dei gracia dominu...
Magnopolcnsis agJloseerc vCI'itatcm. Uccognoscimu!',
quo(l, maturo ducli consilio, m"ins itttlicium nostl'tlm,
videJicet ,'olli £'t manns ct (IUOculll(lue ipsum alio lIomi-
lIatur vo('abulo, vemlidimus et eOlltulimus dilectis lIostris
pl'eposito et conuelltui sanctimonialium in Hene in om-
nibus ac singlrlis honis t;CU viJlis eorum per terras
seu aduocatias nosh'as simnI ueI JlarticularitCi' iacen-
..
>>>
J89
tibus, in Iluibus a Jlobis ue] progenitoribus nostris
]lI'oprietatem h:1bl'lIt, ])1"0 dUl'l'ntis I't septuaginta (luiJlquo
mal'cis dellal'iorum
c1auicalitim nohis integ t 'a1iter Jlume-
ratis, ita vitle1icet, «(uml )lro ea£lem 1-umll1a 11ecunie
parata scu nnnH'rata. (IUamloeumque ,'o]uerimus, i)lsnm
iUlJicium I'eemcre potcl'ill1uS 311 Jlostro'" YSUS II1'Opl'i08
et non a(1 alicllos. Item I.juleunu}ue, cuiu!'ÖcunH(Ue sit
status, dignitatis "cl cllllllitionis, per aduO(:atum eorunulem
l,repositi et ('onuentus ill honis pretactis pl'Oscriptus
fuerit, statim nos el. singu1i atluocati nosb'i iIIum uel
illos per singulas aduocacias nostras liebemus pl'Oscri-
bc,'e et ad hoc ],er effedum operis 11l'omittimus fideHter
cooperari, (IUo,l ipsi )1fepositu!': et eOJluentus t1e illo
uel de jlJis plcnam iusticiam seu emellt]am consequantur,
qllalltlo('lUn'll le ct quocicnscum«(uc nos ct atluocati nostri
ab ip80 ]11'cpo!ooito ucl cius nUJlcio fuerimu:-. re(luisiti j
11uallllo :lIltem I'l'cpositus et conuentus ),lcIl3l'iam satis-
factionem sunt consecuti, ex tune )uOM'I'iptio Jlostra ae
atluocatorum nostl'orum
essabit et nulla el'it. Preterea
tU1'1'es. ci)lpos, mUlliciones scu carceres nostros ,'bique
per luesclltes concetlimus et licencimnus eisdcm prc-
posito et conuentui 311 (letinelltlum captiuos seu male-
factores suos, (IUOS sci1icet cil'poS et carceres uel (]uas
tm'rcs et nUlIIiciones aduocati et officiales lIostri seu
custotles tUl'l'ium Jlostmmm sine contrallictione aperient
ct clautlPIlt. 311 usus daustl'i Uene, tamllllam 311 usus
nostros ln'oprios, qualltlo et quociells ab ipso pl'eposito
uel ipsius nuncio re(luil'Untur. Item 8ululiti l'redictorum
prepositi et conuentus 3d iUtlicium, (luol1 lantdincb
(1icitur, venire non tenehuntllr. l)reterea si nOS summam
I'ceunie pretlictam contigerit a1i(luamlo persoluere, canse
>>>
100
u...I eausarum dc,-cisioJles scu eXl'l'ssuum emcn(lacione!o:,
'1 ue 1'(')' atluocatum c1ictorum )lrcpositi ct conuentus
aute terminum persolutillnis in iuc1icio {'uedllt in('htlate..
ad eos,lem pl'el'0,-illllll ct C'OlluentUIl1 intcgl'aliter pf'l'ti-
nebnnt. f'etel'UJIl si aliCfua preearia, e
actio ue] illpigno-
ratio (lualiscunHfllC ill terris lIostris ex pm.te nostra
fuerit f.1cienda, ad hane faeienllam prepositus et conucntns
"'f'IW(lidi eum ,,('ruis a(luocatorum JJostromll1 in villas
"eu IlOna sua nnncinm eornm lirit.. poternnt mittel'e et
ipsos pt'Ohiberc, ne iniuriam "cl maius granamen "1Ih-
ditis I'ornm inclebite fal'iant, (Iuam nostrornm !'ululitis
vasallorum. Insuper sepe nominati prepositus et COJJllentus
supra (lictum iuclicium pro summa pprullip supra dicta
"en,lere "cl obIigare potemnt, cuicnmfJue persone sen
per!'-""is secularibus ueI ec('lesiasticis in parte ucl in
toto c1eercuerint, morlis (.t c'OJIt1icionilms sUl'radictis,
cui uel cJllihus IJersonis Jlostrnm IH'iuilep;ium super eo
dm'e dehebimus, sicut de(limns pl'eposito ct ('nllaC'ntui
mcmoralis, \'O]UIlIUS ill;uper, ([u:nn IU'imum opOI'tllnitmJ
accesserit, eisdem preposito et eouuelltui in reeompensam
IJfe(licti iuc1icii hona vtiliora ct ipsis magis ('ompetelltia
10mb equali "a]ore, si ab (.isclem re(lnis;li fU"I'imus,
1'C'd(l('I'e sen coufcrrc. Vt autem omuia l','cscripta in-
eonwIsa a nobis ct nostris suceessorihus l,ermaneant,
presells scriptum in(le confici et 8igiUn n08tl'0 iussimus
rommulliri. Test.es sunt: JoIwllllcs de f'ernin, Con-
rac1us tle Cremun, Tlcl'manJlus tle Ortze, Q1)IricUfJ
JMoUf4n, IIinrirus de lleuc']ow(', 'Vipertus de J.utzowe,
mi Ji te s, Gherartlus et Roteherus, eapI'ellani nostri,
Ludolfus et .Tnhannes ßerman, Gherarclns noge, 8tol-
besce, ciues in Ghodebuze, et alii lide digni. Datum
...
>>>
191
(,t actum Stcl'nel1berg anno (lomini m CCC XII, in ,'igi1ia
I1l1Ostolorum Petri et Pauli.
Nach 11em auf Pel'gament in einer k1einen l\linuskel geschriebenen.
im Grossherzogl. Geh. u, lIaul't-Archh'e aufbewahrlen Ol"i-
inale, an welch('m ein Pergamentstreifen mit des t'iirsten
lIeinrich bekanntem Siege1 hdngt.
Nr. LXXXIV.
Das Dom-Capitel ZlI J/amlmr9 errichtet Stalulell
Übel' die fTerlheib11l9 Jer PriibP1ule'l1.
]), d lJambul'g. 1312. Dec. 1.
r
I
In nomine Ilomini Amen. Lot1ewicus elei gracia
prc)lositus totulIHlue ('a l' i tu I um e c cl es i e IJ a JII b Ul'-
gen s i s ael l'el'petuam rei memoriam - - - - dc
omuium et Iooillgulorum aiSIoo(,II!ooU - - - rle1ibel'auimus.
iUl'a ltatr(lllatlls ('t l'I'cs('lItandi (1ictal'lun vi('ariarlllu intl'l'
maiOl'es IH'f'bclltlas diui,lel'e. prefigentes tel'minum se'\.tam
f(,l'iam lll'o'\.imam }tost festum beati Alltlrce aposto1i
sub anno dumini 1\10('('('0 duodecimo ad ordinationem
talem (,lIcl'llli mallcil'andam.
Prebeu(lc )ntt1nanni moUflnt Holastici:
vicaria Thet11arlli et LutloJli Wulfhaghen.
Et ego J!1trnUnmua ;fJlI1oUran sc 0 1 ast i cu s
in te rCu i, eonsensi et sigillnm meum apposui. -
- -
Acta "","t. hl'c IIßnO et IJie l'rctlictis.
Nach dem alten Pergament-Col,ial-ßuche des hamburger 10111-
Callitels im Stadt-Archive zu I1amburg, Fol. 68,
-
>>>
192
Nr. LXXXV.
Das IJom- Copitel Z1I SclOlJC1'in l!r'l'iddet bpi tier
Visitation des Stifts Statuten Übm' dic G'J'jjs,fe
der PriibnulcJl fitr dip resitli'l'emlen mut {il'J'
die ab'JIJesemlen DmnhC1'ren.
D. d. 1312. Dec. 15.
trmllnnua Pro!Jst, Phi1ippus Decanus 'I'nd
da.\' ,qllut::e Capittel zu Z'JI'erin ka!Jrn ilt 'i'cl'rÜ:k-
Ir[f'I' Visilation llisrkofl"s Godefridi ci1lfJ Onlml1l!/
f/cl}ladll, '/Vic r
' mit dl'1t 'J'r,firlirf'lldl'n vllll ([all 'tUlck
dl'll ab1V('.\'('lldcn C(f}Jitulm'('ll ,qf'lmltf"ll mertlf'n solIr, ;'1
f'rl1'('!lIllI!! 11'1'il dif' ab,,'r.\'rllden 1lir!tt £llft'ilt so vil'l als.f
dir !/('!lf'1lU'f'I'fi!!f'll !lf"lw.\'
'l'll, s07ull'r'1l audt ik1'e/' alJJ1'csl'll-
lu'ii kalb,.,' 'i1m'iril hrtlm, indem das sie It'riue Zel'll1l!!
fi'rmbd('J' Gl'
"" ""Ibnt Ikuen tlill'/I
f'TI, I'nd tla/u'1"D sielt
lir/H'l' a!Js('Jllirtf'u, a[ss 'J'esidcl'f'f eu, 'Lwd dadlU'elt df'r
Goffe/ulicllst mie sielt !!I'buhrl'l(' nickt 'i'I'7'I'ichtl't '/I'Ünle,
I'ml i.ll da,\' erste in tll'r Onluml!!, das
'ie die Pnt-
bnuleu, dil' riu j('(ll'1' eilt Zeillau,q !Jl'.fOlIdrl'S gehabt, in
du f'orJlus !!('.\'ckla!!I'll, mÜ, es ZUU01' gr'll1fWrn, dm'zu
.\'ir riltni ih/'rs 1"illf'Is,\' zum CoJlector !/f'ordul'l, On ,\'ir
l'i"f u l'lll'l'/l vllll 1'uil'l' sie (lU$
'll'ilrlt .mfll'; dl'I' soll tll'U
abn'f'sf'ndl'll Callollicis, so f/l'osse P/'ii!Jendrn /wbrn,
jl'1'lidls eillf'11l j('(len !/ebru JI/
[m't ROf/!t.l'1l, JI/
last
!/llr
'leu 'i'ud ;J la
'l ha!Jenl, vlld drlUon soll der f'ollector
uuck tll'111'1l !/('bell, so 'C07' Jhuf'1l 'i1f dem Ch()re 'i1f-
l1'm'lrll rtc. Ueliqua legantlU' ex Iiteris.
Actum 1312, 18 kat Jalluarii.
Aus den Regesten des Kirdlen- \'isitations-Secretafrs Clandrhn
nach den schweriner Cal,itel-UrL.unden,
...
>>>
193
Nr. LXXXVI.
Der Fürst lIeim'ick '/.,'on IJleklenbllrg ve1'[eikt dem
Ritter Bnnlwrd -,'O'll Plessen das Eigentkum
VOll 5
1I11fell im D01fe Ruten Zll'l' Stiftung
eine1' rikarei ill de1' [{b'cke zu Iloken- rickeln.
D. (1. \'icheln. ]313. April 4.
In nomille sancte et im1iuidue trinitatis Amen.
Vniuersis Christi fitlelibus, ad quus preseJls scril'tulll
l)ernenire contigerit, llinricus dei gracia dominus l\1agno-
lwlensis salutem in domino seml'ilernam. Notum esse
volumus vniuersis l'reselltihus et fllturh:, quod dilcclo
lIobis et fideli lIostro UCl'nanlo de Plesse militi et suis
legitimis ac veris heredibus, e:o..igentibus eius met'itis,
damus liberaliter et rite cOllferimus pl'Ol'rietatem IJer-
petue libcl'tatis qllillqUC mansol'um et tCl'cie I'artis vnius
mansi in campo viHc Uutell, lIostri (lominii, mtllm ser-
uantes et gmtul1l, quod cmn ipsis bonis ad hoc spe-
cialiter deputatiloo et omnibus eomlll fructibus, pl'Ouentibus
et vtilitatibus qllibuscUlulue lega1ibus vnam vicariam per-
petuam in ecclesia Vi
ghele iustallrauit, si bi et suis
fratribus ac eorum veris heretlihus ius patt'onatus eius-
dem vicarie ex nostra special i pel'missione et gl'acia in
perpetuum reseruando, mlicielltes predictis, quoll sacer-
dos, qui pro tempore il'sam ,'icariam habuerit, sillgu1is
annis et terminis exsolucionis dictorum proucntuum ex-
pignorandi tales IJrouentus, Ilcminem requirendo, pro
vti1itate sua liberam habeat facultatem.- Vt autern factum
tarn pium ad cultum dei pretensum IJerpetuis temporibus
inperrnutabile pP1'sl'ne1'et, presens scripturn inde con-
von Maltzahn.che Urk, Soi.mml. I. 13
.........
>>>
194
feclum sigilli nostri appellsione et testium subscriptione
duximus muniendum. Testes sunt: .Joharmes de Ce1'llin,
Jleyno de StraJencJorpe, Conradus rle Crem
lI, .;JFre'lJe
rieus et ClrIrieus .moItl'an, Echar,lus tle Qllitzowe,
Hermannus dc Modentyn, J ollanlIes Stol'm, Oh'iclIs de
ßarnecowe. :\larqUardUS cle HageJle, miJites pt fideles
nostri, emu aliis quam phuilms tide tlignis. Datum
Vichele anno domini mo eec o X 111 0 , ft'I'ia qU3l'ta pro-
xima ante festum Palmarum.
Nach dem Tr:m!lsumpt in der Confirmatlons-Urkunde des Bischofs
Dermann ,'on Schwerin vom 18. Februar 1317.
Nr. LXXXVII.
Dm. Fürst Heinrich von IJleklenbllrg bestätigt
dem Kloster Re/ulfl eine Pikarei" melclte .10-
kann von BÜlom zu Jrf'df'ndorf mit 2
lJllfen
in Griben 'Und 5i Hufen in Piiter01V dolirt
hat" unter Perlei/umg des Elgenthums dieser
Güter" gegen Abtretung eines ebell so grossen
Eigelltll1lms in dem IJor{e Bentin.
D. d. Viche]n. 1313. April 4.
Omnibus Christi fidelibus llinricus dei gracia do-
minus l\Iagnopolensis in perpetuum. Recognoscimus,
quoll vasal1us noster Johannes rle Uulowe, mHes, com-
morans in \ V edewemlorpe, cupiens cll1tum dillini nominis
augmentare , accedente consensu heredum suorum om-
nium, videlicet Johannis, Nycholai et Gotlekini, If.f
mansos ct vnam aream in vil1a Grihene et \T.f mansos
...
>>>
195
iu villa Potherowe eum iudicio vasal1orum, cum ligllis,
pratis, I,a!;chuis, pahlllihus, aquis, neCl10n cum omlli
iure, vtilitate, redtlitihus, prouentibus seu attinenciis
t'oruntlcm, sieut ipsc .Johanlles haetenus posse,lisse
Iloseitur, de benel'lacito nostro JIlollastel'io saJlctimolli-
alium in Rene all vsus vical'ie ibidem donauit et in
manibus noslris il'sos man sos libere resignauit. Hona.
ciollis tamen sue dietus Johanne!; e
pressit hune modum,
,-idelicet qno,1 domillus lIimicus, ]lrepositus eiusdem
lIlonasterii, \"bicunH(ne loeornm, siue in scholis graci;)
",tudii aut in seruitio alicuius (lomini temporalis vf'l
spil'itua1is aut alibi momm tra"\.erit, fmctus, reddilus et
)lrouent us olllncs I'retlictorum mansorum, (InanHliu vixerit,
integl"aliter percil'iet et in vsus suos prolU'ios pro ,-olun-
tate su:! connert('t. idf'1lI tamen dominus lIinricus per
se vel pel' aliulll preshiterum, quem 3(1 hoc del'lltare
maluerit, sinp;tllis (lichus in ecclesia Uencnsi al1 altal'e
in honore bcatorulll allO
tolol'Um Petl'i el PauJi s311ctique
.Johanuis al'0t;to1i cf ewangeliste ctmseeratum missarum
!'\olleml'nia celebrabit; mcmorato vero (lomino I1illrico
1II01'tuo fructu"os, redditus ct I)rouentus (lictorum mansorum
('um indieio atl ipsum monasterium deuoluentur, hoc
adiecto, (111011 I'repositus, qui I)ro tempore fuet'it, vni
pl'cshitero eapellano suo congruam sustentaciollcm mi-
lJish'ahit, (pli sillguli:o. dichus iuxta benep]acitum I'repo-
siti ad altare l)rcdicttlm deseruiet in diuillis. Nos quoque
rogati et mouiti, ad illstanciam dictorum prepositi et
conuentus, pr0l'rif'tatem didorum mallsorum in ecc1e..
siastica libcrtate ipsis dedimus, ita tamen qUOll in re-
compeJlsam proprietatis eorumdem mansom m , qui dant
annuatim tres last el VJlum punt duri frumenti, iam dicti
13 ir
>>>
196
})repositus et eonuentus proprietatem tot reddituum in
villa Bentyn, cuius prolrietatem integra1iter pos!iclent,
sub equali valore nobis spontauee resignal'Uut. In quorum
omnium euirlenciam perpetuam sigillum nostrum huie
scripto iude confecto duximlJs apponendum. Testes
sunt: milites Jobanues Rosendal, Vhicus et JlJer..
narlJus mOUtzm; famuli: IIinricus de mUc1lere, Vikko
de ßulowe; lIotarii nostri : Kristianus dc DoUa, Rod-
ghel'Us et a1ii lide digni. Datum Vichele anno domini
000. . .
m . CCC. XIII, ferm quarta ante domullcam Palmarum.
Nach dem auf Pergament in einer festen lUinuskel geschriebenen
Originale, an welchem des Fürsten Heinrich Siegel an einer
hellblauen seidenen Schnur hiingt, Im Grossherzogl. Geh.
und Haupt. Archive zu Schwerin. Gedruckt in Schröders
P. 1\1. 11, S, 3008.
Nr. LXXXVIII.
Der Knappe Eckltard Negendank und sein Neffe
Conrad, Schulze zu Brahlsdorf, verkaufen
a" das Dom- Capitel Zlt Schrverin ihre Gütrr
in Braltlsdorf für 300 'Jvend. lJIark.
D. d. Sclnvcl'in. 1313, April 9,
In dei nomine Amen. V niuersis presencia inspec-
turis seu audituris ego Egghelmruus dictus Negendancke
8rmiger tenore presencium cupio fore notum, quod ego
honorabilibus viris uominis J!ftrmanuo p re pos i to,
Philippo decano et capitulo ecclesie Zuerinel1sis
omnia bona pheuda1ia et hereditaria, que habuit COß-
radus villicus in ßralisdorpe, nepos meus, a quo dicta
bona sita in ßralsdorpe titulo piglloris tenui. vendidi,
........
>>>
197
presente et consentiente eodem Conrado, cum omnibus
6uis l)ertinenciis, attinenciis et iurihus, rite et legitim(,
ita quod nihil omnino mihi seu eidern Conrado aut suis
heredihus reseruatum fuit, excepta collata eidem Conra(lo
facultate reemendi dicta hona, prout iuferius exprimitur,
pro treeentis marcis slauicalis monete, mihi Zwerin in
instanti festo pentecostes integraliter l)ersoluendis,
hoc expresso, quod in iam dicto festo pentecostes,
cum primum iam dicta pecunia [milli] soluta fuerit,
vel per rne steterit, quo minus fiat, ahsque omni
difficultate ipsius vaCU3m possessionem dictorl1m hono-
rum cum omnibus suis aUineJlciis tradere debeo, satis
hiemalibus seminatis et messibus, usque all instans
festum pentecostes seminalIdis, tantumrnodo fruiturus.
Et licet usum hahitacionis in eisdem honis usque ad
iam dictum tempus solucionis habere ualeam, me(lio
tamen tempo re rle ]iguib, piscaturis et iurisdictionis
exercitio ultra sex dellariorum slauicaliulll ualorem, prout
iurisdictio villicis consueuit competere, me nul1atenus
intromittam. Preterea si prefatum capitulurn me
uper
damno, ipsi culpa mea per snccisionem lignorum, I)isea-
eionem uel alias qualitercUlH}ue ante Imiusmodi initum
eontractum dato, impetere seu conuenire decreuerit, ipsi
satisfaciam in amicicia uel in iure. Ceterurn memorati
prepositus et decanu.. et capitu]um pretaeto Conrado
de Bralesdorl'e eontulerant facultatem, ut in festo beati
Iartini episcopi, quod oceurret anno domini millesimo
trecentesimo quintodecimo, pro trecentis marcis (liete
monete, in eodem festo ipsis Zuerin integraliter per-
soluendis, tantummo(10 pro se et suis filiis ahsque fraudis
(:ommento reemel'e dicta bOlla ualeat, ea pro &uis er
--
-
>>>
198
suorum filiorum usibus I'oIummodo I'etenturu
; quodsi
modo pretacto itlem Conradus se])edicta bona reemerit
cum effeetu, extunc eidern in festo pentecostes, quoll
occurret post iam dictum festum beafi l\Iartini episcopi
8nno domini miUesimo trecentesimo (llIintodecimo, dicti
prepositus, decanus et cal'itulllm uacllam po!':sessioncm
dictorum bonomm tradent, sata tamen hiemalia et esti-
uaHa libere percepturi; "i uero memoratus Conradus
modo IH'emisso ipsa bona non reemcl'it, extllllc nec ipse,
nec sui heredes dicta bona in toto uel in parte aliqua-
tenus recuperare ualebunt, nec capilullllll ZwC\'inensis
ecclesie seu ipsam ecc1esiam occasione eorum aliqua-
tenus molestahunt. QlJe omnia et singula nna cnm
sepedieto Courado et subscrilltis meis compromissOl'ihus
fide manualiter prestita fide1iter et firmiter sematumIß
ma promisi, ad obseruacioncm et implcciunem eorum
me in his scriptis, roboratis mei sigilli munime, nihi-
lominus obligans et asfringens. Nos edam Go(les('aleus
morans in Stcllueltle dictus Preen et Georgius Preen,
milites, I1al'tlf'uicus Preen, frater eillsdem militis Gode-
6calci, l\Iartlllal'dus NegclJ(lanke, f.'ater supradicti Egge-
hardi l'Iegeudankcn, JohaHlles llerncre, armigeri, et
ConradlJs de Uralcstlorpe prcnominatus, (Jui ad hec
omnia liberum conscnsum prestiti, pro testimonio re-
cognoseimus uel'itatis, quod pro inuiolabili obseruacione
et fitleli implecione omnium et singulorum Ilremissorum
in solidum et coniuncta manu 311 instanciam antedicti
Eggehardi Ncgl'ndanken et ad urilitatem Zuerinensis
capituli promisimus fide data adeo, quod "i predicta
ucI aliquotl predictorum seruatum aut implctum quoquo
modo non fuel'it, extunc iIJfl'8 ullum mellsem a die re-
>>>
199
(IUlSlclonis facte [per] pretlictum capitulum continue IIU-
merandum ciuitatem Gneuesmolen intrabimus omnes et
singu1i, 3d quod eciam tlictus Eggbebardus astringitur,
ipsam ciuitatem nunquam e
ituri, nisi selledicto capitulo
et Zuerinellsi ecclesie plenarie fuerit satisfactum, renun-
ciantes quoad retractationem premissorum doJi mali et
ill factum 3ctioni et excepcioni et generaliter cuiJibet
auxi1io iuris c3110nici et duilis. In cuius rei testimo-
lIium sigilla nostm quibus utimur preselltibus sunt
appelIsa. Actum Zuerin anno llomini mil1esimo trecCII-
tesimo tel'ciotlecimo, quillto Idibus ApriJis, pr e s e Jl ti bus
strelluis militibus .1ominis grtl'ltrico et Cl1'ltiCO
diclis molt!an fra tri bus et aliis quam pluribus
fide dignis.
Nach einer Abschrift I\US dem 16, Jahrhundert Im Grossherzogl.
Geh, und Haupt- Archh'c zu Sclnvel'in. Gedruckt in
Scbröder P. 1\1. I, S, !I:J:!.
Nl'. LXXXIX.
Der Ritter Jolw1l1l '1-'01' BÜlmv entsl'hiidi!Jt seine,
tlllrclt die vom Klostn. Rehna gesl'hehc'lll'
Allfstaullllg (!t's SPl'S zwischen llerb01'dshagell
u.nd Otlwnstorf ge...r!lIl1iile'J'len Ballern zu
OllwnstO'l'f mit fÜllf lUorgcn Ackel' in JJTetleu-
dorf und ,,-'ersicltert dem Kloster die BenutzuJlg
des genannten See
'.
D, (]. Relm3. 1313. JUllii 11.
Omnibus, a(l quos Ill'esell S sl'riptulII l'cruellel'il.
Jobannes de ßulowe miles ill Ilcl'petulllII. Uccognosco.
,
.......
-
>>>
200
quod Cum IJlaeuisset prepo!töito in Reue de benepJacito
meo reprimere stabnum inter villas IIc,'bcJ'(lesbaghen ct
Odberdestorpe, pIacitatum est, quod in I'ecompensam
agri sen fundi, iaccntis intra repl'essionem dicti stagni
uersus OdbCl'destOl'pe, dedi colollis meis omnibus et
singulis in eadem villa OdheJ'(]estOl'p commorantibus
quiJuIue iugera dc agricu1tul'a curie mec ,redewendorp,
ita (luod dicti coIoni ca Iibertate et eo iure, quo agros
intra iam dicti stagni reprcssionem )!ositos habuerant,
dicla quinqne iugera agrorum in perpetuum libel'e possi-
dcbllnt, ego quoque pro me et meis heredibus et ipsi
(:oloni in Odbcrdestorp pro se ct suis Jwrcdibus sen
successorihus in biis scriptis renunciamus piscaciolli ct
omni iuri, quod in dicto stagno nobis singltlis competere
posset racione agrorum iam dictol'Um, sed pocius pre-
positus ct conuentus monasterii sauctimouiaIium in nene
ipso stagno, piscacione et represl'ioue, stewillgbe VII]-
garitel' dicta, libere perpetuis temporibus abstlue impe-
ticione aIi(lua I,el'fruentur, sieut ill IJriuilegio iIIusb'is
domini mei domini lIiurici l\Iagllopoleusis iude confecto,
cui l,riuilegio sigillum mcum similiter apl'osui, I'lellius
est e"'Jlressum. 111 cuius rei euidellciam sigillum meum
dignum dllxi presentiblls nppentlcudnm. Te s t e s suut:
clcrici GI!. rector ecc1esie iu Grambowe, COlll'adus ...ectol'
eccIesie in Lipse; milites: (l!)lricus ,fitoltsau t IIin-
ricus de Gnstecowc; famuli quoqlle Viceo de ßulowe,
J.uhbecyn, Stolniz, Code, et aIii lide digni. Datum i)l
Rene anno domini mnCccoXIIIo , fel'ia secunda ante
festum Viti martyris.
Original 8ufPergament im Grossherzogl. Geh, und Haullt-Archive
zu Schwerin. An einer Schnur von hellblauer Seide hängt
>>>
201
lias Rchlldförmige Siegel des Ritters Johann von ßülow
all!! ungeliiutertem \Vachs: ein Schild mit 14 Kugeln und
tier Umschrift:
+ S'. IOIt'lINNlS . l\1IL1T. DO: . ßVLOa:.
Gedruckt in SchrötIer I), In, 11, S. 3008.
Nr. XC.
D, (1. IIelsingborg. 1313. Junii 19.
f)l'1' König Erieh von Diinema1'k, der KÖll
'1 B!!,r!!er
von Scluveden, deI' J/el'ZO!1 C/tristo}l/t vun llolland und
d,'r Fiir:;.t Nieulalts 'l'f11l Werle srklif'ssen mit dem Könige
Ilakon 'l'on .ftt T orll'egf'n und d"ll Ilerzogen El'ick und
IFa/dl'1nar 'l'01l Sdm-eclell einen en'i!len Fl'if'den über
i/tl,(' /ll'ieke, namelltlirk Über den Seltimp{, llJelckell die
llerzoge Erieh liTld Waldemm' dadurdt gl'thall, dass der
/Jf'rzog Edel, des F,fr:;'lrn Ifieolrllls vun Werle. Tuckter
SophÜ' ld,./d zur EIlt' !lf'1lO'TJUnen. DafÜr soll der Her-
ZU!I Eriel, dem JOinigf' Rl'idt 4000 und dem FÜrsten
.ftt'ieolaus 2000 köln. IJlk. zalden 'Und (liesem mit
100 J/a1l1lf'1l :1 JJlonale auf eigenen Sclmdl'n dlt'nm
u. :;'. '1l'. IJafÜr geloben /Iel,zog lI'aldemar U1ld {ol-
!11'nde Ritt C1': GOl'mal'Us l\Iagllus, l\Iagnus Carlson,
Philippus ItulvoltJsoll, GUJIUO Gris, A]gotus Joensoell,
Regua1dus l\Iuli, ßoe Nielson, Jaeruf)artJUfS SMoIsau t
lIenricus ßorae, Gotsdmlcus Kyrne, Carolus Elffson,
Torc11iUus Anderson, N. ßornson, N. Vemulldson, Eg-
gerdus de Kyrne, l\latthias Kiaettelmundson und Petrus
Pors. Anno 1313 feria 3 post hebdomadam Trinitatis,
til lIelsingborg.
Angeführt in lIuitfed Damnarckl8 Rigls Kronicke I, p, 364.
>>>
202
Nr. XCI.
D. (1. (I1amburg). 1314. l'ebr. 21.
DeI' Bischof ßllI'cl1w'd t'Oll Liiheck:l de1' BisrllOf
.Dlarfjuarel von Rat
eburg und elie PI'öpste. Decane
ulld Cl1pitrl der Stiltel' Bremt!'ll. Liiheck. Scll'lverin.
Ratzt'hur!/ und I/amhurg srhlies.'I"1l ein BÜndlliss gegell
die B,'dl'iickml!/en, Gt'lt"alttkiilif/k,.ilcn und Sckat
ungen
des Er::hil'ckofs Jokalln von BremelI, (1. 11. 1314, nOlln
kaI. 1\larcii.
Diene Urkunde ist in der Erneuerungs-Urkundt' ,'om 19. Febr.
1320 ganz aufgenommen; lIIan vgl. unten. - In Clandrians
negesten der Urkuudl'n des Uisthums Sclnverin ist sie als
"on: ,,1315, f) kaI. l\lar,ii" da,irt an
egeben,
J)ieses ßiindniss, welches schon vor der \Vahl des
Uischofs Jhnmann .oU,an abgeschlossen ist, legte den
Grund zu den heftigen Slreitigkeiten mit Ilem Erzbischofe
Johann von ßremen nud ist von dem grössten Einflusse
auf die Geschichte des Bischofs fbnmann. nemerkens-
wer,h Ist, dass nicht der Bischof (;oUfried von Schwerin,
wohl aber der damalige Pro 118 t J!!nmann _DU,an von
Schwerin mit seinem Capitel dem allgemeinen UÜlldnisse
beitrat, obgleich Goufrit'd das be80ndf're Uündniss !;egen
die übermässigen und uurechtmässigen Visitations-Gebühren
des Erzbischofs, d. d, Liibeck 1314, l\lärz 2, (vgl. unten
und die Urk. v. 8, Aug. 1314) mit den Bischöfen ,'on J
iibeck
und Uatzeburg ein
ing. »er H i 8 C b 0 f fffermann erneuerte
das BÜßtlniss, dem er ;lls Propst bei
etrelell war, auch
nicht eher, als bis nach der päpstlichen Restitution des
Erzbischofs Johann und überhaupt sein Stand gefährlich
geworden war. Man vgl. Urk. "OID 22. Nov, 1320.
>>>
203
Nr. XCII.
Dcr Bischof IIIarqllm'J von Ratzebm'g confir-
mirt eine von (lem Ritter Johamz ,,'on BÜlom
fll1uli7'te und mit 2
Hilfen -in Gl'iben und
5t HItleu in Päter01V dolirtc J7icarei im
Kloster Relma zum Gediiclttniss der von
BÜlom
d, d. Uehlla, 1314, Febr. 28,
und derselbe Risclwf 'Und dm' FÜrst I/einrich
'I'on lJlcklclIburg ve'i'leilten der Schenkung
Anerkennung
(1. (1. ReJma, 1315, ,Iunii 20,
Nos dei gracia l\1arquardus Haceblll'gensis ec-
clesie episcopus et lIinricus dominus l\Iagno-
I'0lensis tenore l're
encium notum facimus vui-
uersis, (Iuod litteras infra scriptas sub veris
et integris sigillis, non rasas, non cancellatas,
nec abolitas, ncque in sui parte aliqna viciatas
villimlls et autliuimus in lu'c verba:
Vlliuersis Christi lidelibus, ad quos IJfcsens scriptum
pernenerit, l\Im'quardus dei gl'acia Raceburgensis ecclesie
episcoplls salutem in domiJlo. Recognoscimus in hiis
seriptis, (Iuod constitutus in nostra l}resencia, diJectus
filius Johauncs de ßu10we mHes, commorans in 'Ve-
(lewendorp, cupiens cu1tum (liuilli nominis augmentare
et lIichi10minus deo dicatis virginibus in monasterio
Renensi grata subsidia t'aritatis impcndere, Uf man sos
ct vnam aream in villa Gribcfle et VI' m3nsos ill villa
Poterowe ellln iUllicio va
allorum et omni iure seu
>>>
204
vtilitate in pratis, pasebuis, paludibus, aquis, lignis et
generaliter eum omnibus redditibus, prouentibus seu
attinenciis eorum, sicut ipse Jobannes bactenus posse-
disse noscitur, dicto monasterio Renensi per modum
elcmosine donauit et optulit, de consensu heretlum
föuorum omnium, videlicet Jobannis, Nicolai et Godekini,
pro reme(lio anime sue et honore militis Johannis de
ßulowe patris, necllon fi'atl'is sui Rc)mari de ßulowe
bone memorie, tlonatosque mal-lsos et oh1atos in sigllum
tradite possessionis iJl manibus lJostris s!l0nte et libere
ad vsus eiustlem monasterii resignauit. Donacionis
tamen sue diehis Joll3nlles expressit hune modum, vitle-
licet quod dominus lIinricus l'repositus eiustlem rnona-
sterii, vbicunque ]ocorum, siue in scholis gracia studii
aut in seruicio alicuius domini temporalis vel spiritualis
aut alibi moram traxerit, fl'uctns
redditus et prouentus
omnes pre
ictorum mansorum, quamdiu vixerit, integra-
liter percipiet et in vsus suos proprios pro voluntate
sua conuertet, i(lem tarnen dominus IIinric!1s per se vel
per alium presbiterum, quem ad hoc deputare maluerit,
singulis diebus in ecclesia Renensi ad altare in honore
beatorum apostolorum Petri et Pauli sanctique Jobannis
apostoJi et ewangeliste eonsecratum missarum sollempnia
celebrabit; memorato vero domino Hinrico mortuo fruetus,
redditus et prouentus dietorum mansorum eum iudicio
3d ipsum monasterium deuoluentur, hoc adiecto, lJuod
prepositus, lJui pro tempore fuerit, vni presbitero capel-
lano suo congruam sustentacioncm ministrabit, lJui sin-
u1is (liebus iuxta benel'lacitum prepositi ad altare pre-
dictum deseruiet in tliuinis. Et nc tam )li um donacionis
prolJOsitum debito vnquam fraudctur efl'eclu,
i per
>>>
205
negligenciam aut fraudem steterit, quominus infra rnen-
sem continuum ad altare beate EJyzabeth, Iler auum
dicti Johaullis, domillum GOtlefridum de ßulow militcm,
in eodem monasterio instauratum, preter necessitatem
in rnissa1i desel'Uiatur oflicio, extunc ipsos prepositnm
et priorissam ah ingressu ecc1esie in hiis scriptis decer-
nimus et volumus esse suspensos, tlonec Imiusmodi
fraus sen IlPg1igencia modo debito fuel'it reformata.
Nos igitur prospicientes et considerantes, dictam dona-
cionem pro illstauraciollc dicte vicarie canonice et
prouide £'lctam esse, ipsam approbantes, inuocato (lei
nomine confirmamus. In pcrpetuam omnium predictorum
euidenciam sigillum nostrum "na CUlU sigillis sepe
nomillati Johannis tle Bulowe donatoris dictorumque
prepositi ef. conueotus in Rene presentibus inde con-
fectis digllum duximl1s appenllenllum. Te s t e s sunt:
vcnerabilis in Christo pater et dominus Godefridus,
Zwel'inensis ecclesie episcopus, et bonol'abiJes viri:
magister Peregrinus canonicus Hamborgensis, magister
Ililll'icus Go1dowe canollicus Lubicensis, magister Jo-
hannes de Campe, Godefridus capellanus dicti domini
Zwel'inensis; mili tes quoqne: JohanJles de Brutzecowe,
grt1Ytrtcus moIttan, I1inricus de Gustecowe, Hill-
ricus Boot, el famuli: Vicko de ßulowe, Lubezin et
Stolnizze et a1ii quam plurimi fidedigni. Datum ct
actum Hene anno domini roo CCco XlIlIo, feria quinta
post dominicam Inuocauit.
Nos uero l\Iart(uardus Raccburgensis ecclesie
episcopus et lIinricus dominus i\lagnopolensis in
signum visionis et audicionis predicte et ad pre-
missorum cautelam et euidenciam pleniorcm, quia
>>>
206
littere buperius scril'te apOll moniales in Hene
predictas sunt in deposito reseruate, dicto domino
lIinrico ibiflem l'reposito tledilUu
I'resens sCI'ip-
turn 1oo.i o illorum 1I0strorum appellsiolle firmiter
roborahun. Dalum allllO domini ffio ('CCO X\'o,
in cl"as1 ino sauctOl'ulU Gel'Uasii et Pl'Olhasii
marfil'llm, ill claustro HCllc sepe,licto.
Gedruckt in Schröllt'r p, ]\1, I, S. 930; die Origioalt' der Fun-
dalions - und der l'onlirlllalious - Urkunde sind im Gross-
herzoglichen Geh 11. lIallllt-Archh'e zu Scbwerin,
Nr. XCIII.
D. ,1. Liibc('k. 1:11-1-. l\I.h'z 2,
llorchardus Zll LlllJerk
Godefl'itlus zu Zl1'f'rill_.
l\farquanlus zu Rflf'r/mr,'1 Bi
'cltoffe vlld iltl'e Ca-
pi tu I a 1'1I(l nllrh I,odowicus P"OlJ,ft vlld dns ('npilid
zu lJamlJ1I1'f/ vrl'ciuif/rn sir'h, llachdf'rll 11£'1' .foliamlrs
Ert:hisc/wff zu B"P1nrn ihre Stil!
P dm'rh ri1lrn sriuPlt
Vicarium 't'isilirf'lt Im"sen v7Ill dn'Selb 1fT Brpstliclt in-
dult doc/t 1,brrme,\;s
'1 1'lltl 11/f,1t1' allt's dassrllJif/e vprmnf/
von iltnen v1ll1 flt"f'n 1'mlntlmnrn (l1t barem gr/tlr em-
pfangen Vlld !lr1l0m11lt'7l, das es sie VlI!I('sfrillrll niclit
passiren lassrn komlen, nIss 'J.t'ollell sie Üt disrn vlld
anderen darfl1t.\'S 'l'ermllIl1 it,lt f'l'folf/enden besc!I1Vel' llU f/ en
hr?/ eincmdrr slpltrll 't'nd 1'ff !lf'111l'inr7l 'l'll/wsten die
&ll'ltr b('(lIrdel'l'1t. Datum et actum Lubeke scxto nonas
l\lartii J3U.
Nach Dan. Cl:mdrian's Rt'
eslen der Urkunden des ßisllmms
Schwerin. Vgl. Urk. vom 21. Fehr. 1314 lind 8. Aug. 1314.
>>>
,
207
Nr. XCIV.
Der FÜrst Heinrich von JJleklenburg bestätigt
den Verkauf' des DO'1fes Kritzow und einiger
Aecker zu R ÜggO'1V an das Cislercienser-
Kloster rismar 1I1ul iiberliisst diesem das
Eigenthll1nsrecht und me/treTe andere He1'r-
lichkeilen,
H. (1. Meklenburg. 13U. .Tunii 5.
In nClJ1lillc sancte et iJl(liuitlne trinitatis Amen.
lIinril'us dpi graeia dominus l\lagnopo]ensis et Staa'.
gardensis uniuersis presencia uisuris seu autlituris in
perpetuum. I\Icmol'ia labilis est, multitudini vel'o ac
varielati humanarum non sufficit [actionumJ, nam omnium
mt'minisse potius est rlivinc gracie, quam humane: unum.
[quumJ "a]ubrc fore )lel'''peximus, ea scripturarnm. sigllis,
instrumentomm [uocibus], homilmm memorie tenaciter
imprimere solcrti studio cupimu
prouenire. Nouerit
igitur fi(lelis etas prcsencium et feli" suc('essio futurorum,
quod I1f'yno miles de Stralclldorpe, noster fidelis vasaUus,
et "ui heredes in nostra presencia constituti pub1ice recog-
noverint, se ecdesie sancte l\Iarie sanctique Johannis
evangeliste in Ciscemer, ordinis be..1ti ßene(licli, Lubi-
seJlsis diocesi!';, viliam, ([ue Chryttowe dici tur, rite ac
raciollabiliter ex parte sua her
tlulllquc suorum !)reseneium
et futurorum, cum omni iure et lltilitate, sicut emn hac-
tenus possederunt, tam. in campis, quam in agris cultis
et incultis, 1ignis, l)ratis, pascuis, aquis aquarumque
decursibus, piscariis et quibUbdam iugibus ville Rochowe,
quam colunt cotharii in Chrystowe, termillis hactenus
>>>
208
IJabitis et obtentis, pro septingentis rnarcis Lubicen-
sibus, mille C marcis t1enariorum slavicorum, integraliter
vendidisse, ae suo iuri in dicta villa per omnia renun-
ciasse, ita quoll abbas et fratres dicti mOllasterii libere
et absolute in eadem villa ortlineJlt et tlisptmant, quid-
quid il'sis utilius videbit eXlledire. Nos vero, qui dicte
ccclesie Cysmm'ieo
i sumus congaudentes, in prosperis
et tristibus condolentes, ad ipsil1s profpctum et com-
modum fhcilius inc1ina01us, propril'tate01, quam in pre-
scripta villa habuimus, eisdem tlimisimus eXllcdite, ,-en-
dicionem dieti IIl'ynoois ct suorum heredum ad manus
prefate ecclesie factam, ratam et gratam habentes, I'enitus
3pl'robamus, renuncialltcs OIoni iure, quod nobis et
lleredihus nostri
in scpedicta villa cOlupetit in presellti
vel competere po:set quoquomodo in futurum, adicientes
preterea, ut prefate vil1e homines ct mausorum dictorum
possessores ab o01ni iure secularis potestatiioo, utpote de
vectura indebita sive constructionibus poncium vel uuiu
-
cunque mUJlicionis, que vulgo -bruchwerk et borghwerk
Jluncnpantur, sive ecia01 ad commune iudicium, quoll
lantdinc dicitur, omnino non venient, sed sint. liberi et
exemti, absque defensione terre gwerre, que lanthwere
cummulliter 31}pellatur. Preterea eUlu generalem peti-
ciooem per nostrum dominium fecerimus, ahbas de
predictis bonis, quemadmodum aliarum ecclesiarum pre-
lati, de I'ouis bonis in uostro tlominio constitutis non
inmf'rito IIOS tenebitur exaudire, sa]vis novem et di01idio
mansis di(.te ville, quos prefatus Heyno de curia Bua
coluit aIiqualldo, quos ab hac exactione seu precaria
omnimotle Jibertamu",. Omue preterea iuditium omuisque
transgressiollis culpam usque ad sexagillta solidos et
>>>
209
iAfta dicto abbati el convffitui relinquimus corrigeutlam,
e
cepto iut1itio coUi et manus, lte quibus due partes
Ilobis et uostris usibus perveniant et tertia pars qUfinti-
tatull1(Iue cedat tloll1inis ct fi'atribus memoratis. Ut autem
hoc factum Jlostrum eil'ca llremislia rohl/r ohtiueat pel'-
petue 1il'mitatis el. a nullo hcredum llostrorUlIl vel a
quo(luam homillum iufil'mari ,'aIeat vcl infl'ingi, hauo
pa
illam inlle ('ouscriptmn sigiUi uostl'i :tPllensione fe-
rimus l'ohorari, tcsti u m, (Iui bii
iuterfuerl/llt, uomini-
bus subaratis: llosellllal, IIelmolc111s Uosl'u,lal, Ucimarus
Plesse, I1ermallllus l\Iodent)n, ,Vouscakus Pl'ell, Um'
toldus PI' eil, Olricus ßarllecowe, ßordJardus Damb('ke,
WiJlel'tus Luthsowe, !!)lricufJ
oUf.Um, IIermanuus
Ul'l.hse, milites, U:trtoldus P,'CIl, ,Jobannes ßo)'ueu-
f;tofpe, NicoJclUs Goghelowc, ,Johallllcs SapiclIs, lIinricus
Goghclowe et l}lurimi. Datum l\Ii('helellbordl allno in-
c:tmatiouis dominice l\H.XCXIIII, iu die sancti ßouifi.lcii
f'Jliscopi et mart)l'is, per manus Uothgeri Jlo
tri notarii.
Nach dem Ol'iginale im Archh'e des Johannis-Klosters 'F.u Liibeck.
nie Schrift ist sl"hiin, jedol"h \'oll,\Lbl'e\'iaturen, Has Siegel
fehlt an der ro,hl'n lind weissen Schnur.
NI'. XCV,
fJer IInzog E;'idt 1'01'1 li
'drfl'edell srhlil'Sst mit dem
Könige E'/'idl 't'01i.' Dihlemark einen. Vertrag,
,lurel" 'lvelchen die.
e'l' jeuf''/n otle'l' dessen El'bf'lI
,lie Eventual- SlIccl'ssion in das Königreich
N01'rvegen '/Jersiclwl't, da Herzog aber in Be-
ziehullg del' dati1r dult Könige zu feistem/eu
VOll Multzahllnhe Ur", Samml. 1
1-1
>>>
210
Dienste auf seinen Bruder, den Herzog 1ral-
demar, und den Ritter Bernhard Dl,oltzan
compromittirt.
D. d. Koltling-. 1314. Juli i 19.
Omnibus prescns !;criptum cerncntibus Erieus dei
gra..ia clu" Sweuorllm saJutem in dumino sempiternam.
Notum per presentes facimus uniuersis, quod cllm magni-
ficus prineel's dominus noster, tlominus Ericus, tlci gracia
rex Danorum iHustris, Jlohis firmitcr iam promisit et se
ad hoc eciam obligauit, vt si magni6cum I'rincipem.
dominum I1atluillum, eiusdem gracia Norwegie regem
iUustrf'm, cuills fi1iam iam du
imus in vxorem, anta
mortem nostl'am vd veri nostl'i heredis, nohis ex pre-
dicta vxore nosh'a progeJliti, rebus eximi contingat hu-
manis, i]lse {lominus noster rex DaJlorum .mtetlictus
tirmiter procurabit et fidditel' adiuuahit, ut dictum I'egnum
Norwegie Jlobis vel llostro heredi, nobis a (lieta vxore
nostra genito snperstiti, I'i nobis ali(Juitl humallit.lIs prius
contingat, cedat iure regio possidendllm: nos, vt eidern
{]omino llosb'o rl'gi Dacie seruicium dcbit.um et hOJlorcm
eongrnum grata vieissitudine refundamus, in virum nobiJem
domillUm duccm 'VaMcmal'Um fratrl'm nostrum carissi-
mum et dom in um lJefttarlJm1t .ft!toIfaan m il i t e m
ex parte nostra de a1to et basso compromittimus,
vt quicquirl ipsi vna cum nobili viro (lomino Henrico
domino 1\IagnolJolcnsi et domino Nicbolao Olefsun, do-
mini regis Dacie dapifero, quos idem dominus nüster
rex ex parte sua acccpit, dixerint seu arbitrati fuerint,
in quo et quanto eidem domino nostro regi seruire vel
quod et quantum sibi racione prcdicti adiutorii, prO dicto
>>>
211
rpgno nobis ypl 1I0st ro hcrf'di antf'r1 iclO I'rpst andi, dare
tleheamus, suh fide nostra ('urahimus dfi('aciter adiJl-
p1ere, et si ([uem arbitrorum huiusmodi npgocio inex-
pedito mori COJltip;l'rit, a]ius debl't institui loco !';ui.
Promittimus insuprr sub fide nostra, I]uoll cUln nos sen
heres noster predictus ipsum rf'gnum adepti fuerimus,
(lomino nostro rep;i lJretlicto in omnibus causis suis ('ontl'3
quuscunque :,el'uipmus firmitcr et astabimus ac ipsius
honorem vlla cum toto regno et ipsius reglli Norwegie
incolis omnihus([ue aliis nostris ami cis pro curare stude-
bimus et toto nostl'O ('onamine fi,leliter promouere. Pro
IJremi
sis autem omnihus firmitl'r obseruandis promitti-
mus hona fiele, ct (lecem milites de Swethia el. dccem
de Alemania 1I0hiscum procumhimus promissuros; per
has vero litteras placitacionihu!o inter nos siue litteris
ante datis nolumus in aliquo In'eiullicium genel'ari. In
cuius rei testinwllium sc('rehml nosh'um I'rcsentihu!O est
ßl'peJlsum. Datum in villa Kaltlynp; a1l1l0 domini mille-
simo. CCC. XlIII, feria se...ta pro,-ima ante lliem beatc
]\tarie l\lagtlalpne.
Nach dt'm des Siegt'ls beraubten Originale auf Pergament im
kiiniglichen Arrhh"e zu KOJlenhagpn. -
'an vgl. die fol.
"ende l'rkuIIII...
Nr. XCVI.
D. d. h.olding. l
\U. .Julii 19.
J)er llf'rZO!1 E7'ick von Sclt'lveden compro-
In i tt ir t a 11 f seinf'n Bruder 1Valdemur, clPn FÜr
'ten
Hf'im'ich von 1I1eklPnhurg, llerrn Nil'lr Olulfson und
141
>>>
212
lJernf.)arn mor"an: 'Ica.,- di"se d('m Kijni!/I] Erich in
Rl'zielwll.'1 ollf die ihm .'l"/I'is[plB Ihilfi! zur E1'lang71ng
N01711f'.'If'US ::lll'pl'pc!t('n
dos 'Irill ('j' treu/felt hallen. DafÜr
b ii r.'l" 'll 10 Ritt pr: Matt hias Kiaette]nl1mtIson, Gurme
(;riis, Arvitl (
lIstaO;;nl1, Lauritz 0Iuff...on,
tnricf)
mOr,au t JSernf.)arn mO!Jau, Johall rle Kow, Conrad
tlf' Kow, Eggf'rt K)I'JIf\ Joh.anll Kyruc. Coml'romissores
\Vo]d I' 111 ar i iideJ)}. qui fi'atris, tlecern milites uc Svecia
et decf'J)} dl' A]pmania. Artmn Kolding 1314, {'pria 6
aJlte 1\lap;dalellal'.
Angt'fiihrl in lIuilfcld f);mmarrkis Rigis Kronirke I, p. 376. _
JI:m vgl. die \'orhergebentle Urkuntlp,
Nr. XCVII.
Die Prof'1l'l'otorcn des nisrllOfs Gottf1'i('d von I
S('/t1l)erin
"(''1' Prop.vt IIpl'm(mn JJlo1lzan und I
'.Jer Domherr Johmm '"on Bü[om
lJ1'otesti'1'pn
ge.fJ en die AllsfÜ/n'lmg des IntPrllict s
rillt
'Ivelclu'Jn, ,[e1' ErzhisdlOf .To/mull "I'mt Rrempll
dem Bistlmlll SC!t'llJC1'iJt tÜr die 4blelnnmg
der el'zbischü/liclwJl 17 isilaliol1 'flitZ tl(,J'l!1t Be-
zahlung und fÜr zugefÜgte Gewallt/uitigkeilen
d1'Oltt.
D. d. \Varin. ] 314. Aug. 8.
In Christi nomine Amen. Anno nativitatis
00_
eiusdem 1\1 . CCC . quarto decimo, octavo die
mcnsis Augusti, vacante iml'crio, indictione duo-
..
>>>
213
decima, constitutis in presentia mei notarii et
testium subscriptorulll in castro \Varin, ecclesie
Zweril1eJlsis, hOl1orabilibus viris dominis magi-
8tro Johanne dicto Hu]e, thesaurario ecclesie
Lubicensi
, asserente, se cum (Juollam mamlato
reverend i patris domini JolMnnis archiepiscopi
ßremensis veJlisse venerabi1i patl'i (lomino Golle-
tHdo Zwerinen!ooi episcopo presentando, et ad
ipsius presentiam se intl'Omitti Iletente, ac Jo-
hanlle tle ßulowe, callonico Zwerillcnsi, exhibellte
quo(ldam Ilfocuratorium I'oboratum vero l!oigil1o
(,emlellti I'iusdem domini Zwel'inensi8 cp i8CO l'i
sub hac forma:
In £lei nomine AmeII. Universis presentes literas
inspccturis nos Godefl'idus, dei gl'atia episcopus e(,cJesic
Zwcl'inensis, cUl1imns esse notum, quod nOS in omnibus
et sillguJis causis ct lIegociis, (!uas "cl (!ue habcIDus
seu habitUl'i
UIllUS, tam pro nobis, ()113m contra 110'"',
('um l'e\'cl'ellll0 I'atre domino .Tohmmc 3I'chit'p isco I'O
Bremem..i aut e
I1m'te seu ,'ice il'sius, rliscretos ,i1'08
}!!er11!annum prepositum et JohaJlIICIll de Bn]owe
canoJliclllU eiusdem IIl1stre Z w e I' i JI e n s i sec (,I e:o. i (
cOlIstituimus nostl'Os legitimos procurat.ores, lie-
fen so res e t nun ci os s pec i a le s, Ulum)(!uemqu
eorum videlicet in solidum, ita quod non sit meliOl'
comlitio occupantis, seil «(uod per ullum corum inceptum
fuerit, per altemm exerceri valeat et finiri, dalltes I't
COllcedellles eisdem Jlostris proCUl'atoribus et eOl'Um
cui1ibet liberam potestatem, dicto domillo 31'chic[, isCO IIO
crimina, inhahilitates et defectus, qui seu quc ipsnffi
inllßbi1em rcdtlullt aut rcddeJ'e poteJ'unt ad mandata
>>>
2U
tlidgclldum, precepta quoque faciendum et gellel'aliter
ad quemlibet actum legitimum exercendum, opponelldi,
obiiciendi mandata sun, (Iuemlibet refutandi, declillaJldi
et elidendi, pl'Oponendi et excipiendi, quodlibet genus
sacrameuti iu an imam nostram, !ii uecei'ise fllerit, pl'C-
stand i , appellandi, appellationcm illuovamli, Pllblicandi,
aposto]os petemli et omnia et singula faciemJi, que
ipsis aut eOl'um altf'I'i expedire "\ idebuutur in Pl'edictis
et eOl'um quolibet, etiam si mandalulIl exigant speciale,
gl'atum et ratUßl babitUl'i, quicquid per dictos nostros
pl'Ocuratores aut eorum alterum actum, factum
i\'e
pl'ocuratum (IUOfllodolibet fuerit in premis!iis ct quolibet
o 0
premissol'Um. Actum \Varil1, allno domini .l\If'(;C (,ual'to
decimo, 111 nonas Augusti.
IIloque exhibito et ostenso idem magist.er
.Jollannes Cule prOtlll
it ill medium (1lIasdam
litems, sigillo quodam oblongo et pendenti si-
gillatas, quod, licct idem magister .Johanncs
lSigillum verum iam dicti domini lII'cflie,)iscopi
esse constanter affil'maret, tamen pl'Optel'
ui
colJisiollem et obfuscationem IIOU poternt lucide
apl'arel'e. Et hec quidem litel'e buiu
modi seriem
continelmnt;
Johannes, misel'atione divilla S.uJ('fe ßremensis ec-
elesie archiepiscopus, venerabilibus l)3tJ'ihus Lubicensium,
Zwerillellsium et Uacebw'gellsium dei gratin ecclesia rum
episcopis Imlutem et sinceram in domino caritatem.
Olim sauctissimus pater dominus CJemells pa pu quintuH
de COl1sucta ]iberalitate sedis 3,tOstolice nobis 111'0 gl'3vi
et l1otoria necess.itate ecclesie ßremellsis concessit ex
>>>
215
gratia !Specia1i, quod per totam provinciam llremensem
poterarnus per alium seu a1ios
isitationis officium ex-
el'cere et recipere a persoJlis visitatis Ilrocuratiollem
in pecnnia numerata, prout ex eisdem litteris in conci1i(\
pro\'incia1i publice lectis et ex copia rlatas iltis, quorum
interel'at, apm'uit evidenter. Postmodum, attemlens idem
Romanus pontifex, ({umI tarn gravis necessitas ecc1esie
Ul'emensis to11i non Iwterat per 1111i
lsmodi gratiam tarn
brevi tempore duraturam, super addidit nobis triennium
iuxta formam, quam de verho ad verbum inseri man-
davimus cuidam publico instrllmento, per manum tabel-
lionis confecto et subscl'il'tionc testium roborato, tle
quibus etiam 1iteris apostolicis vobis et cuilibet vestrum,
si volueritis, l)lenam ficlem in loco I'ongruo faciemus.
Volentes igitUl', ut gratia Ilobis facta dehitum sortiatur
effectum et officium visitationis debite et efficaciter
perngatur, quod propte.. mu1tol'um insitHas et statulß
terre gverl'ificmn retroado tempOl'e non (lotuit, JlCC ad-
huc potest libel'e e'\.erceri, prout llostea rei C\'entus
edocuit et quilibet roniicere potest ex probabilibus con-
iecturis, quoll ,'estri consangwillei et affines personis
missis de lIostro latere Jlon parcerent, qui deo et nobis,
calcata prOl'sus reverentia pOlltifica1is dignitatis, minima
pepercerunt, tlictam "illam Jlostram V orde, nobis vi(len-
tibus, combu:,serunt, ecc1esiam ibidem confregerunt,
presbyteros suis libl'is et vestibus s(loJiaverunt ac eciam
presbytel'um eiusdem ecclesie vestimeJltis suis violentis
manibus nudaverunt, asportaverunt ornamenta et pixi(Iem
de ecclesia V OI'de, cleiecto reverendo corpore Jhesu
Christi, vobis igitur et cuilihet vestrum auctoritate me-
tropo1itica. immo verim; aposto1ica, sub penis infra scrilltis
-
>>>
216
I"'ccil'icndo mandamus, qllatenus sihguli vestl'Um ill
capitulis ecclesiarum vestrarum cathetlralilllU I)er vos ct
in {'i\'itatibus ae dyocesibus vcstris per personas hone-
"tas dCl'uta/ltlas, a uobis quinquc euectiollum lIumernDl
nullatellU
cxcedclltes, una cum diserelib vil'is magistro
Johannc ßIIJf'n eanOllieo ßremellsi et Borchal'tlo clcl'ieo
nosf/'o, recture ecclesie LUlu]clIsis in DetllUlI'cia, qnos
ad hoc sJlcciaJiler tlel'ufamus iuxta litcl'a1'U1Il apostoli-
carulU cOlltillentiam, e:\. parte no:o.tl'i nun dill'eratis visi-
tationi.. of/iciulll exel'cere, receptmi tam a uobis et vestris
cathetlralibus, (I"am aliis ccclesiis, mOllasteriis, ]ocis et
pcrsonis visitatis procurationem ill pl'c,mia lIumerata
iu'\ta Iluillltital('m e:\.pensarum, quas habere deheremus,
si in profll'ia )wrSOlla nos ('outillgcl'ct visilatioui1'o officium
e"el'eCI'C. Alio{Juin si mancJatlllU UO;.;b'u;n, imrnu verius
apostolicUl1I, atl duodecim (lies, (I"OrUIII (Iuatuol' pro
primo, (luatu(Jr 1)1'0 secullllo ac ,/uatIlOl' )lro tertio ac
peremptol'io termino vestrum cllilihet a1'osignamus, ))ost
rec{'ptionem IH'esentium cOlltinuo compulandos, uistule-
ritis atlillll)]e,'c, c.lecursis primis quatllO\" di..hlls ue I)re-
tlictis duodecim, cuilibct vesfrlllll, Ijlli clllp.Jbilis fuel'it
in hac parle, ingresslIm ecc1e;ie intel'(liciIllIlS ill hiis
tOcriptis; si vel'o dictum intcrtJictum I)('r quatuor dit:s
immediate sf'(Juentes sustincritis, "OS in hiis ISCl'iptis
su
pcndilUus a divinis; verUm si JlI'cfatas interdicti et
,",usl'eusioilis seulentias per residuos (Jltatuor dies auimis
su&tilleritis iutlumtis, vos et (IUemlihet ve
tl'Um, Ijui in
I
hac par"tc cull'abilis fumit, v
lut I'ebelles in IJiis scriptis
c2l.comnlUni(
ationis selltentia innotlallUJs; mandamtls ill_
E;lIpcr vohis et cuilibet vestrum precipicndo sub penis
ante
lictis, (Juas iuxta prcmissam formaru dictol'um duo-
>>>
217
decim diel'UiIl, 1II0lliliolle pl'cmissa, in \'01' et quemJibf't
,'estl'um fel'illlll' in hiis hcril1tis, si malldatum noslrum
cOllteml'scl'itis atlimplerl', (1lIatelluS sillgnli de singulis
dyoee!'oibus H'stris, Ilum a lIohis cOIIgl'110 tcmpOl'e
I'IJqllisili fuel'ilis uost!'is literis l,at('nlihus, tolam l'f'ru-
lIiam lIomine procul'ati"uis 1I0his sol \'l'ullam procuretis
lIustro .mucio Hllelitcr llreselltari. Yolnmus ctiam
ut ielcm Uorchal'llus, lIoster dericus et l'uhJicus 1I0tal'ius,
llUiuslIlodi visitatiollis intel'sit officill, factuflls clc hiis,
que atl eXllellitiouem huiusmneli lIegotii perlillcnt, lIbi-
(:um'lue IIcees!c fUf'rit, publicum in!trumelltlllll. !\os
cnim ,'ohis ct llersouis lJer vos ad C,.el'ceuulIlll "lIpra-
di(,tum I\('gotillm Ileputallllis., l1ccnOIl eitlem magistro
.J"halmi llulen ct llorchanlo clerico Ilostro in Olllllihus
ct singlllis) (IUC a(] c....I'(.diliollem huillsmodi ,'isilalionis
l w1 ,tincl"(, 1I0M'1IU111l', I'lcual'iam cOlle('dimus fat'ultatcm.
Si tamen lliqua VIIS fa('cl'f' cUlltigcl'it minus im..tc, iUa
rata 11(111 habcbimus, 111'(' volnlllll s , (l'lOd a1ill'tam "or-
dautnr l'oLOI"is firlllitateUl. Datum Langwc,lc1c al1UO
() 0
domilli 1\1. ('ce. quarto decilllo, qllinto Mus .T ulii.
('ontra qua.. li ('et allte cal'lllU pel'spcctinuem
ct lecturalll primo fuisset a llieto .1nhaunc eil'
llulowe, callollico Zwcrincnsi, si ali'llIa graya-
mimt ill pl'CiUllicium iam di(,ti I]omilli Zwel'illclISis
cl'is('opi cOJltiuel'elit, "\'iva ,'o('e ad sctl('m a1'0-
stolic3111 al'pcllatull1, iam Ilietus Juhanlles ll]ures
excel'tiol\es I'l'oposuit, ller quas uon solmu huius-
modi ]itteras, sc(l etiam auetoritatcm eiu:.elcJll
tlomini archif'piscopi enervarc et didcl'c coua-
bai ur, ct l'roptel' hoc denuo Ilrocuratorio et
eiusdem domilli el'iscopi Zwerinenl'il' nomi,,!'
-
>>>
218
ml eamlem sedem apostolicam appellavit, pl'O-
testans, quod ex parte iam dieti domini Zwe-
rinensis episcopi huiusmodi appellatio interpolli
dcbcret in scriptis infra tempus congruum et
a iure statutum. C0l'iam etiam prcfilti procu-
ratol'ii memol'atus magister Joballlles ßulc sibi
sub manu mei Jlotarii dari petiit, «(uam 1l00i
habuit eo, qllod de saUario {'ompetellti miM
renuit I,rovitlel'c. Acta sunt hee anno, die et
loco predictis, preselltibus discretis viris dominis
lIiurico dc Hulowe et Johamle de Campe, cmlO-
Ilieis ecclesie Zwerinensis, Detlevo in \Varin,
Wiehmallllo ill Parkcntin, Heidhcnrico in Bom-
garden et Nicolao iu !)arcJU eedesiarum recto-
ribus, presbyteris, ct Joballlle de Uulowe, milite,
aclvocato in \Varin, ad ]lec vocatis specialitcr
ct rogatis.
Et ego Johannes dict.us de LunebOl'eh, cle-
ricus Verdcnsis dyocesis, publiells auctOl'itate
impel'iaJi llotarius, premissis omnibus et sill-
gulis interfui et ea de marulato hOflorabilis
viri domini .Johannis de lllllo\Ve, callonico
ecclesie Zwcrincllsis, procuratoris revereJldi
I'atris domini Godcfridi, episcopi Zwerinen
is,
fideliter scripsi ct in publicam formam redegi
meoque signo consueto et nomine roboravi.
dch d
m Origloale ho Stadt-Archive zu lIamburg.
>>>
219
NI'. XCVIII.
I. d. SebOl'g. 131-1. Oct. 30,
lJer Köni!/ Ericlt t'OIt !Jiillemark nimmt {ol!/ende
/litte}' de
' /lerzo!/s El'ick von Sckmedell gegel'
JedN'/Ilnlm iu Schutz: l\latthias KiaettelmUlulson, Guno-
nelH Griis, Al'uidum Gotstaffson, Laurculium Oelson,
}!!tm.itf) mOII"«I1, tiernf)a-rnum jfloltan, Johall-
IIf'IIl de Uuckholtl, Conradum de Bughen, Eggehal'tlum
de KlII'CU, ßil'gemm Pedcl'sou, Callutulll Liglluidson,
!\Iattlmcum Tlmllcson, Carlum El.ncson et Nicolaum
Vaclllundson, mi li t e s. Item homines nobiles viI'i domini
\Voldemari, ducis Succiac, sub nostra pace et l'rotectione
sus('il'imus specia1itel' dcff'l1llelldos, voleutes il'sos contra
(llIO
CUll(lue, qui eis imlcLite iniurial'i uo]ucl'int, iuuare.
SCbOnig 1314, feria 4 aute omnium sanctomm.
I
Angdührt in lIuilfeltl D.mmarckis Uigis Krollicke I, p, 377.
NI'. XCIX.
Grabseln'ift des Bischofs Gottf'J'ied von Sch'Jverin.
13U.
ov. 1.
+ anno: @:n'Ui:
: m:
: tt[txiiii: -$: in :
:]
nie : $ : otill :
: rattttorum :
: obiit :
:
benerabiUs : 00 : in :
: xpo :
: pater : ( :
d :
: nus :
: go'Ofrinus : 0$ : ne :
: tJu
10\1)t : 0$ : r\1)erineris :
: ttderie :. : t ps : 0$ :
bitt : -$0 : anima : . : tius ; 0$ ; rtquiertat : . : in
: 0$ : pact : . : amen: . :
-
>>>
220
+ Anno domini mcqcXIY, in] (lie omnium
,.;allctorum obiit vcncl'abilis in Christo pater ct
dominus GOt1f,'if]US de ßulowe, SwerinclIsis
l'cclesie el)iscopus \'111. Anima eius ,'c'luiescat
in pace, Amen.
f)jese Inschrift steht auf der grossen , 1lI'1ichtigeu I\le8singl,laue
mit gravirter Arbeit eingegraben, welcbe der Uiscbüfe Gort-
friell und Friederid, (t 1375) ,'on Biilow gemeiuschaftlicbe
U"l;r;ihnissst1ilte ,'or dem hohen Altare im Dome zu Schwerin
deckl, Diese Platte sowobl, al.. die iihnliche auf dem g..mein-
samen Grahe der Bischöfe Ludolf und lIeiuricb vou Biilow,
heides Kunstwerke von hohem 'Vcrtbe, sind ,'ollkomrnen
erb alten, mit Ausnahme einer Ec"e, welche grade das Todes-
jahr des Biscbofs (;oufried enthalten !Iat uud dnrcll ein
scblidltes Stiick l\lessing' crse,zt ist. Ha das Todesjahr des
Bischofs olme Zweifel 1314 isl, so Ist dies bier el'gällzt,
Her Tod e 8 tag des Bischofs Gotlfried von Biilow giebt
die Zdtbestimmung fiir die \Va hili es ß i s c b 0 f s f!te
"
mann .oUtan, seines Nachfolger..
Nr. C.
n. d. 13]5.
/)rr Kiini!1 Edcn VOll Jh7lU'lIt((rli I'er.\'icht'rl "f'/II
FÜ,.....tf'll Il1itzl((v 1)fjlt Riiyrll, das.... ('I' ihm ;:llm F,.iN[nl
mit /In'zo!! 1I'(lld"lJlw' l'f'r1If'I/f'll lI;oll(', lind dazu, d(l,\'s
f'I' 's/l'al.wIIlI wut R ii!If'l1 lI'inl,',. {I'f:i !JP!;(JIIII/lf';
'f'i d ie
'
nicht dUl'ch J'('I'hmullulI!Jf'll mii!J!it'h, so lI'ollr df'l' K;iuiy
ihm lu'I{f'Il mit 600 J.71rlflUf'u. J.7J i l rl f' 111 Tl jj ni!1 ('
lw!Jp1l dit' Cl' kunde !Jcsil'!ldl: Nicolaus Olllff..,on
d:))lifcr, GUßflcrlls Lcvilzov, IIclllliJ.. VOll 'fhinell, IIen-
I'ich l\(orlere, 1:iUJritf) JlMoI,.a1t, f'ollral1 Pt"Clle, Nicol:.ms
H:u]vigso n , .Torgf'1l I1ast;nkopf llnel U],lrich llerllPlov('.
Angeführt iu lIuitfeld DanmaJ'ckis Rigi8 Kronicke I, I', 379.
>>>
221
Nr. CI.
Der Bischof Ilermann '1Jon Sclm'e'J'in bcurkundet,
dass tZer sc!t,/vm'inm' D01n-Sclwlasticlls LÜder
tlelJt Collegiat-Slifte Bülz01V zur lriedel'oe-
winnu7IU einigcr seiner Bücher, /I'elt'he Cl.
tliesnn Stifte vermacht habe, demselbcn lJ(} J.11k.
übcrwicsell, ltabe, mn damit 8 .l'Ik. llenten zum
Rt'slf'n des Copitels zu c'J"JVC'J'bPll,
D, 11. Warin. 1315. März 13.
(Tlliucrsis I'resclltcs littcras illspectUl'is s"u audiluris
J!ermal1l1UfS clei gracia electus et confirmatus
in episl'opum Zwerinense,m salutt'ffi in domino.
f'ollstilntns ill prc!'of'lIci1 lIoslra honorabiJis viI' dOlllinu!oo
LUlh'rlls !ooelwlasticus f'('c1esie Zwel'inensis motu l,roprio
I't \'ohmI01If' lihl'fa rf'("ognouit, ,.,e e("(']csif
UlItzOWl'lIsi
f,rn 1't'('tlpCI'acione scn I'estauracinne (1llorlllulO1m Jibrorum
SIIOfUIII. quol'llm prol,rictatem, ysufl'Uctu tamf'n sibi ll"alll-
cliu ui,lt'ret fI'SCI'uato, IJllolHlam eillcm ecdesi8 dona-
lIeral. ('£"1111101 t't qnillfl'mginta marcas s]aniraJis monf'lf'
post diem ohihls Sill 1'1'0 animc SIIC remc(Jio ('nnlulissf'.
hat' cUlnlieiolle adiecla, (1111111 cauonici prf'(1i('h' ef'c!l'sic
emn l"'eta....ala slimma pecullic octo mal'ramm re(ltlitlls
rOlllparm'e cleltCant ad. vsum infl'ascriplum perpl'tuc 11'1'-
solueIHlos: ill ('ra1-1illo sancti Jaeohi pro rOrfsolacinu('
seu piltallda ad I'cfe(,tionclII cOllllllllnis mense eanolli-
corum ibidem prescncium Ilue mmcc de re("Jitibus ante-
dictis millistrablllltllr, in (IUO dic hiidem eallolliri festum
sancte l\Iarthe virginis CIIIU nouem lectiollibus et con-
grllenti deuocione tarn in missa, f)uam in aliis horis
-
>>>
222
debitis in memoriam dicti domini s(:olasti..i solpml'niter
celebrabnnt, (le residuis vero sex mm'cis tres in feslo
,.;al\(,ti Thome apostoli et trps in anniuel'sario obillls
predicti domini scollstici similitel' ad eommunem menco;am
canonicornm in ecclesia tunc pl'eseneium perpetuo dislri-
huentur, ct ('0 die vna missa eum vigiliis et aliis Ol'a-
cionibus debitis quolibet anno ob anime sue requiem
atl summ!lm altare sollempnill'l' eantaLilur pro defunctis,
Si uero contingeret Inedictas ce.t'ul11 et (Iuinquaginta
marcas [per] I'redictull1 dominum sro]asticllm ante diem
oLitlls sui pl'efate ecclesie persollJi, tune a die solucionis
inantea, siue redditlls prcdicti statim comparati fuerint,
siue non, festa I'redicta mOllo, ()UO IH'emittitur, perpetno
peragenlm', eo tmnell saJuo, quod qllamdiu ])('ellomillatus
dominus scoJasticus vixerit, 1'1'0 mmiuersario obitus sui
"emel in anno pro animabus omnium l)arentlJm Suorum
vna missa cum vigiliis et orarionibus consuetis canta-
bitur in dicta ecclesia ad summum altare soJlempniter
1)1'0 defuncti". In quorum omnium ct singulorum testi-
mOllium sigiUum nostrum vna eum sigillo I)renominati
domini scolastici presentibus du",imus appenllendum.
Actum \Varill anno domini mo CCco XVo, in crastino-
beati Gl'egorii pape.
Au. dem Diplomatarium des Collegiat-Slifts ßützow, auf Per-
gament, aus dem 15. Jahrhundert.
>>>
223
Nr. CII.
Der Bischof Hermann lJlollzan 'IJOn St'hwerin
fortlert die Riilhe Ilnd den Vogt des Erz-
bischofs von Bl'cmen auf" dahin ZIl 1vid.en"
dass dieser seine 11" eilte vollzielte " 1vogegell
die Gesandten des Erzbischofs allS,f;preclten"
dass dieser sie bis zur Zaltl1l1lg von 1000 lJlk.
reinen Silbers verweigern we'J'llc.
D. 11. Nf'u-Uuxtehude. 1315. l\Iärz 23.
.
In Christi nomine Anwn. Anno Jlatiuitatis eiusdem
1\10 CCco Xvo, XXlJIo die mcnsis l\lartii, indictioßf'
tel'tia decima, COJlstitlltus 3Pl1d discrctos viros dominos
Euerhal'llllm de \Viltleshuscn ßremensis et J
l1dolfum
Grouen lIamblll'gensis, ßremensis dyocesis, ecclesiarum
canonicos, capl'clIanos" commensales f't consiJiario",
secretarios rcuel'('JI(1i patris domini .Johannis archie-
piscopi U.'emensis, necnon apud strcIIlIuum mi1item
dominum l\Iartinum de lIudha, officialem et mluocatum
eiusdem domini aI'chiepiscopi Dremensis, ,'enerabi]is
vir dominus .ermannus Jillto1tJan, eleetus et con-
firmatlls in episcopum eccle",ie Zuerinensis,
in I'resencin mei notarii et testium subscriptorum que-
rulmulo eistlcm exposuit:
Quod quamuis atempore conflrmationis "ue vsque
tune sem per eum instantia et humilitate debitis in sin-
gu1is ordinationum temporibus et an te et post llUiusmodi
tempora a reuerendo patre domino archiepiscopo predicto
petiuisset et requisivissct, ut ipsum canonicc ct legitime
auctoritate sua in dicte ecclesie Zuerinensis episcopum
>>>
224
I.'ollfirmalllm in pre!oobytel'um orclinaret et posihec ('011-
"'eeratiullis nHlIIlIS eillcm, llrout de ill1'e tellchatUl', inpeu-
(lel'ct, ucl ",i I'cr seriptulIl preclieta exequi Jlollet, ucl
non p.o",sct, li('entiam ",ibi ppr 1'IIa5 patPnte
littel'as
dare ,]igllal'et.UI', onlilla1iollcm f't cOJlsecratiOlwm Imills-
modi ab aliis cpisc0l'is in fOl'ma ecclcsie reeipiendi,
illern tamen 3I'chiepiF;copus, quocieus sUller predictis
per ipsum clomillum
tt.'mannllm uc1l'rucuratol'cs 8UOS
ad hoc sl'e('ialitl'r depntatos J'e1luil'cbatur, sem per oflli-
nationem et cOlIscel'ationem aut licentiam predictas
f'idpm inpPllllere ud dare dCllegabat, nulJam ratiouabilem
caUS3m a!oosigllaJls, qllare hee faccre non tellebatur, sed
per vallrl sublprfugia (Iuerens sihi tempus subducere
dc cousccraluJis epi
co(lis a illre limit.atulll:
upplicalll]()
humiliter ct deuote EUr'dtal'do, Ludolfü et Martino, qlla-
tealUs, cnm ipsi se('I'eti ('ollsilim'ii ('t familiares ipsiu,;
domilli drchil'l'iscol'i f'"i
tr'l'ellt, al'ud il'smn 1'1'0 PO
illtcl'cedere cmarellt, ut ofllillatiollem et consel.'ralionem
aut !;ahem ]i('clltiam p,'cdielas I'i']em ,1omiJlo clecto
inpelldere ct ('ollcedcre cligllal'f't'fr, prout de imf' tenc-
bahn: qui clcliberatioll{'m ]Irills intm' se prehabila ('Oßl-
UlulIitcr rcspoudel'tlllt, quod ip
i recognoscer£'nt et sdrent
il'SUUl ,10m in um e1pctum predi(.tas ordillatiullt:'Ul et
cOIlr-.ecrationcm aut liceJltiam debitis tem)lOl'ibUl" ct debitu
modo a Jlrefato domino .art'hiepiscopo sepius petiuislSe
et quod i(lsi lIi"hilomiJlus scpiu
])1"0 eo aputl ipsum
intel'cessissent, setl i)lse dominus arc11iepiscoJIUS sem per
eis respondit, quoll predictas ordillationem et consccra-
tiollem nuHo modo sibi inpentleret nut per a1ios sibi
inpendi t,ceret, nisi pritls mille mnrco& puri nrgenti,
quas sibi a tota rrouincia ßremensi promissas et tlebitas
>>>
225
ISlool"rf'hat, idpm c I P('tu
et ('OU firma tns Ilido domino
arehiepisc0l'0 ppr-;ohlp"Pt, 11('1 a,1 solutiollcm " ,sibi
]H'I' ydonp
11Il ('auliolll'm obligaret pt niehi10lllillus ,I1I'a
hp(' a tota dirta I'l'o[l1im'ia]. . . . f"nff]eiPlltis ('autiolli
sibi prlU'ura.'pt, qUOll si a1i11llis ipsum (lollliuum :l.1'('hi-
epis('0l'lIm ill 1lostPI'UIIl in(luietarpt u... inpugumet, tota
p1'oui1l('ia ,Ul'emeusis emu 1lefpu(lpre tenel'etnr pro}II'iis
porum lahorilms pt I'xlwnsis,
Ouilms f"i(' I'espouf"is pt rplatis, l )refatus dominus
'" -
J@trmattnU6 ple,tus {'t ('onfinuatus in episco-
pu m I'clluisiuit pt pet iit me notal'inm illfl'dsrl'il'tuUl, ut
snpl'l' singltlis I'CSpolISionill11s I't (lil'tis prcdiet6rum
EUl'rhardi, LUll01ft pt Martilli in presentia suhsel'iptomm
lestiutn ihidem far'tis et. hahitis ('1, tlilig-eutPI' l'OIlM'ril'tis
sihi faee1'em vuhJi('UIll illstrumcutull1. A(,ta stillt hal'l'
ill nona villa llllxstehnclhc, Yprdellsis ilyo('('sis, allIIn,
ml'nse. dil' rt indietiolll' pl'edietis. presl'ntihus hOIlOl'a-
bilihus vil'is tlomillis llcrtl'ammo d('cano lIalllbul'gellsi ('I
magish'o Johauue l)]'('posito ßntzowellsi, 1l\agi
h'o .Jo-
halme linlc thesalll'al'io I
tlbil't'w..i. JII'rmmmo l)rf'posito
iu \Vildpshusen, ma
istro .Johall1ll' de
aJllpe l'aUOllieo
Znerillensi, .JohaJl1le ,1il'to Spel'lilll'h l'el'))eluO "ic;u'io in
dirta ('('desia ZUel'illl'Usi, QI)lrito mOU
,Ul et GC()I'gio
lIa!oocnl'op, militibus dirte ZueJ'illcusis dyn('csis,
tl'stibus 31] ha('c voeatis sp('cialitl'l' et rogatis,
Et. ego .rohal1l1es diell1s de LUlwbo,'('h. d(,l'il,tlS
y el'llplIsis clyo('esi
, publicus aUl
toritat(' illl-
( J.., S, ) l'eriali lIotmius, lll'cmissis omnibus "lW rum
Notar. bUIH'adietis tf'stihns intel'flli et ca on11lia et
singula tle ma11l13to hOllorahiJium vi1'orum
prefatormu IlomillOl'ulU
n'1JUnUtt 1
1 er' i
von M..ltoahnocbc Urk, Samml. r, I;j
-
>>>
226
I' t co n fit- m a t i i n (']1 i s (' 0 )l u
n ZJI c I'i 11 e n _
sc 111, Euel'llardi, Ludolfi I't Martini fj,It'litcr
!;('ril'si (.t IHlblieaui, I'edegi lIIeo(lu(' ('(HISlIl'tO
sigllo signalli rngatus.
Nach dem Original- Not;Jriats-ln
trum('nt im h;unhllrgel' Sladl-
Archive.
Nr. ('111.
De'l' Bi.sr/wf Hel'mwm von S('/':m(,l'in bevollmiich.
tiot den Domltm"rn IJJ. Jolwlln LÜtkenborg
zur Einholung tlel' päp.
tlir/tLn P'l'ilJilegien zm'
Restiiligllng ues lJisdlOt'es.
D. 11. \V arill. (1315),
rn nomine domini Amen. Anno natiuitalis eiusrlel1l
llliJ1esimo in lll'esentia
mei notarii et testillm SUhM'l'iptorllm lIeuembiJis uir do-
minus 1!!et.'mannUfS electus et confinnat118 in
episco)lllm ecclesie Zuel'illensis fecit I't consti-
tuit c1iscrl'tußl uirurn magibh'UlIl .Toh,lIIlIem de I.r,tteken-
boreh, eiusdem Zuerinellsi:-. eccJesie I'anonicum ac pre-
)lo
itl1m Eul zowiensem, llresentelll et lIlanrlatum in se
"pollte slIscipielltem, SUUI1I I'l'Ocuratorem, actorem ef
nuncium 8pecialem arl impetrandum ill Romana curia
priuilegia, ißflnlgpntias et (luasJibet littel'as, tam sim-
pli ces, 'Iuam legendas, gratiam sen iusticiam continentes,
necnon ad cOlltratlicendum et conueniemll1m tle il1tlice
uel iudicibus, de loco seu locis, et ad iudicelll seu
iudices cJigcllllos et ad oJl{Jonerulum, recusant]um et
>>>
227
appt'llalldum et appellationem proj;;equf'ndum et ruiuslibct
elleris iurameJltum in animam suam prestalHlnm et ad
alia omnia circa bec facielHla. qne ic1em (lominl1s 11!tt':::
1uanuufS facere posset, si pel'sonalilel' presens esset,
et super premissis et qnolibet prcmissomm, quociens
e-..:pedierit et uoluerit, procul'atorem nmm ud )I]ures
!';imul uel successiue substituemlum ct el1m ucl eos,
(Iuando. pt quociens uoluerit, reuocantlnm, promittells
michi not:trio infra seripto stipulanti nnminc omnium,
quorum intel'est uel intt
rit in fUlurum, se }'atu1l1 et. gmtum
babitumm et in aliquo non cOlltrauellire, ()uicquid dicllIs
procllI'ator uel subslitutus nut suhstituti ah i1'so fec('l'int
uel procul'3rint circa prcmissa ul'l ali'luorl premiSSOl'lllll.
Actum \Val'in, presenlibus prouidis uiris: magistl,o .10-
hanne dicto I]e ParchJn vicc[l]cbano ecclcsie sancti
Nicolai in Hotzstodl, (;regorio perpf'tuo uicario ecclesie
sancti spiritus in \V;)rin, .Johanne dicto dc AlIodio p"r-
Ilctuo ui('ario eccles.ie llutzowiensi6i, \ViJlekillo et IIin-
I'ico (lido Sperling, testibus atl hel' uocatis specialitcr
pt rogatis. J
t. nidlilnminus ""pe nomillatu
dominus
J!1trmaU1tUS electut «:t confirmatlls ccclcsie
Zu e I' in e 11 S i8 ill I'uidentius omnium lu'escriptorlll11 te-
stimonium sigilIum suum presentibns dU'l.it 1pponendum.
Et ego .Johalllles dicttls c1c Lunenbnrgh, clCl'icus
\' er,lensis dio('('sis, Jlubli('lIs- anctorilate impcriaJi
notm'ius, l'remissis omnibus et sillgnlis intel'fui
et ea (le mmlllato domini
crnll11tni eIe I' ti
ct cOllfirmati Zuerincnsis ec(,lesie litle-
liter ('ollscrip!i et in han«. IHlhlicam formam
redegi meoque signo rPlIsueto f't nominp ro-
boraui,
1 - ·
.)
-
>>>
228
Nach einer Ausfertigung Im Archive I.U Kopenhagell !;ellruckt
in Uudloff Urk. Lief. l'4r. XCV; wahrscheinlich ist diese
J\usfertiguug das Concept, da das J):ltum uicht aU8
efilllt
ist. - Johann von ),ü'kl'uhurg war sdwn im J. 1298 Dom-
herr zu Schwerin und Notarius dl's Bischofs (;oufl'ied.
Uie hei Rudlolr a, a, O. zugleich S. 271 gedrurl.le, auf
lien triden.iner Ardlidial'Onns 1\1. Johann aus;es,ellte '-01\-
marht, wl'lche J{udlolr als zu derseihen Zl'it mit der vor-
stehenden ausgestellt :lßsieh', ist ohne Zweifel sl)äter und
zu einem audern Zwecl,p, sicher narh dem .I. I:U6 :lIIsge-
stellt, da lIel'mann sich in df'r ,'orstehellden (Jrku
lIle noch:
"electus et confirmalus", in der zweiten :Ibf'r schon
"dei graria "Ililiropus" nenn'. I\lau ,gI. unlen zum
J. 132n, Nr, CI
.
Nr. CIV.
1). .1. 1315.
ßet'trarnus Canonicus ::11 ZlI'l'1'in 1'11rl /J"rmms zu
l/amlnl1'!f verordnet .fein" Testa menta rios: Ri.fchof-
fe n J!!erntannttm Z' u Z w" r in 1md Philippum Decanurn
vnd J
udolphllm Scho]asticum ::u ZWf'1'ill, ?'7'ld 1L'ill, das
der hoff zu "'iss/mr 'md dip d01'::1I !/dwri!!p !/uter f'll1e
e1/!
'1e Viral'''!1 in der Ki1'chen ::u Z"'f'I'!ln SPitl SO/lP.
Actum 1315.
Nach den Regesten der schwerinschen Sliftsurl.unden,
Nr. CV.
D. (1. Steege. 1315. Sept. 7.
fler KÖll
q El:idl von })än"lJWJ'k :
chlip.fst mit dl'1l
1lIrl'f'1l 1'OU Lünelno'!/ duen f'el.tI'nu, dass
fip ihm
I
'-
>>>
229
dil'lIt'lt sullnt !I"!/I n jl'dl'I'71mIl11
be.mnr/ers !1"!I('n dit-
JJlm'''
l/l'Ofell 'I'07t Brwu/f'nbll1'!1
lind mit tl"lt iJ'llll'k-
!/I'o{t'lt keillFIt Ji'I'Ü'dt'lt marhelt ultllt' st'iltclt IPi/ln,;
!lit'(iir 1I'ill t'1' ihnclt au( lI1icltacli
' /000 .11lk. !Il'brll.
{)a{iil' biil'!/t'n Witzlalr 'I'Ult Rii!/eIl
/lrilll'ic1t VOlt 1'11'
klndllu'!h Nicolaus ('omes Sverinensis, Ottho tle lIola,
Gerharttus de Ul'ndsborg. Auclt beslt'llt t'1' sielt dl'lt
GI'tI/;'/I. G, ert ron /irltlb..lJUI'!I
't'iltt'lt Seltwo!/el'
zu
lliil/
mit tjO Dlmuu'lt wut lI'i/l i/tllt (fil' jrdt'1t Kllrcht
1:1 JJlk. 1111d fiil' jedelt Rilfn' :10 lJ/Ii. und "llm Schadelt
I'u!/iilt'n, 1I'l'lUt del' Gra{nic11l ilt t'illPm httl/;rlt ,Ia/u't'
Zahl/tll!/ t'1'ltii/f,
'O sullelt EinlageI' /wUrlt: J..Yiel
'
OIulTso lt mdl'skal/;, I)it/off: 1'111' ulld
Ul1ritfJ _oltan
zu W ur tl i 1t!1 bOl'!I, lIel'/' lIeillrich I'on .JJ/t'!.-l('lIlJltl'!1
zu Ste1'llebcl'!1 ude/' BnmdntlnU'!1 und GI'al lIt'lmdw
"on I/u!.\'tl'ilt ;u Plijll. Actum Stege 1315 vor
'rues
l'odsels tlag,
AJlöc;.fiihl"t iJl lIuitfcld ()anmill'l'kis Rigis kl"oJlicke I, I', 38:3,
Nr. CVI.
(131;). )
/J i s l' 1, u II }!!ttmalmUfJ - - - hai l'ud 1I1l .
I'rstelt jalil' Sclnel' 1't!!/;t'/'U1/!/ lo'idl mit !iiini!1 Dridm ttlt.
l)ell1lelltll1'ck vllll /lerl'1t /liltl'irhlt d.('/It Lt'lt'C1t /lt'I'1'1t
zu .11lt'lielltbllrg l'ltd Slw'!llt/'d widel' tim JJllll'!I!/I'tf/Tt'It
:It n,.mulcltblll'!/ \V oltlemal'U111 ,'rl'hIllUlt'lI, c/ul'lt mit
diesem ,'o,.hr/lOll
tla,fs sir ihlt Vltti cll'S Stitl Zs lelmleutr
8chadlo.\' !taffl'lt ,\'Olim vllll Il'ollm,
>>>
230
.l.\aefJ L,lloIßUS historia epise. Sueriu. - lleLer llie viel he-
sprochene Theilnahme des BisdlOl"s lIe"mann an deu Kriegen
,
e);en den 1\lal'kgrafen \Valtlemar exislirl !.eiue Bündnis;;-
Urkunde; sie geht aber klar und unbezweifelt aus der Ent-
sch:idigungs-U,'!.unde des Kiinigs El"icb VOll Dänemark und
des t'ürslen Heinrich \'011 IUeklenburg vom J, 1316 (vgl.
Urk. v. 1-1. Aug. 131S) bel'\'or. Die Theilnalllue seiner
Vasallen an der Sclllaeht irn lIainholze vor Stralsund be-
weiBet üLel'llies die Urkunde \'om 21. AI,ril 1318.
NI'. CVII.
E1'J1St ?}fm Kirl'ltberg.; Tleim- t'/n'onik iibPr die
Sdtlacht bei LI/pelOlv.
13]5,
\' on dem sh'ydf', den tly I\lekllnLnrgit' gewunnen
Ly Lupeglowe. C. LVIII.
n
U' lIach soulden vulginde syn
d
I' greue lIirll'ich VOll ZWC
)'(J,
VOll HultztclI gl'eue (;cl'hart
\'1111 gl'cue Johall vi' sh'ic1
s V
II.t
elem ecJellI fUl'stell wedich('
\'IHl J\lekiJnhorg hel'll llillt'iche.
Ho dy el'
teu ('zogis IJhldgill
in dcm Imide zu Stcuiubagill
vllIl würdell by eymc dorl"e il'kanf,
daz da Moll1c i:-t gCII""t:
wer 1Il0cbtCII da cly cI':,.tcn
11 ?
»a.G waz tler greue "Oll Zwei')".
»cm wider czoch da manidl lIlall.
>>>
31 '
d.IZ waz von ". ede her Jol1all,
der waz tla, tle!'o geloubit,
dc
komendeIl hcres houbit:
her czoch }n str}(les tll'Owe
\"11\1 (Iuam VOll CUIHmeI'OWe,
da hatte hel' deli vorclirn tag
zu velrle ge1egin llurch beiag,
widel' sJncn vcttirn her Nycola,
Iler zu Penczelyn wonctc da.
In ,Ii('ser Schlacht sollen, ohne dass jedoch dafür eine bekannle
Urkunde redete, die ;f)MoUtane, nallll'nllich des Bischofs
f!!e
maml \' a s alle n, th;itig gewesen sein; Ilafiir spricht
denn allt'rdin;;s dcr UendsLur;;el' Fl'iedl' \'om 23, I\liirz 1316
uml der Ulllsland, dllSS der Fiirst Johallll von 'V erle sein
lIaul'''luartier zu Cu 111111 c r 0 w halte. I\lan "gI. auch üLer
die 1Schladll bei Qnasll'nberg zum J, 1316,
nie Contim'atio Aunal. Alherli Stad. iIIuslr, And, 110jer,
lIafnhll', 172U, sagt p, 72 übel' dieses TI'elfen:
,,111'111 eu an nu (131ti) conlJichu fuil Ilr0l'(' \'illalll Tl c 11 e
, non JIIUItUIII" dis,all'ern de Noua Br:lDdcnLol'ch, in qnll
"dolllinus Johanncs 111' \Verle adllerens lIIorchioni ct
"lIcnricus cOllies dl' Zwerin adhl'rl'ns .Iomino I\lagllo-
"1'0lclIsi (,al'linati cum lIIullis lIIililihus hinc et hllle;
"et IlOst lIIodiclIlII sunt ambo isti 1111 111 i ni Iibemti, dalo
"VIIO I'ru rl'lhluo. Item ill esta,e eiusdelll anni Ericus
" du"", 1Sa\ollie cUln 8110 e\ercitll obsedit ciuitalelll SI ra-
"Iessunt' I'tc,
NI'. CVJII.
Der Bi,\'l:/lOllImwwnn 'non S('/nvniu t'rltlllb(. (lass
(1('1' C01wpnl von SOllJlell!.-flmp seint'm Pl'opslc
Albert (lie EinkÜnfte eiuer Stlhpffl1iJle zu LÜnl'-
11II1'U
'JVeTche dieser Pl'OPSt (ba'''/t El'SPW'IIJIUCJt
>>>
232
zllm Be
'teJl des ConlJenfs !Jekauft /tatte, lUllt
eiUJlen Genusse auf Lebenszeit alM' Dankhw'-
keit iibI J 1'U'eiset.
D. d. 1315, 8t'pt, t9.
J!!ermannUfJ Dei gl'acia elet'tus et I'o/lfirllla-
tus i/l cl'iscupulll Zwel'inellscm, Philipl'uS deca-
lins eiusdemljllc ZwC\'iue/lsis ecclesie tutmo capitululII
vniuel'sis .l\ulitUl'is et illspectm'is presenci.1 recOI'dari
suhscl'il'la OIulli tempore postfuturu. Sacl'a beatissiJui
pall'is ßt'/lcdicti l'cgulaJ'is insinuat (:ollstitutio, (l!lud i/l
mona!ootica \-'ira dcgelltilJu
umuia lIecess3I'ia uite tem-
],ol'a]is a l'ah'c monasterii sillt !jJeranda; hoc salle, sicul
acccl'imus, cogitatu voluclIs ct discutiens viI' honorabilis
Albertlls, lIIonasterii Campisulis sacral'llll1 vil'ginum
Cystcrciellsis onlillis )II'epos.itns, oostl'e dyucesis, ratu!o
est, quod c:-.. IlIliusmodi cUlIstitutiunis Jll'ouisiollC 1110111-
sticis (1I'f'('il'ue uil'ginibus 11011 tam ('Ollllllmla fempomlia,
(luam ecialll libe.'tas Christo f:ltuulalllli secuntlulII cetel'a
regularia In'cccl)ta salubl'itale plUl'ima prot:urelltUl'.
Quanto cllim minor ipsas cor(101'aJis cUI'e soHicitudu
pCl'allgit, talltu cJarc aJlIl'lior augetu\' facultas sl'iritualia
contemplalldi: ces
at (Inippe loquax I'ro.:\imol'tllu atlu-
Jatio, cl'esdt tacitu\'Jla rlc slIpernis supplex met.lilalio,
(,etlit a mellle tle /lutl'imCllfis ct indumclltis auxia solli
citudo, I'cdit spei glOl'ie pCl'henllis i(Wtllldissimil cel,tiludo,
tlum l,ro c:OI'pore lIil foris exquiritU\', sed intus iuces-
santer ad solam heatitlldincUl "pil'itus anhelatul', Hallc.
ob rem I"'eposilus irlcm vi
ilalller illtelldew.., sic pl'C-
tactum disponel'e lIIollilsleriulII, diuiua sibi t:oopemnfe
clemeucia, ,.t inibi m3m:ßtcs vil'giu('
opus 11011 habeallt.
>>>
233
\'it.c IIccessaria mendice ab alio, quam a l'ah'e mona-
"'tel'ii JlostulaI'c, sic amputauit supertluarum expen1'öarum
dispendia ct eoartauit necessariarum in)leJHlia, quotl tle
('ollecta per ip!'oum ]tCcunia cornpm'3uit et emit predicto
monasterio in salina in LBnenbOl'ch de redtlitibus salis
smtagiuem vnam, que vulgari nostro 1131IllC dicitur, eum
omni ime, fmctu et libertate et omni emolumento, (luOtI
quocumCJuc modo es ea IJl'(Hlenire )loterit, ad i)lsius
monastel'ii iura, possessiones et redditus pel'lletuo reti-
nendam, sie onlinans, (Iuud iam tlieti reddit.us et :dii,
(I UO & in salina futuris temporibus eOl1lparari contingerit,
singulis allllis in perpetuul1l, quociellscumllue eolligelltur,
pl'iorisse eiusdem mona
tel'ii Caml'iso1is e
intt'gro
IH'esententUl', (Iue eosdclU 1'1'0 Ilecessitatibus vil'ginum
Sual'llm intra claustl'llm distI'ibuat C(lualiter, accel'lionc
(lCI'SOllal'lUlI olUnimolle uun inspccta, scicns se supel'
hiis fructibus Ilumillam non chllstitui, sed eius indush'iam
ad hoc eligi, (1lIotl distI'ibutio Hat ilbs(lue fmude et
mUl'mure, eUlu purissima caI'itate; ipsa llam(lue euro
frc(lucnter e(HllIel'sctUl' illtel' alias, cOlluenicntius scil'e
potcl'it, (luaJ1l mOllasterii ]tatCl', PI"eJlositus, (Iuociens cl.
(Iualldo dish'ibulio tiel'i ualeat et ,lcbeat 0l'urhme, \ erum
nc huiusmodi earitatiua subucntio, (Iue pl'll ('ulIsolationc
illtl'llducta est, per cuiuspiam peruersa maehinalltis
maliciam iu lesionem cOlluertatur, sie ut Imius illtuitn
subsidii a]iquitl de alltiquo iUl'e slIbsfrahatlll' eifotdem aut
dcbito diffiniuit cxpresse, (luotl supel' hec millistl'3ndum
sit eis onme ius, cOllsuetml0, debitum, caritas el. gml'ia,
sieut sematulU est haetelluS, et in nullo minuenclum.
sed pie cum fiel'i poterit allgmclltantlum. Hiis itaqul'
sie dis)lositi!'o, priOl'issa ct cOlluentus, atl memoriam
>>>
234
rc:o.ulllcUles, qualiter pl'ememoratus Albel'tu
eal'lllll [II'e-
positus a vigillt
quillquc aunis hactenus l,el' imllclIsos
laborcs et. dil'as curas, lSepius eciam 11011 ahs(lue uite
sue f'cl'iculo, totu! dcditus fuel'it cCII'um obsc'luiir; pos-
ses!iolleSfluc ipsarum ]atius augmclltaucl'it, cdificia plum
cOIIsll'U
erit , discil'linam claustl'alem fouel'it, vel'bo
llocll'illC, alimelltis et 0pcl'imelltis il'sas benignc pauerit.
Itquc in atlueI'sitatibus aCl'ibus I-ua 'lJl,ti custodierit arm;l-
Itll'a: tlecl'euel'unt, sibi tribulatiollcs cl labol'«.'s suos ct
illltCnSa eis ab ipso tot grata btmefic-in 111 CI CCllc l'ef'{
II-
dea'c graciosa, ,lide redditll!oo ct f!'tWlus, ium ct emolu-
menta
al'tagillis ,,"ius, eiustlclII I';cilicet., de (lila supra
bCl'iptll1ll cst, sibi tlullallCl'Ullt toti
lIilc bUC tempOl'ibus
possitlClldlls et in w;us suus I','([wills 1"'0 bClleplacito
suo cOlluel'telldos, I'l'Ouiso (Iuod ipsi I'edditils ad usus
prescl'ilttos vil'gillulII Campisolis ahloo/jue !1"aHbl't illlmll-
tatioue post obit.um lH'cfati Albcrti p,'cJlositi seclIlIllum
omllem ßlodum notatußl stIpcl'ius I'Clu,,'taIlIUl'. QIICIIIl
dOllaliollcm, ol'l1illationem et disl'ositiollem, !Plia III'ouidc,
deliberatc et llrehabitis dili
elltiblls Iml'fatihus clc 110:0,11'0
CIlIlSCIISU faele SUllt, gl'atmn et mtum habemus ct pre-
sClltilms 3l t proltanHls, addclllc.. eis rohm' lIoslI'c !',JII(ia'-
lIIaliullis ct I'cl'petue fil'lIIitatis. 111 tlUorll1ll olllllium Cl
sillgulol'UlU testimollium IWI"f,etuum sigiJla lIush'a IU'C-
sentibus sunt apl'cIIsa. Nos eciam Albertlls prepositus,
Ludgardis IJrilll'issa totusque couuelllUs monastCl'ii Cam-
pisolis, recognoscentes quoll omnia ct sillgula slIpra-
scripta libere,
l'0ntalle et Ile]ibemtc pCI' nos Jaclil slmt,
icu
pCI' rcuel'endum patrcm dom in um nostrum,
domilluß1 J!1erl1lanUnr, c)ectum ct cOllfil'matulII
ill ZwerillclIsem epy&coltlJm, ct ]ter hOJlorabiJcs
>>>
235
lIil'lJ
domimlm dccallum et ca!)itulum ZwerillellSC 8UII£
SII]ICl'ius I'ccilata, sigillorum nostrorum all}l('Jlsione com-
munil'i fccimus lIresens scl'il'tum. lIec igitUl' illfl'illgt'lItcs
I'el'l'illlantur Dei fortitudillc et obseru3ntes Clll'isti bene-
tliet.iollibus l'cl']ealltur. Datum et actum anno domini
miJJcsimo trccentesimo quintodedmo, in (lie sancti
lichaelis.
;\1Ich delll Originale illl Gros1herzogl. .Archh'c ZII Schwerin,
:tIIJ" eineIII !lehr gl'OSSell, etwas über 2 FlIss langen und
!.!;egen I
1
lIss breiten, sehr weissen nnd gleiclunässigcn
P,'rgalllent in einer !;rossen, zierlichen, "r;iftigen und sehr
"chönen nell;.;othischen J\linnskel mit 8ehr weni;; Abhre-
\'iatUl'en in weit auseinallderstehenden Zeilen. Bie8e gliin-
.f.endt, Allsstattllng VOll lTl'kunden thulet sich, auch in
..chwiichel'Jl
achahmllngen, im Anfallge des \'icrzchnlell
.lahrhußllerts, lIebeIl leich,fertigern, melll' t'lIl'sivell Ausf"I'-
li';lIngclI, in 1\lel.len""l"g hiilllig, nachdem mit 111'111 Ende lies
I:t JahrhlllHlcl'ts .HI' kleine, scharfe 1\lillllSl.eI dif'ses J1Ihr-
hllll.lel'ls ilufgehört haUe 111111 nbch vor deI' J\lille des
I J. J"hl'llllllllel.ts die ;;e1:illlige, feste Geschiiftshalld alls der
'
"it .I..s I"iil"slen und IIt'rzo;.;s AIIII'e.'''' (1:129 . J:J7U), "Is
lJebl'rg:l\Ig "011 der J\1inllskel zur ClIl"sh'c, fast allgemein
herrschend wird.
An Schniiren \'IIß Seide, di.. seh.. IInre
clllliissig dOIlLlirt
j".. han
en viel' Siegel:
I) an einu rotfll
n Sch8\1r bJingt cl,,» '-leine, I'lInde Sie!;1'1
Ile's J
lcctlls J!?ermnnn, Tab, 11, Nr. 2, all
rothl'm \\'ilchs:
ein !\Iarienbiltl, auf eineIII nledfigen S
!\el sitz
\ld, mit dem
Clu'istkincle auf dem Sdwose lind einem Liliem.lengel in
der lilll.en lIanll: lJmschril"l:
S, hHUMRllI ' 151 . @lm . OLOI ' O:T . QFm
mTl
I . Oß'I Z\VOU;
'1) an einer ;;I'iinen SchIIlu' hiin;:;t das !(I'osse Sie;;1'I .Ies
"dl\vl'rinl'r ))om- Cal'ilels aus ungeHiute"tem '\' al
hs mit
bl'aunelll I'irniss üLcrzlIgcn;
:1) an eillCl' I'lIthen 1Sl'IIIIUI' hHngt ",IS ..1Ii1"isl'lle 1Siehel
,Ies Prol,stcs Albert ;1118 ung..liilltt'l'tcm 'Val"lls mit bl'aunem
Firniss iiberzol!;en: unll'l' einem KirchengieLel ,'on 3 Bilgen
ruH j Thiirlllen ein stehendes ganze!! .l\larienbiltl, ,'or wcl-
>>>
236
chem links eiu Geistlicher betend "niet:!; rechts stehl ein
BlulJlenzweig; Umschrift:
+ S ' PIWPOSITI '1U.llOHTI' IN' Oltl\IPO' SOLlS,
4) an einer grUnen Schnur das Siegel des Con\'ents ,'ou
Neuklos,er aus geläutertem 'Vachs mit braunem l'irniss
iibel'zogen.
Von dieser UrkuUlle e'\istirt ein zweiles, von del'selbeu
lIand aus
eferti
tes E'\emplar auf einer etwas kiirzem und
breitem Charte. Dieses weicht nur darin ab, dass "in"
\'01' LlJnenborch f..hlt, d;lss es "all'ia" statt "aaHms" lies,
lind bei den 'Vorten "edilida 1,lura" das \V OI't "plura" aus
"plurillla" d,....... untergeselzle 1}lIncte corl'i
irt enthält,
Puten auf dem Umschla
e steht in gam'; kleiuel' Sl'hl'ift die
fle
is'raltll'-Note: "Collige islud", ohne Anzeil'hen. wlII'auf
sich dies beziehen soll. Das Lischölliche Siegel an der
rothen Selmur fehlt, das Capitel-Siegel ist von dei' grünen
Schnur ab!;esclmiUen; das Siegel des Propsles h:ingt an
einer griin und ro,b seidenen und das Conventssiegel an
f'iner griin seidenen Sdlltur.
Gedruckt in Lisch JUek!. Urk, 11, 11. WH,
NI'. CIX.
Dn FÜrst Heim'ich von DIekll'nburg
'clt.eJlkt dem
Nonue/lkloster Jranzka das {reie ßigellflunn
non 8 Hufen des IJor(es DaMen.
U. (1. Nell-Hrmu.lpubUl'g. 1;315. Nuv, 25,
IIt ItlJtlline domini Amen. Nos Hilll'icus clei gl'acia
Mel...elenburgensis. ac Stat'gartlell!is terrc dominus COI'aIll
VlliUCI'sis cristititlelibus, lam futUl'is, quam prcselltibus,
1"'esclIs sCI'il'tUUl iutuelltibus reconglloseiJllus aperte
)Jl'otestantes, quotl cx iufol'llaacioue tliuille gmeie reli-
giosis sanetimouialibu.s clausta'i \Vanecke tlcdimus [11'0-
prietatcm :1C libcrtatem supra octo m:1nsos villc Dal)'JII
>>>
237
adberentes, eum onmi iure, vtilitate et fructu, absque
vlla )lrecal'ia et seruif'io ])erhcnJliter obseruanclo z qllos
uidelicet oeto mansos (1llomlam Hugo cl. OUo duo fratres
.lieti .1e Starg:mle Sllis temporibus l)Qssctlel'unt. Ne
igitur Ilresens clonacio )lredietis sanel.imonia1ibus ab .IJi-
(Iuibus l10sfris successoribus infl'ingatnr, l)resentem lit-
tel'am lIosll'i sigilli appcnsione fecimus roborari. T es te s
Imius .1onacionis P;UIII.: Luscowe, 11. Niger, Soneke,
. JlRuItan, Zabellus de Dewiz, m iI i te s, Ar. Cerdo
ct suus filius Thydeke, AlUlI'eas {tl'l'fectns, \" emerus,
Tb)demannu:o., ßartoldns, et alii (Iuam plures tide
(lingni. Datum Bl'alUlcnburg an!10 incaruacionis domini
mo f'CCo xo \T o , in die beate virginis Katherine.
N;tch Ilf'm ;mf Pergament in einer kr:ifligen. etW;tS nnregel-
m1issigen I\Iilluskel gescbriebenen Originale im GrosslJerzogl.
Geh. u. Il.IIII)t-Archive zu Schweriu; an einem Pergament-
streifen hilngt des I'iirsten Heinrich \'on l\r..kl..nburg wohl
erhllltenes Siegel,
Nr. CX.
D. .1. Wordillgborg. 1316. Vcbl'. 5.
IHe PÜlwtill JUm'!/fn,l'th,. '1.'0/1. RO,\'1Ol'{,: (quondam
vxor Nico]ai de Uostock) '/:el'sickert drlll KÖlli!/e Ericl
t'OII }JiiIlPmllrk, dass i/ll'P Tod,le}" Elisabrl/, ,,'ich nickt
o/mr seinm 1rillen vt'l'miilden "'0/1,.. ZUfI/rirlt be:altlt
r}' i/tr zu Wordillflborfl 1000 JJl!.:. ll"end. PI., ll'r/rlte er
i/l1" sc/mlr/ig war. 1316, sabbato pro,,-imo post epipha-
niam (Jan. 10).
>>>
238
ZIt glriclicr Zrit beldmt el' :
;(I mil "I/nu (;ulr ;1/
RI"!lim[.. I
alalld und .llillonrl, lI'rlrhr,f ik" (;pm"kI
Nicolrlll:
1'011 ihm g,'kaht haI. WonJingburg ]316, 4 fCl'in
post ol'lavam epiphaniae (Jan. 14).
.T ohanncs domiceUus Ho]satii1e Ilnd 10 R i lt r 1':
Nieolalls Olufr."oll dapifer, The(lIavus "Hf, r
hicfJ'
.;fRolitm, Ottho Dosenro(le.. .Tohann [Kyrne], ,Tacoh
Fiep. l\lartinus Due, lUmme POI'sfeltl 1'f'1'pl'iehtm ,,'irll
M'llir ::U/Il Eilllagrr in 1Fordiugborg odrr ,,
ii-
b01'!I; r.; sol/rll "urll d,'r Fi;r.;l 1Jlhl"f in /J",.,,,.. d"l'
F;;I,,\,t rOll ßl"ld"lIburg in Slnll/)('I'!/, Gl'(/f lYirolalls 'I'Oll
S,'lIw('rilt in 'I'illmlmr,,!, Graf I/nm;'I!1 in Rnul,\'hw',,!..
(;"0" .Iohrftlu 1'on I/ols/('bt in lWin 1I1ul cli(' 10 Rilln
;u .lra('sll'f'd Einl"!!"I' hn/tm.. bi.; d;,' Summe br;ah!l i.\'l.
A(:lum \Vor(lingborg ]:316. die Agathae vi!'ginis.
Angefilhrt In lIuiJ.feld J)anlllllrckis IU!;II! Kl'onicke I, I" 3S:J,
I)er N:1me Ulriclt lUolzan ist hier falsch: Edd, lUo!zall,
geieseIl,
Nr. CXI.
n, d. llenrlshmg. ]316. Miil'z
;1.
DP1' Kijn
,! Eden ,/'011 /Jiill.pmark" t/n Fürst Wh/ar
1'011 O;;!lrU, der I/pr::o!/ "(.;1'ick von S"rh,\'p11.. "('1' B 1-
scltOr }!Jct'l1tlmn von Schll'rl'ln, d('r Fiir.;t l/('illricll
von JIt'/d('nlmr!/ uud dir (]n/fell .N;eolaus 1Iml I/l'illrid,
von Scll1rrrin !Jrk"llnell, das,; Z''';Sd'f'll iklll'1Z uud iltl'f''lI
IIr/(rl'1l, 1'OIl d"r l';nrll, 1llld rlnl 1;"11"'''f'11 Nieo/au.;,
./ohmlll 1l1zd £lrllll('!.-(' Imll lr,'d", "111 r!"r rmd"rll ..";',,;11',
>>>
239
,.ill I'n'II'f'fJ dolt;'1 !/esrltlo,f,fPll sei" tlas,
t/l'J' (i/'o/,I/rin-
l'ie" /Im/ Sdu/'rl'ill IIl1d clN' FÜI'.';t .loltml1l von lI'cl'l,.
['on i"n'/' (;rjfm!/rll,w'''" I I l/('fi'eicl /;'rill /;'OIlf'11. /)ir
FÜlwlf'lt l'(1Il iJ'l'rlr .mllnt cff'lJl Kijni!/r 1'on DiiJlt'I1Wl'!.
fÜr do,
/.ii....I'!/I'1r/ lIau,
" Schlo....s 111/([ LOlld JJ/alrhill
auf fj '/a"l'r fitr 10 ßPO .lJlm'k lülhi,lfr1l SiII)('/',f ::11
Pf,ma,' sf'/:en l'lr. Xw' !/rüssf'1'1l Siellnhrit Iwbrll dir
[1'II"II,,.;rll rlir.\'I'1I B,' i ''f 1t n l {'1' si (' ,q r 11 UII tI 111 iI
ill'llrn: IIrr:-o!/ l:l'irh I'on So(''''
rn, (i/'af (;un:-r/in ron
."''rhlt'l'l'i" , di,. G1'llfrll 1'011 lIo/'\'II'ill" cfn' Gmf Grf'1'l
1'011 Rlmrf.\'hlll'!/, dn' (i/'af Aaulf 1'011 Srh'lIIrnIJlII'!/, dl'l'
Craf lll'illl'iclt ['Oll Plüll lind die IUllt'I': h,'/' EMnl
1'011 Kl'lnmm, !trI' .Tohwl Rosrllllal" hn' Lu::ove ,[rl'
,jiiU!I"I''', /'''1' llrimm' 1'011 1lledelr" lur I5trntt't bon
"oIJnl1, hel' I1n'JI"f1l'l llasenliOpf" hel' /Jrw'ich 1'011
(;"rf,\-I;o[,,, /'f'1' /loll,' 1'on Ekrlf'orrlR" l/n' .Tolum !lu1m'"
/Irr IIl'1l1tidi" l'OIl (i/ieken" h('/' Viek,. von JJplm',." 11,.1'
./Ollflll Sto1'ln" h,.r Rrimar 1'on Plrs.fr" Iter Red/tel
Pl'een" !tri' R"ll",l;rlus von Rudebrck" !trI' Col.\'r!talek
Pl'ren" llel' Ilrine t'011 Slralenaorp dn jilll,qrl'l'" her
[J('/'I1WIl 1'01l ()ri::l'n" "1'1' Otlho 'I)On dei' Luv" hel' .lohan
Rel'llrl.U1J. R,'m/pl'/;'bol'!/ 1;116" ti,fdagen elf
,.r midfasle.
Angeführt in lIuitfeld Danmarckis Ri
is Kronicke I, {I. 387.
VI-:I. Ulldlolf
Ieckl. Gescll. 11, S.
1.
>>>
240
Nr. eXil.
,,\'lmlslIndisc/te Chronik Über dip SrMflc!tt im
Hain,hol::e
am 21. Junii 131(;'
Yon dem streil in dem lIeinlJ()h,
Als .Fiir
t \Vitzlaus n, sonsten ('in fI'ommer 1I0dl-
liihli('her Fiirst, aus aJl
tiftunge nul 'lII'betzUlI
e hiis('r
I'ahtgel
('I' wic1C'I' seine f'igellc sta(1t vnd nnterthanen znm
StJ':,]sllllll sich ved'iiJlI'en lassen vlltl dieseIhe zu IIt'krie-
gl'n, mit kiinig Eri('o iu nellllelllarken, kÜllig llil'f?;erio
in SrhwC'clcn, ]
rico herzogen zu l\il'lll'rsacJls('II, AII)J'edit.
herzogen zn Lünellburg, \V oltlemaro ]l('rzo
eu zu
SI'J.1eswil'k, {'anuto hel'zogen ill lIallalldl, Gpl'hat'l]n
und .Tohanne grauen zu HolsteilI, Ac1nlJlho gl'auC'n zu
ellaw('IILtU'g, GUlu'elinu grauen zu "'ittl'uhorch, 111'11-
rien gr3uell zu Sdnvel'in, Uenrieo h('nu zu !\1pl"he1l1-
hmg, Prihislao herJ'U zu \\T clHlen, (felll'iro vl1Il
eiueJll
so]mc }'I'itlerico grmlf'n zu ßeicJJ1illgen "1111 an,leru
1II1'11r sich llCimb1ieh verbmulen vnd die zu lliilfi'e gezo,
I'II, "111/1'1' denen ohg(,llIpllUt'I' ]J('rtzug }:I'ieh ill
i('del'-
sadlsen nehen hel'tzog .\lbrl'l"lIt zu l.iillellhlll'
Ulld (;UII-
('eJillo granen zu \ViftenhUl'g tlie ersten mit 500U m31111C
stmltlich geriistet fih' tlie stadt deli horgern gar 11I1Vel'-
I'hells kommen vnd nahe dm'bey sich ills HeYllholtz
gelagert. \'lItl aber crmeltlte borgere zn ihrer ddellsion
IUS
Ill'r nahe benal"hbartl'lI [gl'gend] ulld VOll (',h.11I
vlIIl mwdell1, pauel'lI vlul
telltell ha1l1t diesdhe naellt
hiilITI' VIIII vol('k erlanget, mit derer hiilll'e vlld lH'ystmlllt
sie gl'gell t!l'n lII11rgell, welt-Iu's i..t gI'WI'SM'1I 3m tagl'
"-
>>>
241
Albani den 21. .Junii, in der feinde lager gl'faUen, durch
göttliche hiillfe elic w3p;ellbul'g erbrochen, viel erschlagen,
auch hcrtzog ]
riehen, ubwoltl derselbe
ich mannlich
gewehret, mit vielen anderen gefangen vlUl iu die stadt
geführet, die übrigen alssdanll, auch herlzog Albl'echt,
sich in die flucht be'geben. Vnd obwoH vo]gellds
dlU'ch fUl'st Witzlaum mit den :onföderirteJ1 königen,
fül'sten vUll herren, !'o mit auen scMITen vnd vo]ck
nachkommen, die :;tadt zu wasser vnd lallde han]t be-
lagerdt, bCII'en
et ,'nd beengstiget, aber lIiehts ausl'ichten
kiinnen, sou dem
elhst vermercket, dass gottes lIlat'ht
sonde..lich bci dei' stadt vIIII deren ullsc1mldt vorhanden
viul befunden, dann sonsten unmöglich gewesen, dass
dic :;tatlt gf'gell so gl'Osse menge vlltl gewa1dt so vieler
hel'l'cn vmI potentaten sielt :"u lange auft'halten können,
dcrowegen abgezogen, ein jeder in sein landt sich
wieder b('geben. Vnd dic ZUlU Stral:;ulIIl lIicht w('uigCl'
fortgefalu'cn, viel hcwscr ,,\tl schlü;-,sl"', für1o.ot \\rilz]au
zuständig, illzunehmen vllll zerl'is:-;en, auch deli gefangenen
hel'tzog El'i('UI!l hCl'tzOg "
arlislao zu \VoIßa!t, welcher
dann weiler dellsl']bcn marggl'3ff \Voldemaro zu ßn1ll-
denburg (Ilie von dellen vom StmlsUlu] zu schutzl1el'l'CIl
angel'uiren vnd mitgenusst'n des krieges geweiien) zuge-
I'cbickt vnd so lange gefellgJich clltba1tl'n, biss el'
IGOOO n}(lf('k WHigs siJbel's zu seiuf'r cutlcdigulIg in dl'e)
t heile zu theilen (davon daun auch (He vom SII'alsund
von ihrem zustelH'lIden dritten theil ihr radthauss, so
noch v()l"1wlIIlen, el'hawet) ('..leget. Derhalben nachmals,
al
fül'st \\'itzlaus dpn uufug allgefangenen kriegs ,ud
hmuUungen Cl'\vogl'U vud bett'achtet, wi gout ihme
zuwidel'u geweSI'II, - - -: er nachfolgenden 1;H7
"(1O Maltzaboocbe Urk. Saroml I, Hi
.......
>>>
242
jahres 3m tage tles hilligen:lichnam gottes uß' dem raht-
hauss zum Sh'alsund - - - - ('Jl(1tlich VJld geJltzlich
dermasseu vertragen vnd vel'glicl'eu, £lass aUe zwitraeht,
feindschaft vnd verdacht - - - al1zuma]l] vlIIl gentz-
lieh verglichen, versöhnet, vergesseu vud zurügge ge-
legt sein.
Aus: ,,\Yahrhafl',iger bericht, (wie der Streit in dem Heinholt)
"durch den Jlerrn syndicum etc. zum tbeil aus vorgehenden
"narrationen, fürnemlicb aber au.. uralten brielf \'nd siegeln
"zusammengezogen vnd ao. 8.1 (=1:;8.1) nacb Sp('yer, alda
.,gerichtlicb zn IIrodnciren, ab
e..chit-kt ist worden,"
mitnetheilt ill HercJ..mann's s,ralsnnd. Cbrollik, \'011
Ioh-
nicke lind Zober, S. 31U I1nd.
Dass aucb der ß i s c hof J!?trmann von Sclm"erin an
diesem Streite 1'heil genommen Ilabe, geht :IIIS der Ur-
J.ullde vom 21, April J31S ben'or,
ß. IJederich sagt allch im Index 31111. eJ,isc, Suerill.
nach einer verloren gegangellen Urkunde: "J!ttrmannU8 11_
"obsidet SlIndillm urbem."
Ueber die Zeit der Sclllacht giebt di.. Allfschrift allf
dem ersten Hlatte des COlliarii ('h'italili (Snlldensis) Nach-
richt, wo es hehlst:
"anno mineno treetnteno
eno se
to
"S
U()anfC}ue Ofe Itdlum J!tt1!n(Jolt fuft antt,"
NI'. eXIlI,
E'}'nst 1'Oft Kircltberu
s Reim- Chronik fiher den
K1'ieg mit de'}' Stadt Stralsund
(13lG, JUllii 21).
VOll dem stride, deli her \Viszlaf \'on Rllnien stretd
mit den von dem Sunde. C. L. VI.
Si(,h hub groszir kryg cly stunt
('zm.dlen dpr stad zu Stra]essunt
...
>>>
24a
,"nd il'me herren 'Vys]a
dem fürsten von Hngyen da j
ller sante boden beItlieh
an deli kOllig Erich,
von Saszin Ju'rezuge Eri('h wart
besant oucl1 zu «leI' se]biu vart
VJld VOJl l\Iekilllhorg Hinrieb
geheden wor(len vl{'he1ic1I,
(laz sy im geben helfe rad
wi(ler den Stralebsullt siner stad,
ob her "'ynre eygelleu stad vord an
mit meehten mochte widerstan.
ner sundischcu bodeschaft. quam ou('h dar
an !leu markgreuen \\T aldemar,
vm. helfe
y da zu im santen,
des geczwi,lte h{'r (ly ,"urgenauteu;
her sallte in honbithule dar
mit p;ewapinller gt"O!-zin schar.
r
00 das gewerte lange czyde,
du quamen sy dodl recht zu str)'dc;
da blc)b michel vulkcs tod
zu beyden sy.leu yn der nod,
vii lude worden ouch gevaJlgin,
.Ies sy mochte wol belangin j
da wart oucl1 gevaugin glich
von Ras.leborg hcrczoge Erich
vu(l viI meciltiger rittirl"chaft.
Vgl. UI"kunde vom 24. AI'ril 1318.
16""
----
>>>
244
Nr. CXIV.
Ernst von Kirchherg's Reimchronik Über die
Schlacht von Q1fustenberg.
1316, .Jullii 23.
Von dem 8tryde den dy mekilnborger gewIIonen by
quastenberge. CLIX.
Als zu Lupegloue geschaeh
der strhl vß(l ouch Jlicht lan
dar nach,
do quamcn vz des markgl'cuen schal'
yier vnd nuynczig wol gewapind gar
vnd woltlen sunrlir touLpn
daz ]allt Stargarden fouben.
Zu Stargarden was du honbitmall
her .inricf) bon .soItfan,
rler wart heymlich der rouber
rhar
gar in kortzir cziel gewar.
AUe sache leyde her uider
VJld sta1te sich den vJ
enrlell wider;
her brachte gewapinder sUJldir wan
Jlicht wan czwen ynll driszig man.
Dy vygende traf SYIl malllich hitze
('zuschin Quastenherg vrlll Dewitze.
Zu beyder sy(l der stryd zuging,
(la wart gar eyn herte ding;
bald vingen dy mekilnborgir rechte
czweyn vnd seszig rittir vnd kJlechte,
dy zu den wapenen warin geborill:
dy merkischen da den stryd virlorin,
W 01 l\lekilnborg sieb des irwerte,
iJaz nymant syn lant da Ilerte:
10..
>>>
I
245
Star
arc1en bleyb (ly selbin ezit.l
vnvirheret durch den stryd.
Dar na('h in (lern selbin jar
in santi Johannis nacht virwar
Iler goclis toufer ist genant
dy houbitlUtle (Iuarnen vnvirwart
des von l\1e1..i1nborg virsuJlnen
vnd tly l\leyenborg gewuJlnen.
:::;y virtlin
eten gar mit brande
da (ly vmgelegenen lande;
daz vulk da zu den czyden
mu
te groszin armud lydell.
Nr. CXV.
Der König Erieh ?'on Dänemark und der Fü,'st
IIeim'idt 'I,mn lJleklcnb'lI1'g versprechen dem
Bise/tore llermann von Schmcrin Schutz und
Sclllldmtsc,'satz fii'1' dk ihnen von rlcmselben
in dcm K'ricge gegen, deu lJfarkg1'afen JVal-
tlemar von Branrlcnburg geleistete /lülfe.
D. d. (1316).
r
Ericus dei gracia Dallorum Slauorumque rex et
Henricus eadem gracia l\lagJlopolensis et Stargardie
(lomilllls uniuersis presencia uismis seu audituris salu-
tem in do
nino. Uniuersitati nostl'C cU)limus ebbe notum,
I)uod rum iam dudum guerre et bel1icose rliseordie habite
unt et adhur nOJldull1 sopite inter 110S ex una et in-
>>>
..
.,.
246
dytUUl principem domillum \VohJemarum mar..hiOllelll
Hl'allllehur
ellsem et suos adiutores parte e"- a1tera, his
I'cndentibus iJluol'auimus atl
ilium uiri uenera-
bilis dOlllilli J!!ermanni electi et eonfirlllati iJl
cl'iscopum Zuerinellsem, qui prolllpto nohis a"sur-
"'IIS assellsu cOlltl'a iuuasores violelltos terral'UlU nostra-
rum nos iuuit cum suis uas\}llis ('t ami cis, (IUOS
ad hoc potuit cOlluorare. In qua quidcm glH'rra, CUlD
Jlobis, ut J)l'emitt itUl', auxiliulll prestaJ'et., (] u a IIlI' 111 r (' s
lIe suis U'asal1is et amieis captiui ducfi Stillt ah
JlOstihus et. perdidcrunt de"-trm'ios, e(luos a1ios, arma ct
res ceteras, quas habchant, ali(luihus ex ipsis mortis
e1l.itio illtcremptis. Cum i
ittlr illi(IUum cl. il1llt'cclIs rcpu-
temus, qur)d tam beneuolum ('t Jlobis SUUlllle grat mn
eius ObsNluium bibi quomollolibct hit damnosulll, obli-
alllus nos ad hoc fil'luitel' in his sCl'iptis, (Iuo,l fierUarl'
uolumus et scruabimus l'redictum eIe (' t u m c t. co n-
Ci r m a turn et suam Zut'l'incuselll ecdcsiam illdcnllles
omnino ('irra prcmissa omllia el. siugu]a nnn tallturu
iam illata danma, vcrum eciam cil'ca qu('cUlHlue alia,
(Iue sibi et ecclesie SUf" o('('asione Ilostri adiutorii iufprri,
fJuod absit, conti
erit in futurum; volumus quippe cap-
fiuos r('(1iruere, deperrlita soluere I't damna (IUclihet
intee;ra1iter resarcire, hoc Ilobis saluo, quod ]ucrum I't
quodcunque emolumeutum ex 8UOl'Um adiutorio Jlobis
prouf"niens emu Zueriuensi ecclesia diuidel'e non cogamur.
Preterea promittiruus et obli
amus nos ad hoc, Ijuod
omnia et siugula iura sua et e('desie fiue, {IIH' manifesta
sunt ud que do('eri poteriut, iu tCl'ritol'iis lIostris sil!i
ct ('cd('sie "me libcra I't salua sCl'Uabimus et il'sum et
buam ec('lesiam a quiLu
cuJlqUf" sua iura pertul'bantibus
r
...
>>>
"
247
I
r
sen impedientibus efficacifer defendere. In quorum
omnium testimonium sigiJIa 1I0stra presentibus /:;unt
al'l'cnsa etc.
Gedruckt in Schröder p, 1\1. 11, S. 3012, nach einer Abschrift
aus dem 16, Jahrb. im Grossherzogl, Geh. u, Haupt-Archive
zu Scbwerin, welche zu
leich mit den unlen folgeuden
Vertrags-Urkunden vom 30. Junii 1319 angefertigt und im
ScLlusse von dem Schreiber abgekürzt ist; lIIan könnte
glauben, diese Urkunde sei auch am 30, Junii 1319 ausge-
!;Iellt. um so mehr, da auf der Riickseite der Abschriften:
"Ao. 1319" geschrieben sieht. Die clandrianschen Regesten
haben iibrigens ebenfalls kein Datum angegeben, sondern
fügen vielmehr iiber diese Urkunde hinzu; "Absque dato".-
Aus allen diesen Umstanden hat denn diese Urkunde wohl
I.U den vielen Uunkelheilen 11011 Verwirrnngen Veranlassung
gegeben, welche diesem merkwiirdigenZeitraum eigen sind.-
Die Urkunde IIIUSS aber jedenfalls vor dem Ende des
J. 1316 ausgestellt sf'in, da erst da mals J!t'
m.nn zum
Ulschofe geweiht ward (vgl. Urk. v,22, Nov.1322), und
er in Vorstehendem noch "electus et confirmatus in
n e pis cop um" heisst; da ferner die Kriegsunruhen als
noch nicht gestillt (allhnc nondum sOI,itae) bezeichnet
werden, 80 wird die Urkunde zwischen Julii - Dec. 1316
ausgestellt worden sein. \ gl. Urk, vom 2-1. April und
vom 14, Aug. 1318.
Nr. CXVI.
(1316.)
J1}ermannus 11. CpiscOlJUS Suednensis 0])-
I'ignomt cast rum 'Varin sine capitu1i cousensu pro 1300
m. slauical; re(limit Joannes cpi
copus.
r
Aus ß. lIederici Inde.. anllaliulß el,i"copatus Suerin, - I)er
Zeitpunct dieser \' erpfiindung ist nicht bestimmt; wahr-
scheinlich wird sie zwischen 1316-1318 gf'scbehen sein,
>>>
..
1
248
NI'. CXVIJ.
J)("j' Piir
't Ileitl1'iclt l'01t lJleklettlnl'l'g 1J("J'pflirlttet
sirft 'mit meln'eru lliftl'1'n ueuen die Stadt
Rostoc/; 2111' BezaldulIg einer Sc/wltl 1'011
4100 JJfa1'k 'IN'ml, fluf eiurn beslimmtl''fl Tennin.
71nfC1' fTf'1'l1,illkÜltrullfJ des Eilllflgers.
O. d. Garlebn;('h. 131ft .rlllii 1.
Nos IIemicus dci graciet dominus l\Jagnopolellsi:o; ct
Stargardie vlla cu m mi 1i t i b 11 S in f',' a sc r i p t i s re-
eognoscimus et Pllb1ice pl'otestamnr, qnod uos simili
emn ipsis et ipsi vna lIobiscum tide data I'rolllisimlls
a, I'r o miUimus consulibus (JC ,ommuuit;lli ciuit;ltis lloz-
!'toe, quatuol' milia mat'('as ef, celltllm sl:Hlicalium de-
nariorum, ill quibus ipsis obligati sumus, solut'l'e in festo
beati l\fat,t.ini I'ro"ime aß'uturo, vel, "i iu solllen,lo dicfo
die defe('cl'imus, I',-tunc in erastino cillitates, IImniciones
et castm iufm s'I'iptas intrahirnus ipsas, ill(le lIu!latenus
e...itUl'i, uisi ('oJ}sulibus et communitati rlicle ciuitati:o;
Hozstoc per IIOS de I'redicta pecullia l,lcllarie fuel'it
satisf.1ctum St'1J :Jli(Js de ipsornm lireucia aut gracia
speriaJi optinPle poterimus licl',wiam e,£undi. Ohsta-
ium uero SI'll iniacenciam ad fidem JlOstl'aOl seruandam
motlo faciemus infra scripto: nos uillelicet dominus
He'lI'icus l\lag-nol'0lensis in intrando et in ini;lCelldo sel'-
uahinms in Slc"'l('h(
"g aut iu Hrandenhurg; \'icko 1\101-
telp, IIpnriclJs Tituli, Nicolaus llodpghe ('1), necnoll
f'onra"us Prell in Ribclliz,
latltias de A ...secowe in
n ozs toe, Conr3l1IJs dc Lu, Otto de Lu, lIermallßus de
Ortze, ncellO" .Tohanllcs Hl'rcbau(' in ßucowc aut ill
..
>>>
1
249
\Vismaria, UoseJl(lal {le Plesse et Re)'marus de Plesse
ill l\Iekclellbnrg, Nic01aus Pren ill Mekelr.nbUl'g aut in
l.ubf'ke, ßuho Hasencop, Henrirus de Gustecowe, llin-
ricus de Blugger, Vicko de ßybowe, Bo1to (1e Ekelell-
vordc, 111'1'11011 ilJertolDUS .olttan in Go d e b 11 Z,
«'olll'adlls Cl'cmoll in Sternebel'gc, 111 i li t e s fa m () sie t
s t rc 11 u i, fidem cOlIsulibus ac commuuitati sel'edil'te
l'iuitatis Hoz
toch ]Jfestitam obsel'llabunt. In cuius rei
testimonium sigil1um nostrum emu sigillis omnium pl'e-
dictOl'lII11 mi1itum IJresentibus ('st appensum. Datum
(;odebuz anno domini 1\1. cer. XVI, in oetaua beati
.Inhallllis haptiste.
(;edrud..t in \Vöcbentl. roslocker Nadir, u. Anzei
en, 1753,
S'ül.k 27, S. tu;), jedoch mit vielen .'eblern.
Nr. CXVIlI.
!Jn Bisdw( Herman'll 'imn Sdl'lvrrin rOl1firmirt
pille mit mekre'rn Hebungen {fIlS dem Dorfe
1J isr/l1lr von dem Domher'/''l1 Be'/'lram 'I',m
Jlpymidl111le IUlldh'te Yikarei in der Dom-
kirl:he zu Sch'/l)erin.
D. d. 1316. S('pt. 3.
.I
J!}trmannus dei graeia e]ectus et confil'-
matus in epir-copum ecclesie TzwerineJlsis,
I.udel'Us (lecanus et totum eapitulum eiusdem ecclc
ie
omllih1Js presentes litteras inspecturis cupimus ('sse
notum, (Iuod nos pie deuociollis aff
ctum domilli Ber-
traml (le lIeymichu{lell (IUondam ('ullollici bone memol'ie
instituentes, sex malIsos et ilimirlium iu \\J:,.kbur uilla
>>>
250
situatos cum l)recaria tocius uille et iudicio minorc et
maiore, coUi et mnnus, ad IJCl'petuam uicariam in eccle-
sia nostra permansuram in (lwtectiollem iuris slliritualis
et ecc1e!öiastici recipimus in his scriptis, et e'i: nunc
ecclesie nostre incorporalllus emutem, qllam vicariam
dictlls dominus ßerlramus instituit pro sue et suorum
genitorum salute animarum. Et eiu: col1acio )lost pre-
!'ienlacionem prime persone ad ipsam ad no!'i J!!tt:::
mannum electum et eonfirmatum prescriptum,
(Iuam diu uh:erimus, pertineLit; post obitum autem
nostrum eadem collacio ad capitulum libcre et pCl'petuo
deuoluetur, prouiso tamen quml dimidietas prcearie et
iudicii (Irescripti a domiJlo Magnopo]ensi potest rellimi
pro duccntis marcis monete Lubicensis, reli(lua tamen
medietas mansorum, qui curie adiacent, pcrpetua ma-
ncbit. {'uius vicarie p,,
sessor singulis septimanis .1i.'et
vnam missam de beata virgine, a1iam de r-;ancto Johanne
emmgeliste et terciam pro defunctis; illsuper quolibet
anno in die purifieaeionis Leate Marie serllicium refecto-
riale, quanto latius po test, de quinque marcis procurabit,
et in anniuersario eiusdem domini Bertrami dahit in
choro ad mcmoriam duas mal'cas, pro memoria vero
aui sui duodecim soJidos et pro fl'atrihus suis eciam
XII solido5, diebus ad hoc ro;pecialiter deputatis. Insuper
debitum suum in ecclesia nostra et in choro faciet in
omnibns, sicuti a1ii vicarii faciunt et hactenus faeere
consueuerunt. In quorum omnium perpetuam firmitatem
sigilla nostra hui? scripto duximus apllendemla. Datum
et aetum anno domini l\ICCCXVI, fCl'ia se,.;ta ante na-
tiqitatem l\18I'ie virginis gloriose.
Nach einer alten Abschrift,
....
>>>
251
Nr. CXIX.
IJC1' LJilwllO!' Herrilanll von Sclt1vcrin bezeugt,
dass vor ihm der Fiil.St lIeim'ich von lJleklefl-
bm'g den sc/tu'rriner Domlwrrn bIo J01Wllll
1'01/ Campe zum Bel'ollmiichtigUn in dn Streit-
.
(ll'he z1Visc!lell dem Bise/lOfe Johltlmes £'011
Bralldenbllrg lIud dem FÜl'Sten Über die von
lelzle'1'm jenem im Lalllft' Lümenbm'g zug"-
fÜgten Se/läden erJlll71nl lwbe.
n. d. 8ag...dorfer ßI"üel..e. 13U;' Oet, 4.
In (,llI'isti nomine AmeII. Uniuersis preselltes litteras
inspecturis nos J!!ermannUfS dei graeia electu..
e 0 nfi I'llla t u s Zueri JI eil s i s cupimus esse lIotum, quod
constitutus in lIostra et subscripti notarii et testium
snb!ocl'ijltol'UlU l)fcscJlcia uobilis viI' dominus Hinricus
Magnopolensis et Stargartlie dominus constituit et 01'-
dinauit diseretum virum magistruIll Jobanllem de Campe,
callonieum ZUCl'inellsem, in causa, Iluam venerabilis l)ater
Jobannes Ul'amlenburgensis episcopus mouet eidern seu
mouere iutendit sUiler quibusdam dampJlis et illiuriis
sibi ller iilsum dominum lIinricum et SlIOS romp1ices in
terrilorio Loweubergbe, ut asseritul', irrogatis, suum
vermu et Icgitimum procuratorem ct nUlleium spedalelll
dalls ct ('ollccdl'IIS eitlem suo pro('uratori p]enam ct
liberam potestatem, ipsum defendendi contra ino)'(liuatum
prores!';um cuiusdam, qui se sine e'i:pressione proprii
l1
minis seu cogllomiuis asserit, !';e e:\.ecut.orcm statu-
torum sacrorum conciliorum l\IagdeburgeJlsis l,rouincie
ad instal1ciam dieti Ilomini cpiscopi inpctratum, excc[t-
.
---
>>>
.
252
tiones pl'O)lollendi, petendi, in an imam suam cuiuslihet
geuel'is iuranll'lltum pl'estalldi, appellm1t1i et apl)e1Ja-
('ionem prosequel\(li, aBum procuratorem substituelldi ct
onmia et sillgu]a f
lCiendi, (IUC in l'rcmissis et eOl'um
tluolibct opol'tuna fueriut, ecialll si mandatulll eC\.igaJlt
"pf'ciale. Pl'omisit eciam nidli10minus Jll'edictus lIobilis,
o;e ratum et gratum habiturum, (luicllUid in pl'cmissis
nel eorum lJuolibet per pretlictum suum procuratorf'm
t;eu substitutum ab ipso faclum fuerit sille eriam pro-
curatum. Promisit similitel' idcm dominus Him'icus sub
hypotheca rerum suarum, iudicatum
olui pro eodem
suo l)focuratore et substituto ab ipso, si uecesse fuerit,
-vt sie a satisdacionulIl onerihus l'cJcuetur. In ('uius rei
tf'stimonium liresentes lilteras al'pellsiolle nostl'i sigi11i
ad iustanciam memorati domini lIiuri('i fecimus rohorari,
quas eciam per infrascriptum lIotarillm sCl'ihi pt Jluh1i-
eal'i mandauit. 'Acta sunt hec [in'\ta] flullWII 'Varuowc
apud pontcm Sakesdof[le, ]Iresentibus tlisc,'etis viris
dominis: magistro Johannc preposito Cutzowensi, ma-
gi
tro I1inrico (;oltloghe cantore ecc1esic LuhiceusfS,
Nicülao presbitero, rectore e..c1esie in Lychen ordillis
hospitalis "ancti Johannis Jherosolilllatani, Heymaro
dido de 'Vedele et 'Vyperto dicto I..utzowe, militibus,
testibus ad hec vocatis specialiter et rogatis, anno domini
mi1lcsimo trecentesimo sextodecimo, quarto die meusis
Octobris, iudictione quinta decima.
Et ego Johannes dictus de Luneborch, clericus
C L. Siguo ) Veruensis dyocesis, publicus auctoritate im-
Not. pel'ia1i notarius, premissis omnibus et singu1is
interfui ct ea de maudato memorati nobilis
viri domini Hinrici l\Iagnopolensis et Stargardie
....
>>>
253
domini fltleHter s('ripsi et publicaui et in hanc
l'ublicam fOl"mam redegi meoque COllsueto
sigllo et meo J10miue roboraui, in testimonium
premissorum, sub anno, die, indictionc el.
loco prcllictis, preseJltibus testibus
upra-
scriptis.
Nach dem im (
ro!isherzogl. Geh, u, Haupt-Archive zu Schwerin
lIufbewahrteu, in einer kleinen, festen l\liuuskel auf Perga-
ment geschriebenen Originale, we!rbes an einem Perga-
mentstreifen das Tab. 11, Nr. 2 abgebildete, runde, jetzt
zerbrod.ene Siegel des Bischofs aus rötblicbem 'Vaehs
trägt; Umsch..ifl:
- T. rn . 9 IUt . OL QJ -
Oieses Sie gel d e!l ß I s c b 0 es J!ftrmann kommt hier
zuletzt ,'or; schon am 18. I?ebr. 1317 führt er als conse-
crirter ßischof das grosse bisd.ömche Siegel. f!tefmann
muss also am Ende des J. 1316, nach Absetzung des Erz.
bischofs Jobann Grand, von dem Administrator des Erz.
stifls nremen, dem Herzoge Johann von Liinehurg, geweiht
sein; vgl. Urk. '010 22/ 24 Nov. 1320. lIiemit stimmt auch
die Urkunde vom 2S. .,'ebr. 1322 Uberein, nach welcher er
damals im sechsten Jahre seines ßisthums nach der Wei-
hung und im achten Jahre nach seiner Wahl stand.
Oi.. Urkunde hat an mehrern Stellen stark durch Eisen-
maie gelitten, so dass mehrere Stellen ziemlich unklar
geworden sind.
ner Magister Johannes de Campe war am 4. Oct.
1311 jiingster Domherr zu Ilamburg (,-gI. oben), ungefähr
seit derselben Zeit Domherr zu Sclnverln und im J. 132,.:
"decanns Ilamborgensis, Zwerinensls, Ghnstrowensls. But-
"zowensis ecclesiarum canonicus," und von früher Zeit 8n
wahrscheinlich ein Vertranter de8 Hiscltofs J1tefmann.
t
I
>>>
254
Nr. CXX.
Dn' BisrllOl llnmnmt 'l,'on Sc!rmerill ronfirmirt
die Fundation ei'llC'l' Pikm'ei in, de1' Ki,.c1w
zu Hohen- P'icheln (lurclt (Ien Ritter Bernha1'll
1)011 Ples
'en.
D. d. Scbwerin. ]317. Fein. 18.
In ('IJ1'isti nomine Ameu. Vnillersis presencia vi-
smis sen eciam aUllitnris J!!erman1tUS dei gracia
ecclesie Zwerinensis episcopus salntem in do.
millo ro.t-'ml)iternam. Quia qu()(l semel deo dicatum est.
ampJius lHl humanos vsus redigi lIon dehet, e
pellit, vI,
que semel Christi patl'imonio incorl'0ralltul', eitlem lif-
tCI'3I'um elcrnentari tcstimullio inl'ocribaJltur, vt sie per'-
heunitatem qUßudam sortita :1 terrellis facultatihus secerni
(]l1eaut ct uelut snncta hel'editas a l)fophauis vsihus
v1tel'ius ucqna(Juam valeant usurpaI'i. Saue constitutus
ill I'l'csencia 1I0stm slI'elllluus roiles ßerllardus de Plesse,
de remedio anime fooue !;alubritel' cogitans, nohis humi-
lilpl' sU(lplic::mit, (Iualeuus cl'eacioni seu fundacioni
cuiusdam bell('ficii I'oiml'licis, quml vsitato \'octbulo vi-
eari,) dicitur, quor! ill ceclesia parrochiaii Vighele, nostre
dyocesis, pl'O remcdio animc sue ct progeuitorum suorum
de nouo fieri arr!enti desiderio adoptabat, pie voluntatis
0lleram et asfoiensum adhibere dignaremur, nam ipse
more piol'um et (idclium patrollOrUI1l beneficium ipsum
pin dUl:tus affe«,tu dotare sen dotis eec1esiastice tytul1)
locul'lclare carifatiue uellet dc IH'oueutibus seu redditibus
infrascril'tis, quorum verum dorniJlium et proprietatem
cmn mera ct olllUimotla libertate a llobili viro, domiuo
.a.....
>>>
,..
255
I
Ilinrico l\ta
no})olensi et Stargardensi domino, rite et
rationabiliter se assequtum, que eiustlcm domini l\IQg-
nOlJolensis patentes litteras legitime in Ilostra pl'esencia
demollst\'auit; tenor autem huiusmodi litterarum de uerbo
ad uel'bum erat taJis:
(lI;pr ;,\'t die ohm Nr. LXXXVI abgedruckle
Vr/ill'Ilile vom 4. Apl'il 1313 iilwr die Dotir1l1lg
dips,.}, J1i/;m'ei mit dem E;!lelltkllm '1)011 5-1 JIII(e11
iJl Ruteltbek ('i"!lese/tallel.)
_ Cupientes igitur cullum diuinum nostris augeri tem-
poribus, iustis votis prf'nominati mi1itis pie du
imus
allnuendum, tle prellolatis redllitibus cum omni proprie-
tate et libprtate, (luihIlS, ut premittitur, in emn sunt
tl'auslati, vllum benl'ficinm perpelnum seu vicariam in
pl'efata e('desia Vip;llde, cOIIsensu et coHamlacione
rectOl'is einsllem ecdesie eaJlouice aecedentihus, consi1io
eciam cl couseusu uostri capituli slIller hoc requisitis
ct obteJltis, in Christi lIomille I'onfirmalltes et inslaurantes
...
il'sosque rptl(litus sel'efatos eic1em bcneficio ad largici-
ollem, resigJlaeionem et tlonacionem lihcram pretJicti
patrolli I)erpetue dotis nomine iUcollllllutabiliter asscri-
bentes, cOllfirmalltes Ilichilominus ex certa scientia et
auctoritate ordinaI'ia 3l'probantcs ac eciam ratificantes,
quicquitl per memol'atnm mi1item circa funtlaciouem et
tlotacionem prcdicti beneficii !Seu vicarie pie ('t grat.uß1
factum et ordinatuß1 exstilit, volelltes, vt hniusmodi
IJrouentus Christi IJatJ'imoJlium et ecc1esiasticulll belle-
ficium in predicta ecclesia Vighele l'erpetuo ceuseatur,
AJllluimos eciam et liberaliter concedimus, ,.t prenomi-
natus miles ßernardus quoad uixerit et post eum soi
veri heredes in dicto heneficio ius patrollatllS siue ius
>>>
256
prescntalllJi pcrl'ct.uo l'l'tiueant, vt pcr hOl' cctl.'ri ad
ilu
mcntandu1l1 thesaurum ecdesiasticum t
l('ilius incli-
Jlentur. ('eterum ne lihcralitas sie gratuitc ('irca huius-
modi beneficium per uos factum rectOl'i prc1ibate ecdcsie
in VieheIe uel cius sucees
oribus fiat in postemm P('I'-
Ilidosa, cense1l1US et ],recipimu:., vt sal'erdos, (]ui pm
tempore institutus fllerit, ipsi rectori congrllum ct decel.l.-
tem hOllorem impeudat ac simili mol1o, quo ipbe ..ingu1is
diehus, (Iuanllo abstlue iusto iml'edimeuto vacarl' poterit,
cmn reli
ioue anni temporibus congruente choro dest.'r-
uiat et l'reeipue in maioribns festiuitatihus ve&pcrtillo,
matutino ae missali offieio, vt premittitur, intersit. reue-
renter, missas eciam suas illsi tempori secuutlulIl !Iatula
canonum cougruentcs, quas onlJli die, Jli1'oi iusto ltnpe-
dimentu Ilctentus fucrit, coutinuabit, talibus hOl'is c('lc-
brate dehet, quod cx hoc il'sr plehano fleu rcetlJl'i
lIuHum ]IJ'eiutlieiulll sed lJOcius releuaminis subsidium,
siue fuuus ali'luod e:!\.i:.tat {tresens, siue uon, Cl.'lISeatlll'
prouellire. ()mnes iusuper obladones et cll1o]umellhull
ipsi dc missis votiuis vcl vigi1iis ]Iriuatis (ll'OueuiPlIs
simi1itcr }l1I'hauo fitle]itl'r pre:o-elltabit, cl generaliter
niellil, Iuoll cidl'm plcbano Ilrciudi('iale (Iuomotlolibet
esse poterit, attl'mptahit. 111 quorum omlliu1ll tpstimolliulll
sigi1lum nosh'um, yt prcscripta oßlnia robur l'cl"petue
firmitatis o)ltincaut, presentibus est 1Il'pellsllm. Datum
et actum Zweriu auno 110milli (DO CCCo XVIIo, XIIo
kaI. l\larcii.
Nach dem im Grossherzogl. Gell, und Haul't-Archive zu Schwl'rin
aufbewahrten, in einer grossen, gewandlell, )'Iaren l\Iinuskel
auf einem grossen I)ergament geschriebenen Originale, an
d"lII ein PergameJlIstreifen hängt, welcher des Bischofs
>>>
I
I
257
fbemtann auf Tab. 11, Nr.3 abgebildetes grosses Siegel aus
rothem 'Vaehs trägt, mit der Umschrift:
. . . . nm1I
I qp VI qp 0Rlr . - - «sm qp -
Einl' Conlirmation des nischofs f1fermann über eine
zweite durcb die \'on Ple!lsen fundirtl' Vikarei zu Vicbeln
von demselben Datum i,;t iihulich ausgestattet; nur sind die
Schriftzüge kleiner lind das Siegel bängt an einer Sclmur
\'on rotber und gl'iiner Seide.
Ias zu der Vikarei gelegte Gilt in Ruten ist wabr-
f;cbeilllicb das im Am'e J.ühz liegende Gut, da die von
Plessen auch im A. I.iihz ßcsitzungen hatten.
Nr. CXXI.
Der Decan Lüde'l' ""0'/1. Scltme'l'in
de'J' Propst
.Albert von SOll'1lenkamp 1I1ld dn .Areltidiakonus
Dietericlt VOlt BZücltel' IJczcuge1l
dass auf
pinem im Sommer ZIl Sl'ltmerin !!l'lwllenen
General- Capitel (ler Geistlichen des ganzen
Bislltmns Sl'hmerin bl'sdtlosSt!tl .
ei
dass ein
f'olt einem Ul!istliclten Lell1l in ehl anderes
iibe'l'geltendpr GpistlldtC1. die Einkünfte des
prstern so lauge geniessen solle, bis er zum
Gema;.; df"r EillkÜn/Ze rlC8 folgenden gelangt
Si'i.
]), cl, J;H 7. .Julii 18.
Nos Lut1erus clecanus Zwel'inensis, AI. prepositus
Campisolis, 'fytlericus de ßluchere archidiaconus in
Parchim, c8Jlonici in ecclesia Zwel'inensi, recognoscimlls
nos aUlliuisse sentenciam in ca.. it u log e ne ra li ha-
bito in ecclesia Zwerinensi tempore estiuaIi -
90D Mall.ahn.ehe Vrk, SBmml. I. ] 7
>>>
258
presentibus et eonsencientibus c1ericis et Pl'elatis tocius
dyoeesis ad postulacioncm !scu pcticiollcm domini Jo-
banJlis Trost cmwl1ici ßntzowel1sis? quoll (luicunquc
derieus, l1aLens bcnefi('ium ct tl'ansicns atl aHnd, fructus
primi bcneficii percipiet, done(' ir!'Jnll1 ('(llItillgat fructus
percipere bencficii subsCllueutis. In IlUius l'ei testimo-
nium sigilla 110stra dUJ\.imns Jlresentibus 3pponendum.
Datum 311110 domini m o CCco XYllo, in \'igilia beate
i\largarete virginis.
AU8 dem DiJllomatarium des Collegiat- Stifts ßiilzow, allf Per-
gament, aus dem 15. Jahrhundert. - Her lli8chof "el:::
mann hielt a180, sobah! f'inige Ruhe gewonnen war, im'
Sommer 1317 ein General-Cal,ilel zu Schwerin. UeberhauJlt
zeichnet "ich das Jahr 1317 durch Hegriinduog kirc.bllcher
Institutionen aU8,
Nr. CXXII.
Die von Dessin, von Nossentin und von Cressin
fundiren und dotiren die Kapelle zu Nossentin,
am 11. iJ'lai 1317,
"md
der Biscltof IIermann '1)0'11 Sc/nverin clJ7Ijirmirt
die Fundation und Dotatioll dieser Kapelle.
D. d. Warin. 1:17. Nov. 12.
Omnibus presencia vidclltibus ud 3mlicntibus nos
Ludolfus de Descyn miles nostri(jue filii, Gerborgb rc-
Heta Eriei ac nostri filii, UiDl'ieus de Akcn uictus et
Nieolaus "'reuerici, et singuli in uilla Noscentyn com-
mcrantes, quorum interest uel interesse lwterit, constare
l
........
>>>
I
259
cupimus pel' prescutes, qllod amicabiliter nostl'al'um
)lrecum interuentll ordinauimus et obt.illuimus ab lIono-
I'abili uil'O domino lIinrico in l\Ialchowe monialium p,'e-
lt06ito, cal.itulo cOlluentus mllluente cmu priorissa.
(:apeJlam construel'e in uilla /lustra Noscenty" ad cu1tum
.linillOI'UIII et s3cel'clotem pro nosh'o cOInmodo ibidem
habere, dummodo eUllllH'csentemus eisdem, adiecto quod
eisdem in recompellsam oblaciollum duarum mal'carum
"f'IMitu!'; dcmollstrahimll!io alllluatim et custodi ciuitatis
l\1alchowe a,1 restaurum slIi 1.l"OlIelltu,., octo so1idorllm
.'e,Mitus in certis mallsis ("lIIiunctim tollenclos; super
hoc ullani
lliter nos a!oicl'ipsimus ad XIJlI marcarnm l'el1-
ditus saccrtloti ibidem com;(itllto singulis 31luis dmu]um
e
)letlite, sic sciliect ut e, 11al'te lIostrorum (le ))cscyn
dictol'nm Ol'to marcarum I'Cf],Jitns in villa Reclenisce
]wbcat et. e:\. parte lIostl'Ot'Um a1iorulU prescl'iptornm VI
marcarnlll rcd(lifns in X V mansis uiHe N'oscel
tYIl atl-
iacentibus et cu It lire- IIOSIt'C
nbiacentibus tollet idem
sacerdus detCl'Ulillate. Ne igitUl' prefati scilicet pre)lo-
silns cl lIIollialiulll COlluclltus dc sua mem ct bOlla
uoluntate :-.elltiant. illll.ctlimelltnm allnone missalis et
prouelltuum in restaurulll oblaciolli,., assignatorum, liberam
cis clamus facullatcm, IlIIiusmo,li annollam missalem CIHU
pl'Ouentibus ohlacioUlllu sillglllis allnis e"pingnorare;
IWITO si .lcfccltls et resislencia per nos uel 1I0stros
successol'es senserillt in premissis, conh'a nos licite
)loterullt procedere secundum fOl'mam iuris, quod prc-
sentibus 3l'bilramur. Ct autem premissa certa maneallt
ct ilJesa, sigilla Jlostra pre
entihus sunt appensa. Testes
huius sunt: dominus Johannes de l\Ialcbuwe fi'ater ('on-
uentus, dominus Utto de Sabekendorpe plebanus IU
17 ,..
-
>>>
260
Rekenisee, sacerdotes; Thidericus de Gel'den, Eghardus
liane, milites; Lodewieus de Sabekendorpe, .TohaJlnes
Pape, famuli; Uovemannus, Johamles Dusferwolt, \Ville-
kinus DitmaJ'i, cOl1sules ciuitatis 1\lalchowe, et alii quam
plures liI]e digni. Datum et actum anno tlomini 1\1°.
CCco . XVII, in uigilia ascensionis domini.
Preterea omnibus presencia uisuris !Seu audituris
.trmannus dei gracia episcopus Zwerinensis
salutem et oIßnipot.entis dei mis("I'icordiam promereri.
Constituti i" pl'esencia nostra discl'etlls uir dominus
Hinricus, I're)lositus sanctimonialium iu l\1alcbowe, nostre
dyocesis, eiusdem monasterii in
)alchowe Jlomine, ac
Ludo]fus de Descyn (Hctus, stl'enuus mHes, 8UO et
quorundam subscriptOl'um nomine, uidelicet {;el'bel'gis
relict.e Erici de Noscentyu, l\JaJ'(luardi filii eius, Hinrici,
Alhcydis necnon Nicolay de Crcssyn, sUPI'1icauerunt
nobis bumiliter, quatenlls (l"o,I(1am fa('tum inter eos
conceptum de capel1e cllillstlam in uiHa Noscelltyn
ereetione siue edificacioJle et qllodammodo, quantum in
eis ruit. translatum, admittere et a1'lH'obare patCl'na di-
]igencia curaremus. COlisitlerantes igitur, quod f'X
Imiusmodi ordinacionc, sic inter eos, ut aPl'arebit in-
ferius, facta. cultus diuinus allgetur I't 1Il111l3..tel'ium in
1\lalchowe in SilO censu annu!), (lU ern ante ortlinacionem
istam in predicta uilla Nos('entyn babuerat, ex toto et
integro conseruatur, predictam ordinacionem inter cos
factam et litteram super hoc confectam et sigil1is pre-
positi et conuentus monasterii in 1\la]chowe predictorum
sig il1ata m approbamus, ratificamus Be auctoritate ordi-
naria inuocato Christi nomine eonfirmamus, hoc solum
excepto, quod prepositus in 1\lalehowe ct sui sucees-
L
>>>
261
SOI't:s, qui pl'O temporc fuerint., in uiHanos siue eiues
dicte uiHe Noscentyn, si rc(lditus et annonam missalern
non solucl'int, (IUOS exsoluere debent singllJis mmis in
fcsto bcati Martini Thuronensis episcopi, aut in sacer-
dotem predictam capeJlam officiantem, (llIi pro temporc
fuerit, JluJlam eeclcsiusticam cohercionem h;.hcl'c debent
seu exercere, seil apud nos et succeSSOl'es Jlostro",
Zwerinens('s episcopos, (Iui I.ro tempOl'e fuerint, iIIam
lIolllmlls I'el'lletuo residel'e. Datum \Varin anno domini
[U . (
CCO . X VII, in crastino beati Martini episcopi ct
eonfessori
.
"Aus_den Urkunden des Klosters lUalchow" gedruckt in Rudloll"
Urk. Lief. Nr. C.
NI'. CXXIII.
Der Bischof Ilermann - von Schll}e'1in bestätigt
eine tim'ch eine Schenkung des l)omlte'1'rn
Johultlt Gans fumlirte Präbende im Dom zu
Sc/t-lVerin und 'l)erleiht sip dem Domherrll
Hermann IJloltza1t, 'Ivelclter
'eine P1'iibelUlp
in Rubo1V abgetreten hat.
l). d. Seh\\ el'in. 13J 7,
Vniuersis presellcia vislII'is 1!!ennannus dei
gracia episcopus, Luderus decanus ac tOlum capi-
tulum ecclesie Zwel'incnsis salutelll iu co, qui est
omuium uera salus. Coustitutus cOl'am Jlobis honol'a-
bilis vii' dominus Johannes tlictus Gan:. ceclesie uostrc
canouicus dedit libel'aliter et dieauit eitlem ecclesie
-
>>>
262
lIo8tre quinque marearum redditus ..lInuos YSllalis mo-
ncte, 1)1I0S intra cinitalem Zwcl'ill in rmia dmnini
Gheorgii de Zerkcn, nostri ('anoniei, il)SO domino Ghe-
orgio presente ct conseIlIiente ae redililus Imillsmofli
annis singulis in festo sancti Myehahelis pcrso]lIendos
ad vSllm erclesie unstre 1ibc,'c resignant.e, l1obi8 de-
mOl1strauit, quousqul' in bOllis seu l»ossessionibu8 aliis
1I0bis cüJluenientibus cum omni pro1wietatc ct dominin
('autos redditus im'e pel'petuo compal'ar'ct, petens hnmi-
liter et (leuote, ut de h!liu!;JIlodi redditibus vnam I're-
bcndam in ecclesi.. lIostra pcrpetuam 1JrO animc sn£'
remcdio facercmu,," ac ius cligcndi ml emlflem alllId ca-
pitulum 1I0strum perpetuo sel'UaI'emllS. Nos igitur iustis
tmis I)recihus annnentes, communica10 inuicem consilio
et consellsu, predictos ,'cdditus ccc1esie nosh'e install-
rauimus lC vnam l'rebelldam dc IIOUO ill Chl'isti nomine
incorporauimu", de eisdem , 1i';signalltes il'sam concOl'-
diter dom i no J!1ermatt1tO SRo1t!an concanonico
nostro, 'IU! I'l'ebendam !'.uam in Uuhowe, dUlJl diss(mcio
inter nos ex vna ct nobilem Vil'UIII flomillum Nicolaum
I
comitem il1 Zwel'ill ct suos Jl'gitimos heredes parte cx
;)Jtera super caclem Jlrehen/la dmll11ll mo ta 801)il'etur, ad
preces nostras lihere resignauit. Pretere
1Ie dicta rf'-
....ignacio a prefato d 0 In i n 0 J!'-ermanno pl'Opter bonum
pa cis ct conconlie liberaliter facta ipsi in iure sibi prius
8cquisito dampllosa f'....i
tat, eidem ex spcciali gracia
indulgemu!'. et anJluill1u
de to('ius capituli nostri con-
sensu ae bona uolunti:lte eorum
(11Ii ipsull1 in ordine
se(luuntur, (plOd in eodem stalu et ol'dine ad ma-
iorcm (lrebendam, (1110 allte resigllaciollcm huiusmodi
fuerat. remaueat, ef 'Iood in :.t;llI.. ill cl1oro, loco
l
>>>
i
263
In ea[litulo et (IUouis iure alio sibi prim; acqui
ito nulla
eidern e'X I'esignacione predicta tleterior condicio gene-
retur, se(1 status et 01'110 ipsius sibi integer et iHesus
omnino resel'Uetur, In quorum omnium et singlllorum
testimonium sigiUa nostra vna eum
igillo Ilrenominati
domini Gheorgii presentibus SUllt al'pensa. Datum
Zweryn 3nno domini mo CCco XVIIo.
Nach dem Original auf Pergml\ent im Grossherzogl. Geh. und
Haupt-Archive zu Schwerin. Angehängt sind 3 Pergament-
streifen : an dem ersten hangen Reste des grossen Siegels
des ßischofs Hermann , auf denen noch die Buchstaben
_ - - RH. _. - OLOS - - zu lesen sind; die
zweile Pressel hat das schwerinsclle Capitelsiegel verloren;
am dritten Streifen hängt ein rundes Siegel mit einem Schilde,
auf welchem 4 Rauten iu ein Vit'reck zusammengestellt sind,
mit dem Reste der Umschrift - - (Z)O:RKOl\} . 0 - -.
Nr. CXXIV.
Der KÖlliU E1'ich von Dänemark und der Fürst
Hein'l'ic/t von JJleklenbllrg sc/tliessen mit clem
Markgra{en fValtlemar von Brandellburg
Frieden.
D. d. TelUlllill. 13n. Nov, 23.
111 1I0mine domini Amen, J3ricIIs dei grat'ia D31l0rum
S]auorumque rex ollluibus preseus scriptuffi uisuris seu
auditm"is notum esse uolumus et constnre, quO(l nos et
gener noster uir nobilis dominus Henrll'us l\lagllopo-
leJlsis cnm magnifieo l}rineil'e amllleul0 nostro earissimo
domino Waldemat'o mal'chioJle ßraßllellburgensi placi-"
tauimus in ImJle modum. Nos ef. geuer noster l\lagllo-
)Iolensis predictus incusamus dominum \Vertzlaum ducem
--
-
>>>
26i
lauorulll et c..;assubie illustrem, Iluod l1ubis )ler eUlU
et 6UOS dc muuicionibus et terris Buis cxeundo et rede-
uncJo post zouam inter nOS nupcfI'il1le )llacitatam d:uupua
suut iIIata. Si hoc fassm; fuerit domiuus 'Vertzlau!!i,
rcstaurare tcuebitur; si uero J1egauerit, nb
oluere se
tlcbet, ut est iuris) et istud facere debet iufra hinc et
festum cl'iphauie l)roxime affuturum; J1ee de cetero item
tlux dampna debet inferre J10his aut domino .l\lagnopo-
lellsi, quotl si f:teere reeusaret, ip!e dominus marchio
illi adiutorio null:ttenus esse dehet; si eciam tlux J10bis
aut domino .l\lagnopolcnsi dampua, pm,t(luam sihi 1Jlti-
mata fuerit hcc zona, intulerit, l:iimiliter iIIi am.iläo .esse
non tlehet marchio sUIII'a llictus. Si nero ilJl:ie dux
dominum l\laguopolenl:iem eeOlluerso incusauel'it, il1 ipsum
f:teere liebet sibi uel IluicUllqUC ipsum ducem \Vertz-
laum nomiue Ilostro ineusauerit; si dux eundem recou-
ueuire uoluerit, eitlem ex parte nostra, ut iuris ,est,
tcnobit.ur reSI)Ollrlere. Debet ecium domiuus marrbio
J10S iuuare COntra arcbiepiscol1UlI1 Lundtmscru et contra
dOJ;I1inum. Ericum du.c.em Sleswiccnscm ct 011111CS eorum
adiutores. Sed ex quo Chri
tophorns dux frater !loster
non unh [in] zona I'lacilata [esse]
ipsum marc1lio pre-
tlictlls iuuare non dcbet nee iuu:uncn faeere coulra ipsum.
Eciam placitatum est inter comitem Johauucm de K}'lt
ex vna l)arte et Gherardum et HeJ.1nekinum comites
lIo1tzacie ex altern, quotl comes Joll3l1ues de Kyle \
[debet ol'tiucl'e ciuitatem Kyle sue uite temporibus] cum
aduocacia et uasallis, prout idem comes Heuutokinus,
autequam captiuatus fuerit, dicte apposuit ciuitati, eauem
uero cinitas, aduocacia et uasaUi ill eisdem debent
bomagium facere [dicto] comiti IIclUlekiuo
ic, quod
I...
.-t
>>>
265
mortuo comite Johalllle de Kylc predicto ad ipsum
lIennekinum et SUOS heredes deuolui debent et Bua
perpetuo permancre; quecunque eciam b0113 comes
Johamles de Kyle contulit in feuduJ1l in gwerra presenti,
hoc stabit in ordinacioue uostra et domini marchiouis,
.
qualiter hoc debeat obseruari; sed OUo Spliit mi1es
centum marcal'UJ1l LubecensiuUl rctlditus, quos habet,
debet hiis nOll obstalltibus optillel"c. De ciuitate eciam
Nig]lestad ae aliis bonis, que habet I)redictus comes
Hennekinus et que inpetit comes Johamlcs de Kyle,
qualitcrcußtlue nos et dominus marchio oniinaue1'imutoi,
est obseruandum. Quicquitl autem Gerba1'dus comes
Holtzacie in possessiolle habet, hoc debet integ1'a]iter
optine1'e. ])c iIIis quoque, (Iui comitem Adolphum occi-
demnt, qualiter nos et JIIßrchio predidus ordinauerimus,
est teIlendum. Super hiis firmiter obscrualldis, quelibet
Ila1's pro se cum (luocJc('im mj]itibus utrobique faeiet
caucionem; quicunque ault'lI1 [prcdictorulß triumJ comitum
hec Jllacita seruare uel caucionem pl'edictam facere
recusaret, contra talem nos emu domino l\Ia1!;llopolensi
ct dominus marchio iuuare debclßus, quousque adimpleat
memorata. Debet eciam dominu!. marchio comitem
Heunekinum, fratrem uostrum, solutum tlimiuel'e, qui
ducet sine pecwlia relictam march.ionis Johannis, tlomi-
Jlam Katherinam [in vxorem], cui idern comes Henne-
kinus secundum ordinacioncm nostram et domini mar-
chionis dotalicium assignah.it; si uero nos, (Iuo(l absit.,
ante assignacionem dota1icii decesserimus, twn dictus
comes IICllllekinUS secW1dum ordinacioncm ipsius mar-
chionis e::t generi uostri domini :Magnolwlellsis dicte
domine Katherine ipsum dotalicium assignabit, ct hee
>>>
266
aFi8ignacio dotalicii debet fieri infra mumm t't diem,
postquam sibi fuel'it carna]iter copu]ata. Idem eomes
Hennekinus dehet domillos [('omit.esJ de .l\Iansue1t et
WeruYlIgberode solutos facel'e; !io
uero non posset
,l'olllitem de \\' eruyugbcrode !iiolutulII faccl'c, C'!.:tulle
debet Ilare pro eo tantum pecllllie, (Iuantum auuJleulus
lIüster domillus mal'chio el dux Sa'Xollie dominus Uudo]-
phus uuxerint eljullm esse, et hoc faeiet in tel'J11illO,
(Iuem iidem marchio et dux duxeriut statuenduIlI. Pro
qua (Iuirlf'm pecunia ipse comes j [I'J1I11'kinus et cum eo
dominus l\Iagnol,olcnsis, (;herarllus ('omes I10Jtzacie ef
domircl1us Hl'unekinus de 'Vcrle eum uigillti miJilibus
per il':-.um comitem lIellllckiullm stalUellrlis dcbent IU'O-
mitte,'e fidf' clata. ()ulllihus uasallil'o hillc et illde deltent
reeouferri bOlla eorum et t1imitt i. Hec ljuoqlle ca!tra
debent destrui et nOIl reedificari, uidelicet VursteulUlgeu,
Arlllsberg, Kallowe, Stra!$ym, Uomelowe, SWilllebcke et
Noullm Castrum Ywani de Uedillgcst.orJlpe militis in
palude edificatum. Be a]iis uero rastris in "re,..;rnti
gwerra e,liJicatis fieri debet, prout dielus du
Saxonie
tli)"el'it, quoll e!t iuris; qlli('lInqlle hoc facere recusallerit,
hunc vtrohiquc "iue adilltl'lTIO dimiltemus. lJe castro
Hiclzacker ac aliis controuersii
inter ducem Luueubur-
gensem et ducem Saxonie predictum pendentihus dominus
marchio ct domhms l\lagnopolcnsis predicfi placitarc
debent.,
i pO!'
lInt eos in i1micicia cOJlconlarc; quod si
faccl'e non pot.erunf, extullc ius dicet dux Saxonie super
('0, cui iu..i stabitur vtrobique. Super rlampnis iuter
uasallo!oo mawhionis ct ducis I"uucborgcnsis fadis suos
ex vtraquc parte milites deputanerint., in iure uel amicicia
decideJldis; qui !ioi discortlauerint. in [iureJ, eligere debent
..
......
>>>
267
metliatorem: quicquid ilIc dh::l'rit, quod iur:!O fuerit, e
t
SCl'UaJ ul um. Vasallis ill terra marchionis, habl'ntibus
hona in tprris domini l\lagnopolellsis, (IUOS ipse domillus
Iagnopol('nsis sub se babere Jloll1erit, idem domillus
l\Iagnopolcnsis dehet so]nere bona iHa, ill'Xta ('OIHIllUllcm
terre cmpcionem; con!'imi1e domiJlus marehio uasa1lis
tlomilli .l\Iagllopn1eusis, hona in marehia habelltihlls,
quos marchio sustinere noluerit, filcere prorsus dt'bet.
Y3salJis UCl'O dUClllll Stelineusium, OUollis ct 'Vel'zhli,
(Iui :-oe ill gwcrra prps
uti ab eis diuprterunt a,1 nos et
ad 1I0StroS fantores, et ex 1I0mine comitibus de GutZI"-
kowe, debent l'econfel'fi bOIlO1 sua ct dcbita s(!]ui, ]II'out
in littel'is zone e-"llrimitur prius datis; cOIIsimile d('bet
lieri uasal1is el alliut.mibus mar{'hiouis et" ,c'X nominc
lJenn) ngl) e]e Plawe miJiti; (J1li('lIIlIlne i:-Ia WIll J('ccrit,
hUllc vtJ'obi(l'le sille atliutorio dimiUellllls. Ad toUendam
omnem oficnsiollem t't dissensiollcm illter uasal10s domiui
mal'ehiollis I"t elomilli lUagnopolellsis,
iue sillt super
,listinctioJlibus, dehitis, l1a11l)luis, honis, depaclacionibus
aut aliis IJuihuscullque, si alu el'llllt ipsi suos milites
ulrobiqlU', (lui venire IIcbent TCIII)l]Yu domilli",1 anti'
fcstum Nicolai 1'1'0...-:ima pt contimHlre ibidc'lI) pcr hidllum
ct per dies duos subsequeutes in Lyehen, vbi iJlsos
reformabuut in amicicia uel in iure. Qui('(Juid ceiam
dominus marcbio 11011lillo l\Ia
n0l'o]ellsi teHelur in debitis,
tle hoc l'artem s,wm, (Iuam Ilro prindpe Uuyanol'llm
rromisit, defalcabit. rle residuo autem marchio ordinabit,
quod dominus l\IagJlopolensis stel cOlltentus, I'etcrosqlle
compromissores lll'illdpis RuyalloruJl1 marchio mOlll'hit.
\'t iuris est. qui si non satisfcccrint, tUIIC proillde dOllliltll
Iagn()Jloleni'i
domino mardlioui fadet, quod e
t iuri,.
........
>>>
268
Super ducentorum talelltorum ßralldenburgen
iulll dena-
riorum redditibu
, quos dominus l\Iagnopolen8i
a mar-
chione in feudo habuit, commissum est vtrobique ordi-
lIacioni domini Droysekonis et Redekini (le Uedere;
lluic(IUid super eo iustum esse di.."erint, in hoc contenti
erunt' vtrobique. Contulit insuper dominus marchio
domiJlo l\Iagnopo]ensi terram "Stargardie cum omni iure,
quo eaßl a marchiollihus et suis progcnitOl'ibus habuit
pussidendam. DictllS (Iuu(]ue domillus .l\Iagnopolensis
castrum Eltlcneborch l'resentare debet domino marchioni
I't casfrum \Vredenhagen eum uasal1is et tenis aUineJl- ,
tibus, et ipsos caste1lanos [predictorum] castromm et
ummllos tel'1'arum homagium iussit facere marchio, ita
quod si marcbio I'l'edictu!iö sine herccle filio dccesserit,
(Iuod absit, dicta castra Eltlcnhorch et W;edenhagen
eum uasaUis et terris attinenfihus ad ipbum dominulll
l\Iagn0l'olensem et fo;UOS heretles debent deuo]ui et
eomm iusta bona perpetuo permanere. QUiC1lllid Uei-
marus de l\Ia]yn miles et sui patrui in uiUa Lubiz habent,
mar('hiu tlebct ipsis persoluere, prout Droyseko el
(;hconius lIasencoPlt milites dixerillt persulucllIlulIl;
[illi] (IUO(IUC dc Plcsse situm moleUtlinum super E1denam
et alia sua bOJla iLidem abStI"e omlli iml'edimento 1'08-
sidere (lebent eo iure, quo ipsa ante edificacionem castri
Eldcnbordl J13buerunt, nec ibidel1l aliquis aJtCli facere
dcbet iniuriam vtrohi(lue. Nos eciam et dominus Mag-
nopolensis pretlictus l,ropter aliquem non tlebemus ipsius
domini marchionis ficri inimici, Jlec ipse econuerso nostel'
erit propter ali(lucm inimicus. 111 hallc zOllam pro Ilostra
parte recipimus domillos infrascriptos, ducem uidelicet
LWlehorgenscm, UodoJphußl et Ericum duceb Saxouie,
.....
>>>
269
lIauelbergensem, Zuerinenstnt et Raceburgensem epis::
tOpos, Ottonem comitem de floya, Gherardum comitem
Holtzacie,I1ennekinum de \Verle, Nicolaum et ßerJlanlum
comites rle Gutzekowe et omnes nostros alios adiutores;
quicunque premissorum nostrorum adiutorum haJlc zonam
et alias inter nos placitatas obscruare noluerint, talibu'i
auxlliari nolumus vtrobique. Supcr premissis omJlibus
et singulis adimplendis et firmiter obscruaJl(lis gener.
noster dominus lIenricus l\lagnopoleJlsis pro nobis et
pro se ipso taJltummodo duitates \V oldecke, Lychcn ct
Wesenbel'g eum castro et eorum attinenciis domino
Marchioni titulo pignoris ob1igauit, quas municiones
dictu
dominus l\IagJlfl)lolensis suis militibus videlicet
Alberto dc Dewitz, '\'erlegoni de Plote et ßussoni de
Dolle pres('ntabit, ita uidclicet quod si nos aut ,10minus
l\lap;nopolcllsis aliquirl cOJltra zonam inter nos et (lomi-
minum mm"chionem 1)laeitatam fecerimus et jJlUlI illfra
duos menses proximos, postquam r('quisiti fuerimus,
non feeerimus retractari, extunc predicti milites mUfli-
cioJles buiusmodi cum suis attinenciis i)l8i domino mar-
('hioJli (lehchunt statim tradere, dum fuerint requisiti,
qU3!oo tune ipse dominus marchio et sui heredes tanquam
iusla bona sua perpetuo possidcbunt, /'ouper quo dicti
tres militc,. cum !ioCptCIIl suis ami('is tlata fitle promisf'runt,
prout in eorum litteris super hoc traditis cxlJrimitur
euidencius, Iws uel'O tres militcs a munil'ioJlibus pre-
dictis non debet dominu
l\Iagnopolensis, quamdiu
uixerint, amouere; si uero dictorum trium aliquis deces-
serit, tune quemcunque dominus marchio de eonsiliariis
domini Magnopolensis elegerit, hune in loeum defuncti
cum eadem auctoritate, quam defunC'tus habuerit, st8-
........
>>>
270
tu emus, (Inmlll0 nos et dominus l\Iagnol'olensis fuf"rimus
rC(luiro.iti. Et econtl'a domiJlus marchio pro SI' ipso solo
('asfm E]tlcnborch et 'Vrcdenha
cn et 1\leyenbo.....l t'1ui-
tatem elHu castro cum suis attinenciis nobis ct domino
l\lagnolwlcJlsi eciam titulo I)igllOl'is ohligauit, qua
municil'Jles dictus dominus marchio Droysckolli, Re(le-
kino et Johauui de t'rocJlCl'e, suis militibus, IJl'csenta"it
simili'cl' ii
t1em modis et condieionibus, :o-.ieuf dominus
l\Ill
nopolc'usis sua", munidones dictis suis militibus
I))'cbeJltau;t. Ad maiorem autern cerlitudillPm et cau-
telam dominus du.'\{ Uodolphus du.'\( Sa'\.oJlic predictus
Ilro nohis data tide pl'omisit ila uidel;c!'t, Iuod quiclllulue
haue zonam uio]auerit, eiusdem dictus dux dchet fieri
inimicuioi. Prelcrca nos et vna Ilobiscum dominus
Iag-
nopolPlIsis, uomillus dux LUllcburgeusis, Hellri(,us comes
Zuel'illl'IISis, Ghel'ardus ('UDLCS IIoltzacie, Hcullekillus
domiecllus de 'Verll', Jlecnon uiginti milites Jlosh'i infl'a-
Sl'l'ipti: ßIIS
O de Dol1a, Alhertus (le ])ewitz, ,V I'tlekinus
de Plotc, HemiclLS (Dargatz], I1cnricus Stlllcke, U]ricu!'
de YIPlelde, HeJlfieus (lI' l1eydebrake, (lIelll'iclls de
Wodellswcghe], "'illekinus de Dolla, l'Iicolaus l\1.muuuel,
Zaiu'llus eI(, IIclflcde, .Johauncs Roselldal, (
eol'gius
Hasenko)l, ,\' i)lf''''US Lulzow, Ueimal'Us de MaHn, Con-
ra,llls dc ('remulI, Ueymarus de "'edele, Ueyrnaru
rle
I)lcsse, J!)ernf.)a:-rtJUfJ et }!}em.'icus molttan pI' 0 m i-
serunt fide data; dux quo(lue Lunellhorgensis decem
milites, lIeuricus comes Zuerinensis quinque miJites
. ,
lIellJlCkiJlus domiceJlus de "'cr]e decern milites, Nico]aus
ct Berual'(lus comites de Gutzckowe quinqlle milites
singuli pro se statueruut fldf'iussores. Per has quoqul"
litteras a]iis nostris litteris iuter JlOS hinc et imle c1atis
....
>>>
271
uolulIlus ill ali(luo Ill'rogari. In lH'emissorum testimonium
i'iigiIJa nostra uidelic
t I't Ilomillorum I1enrici 1\lagno-
po]('nsis, Hotlo]l'hi duci;; Saxonit" Ottonis dUl'is I
ulleJl-
burgensis, l(cßI'ici ('omitis Zuerinensis, Gherardi comitis
lIoltzacic et Hcnnekini domicdli fle \Verle, nostrorllm
eomprollli!oo
"rum, Ilresentibu s sunt al'L'cllsa. I!atum
Tcmpliui anno ,10mini m o CCCo dt'rimo septimo, in
festo heate Cathal'ille.
Nos \Va]demarus tlei gracia ßranllenburgensis et
Lusaeie mar('11io reeog/loseimlls llUbliee in Iliis scriptis,
quod ('um magnifico I'rillcipe domino Erico rege Dano-
rum, uostro alllllll'ulo karissimo, ac Jlobili uiro domino
JIenrico de l\Id..deJlborch, unstro swagero dilt'cto, 1)la-
dtauimus ill hUlle motlulI1, (Iuod ipsos il1uare debcmus
in l'al'tiblls ulh':) mare ('um (IllilHluagillta armatis eum
dextral'iis cl decem sagittal'iis sub eomm e
pensis, lucris
et daml'llis. l1'sc tlUlHlue dominus rcx ct tlominus
l\'Iagllol'0leusis in llmtihus Uoemie et aliis remoti.. eUln
quinquaginta armatis ct Ilecem sagittal'iis et in l'artis uici-
nioribus emu celltulU al'matis et tlecem sagittariis I'eon-
uer:o.o uos iuuare debent sub l10stris cxpensis, lucl'is et
dampJlis, ita uidt'lieet (Iuod dampna paruorllm 1'(luorllm
sub ipsa re)'sa del}Cnt ab ufI'aque l'aI"te Jlcrsolui, de
-
tI'ariorum uero infra dimitlium aunum IH'o\:imum eJl..
utraque parle debent penmlui. QuicUlulue uero IIlIstrum
tales armatos hahere uolul'rit, aJtcrum l)rescire fariet
unum menscm, et dum tales aI"mati tt'l'miuos uocantis
attigerint, ilIe il'sis iu e
l'eusarum necessariis pl'Ouidebit.
Et he littere aliis inter nos datis ex utraque parte littcris
non debeut I)reiudicium generare. In cuius rei testi-
mOJlium nostrum sigillum presentibus est appensum.
.......
>>>
272
Datum l'emplini anno domini ro o CCco XVII, die beate
Cat.1lcrine.
Gedruckt in Pötker's Sammlung mecklenb. Urk. Stück 111. S,
14-19, mit vielen }'ehlern, welche nacb dem im Grossller-
zog!. Geb. nud H:lllpt- Archive zu Schwerin befindlichen,
mit dem Siegel des l\Iarl..grafen Waldemar best:iti;ten bran-
denburgischen Originale und andern Quellen weggescbaft'&
sind. Die Urkunde wird in der vorstehenden (
estalt zu-
verHissig sein; staU der behlen l\Iilgelober Binricus de
Vilitz und lIenseke Doserode, wie hei Pötker stebt, sind:
Lllenricus Iargoz] untl lIenl'icus [tle \Vod..nswegbe], da
lliese Namen unter ähnlichen Vf'rbiihnissen in jener Zeit vor-
kommen und V..ranlassung zu tlen pütkerscben Namen gegeben
zu haben scheinen, gesf'tzt. Der Text des brandenburgischen
Oriöinals stimmt dem vorstehenden, natürlich mit Ausnahme
der Einleitnng (,,\Voldemarus dei grada Urandenburgensis
et '
usocie marchlo" etc,) und einer andern SlItzverblndung
und mit Ausnahme einer sehr grossen Anzahl von \Vort-
versetzungen, überein. Die l\litgelober des l\larkgrafen
\Valtlell1ar "ind: "dominus ßernardus comes de Anahalt,
.,ßusso de Mansvelt, (
unlhcrus de Keuerenherg, (
untherus
"de Lyndowe, comites, necnon uiginti nostri mililes infra-
"scripti, videlicet Heinricus senior de Steghellitz, Droyseko,
"Hennynghu8 de InankenbOl'ch, SlotlJeko, Redeko df' Re-
"dere, 'fhidericus de Kerkowe, Gryfcko, Johonnes et Hein-
"ricus de Crochere, Nicholaus de Weda, Ywanns de Re-
"dingestorppe, J\Iathias Ile nredowe, Rodoll,hns Rose, Mar-
"tinus de (;rabowe, Thitlericus de Schnlenborch, Gunche-
"IIUlIS de Potlist, AnselrJIIJS de Ulankcnborch, Wernel'Us
"de S,endal, COllradU8 de Quitzowe". - Zn bemerken ist
noch, dass Wllldemar's Urknnde "vlgilia beate Katberine"
(a180 Bm 24. Nov.) ausgeileIlt ist.
..........
>>>
-r-
I
273
NI'. CXXV.
Der Ritte'}' Cl'org 1I11sf!nkop 'l'erpf!if'!ttet sidt zur
Zurückgabe des halbell Sees VOJl .Nelle/lkirckell.
'lind l'Oll 8 Hilfen im DO'1fe Penziu ml. delI.
Bisckof IIermamt 't'on Schwerin, wl'lche GÜter
dieser i!tm fit'}' 1600 'lve'JU1. lJlm'k, die er z1lr
Lösung seine.f vor Stralsllntl im Dienste dl J ,;
Bischofes gefllngell g('1l!esenen So!tne,; 1'(''}'-
mandl !tat, als Pfalld Übergebe'}l.
U. d. Uützow. 1318. April 2-1.
Ego Georrius l1ichlS IIasenkop miles reeognosco
pub1ice per hcc scripta, quod quam primum v e n e ra-
bilis pater (lominus J1!ermattnus ZweriJlensis
episcopus ant "ui succe!!:sores michi vel meis here-
dibus restituerint miHe et sexccntas marcas s]auicalis
moncte, quas pro captiuitatc filii mei Johannis de meo
exposui, rlum in seruicio ipsius dicti mei episcopi in
Ob8i(Uonc o(lidi Stt'alcsullt flIerat cnptiuatu5l, dimi,Uetatem
"'taglli sitt pl'Ope Nigenkerken et octo moosos sitos in
l1i.t1n Pen
zill cmn piscaturis adiacentibus, quos f)uidem
oeta mansos JUichi et mei6 hel'etlihus iure va
alIitico et
piscaturas eo modo, quo ad ipl'\um ct ecc]e"iam !!:uam
spectant, tlimisit vS'lue ad so]ucionem prefate pecunie
possidendos, eitlem domino nostro Zwerinellsi episcopo
aut suis successorihus restitucre tenebimur, omni cOlltra-
dictione postposita ct remofa. Uecognoseo eciam, quod
nuIJam municionem siue pl'opugnaculum, quoll bCl'rllvrede
dicitur, e
o vel mei heredes tlebemus eri
ere siue edi-
von Maltnbnlche Urk, flammt I. 18
.......
.'
>>>
274
ficare ill honis prCnllSSIS, mSI hoc de ipsius (lieti mei
('ri
co)li :mt SIICf'e
sorum suorum obtinucrimu!oi fauore
et graeia "peciali. Ceterum recogllosco, (PlOt! in iubo-
I'ihus r.'uctiff'l'is dicte ville Pentzin alJiacentibu
IlUl1um
in
1I0uum michi vcl Ulcis hel'edibus velldicaho, seil
fl'llctibm; tlIItum, si qui in illsis cl'eUerillt, vti poterimus
pro imJli[nJguandis ])Ofcis nllsh'is, fjicut in indp predicti
mei domini el)iscopi cOllfectis littcl'is eXI"'cssius conti-
11 etUI'. In cuius rei testimonium meum
igiJIum, Iuo
vti soleo, IlI'cspntibus est appensulII. ])atlllu ßutzow
allllo domini millesimo trecentesimo decimo octauo, in
die heali Georrii.
Nach einer vidimirten Abschrirt aus dem 16. Jahrhllnderl im
(
ro8sherzogl. Geh. lind Haupt-Archive zn Schwerin.
Nr. CXXVII.
Die Brüder Bernhard und lleinrich .1Jloltzan
Ritter
weisen dem Kloster Daruun für die
100 mend. JJlarl£
melche demselben bei dem
Begriibnisse ihres retters Vicke l'loltzan zu
Daruun leu irt . sinti
10 lJlark jiiltrlicher Ein-
künfte in ihrem DO'1fe GrabO'1v an
'1vieder-
käuflich fÜj' 100 JJJark.
D. d. 1318. Mai 26,
Nouerint vniuersi cllI'isti fideles, l'resencium inspec-
lores, quod nos Jatrttartlus ac
i1tticus fratres
.licti mOItan, milites, euro IHe(lilectus patru-
e1is Doster dominus 1::iitfto ,ßtoltan felicis re-
........
>>>
275
cord acio n is t umularetllr in Iargun, oh
dll1tem
animc slIe ceterorumque I'onsanguineorum ac progeni-
10rum lIostrOl'um deflllli.:tOl'um in memoriam, necllon
eciam in lIosh'Ol'um I'emissionem peccaminum, legauimlls
fratl'ihus ihidcm (leo illgitur t'amu]antihus centum marC3S
denal'inrum s]alliealium, pro quibus assign:mimus ac
ohligauimus ipsis df'cem marearum reuditus sill
ulis
mlllis pel'('i)lielll]os -in villa nosh'a GI'abenc, (le quihus
in dominica, (Iua cautatur Voeem Jocundilatis, habebunt
"num scmi('ium anllo quoJibet, cuius valol' seu estimacio
in domini ahbatis arbitl'io remanebit; quos qllidem fleeem
marcarum l'etltlitus nos aut nostri heredes in postemm
retlimCl'e )loterillluS )11'0 centuDl mareis denariorum (Inan.
docUllfluC uobis id visum fuerit o)lortunum. Vt autem
premissa donacio Jh-ma iugiter malleat et a amllo prors\ls
her('dllm lIosh'ormn in posterulll infringatur, prl'sens
sI'I'iLllum inde confectllm Ilrefatis fratribus dcdimlls JlO-
f'trOI'III1l sigillOl'Ulll mUlIimine rohoratum. Te s t e s eciam
Imius Sllut
d ominus
tt.'man1tU5, patruelis no ster,
fli ct us ;fiIt1olJan, ca n on i cus Zweri n ens i s, eIn=-
'urs JiMolJan, frater noster, lIinriclIs (Hctus Thnn,
Ilcnillghlls dictus Mo1teko, Ludolphus dictllS Zepel)"n,
mi 1 i te s, et a1ii quam plul'es. Datum ct actum anno
domini (D0. CCCo. X\'lllo, feda se
ta ante rogaciollf's
proximCl.
Nach d..1II auf Pergament in einer lehr kleinen !\Iinuskel ge-
schriebenen Original lIuf Pergament im t
rossherzogl. Geb,
und 1I.lUpt-Archive zu Scbwerin. An einem Pergament-
streifen b1ingt da!! Siegel dei Ritters JlJea:nfJ«rb .011'«11,
wie es 'fdb. I, Nr. 4 abgebildet ist, mit der UlIlscbrift
. . llORNHU . . - -
18'"
-
>>>
276
NI'. CXXVIl.
Dip Riltm' Bprnh.ard und lIeinrirh j
ToltumJ
B'I'Üder, schenken tlprn Kloslp1' Dnr!Jlln zur
Ver!JÜlun!J der ,zemsplben zU!Jp{ii!Jlen SchÜden
3 /lufen in Bresell.
D. d. 1318. .lunii 11.
Vniuersis Cbri;ti fide1ibus presencia visuris sen
audit11l'is lJernartlus ac }!Jtnrtcus fratres dicti
mOIJa:n, m il i t es, iusticie amorcm et eam que se-
quitur noscere vCI'ifatem. \' estl'e liqlleat vniuel'sitati
reuel'emle, (Jllod nos paI'i voluntatP I'imili([ne afTectu
cupienles monasterio in Dargun ac fratribus ihidem (leo
iugiter r...mulantibus aliquod r...cere )11'0 no
tl'O posse
restam'um in recompensam ],]urinm (lampnol'lIm, que
ipsis ([uondam nos intulisse memi"imus mi"u
caute,
donamus eis trep., mansos "itos ill villa ßl'espne cum
omnibus suis pertinl'nciis ac IItilitatibus, prout ipsos
H,.que in presens possetJillllls. (Jlliete temporihus perpc-
tuis ae Jidiciter possid('ll(los; de I)lIihllS dominus abba
prefati monasterii fiingulis alllli'i \'1111111 seruiciuIII in eOIl-
uersiolle beati Pauli suo conuf'lItni Iie..; ol,tlinahit, cuius
tarnen F;el'Uicii valor in il'sius abbatis maneat potestate.
Ne autem hoc factum 1I0Stl'UIII a (IUOCUlH]Ue successorum
seu heredum nostrorum infringatur in posferum, presens
scriptum illde eonfectum supradictis fratribus dedimus
sigillorllm 1I0strorum munimine roborafum. Testes eciam
huius sunt donaciollis: dom i n 11 s J!1ermannus mOl:::
tan, noster patruelis, dominus Nycolau'i Olaui filius,
dapifer regis Dacie, (10m i fI us Clricus JlRolfan,
L
>>>
r
277
n (I s tel' IlI'e 11 i lee t u s fr;t t er. I]ominus Himicus Ilictus
ThulI cl dominus LudoJphu!5 de Zwallow, 111 i Ii te s, et
aJii (11I;tm plurps tide t.ligni. Actum et ,latul11 anno do-
milli fit' ("«,Co XV]J(O, ill fps10 pCllthecosles,
Nach d
m Originale ,!Uf P..rganU'nl, in einer sehr kleinen 1\1i-
nuskel, im Grossherzogl. (
eh. lind lJaupt-Archh'e zu
Schwerin, Angehiingt sind zwei PergmnentHlreifcn: der
erste hat das Siegel \'erlorell; an dem zweiten hilngt das
Siegel des Ritters J!tdndcf:J '-olilan, wie ps Tab, I, Nr. 5
all/
I'bildet ist; die Umschrift ist \'erlöscht.
J)
r Name des in dieser Urkunde erw1ihnten Dorfes isl
olme Zweifel IJresene, - nicht (;resene,
Nr. CXXVIII.
Die Bischöfe VOlt Rot/tschild ?lnd B01'!llu11l be-
zeu!len, dass der Bisc/tof lle1'1llmm ,,'on
Scll'lverin dcn König Eriell "011 /Jiillemark
und dessen ehemaligen TJ'llchses
' .Nico!au,'I
Ol"U'son, der die Scltlüsse'l' seines Amtes
:mriickbehalten, ausgl'söhnt habe.
I
f), 11. Worrlingtwl'g, 1:11
. .Tnlii . 6.
Omnibus presens scriptum t'erncntibU!5 Ohms Ho-
schildensis et Nicolaus ßurp;]aven"is dei gracia cpiscopi
!5a]utem in domino sem"iternam. Tcnol'e l'resencium
COllbtare uolumu8 presentibus et futuris. no!'ö p,'eseutes
fuibse, uidisse et audiui"se, quod u ('li e I' abi] i s in
Chri
to frater n08tel', t.lomillu
J!JermannUfS,
dei gracia episcopU8 Suednensis, emu magllifico
I)l'indpe, domino uostro Erico, (lpi gracia I't'p;e Oanofllm
......
-
>>>
r
278
i1lustri, pro domino Nicolao 0luffson, (Iuondam dapifero
suo, I]ui castra sua, posttluam officium dapiferie sue
resignauit, contra uoluntatem ipsius domini regis deti-
lIuit et adhuc detinet ac occupat uiolentel', plaeitauit et
concOl"dauit taliter in bUllc modum, videlicet quo(l r.uper
,omnibus et singulis, (Iue inter i}lsos uominum regem et
Nicolaum Oluffsou quibuseUlHlue tle eausis uertebantur,
ex Jlunc ct in futurum esse deberet firma, uel'a et pleJl3
concortlia atque SOJla perpetuis temporibus duratura.
pro quibus, quotl concordia et 501la, que premittitur,
esset obseruancla, supradictus dom in u s e pis cop u s
8 u e ri Jl eu s i s, et cum eo domini rrhet1auus dictus VUI'
et Lutlolphus dictlls Suanoue, milites, flrmiter pro mi-
serunt in manus supraiticti domini nostri regis
ac dominorum Othonis comitis de 1I0ya et lIenrici do-
mini l\legapolensis ac multorum fitle dignomm miJitum
et armigerorum, tide super hoc sua presti ta corpora1i,
qui SOJlam et concordiam predictas, quamquam sepius
sufficienter moniti, minime imp]euerunt. In cuius ('ei
testimonium et eui(lenciam pleniorem sigma nostra pre-
scntibus littel'is cluximus al'pollf'nda. Datum V ording-
borig anno domini 1\1. CCC . X VIII, dominica I'ro:\ima
aute festum beate l\larie lUagdalene.
Gedrul"kt In lIuitleld Danmarckis Rigis KronicL.e
I. (I. 401.
L
>>>
279
Nr. CXXIX.
De'l'
PÜrst Heinriclt 'lJon JJleklenhllrg verspricht
{Ül' sic/t und im Auftrage des Königs Erich
von Diinemark, dem Bisclwfe Hermann von
Schroerin den von ihnen mit demselben ge-
scltlossenen Ve7't'l'ag zu halten, und compro-
miltirt wegen der Hälfte der Zelmten, wegelt
E1'stattlmg der SchulJen und Sc/täden und
wegen der Sich.erh.e-it aus den bischöflichen
Festen auf ein Scltiedsgerich.t.
D. d. Sternberg. 1318. Aug.).1,
Nos Hinriclls dei gracia dominus Magllopolensis et
Stargardie notum facimus Vlliuel'sis, (Iuod super omnibus
articulis, (IUOS venerilbilis pate 1', dominus noster
J!}etmal1nuS, Zwel'iuellsis episcol'us, JIIovit ad.
uersus inclitum regem tlominulll Ilosh'um, domiuum
Ericum, Dnllorum Slauol'UlIlljue regem, et nos, qui ha-
buimus et habemus ad infrasc,'il'ta p]cnam ipsius r('gis
auctOI'itatem et mantlatum, taliter cOllcortlamus cUln
eodem: (IUlId illl'lere tenemur singulos aI,ticulos, sicut
est de singulis p]acitatum; supel' medietate vel'O tlecima-
rum, que per ipsum regem aut per alios SilO nomine in
sua Zwerinensi tellentUl' dyocesi et super debitis et
(lampnis, que ipsi domino nostro Zwerinensi
ep is cop 0 soluere et l'efundere teuelltur, et
u
er se-
curitate, quam ab eo nobis fieri petiuimus, ne rle muni
cionibus
mis et ecc1esie sue pl'edicto domino nostro
Tegi aut nobis aut nostris terris vel hominibus 81i(IU1
.......
>>>
280
inferrcntur nocumcllta, com prolIli s im u sill eI 0 milll1lll
Jol13nnem Uoscndal et vnulII l'(ehanol'UlU in Godeb
aut sancti Nicolai in \\'ismaria et Johmmem Iu'epositum
ßutsowensem et vnum de fratribus domini nostri
Z wer i n e n s i s e)l i s cop i sepius nomillati, sematuri
ratum ct firmum, ((uicquid per ipsos !'öecullIll1Iß e(Iuitalern
aut ius sub eorum iuramcllto fuerit concorditer OI'di-
natum; si vero cOllcord:u'c nClluiue"1J,t, adinJl'\:imus eis
ill f:om(lrOmiSf;o UODlillum (;odefrielum de ßulo\Vc, (/ui
cUQ) duobus ex quatuor predic.is, in (I,wrum {arte..lu de-
dinare decl'cuel'it, tliccl'e tencahll' ius sU)ler premissi!'ö,
adhibiti!; ipsorum trium iuramentis continelltibns, quoel
iustius Jlesciant et illuestigm'e nequeant,' (Iuam quod
dicunt: ct taBs ipsorum pl"Ommciatio rata sf'I'uabitUl'
atqne fil'ma. Si autem l)rediclus Godefridus in nentmm
llarfem decJimmerit, solus dicere tencatur ius SUIter pl'e-
tactis articuJis, atJhibito f;UO inrar'nel1to fOl'me et eonti-
nencie suprasCI'il'te, dictunu)lle sUllm ratum pt firm um
tenebimur obseruare. Pro (Iuilms ohsf'rua\l()is ex parte
nostri nos vna cum fideHbus nosh.is Conrado dp.
Cremun ef Heymaro elc \\'edele, militihus, promisimus
lide data. Testes slInt: lJetlewlIs \\'If, VJri('us de llm'-
necowe et Vikko de Strdelldorpe, milites, ct l'ltu'(',., alii
fide digni. In pl'cmissorum igitur testimonium sigillnm
nostrum presclltibu
est appensum. Actum ])I'()pe 1'ontel11
Sakesdorpe, datum vel'o Sterneberg, anno domini 0)'1
CCco decimo octauo, in vigiJia assumptiollis Mal'ie.
ach dem aur Per/;:Jlnf'nt in einer reli'en, l.Ieillen I\li/lllNkel
geschriebenen Originale im Grossherzogl. (;eh, Ulld, 11:1111".
Archive ZII Sclawerin; Hn einem Pergamenhilreiren hnn
t
des Fürsten Heinrich Siegel.
I...
.......
>>>
281
Nr. CXXX.
Der Bise/tOr J/c1"I1Imm '1'011 Sd,UlC1'in 1Jel'g[lidll
tll
n König El'if'h
'Oll DÜllerua1'lf mit tles,..nl
rhemaligcm Truchsrss Nif'ofalls Olafson.
D. d. Yicheln. 131S. Aug. 15.
Iu uOlllillC (lumini Amen. Omnibus christi fidelibus,
ad IJUOS preseJlS scriptum peruenerit, J!1ermannns dei
gracia episl'o)lus e('clesie ZuuedJleusis sa]ut('m
iJl domino. Nouerint vJliuersi, talll I'0steri, (]uam presentes,
(juotl intel' magnificulU prineipem dominuJJl Ericum Da-
norull1 Sr]auoruuHlue regem, parte e
una, et dominum
icholaum Olaui, qUOJltlam ipsius dapiJerum, I)arte ex
altera, supel' disscneiolliblls, (I"e inter iIISOS vertebantm',
sabbato aute assum)lciOllcm beate Marie in villa Vighele
I'Iacitauimus in hUJlc 111"IIU111, vidclicet quod idem da)lifer
l.'olUl'utabit die nalillilatis ,l\Iarie \\TOI'thingcborgh super
c1ebitis contl'actis nominc rcgis, (luibus omnibus raeiona-
bililcr coml'utatis domi.nus re... predictus obligabit ct
Ilimitt('t sihi )11'0 eisdem titulo I'ignoris municiones iufra-
!iocl'iptas: \Vel'llcmullde, Stekeborgh et Glamh('J"e MI)lel'
Y mbrimn, emu omnibus honis et red,litibus qU()S I'e'
"rius al'posuerat ad easdem, )lI'OUt in "ateJltibus litel'is
!iouis pl'ius super hoc datis plenius continetur, PI'eten:a
si in eomputacion6 disl.'ordm'eut rex et di(,tus dominus
Nieholaus, hoc stabil iuramcnto ipsius tlapiferi, el in ('(I
manehit. rex conteutus. QuandocwIIJUe eciam rex IIIIJJli-
rioJles predi(.ta" redimere \'oluerit, ipsulII dajlifel'lIl11 el
eius nuncillm "no lIollline 1'8gahit in I
lIbeJ"tI in toto
dt'bito computnto al'p:clIlO l'redicto ct iIIud eouducel ae
........
-
>>>
282
securabit domiuus rex et dominus 1\la
no)lulensis in
ciuitate i[sa et inter Trauenam et Tolensam pre omni-
bus, qui alllore ipsornm facere vel mittere vohmt (Iuid-
qualII. Item si aJi(luem dominulII quelllcull(lue H'U
dominos et vasdUos predictas municionl's iilbl'igal'c vel
C'ircullluallare cOJltige,'it aut propugnacu]a edifi('are mate
ipsas, tUIIC Ilominus rex tenetur il'sas tlisbrigare et defcn-
dere et preesse eisdem, prout dominus slIis honi8 et
terris ac sui.', fidelibus hominihus rle iure preesse tenctur.
Preterea rex dahit dicto dapifero pro ...no "'I'ruicio duo
milia marcbarum puri argenti, que ccrtifieabit. r('x sibi
cum yigint.i Dlilitibus et armigeris ab ista parte maris
in Teutonia, antequam regi mWliciones redc.lantur, ita
quod ]lo!,t1luam muniriolles re,ltli,lit, vitra arl annum
proximulll soluentur sihi mille marehe puri in ('iuita
e
prellicta et seqnellti aJlno proximo it.erum millc marche
puri ibidem sub conductu et securitate prellotatis. Item
quamdiu per regem dicto domino Nicbolao et suis heft'..
(libus dchita sua soluta non fuerint, municiones prcdictas
ad seruicia regis tenebit, sicut fidelis vasallus Suus:
dehitis "Pro solutis municiones regi redllantur, sUI,e,'
quo Ilromittimus nos et dictus dominu! l'iiebolaus in
solidum et nobiscum fratres nostri .:ßtoIJ'ant cum
p05ioribus ami cis nostris, ita quod in vuiuerso
simus triginta milite,., ct armigeri 1'eutnnici promissores.
Ceternm quod nuUus dominum Nicbolaum aJltedietum
Pt. hUOS heredes in municionibus ],redictis et bonis ad
ipsas pertinentibus inlledire vcl inbri
are debeat, (Iumn.
diu ipsas tenuerit, super boc iJlsolidum I'romittent data
fide dominus rax Danorum, Waldemarus marcbio Bran-
(Iebur
bensis, dominus l\lagnopolensis, rOßles Herard,,
L
......
>>>
283
de Ucillsborgh, comes Uemieus in Zuuerin, comes Hen-
nikums Holzacie, 'Iartinus Duue iUustris regis Danorum
dapilt'I', Lodeuuicus Albel,ti eiusdem regis marskalcus et
ad hoc oeto mi1ites Dani ct dceem mi1ites vasal1i domini
l\1af.!; uo l'0]cusis. ('eterum soluet llomillus rex dicto
domino Ni('holao omnia bona sua propria, (Iue habet ex
ista parte maris in Teutonia, secundum taxacionem
(Iuatuor mi1itum, quorum rex duos statuet, non aduer-
3Iltes illsi domino Nicholao, et ipse dominus Nicholaus
duos, qui silJi placuerint: istorum quatuor lIlilitum superior
erit. ,lominus Sifridus de Plone, cuius taxacioni cum
iUl"alllento suo, si discordauerint predicti (iuatuor, sta-
bitur vtrobi(IUej et hec bona persuluentur sex septimallis
antelluam di(,te mUJliciones redimantur, pro quo 1'1'0-
mittcnt milites et al'migeri insolidum famos i
t:' t d i u i t e s atl tlictum argentum, va s al1 i domiui regis
ct domini l\lap;nol'0lensis, ita quod pro singulis mille et
quingeutis marchis puri ,leccm miIitcs et armigeri 1'1'0-
lIlissores statuentu1'. Item dominus rex soluet predicto
domino Nicholao omnia bona sua, que habet in Dada,
secundulU taxaciollcm predictorum (luatuo1' miJitum a,1
hoc dcputatorum, (Iui si discordauerillt preclictus superior
sub iuramf'nto suo dicet, (luod equum fuerit, in quo fex
t't idem dominus Nicholaus conteJlti pel'lnanebunt vtro-
bi(lue. Dominus rex Vero pro predictis bonis statuet
p1'omissores ab ista parte maris in Teutonia de lIlilitibus
pt armigeris, vasal1is suis et domiJli Map;IIo)lolensis, pro
sillgulis mille et quingentis man'his puri in solidum
df'eem sufficiente! ef fmnoso!O mi1ites el armigeros, et
sie (leincel)s, quousque certifirata fuerit tota summa,
Item dominus rex certificabit ipsum dominum l'ii{'holaum
>>>
284
pro "onl" sui
, quc habct. in Dada. cx ista Iml'te maris
in Teutonia, infra hine ct festum purificacionis l\Iarit'
proximum, ita (Iuod ff'sto n3tiuitatis .rohaJlnis baptiste
tUlle pl'o:\.imo totum dehitum I'aliolle houorum suorum
in Dada contractum in ciuitate predieta argellto puro
et I'arato perso]uatnr, fJuod argeutum domillUs I'ex e
dominus l\Jaf?uopolcnsis ita seeurahunt ct ('oJlflucent,
],rout snperius est lIotatuUl. Item dominus re'\. refundet
dicto domino Nicholao et "uis adiutol'ibus et. amids
totum daUlJluum, qU(II! ,'et'eperuut i\ tempore, I'0s lt luam
dietus dominus Nicholaus reees"it a Dacia, in "uo i)lsum
raeiollabiliter )loternllt informare; si vcro rex di:\.erit,
mud Ilampnum iu honi" suis et non llomini Nicbolai
llrt,tlieti t'1'\1'\e factUlrl, hu(' stahit iuramento ipsi\ls domini
Nieholai, ct re:\. totum sibi et amicis suis soluet. Itelll
si aliquis ami('orum sel'eelicti domini Nie'lwlai huna sua
venclcre voluerit, ipsum sequentur bona I'\la I'refer hl'o-
gilden et talia, que pro seruieiis Bunt eoncessa. Item (Iui-
('unque in Ilonis prol)riis manere voluerit de amicis suis
et 1'oeruitoribus, honis suis omnibus et lihcrtatibus vti
lIehent, sicut prius, ct ipsis es"e debet dominus gra-
eio",US. Item rex vbicunque ZOllam inierit, ip,i zone
c1iet\lm dominum Nicholaum, si sibi IIccesse fuel'it,
interc1udet, 8ieut se ipsum. Item c10minns NidlOlau,",
prefatus redtlitus Olim es anni istius de honis "uis lcuahit
I't'u If'uari faeiet sine inpedhnento CUiUscUlII(lle. Item
si aliqui1'o bona pf('flirti domini Nicbolai illpecierit.
,",uper hoc ipse eonl'arf'hit ad tres ,",cptimanas I lOst
'lichaelis in \V ol'thinp;acborgh,
t o)ltillehit e'UlII
uo
iJll'amellto et dC'ccm militllßl et armigerorum, (Iuot! i)l,e
melills iu,", haheat 311 iHa hOlla. qnam alter, qui illpctit
L
>>>
285
i"sa, 4'1 hce tllll(' rex sihi suluet, "il'ut alia sua bOJla
alltf'llil'ta. Quod .mtcm 410mini prenotati super articulos
il'sos tallgl'lItes promilleJlt finaJitpr data Ih]e, iJlfr:l billc
l't Ir,'s !oöqltimallas posl Michaelis cum vigillti mi1itibus
i)lsomm comproJlli""m'ibus, et quod omnia alia ct
in-
gnla, tam de sohl('ione IJcobitorum, qllalll honorum, et
umnium obseruaeioul' arti('ulorum f'Ull1'rius prcmi"sorIlID,
illfm hine et. pUl'ificaeionf'J11 Marie sub fitlei l}fomisso
lU'nlul'antur ad 1'11'1lUm f'flccturn. Super hol' dominus
'\lagJlopolcnsis ar "na secum COllradus de KremuJl,
.Tohallnes Hosentlale, Ueimarus de 'Ve,h'le, Go,lefl'illus
dc ßulowp. 01rieus de Uarnl'kowl', Reymarus df' 1)lessl'.
Culto Il:lsenk0l', Jllhallllcs de ßuluwc ct \\Ti)lertus
Luzowe mar!lalcus riomini l\lagnopo]ensis, mi1ites stren-
nui, Ilata fi,le promiserunt, Ilosque eeoJluerso snper
artic'uhs )lOS taJll!;entihus ac vna Ilohiseum, dominus
ichulaus Olaui, ClIUricus. IfJtrtta:rtJus et Jfttttricus,
fratrl's 11il'ti JiMOltlltt, Detlenns 'Vif, ()]rirus Ile
ßlok4'1'l', I1enricus ßulowe, Smltlerus dl' Dcescill et
Lndcrlls de Trckowl' l' rom i s im u s data fitle. In pre-
miSSOI'lI1Il igit ur testimonium sigillum 1I0strum VII a ('11 m
sigiUis mi1itum iam dictorum presenlihll,.; (luximus
3)1JIIIII(')I(la. Datum Vil!;]lCle aJlIlO tlomini mil1esilllo
f'CCo decimo octauo, die assumpciollis beate 1\Iari'
virginis.
Nilrh dem im Grossherzogl. Geb. IIn.1 lIalll,t. Archive zu
Schwerin aufbewahrten, auf Pergament in einet' kleinen,
festen cllrsh'ilchen I\linuskel geschriebenen Origlndle. Ein-
!;ebän
t sind !CI Per
amentstreiren, an denen nocb 5 Siegel
hangen, nas Siegel (des ßisrhofs Hermunn) an der erst
n
Pressel fehlt.
I) An der zweiten Stelle hängt ein miuelgrosses, runcles
Siegel mit einem 'Iuer getheUten, in der obern Hälfte
.......
>>>
286
licbraf/irten lind mh Sterncn belegtell, in llo"r unterll llii1f,e
Il'eren Schilde, mit der Umschrift:
- I
+ S' . l\lOhOL1U g OI
FS . JI.L\'S'J'S
UOi'IS g 11I.\01:\' g D1IPIH'.
2) All der "ritt eu SI elle häugt "es Rillel's mUrieb J!aoUJan.
auf Tab. I, Nr, 3 allge
ildetes Sieg,'1 mit dl'r UlIIschrif,:
. S' . "LHIOI . DOI .l\IOLZS1I
. l\IILITI .
3) An deI' vierten Stelle bängt de
RiUersJSernlJarb'JlHolt}an.
auf T;.b, I, Nr, 4 abgebildetes Sicgel m1, der Umschrift:
. . . «ßN1tUII . l\IIIJTIS . l\IOLTZ1t . .
4) An der filnften Stelle hängt deslUttersJbeindeb.fl!toUJan.
fouf Tab, I, Nr. 5 abgehilde,es Siegelmil deI' Umsdll'ift:
+ S' . hIlllUOI . l\IOJ
S1In _ l\IILlTlS.
5) An dl'r nl'lIlI,en Stelle hiiu
1 ein Bchildförmiges Siegel,
auf welchem im lecrcn Siegl'lfelde eiu lIelm mit fiiuf
.'ederbii
dlen sieh I, mi I "er UmSdll"ifl:
+ SW]LJ. \':\I.1tumsn:nnuu . DU. S . . . . . m.
nie Siegel der Uitt...r l'iil'olau
()Jafsoll lIud ml.ldef!
."Ulan sind aus demselben, ..drb t!iinisl"ller W,'ise geliiu-
lerten, dllrchscheiuenden \Val'hs. :.Iso wohl ohue Zweif..!
zugleich und :111 delllselbl'u 01'11' öngeh;ing,; lJie Siegel der
Ritter J)nnflarb' lind J!!einrh:b J)M:oUJan si",1 alls lIug...Hiu-
terlem \Vachl, nach IIIcklenbllrgischer Weis..., \'erschied('uer
Gü'e,
Nr. CXXXI.
n. d. S('hwerin. 1318. Aug, 2(j.
J!!tnnannufS lJi
'cltoff zu Sclt'lverill Vlld das
ganlze ClIpitul stiflpn eine Priibende 't'01l der f)be1'1nas
'
ihrer guler, die sie 'I'01l herll heinrickpn Gra/rn zu
Zwerin bekommcll im DOlife Greuinncnkaglten. Datum
et actum Zweriu 1318. Septimo kat Septembds.
Nach den Regelten der Ichwerioschen Sdftsurkuodeo
.....
>>>
287
Nr. CXXXII.
)). d, Won1ingborg. 1318. Oet. U.
/)('1' (.hemali!lc Trllcll.l'ess des KÜlliflS El'h'lt VOll
I)ii lIemarl;
Nie/
' Ollllr
'on l('gt R",'llt'7lsclw{t übel' alle
/:ill 11((11 111(' und Alls!Jabe ((b. flt'r /(iiuig Ericlt 1'er-
lJ{ülIf/d ikm fiil' das
1lJas ('1' i/tm :
eliUldi!1 hlt'ibt
Jr(J1'llC-
1I1i;IIfI('
8tt'!It'bo1'g und Glambl'ck {ü,' 69-1 .DIar!. reinen
Silb('l'J', 907 NI.-. 6 Oe11J{emtÜl!le lind :17376 .Dlk. 7t'l'1ld.
pr, iu Lübeck zn zaltlf'71. 1),,1' KÜllig .mll ilm in dpn
'l,rI1Jjam/f'f('1l rl.
'te71 sclu'itzen
1lJo{iil' ""1' Trllcll$esJ'
ihm :!(J(}O .lllk. J.-iillll. za/tle1l soll
2 .Talu'e naclt der
Eiltlii,fUlI!Jj d((fitl' !feloben Bischof merma:nu von
Sdl1verin, &ItlricfJ, l5ernfJartl, }!!enricfJ SMohan,
B,' ii d (' l'
mlll an :i0 'i'on At/rl. .N i"mand soll den
J/t'I"I'U Ni('l.\" ()lllll
'on in den !fenannten Vi'Sten und den
dazu li('!I('71d('ll Giitf'1'n ltiltde1'lt; dafiir !lploben der
/{ijni!1 Edelt 1'on I)iiuCJJlaJ'k, der iJl((rk!I1'£I{ Waldemar
ron Bl'mldelllJUr!l
der FÜl'J't IIt'inril'lt VOll.. .DIl'kll'1lhllrg
"n' (im{ Geert 'i'07l Rendsbll1'!I, Jrr GHlf G('ert (?)
"fm St'prilt (?). del' G/'llf IJt'illrielt 7'011 J/olftl'i71, Ing-
VlIl'US lliOl't, Albertus Alberti, {'IemelIs lIartwigsson,
Jacob Fiel}, Andreas Nic1esson, Eschillus Grip, Canutus
Nicolai, Volchmarus Arno1dsson, IIenricus und .Johmmes
Volckenhagen, milites n:llli, {'ouradlls de Crarnon, Hei-
.
Jlerus de Vedele, Godefridns de Uulowe, Uh'ieus de
ßarnekove, Johaml Rosendal, Reinerus de Plesse, Uoltho
Haseukop, Vipertus Lutzove und Jobauues Ueinecke,
milites. Vordingborg 1318, die Calixti lapae.
Angerührt in Uuitfeld Danlllarckis Rigis Kronicke I. p, 407,
>>>
288
r. cxxxnr.
Dm' Bisdwf I/errilnrnt "'on Sc1ave'i'in trennt tIas
Filial D-i'C1veski-1't,lt.(,u "mt tim' Pfarre
""eubll'1'g
und erhebt es zu einer eigenen Pfarre.
D. d. Schwerin. 1318. I)e('. 17.
J!!ermannua dei gracia cpi!oocupus. Zweri-
ne n s i S religioso vil'o dumillo Uerfnlllo ahbati Dobera-
nensi, CysterciclIsis or,lillis, suc dyocesis, sa]utcm iJl
.10mino et bOlle vO!Ulltatis. affectum. Tractantes nuper
(te ecclesia parrol'hiali ill N)'cllborgb et filia eius Otles-
kel'ken, conperimul', (Jlwd eadem filia I'ectol't'm proprium
pm'
c posiiit cO/llmode susteutarc; consitlcl'allles edam,
(Iuod fidelius et salubrins regnalltur ipsius filie POI}uli
per uerum et ]lel'petuUIJl ei de)lulamlum ]Jaslorem, quam
pm' alienos clericos et cal'cllallos, tlui ill ea allllis fere
sillgll1is uarialltur, utile fOl'e pcrs)leximus, ("IOd ei uerus
et. perpetuus ]II'eficiatUl' rector, (Iui emu feneat ill bene-
ficio, sicnt est uerus pm.tor in Nyenborgh, inter f'as
ecclesia prillripali
. Jliis jta(lue )lcnsafis exnunc ordi-
lIalllllS, diffillilllus attlllf
staluimus, quo,] et:clesia ill
Odeskerk{,1I cum asscril'tis I'ibi terminis
....ibu" l'recs
e
cOllli'upuit deputatus ei uical'ius, ecclesia maneat I'er se
parrochialis, ab ecclesia ill lXyeubOl'gh e'\cepta, exempta,
diuisa, libera in perpetuu
l et soluta, ita tamen quoll
reetor ipsim:., qui pro temllOre fuerit, Inedietatcm pen-
sionis, qllam eonsueuit rector e('desie ill N}cnhorgb allnis
singulis l}erci)lere de ipsa ecdesia in (Me!ook",'ken, que
se extendebat at1 decem mal'cas denariol'Um slauicaliulll,
pro sua sustentacione retineat et reli(luam medietatem
'--
.....
>>>
289
sel'edicto rectori ecc1esie in NyenbOl'g s,tisqne succes-
l'ioribns c3llonice sibi succellentibus anni.. Sillgulis in
perl'etuum exso]uat, f't quoll vos, domiJle abbas et
uc-
cessores uesb'i, libere pl'Ouidere possitis ydollee persone
de ip83 ecclesia in Odeskerken, uune et qnoeiens ua-
cauerit, clli teneatur populns terminorum designatorum
superius tle qllib,!-scunqne inribus parrochia1ibus, siue
scriptis, siue non scriptis, integra1iter et plellarie re-
spondere, IJrolliso tamcn, quod Johannis reetoris sepe-
diete ecc1esie in Nyeuhorg consensus aeeedat buiusmOlli
ordinacionibus et statutis. lIuius iliuisionis testes sunt:
,Johannes prel'ositus llutzowensis et Gherardus ipsius
ecc1esic ßutzowensis canollicus, cappeJlanus llfJster, et
plures alii fide digni. In quorum omnium et singulorum
testimouium sigi1lnm nostrum presentibus est appensum.
Datum Zwerin anno (wmilli M. CCC. (lecimo octauo,
sexta decimo ka]endas Jannal'ii.
Gedrurkt in ". 'Veslphall'n I\lon. ined. 111, (1.1603. - Das Filial
Dreweskirchen in der Pfarre Neuburg ward im J. 1229 in
dem Dorfe Gardeskendorf gestiftet. Darauf ward das neue
Kirchdorf Oedes"ia'l'hen
ena/lnt und nach vorstehender
Urkunde im J. 131S zur l\llIlIerkirche erhoben. Seit dem
16, Jahrhundert hiess es 101' Oedeskirchen und tor Ol:!.-
kirchen, \\'0I"111IS durch Zusallllllenziehung Drewskircbeu
geworden ist, "SI. Lisch 1\11'''1. Ul'k, 111, S.77-78.
Nr. CXXXIV.
Die Fürsten .Jolwnn 1l'1lll 1/enneke 'i'on 1Verte
geloben dem Grofen Nicolalls von Scll.1verin
dem Filrslen l1'izlru' 'l'on /lügen und den
lIe'/'Z,ogen OUo und JParlislal' 1JOn Pommern,
vun J\1..hzahn.ch. flrk, Semml. J.
w
......
>>>
290
dass fiir den Fall eines Krieges der Bischof
Hermann von Scltmerin mit Scltlössern und
JT asallen bei ihnen bleiben und ein gleicltes
illm von ihrer Seile ge.w'helten soll.
D. d. Demmin. ]318. Dee. 20.
Wi Johan vnde HeJlnekc van der gheuade ghodes
herren t;; We.-1e bekentlen vnde bethughen in dessen
breuen, (lat wy ghelouet hebben grelle Clawese uan
Zwel'in, hcrn \Vyz]af vorsten van Hllyan, herthogl1en
OUen vnde herthoghen \Vertzlawe van Stetyn vor by-
scop
erlUa1t1te van Zwerin, dat he mit sloten
vnde mit mannen by en truwcJyken hJiuen sdlal, is dat
eyn orloghe wmt, vmle nummer soneJl edder (laghen
suntler eren rät vmle vulbord, vndc dat su]ue scholen
v
se eme wedtler dlin. Tbo i'-ner bethugbinghe desser
dinghe hebbe wy vnse inghcseghel to dessen breue
henghet laten. Desse bref is ghegheueJl vnde se reuen
tJ Demyn na ghodcs bOJ'd !lusent hir tlrelmndert iar in
deme al:hteym]en i:ire, in sunte Thomas auentle.
Original auf Pergament In einer cursivisrben festen 1\linuskel
im Grossherzogl. Geh. 11, lIaupt-Archh'e zn Schwerin. Aus
der Charte ist ein einziger Pe-rgillllen'slreifen geschnitten,
IIn welcbem noch Resle von einem filrsllich - werleseben
Siegel hangen; mebr Siegel bat die Urkunde niebt gehabt.
Nr. CXXXV.
Der Fürst Ileinric1t von lJfeldl'nburg beurkundet,
dass von seiner und des Königs Erich '1Jon
Dänemark Seite mit dem Bischofe Hermann
>>>
291
'I'OIl Scll1lJf'1'ill eill Vertra!J über die zu leistende
Kl'if'!lshiilfr, Über die dem BiscllOre Zll ent-
richtellllell Ents{./,iitligullgen, über die Jrl.1mgen
'I1'I'!len t!rr Zr/mlen aus dem. Lande Roslock,
(/es rosl{J{'/'-n' Jllii!tfIl'assers, tiPI' Zr/wien allS
/lül)f'1'slwfjf''lI, (Iem heil. Gei...t-lIofe uuti dem
Siatll{eltle '1'011 Roslock llntln'e!Jell del' Dürfer
Emlien/Ift!lrll, /(uh/rade mul nümelorv gescltlos-
SPll ,fei
D. d, Ueinstorf. 1319. 1\1 ai 11,
'Vi IIimik van der gnade gotles here vall l\leke-
lenborch vnde van Stargarde, bekenJlen vnde betughen
in desseme iee;henwardighpn breue, dat tu ischen vseme
heren kOlling E,'ik "an Denemarken vnlle vs af pnf'
side, vl1tl vscme heren bis cop 1nermanne van
Z w e ri n af alldere ha]ue cn sone ghedeghedi,!git is,
also bir Da be!'icI'euen is: Y se hcre de koning vntle wi
scolen deme bi!'öeoPJle eweliken erstan alle silles r('ch-
tes, vndc Ire seal ewelken bliuen tii vseme delleste mit
alle sinen sIOt.CII, mit alle sinen mannen vnde mit landen.
'V at V!'ie IlCl'e de kOlling vode wi sculdich stn deme
biscollpe, dat he vs redeliken bewi5en mach, dat !löcole
\Vi eme eder sineme recbten nakomelinge ghe1dcn 16
filmte l\Iertelles da
he de ue
hist kumt vort ouer t
n iar
in der stad tLi Lubcke. Dar bebbe wi mit sameder hand
an truwl'u vp gc]ouit vnde bebhit vse breue dar up
gegheu(')). Gullle wi eme nicht tu deme benomeden
daghe, so seal (Je kOJling t.t \Verdingborch eder tft Se
horch vnde wi tß. dellle Sternenbet'ge eder tfi ßr
lldclJ-
l!).
>>>
292
borg in komen, dar nicht tU t3. koment1e, eme enst vfl
dan in der sculd, eder it ensi an des biscoppes willen.
Were dat vse he re de koning vnde wi den biscop
Ulden vs tu bulpe, so seal he weltlich wesen, na der
HII, dat eme tB sproken is, binnen deme ersten manede,
van vser weglJene miJlne eder rechtes; dede he des
Jlicht, so seal he vse helpere wesen. Dat sulue scole
wi eme weder dün. \Vere dat ök, dat vser nen den
anderen IMe tfi hu1pe, so scole wi an beident siden
stille sitten malk tfi des anderen deneste. Vortmer vmme
den tegbeden, de deme biscoppc angevallen is van dode
des heren van Rozstok, is alsus getlegbetlingit, dat wi
weldich scolen wesen tui&chen deme koninge vnd deme
bisscoppe iär vnde dach minnen etler rechtes; entschede
wi se nicht, wat de bis cop mit sineme gbc&tlikcn rechte
weruen mach, tles scole wi eme wol gtInnen; moghe
wi vs ök mit ghestlikeme rechte weren, tles seal he vs
wol gunnen. Vnde tlat seal an beident siden ane vm-
mild wesen. Vortmer vmme de stowinge tler molen tü
Rozstok vnde den tegheden tn dem Rouereshaghene
vnde des lIilgben Ghcstes houe vJlde tles stades velde
scole wi macht hebbin tft. entschedentle binnen iar vnde
daghe mit miunen eder mit rechte; entschede wi dat
nicht, wat de biscop mit ghestlikem rechte weruen
mach, des sole wi eme wol gUllnende wesen. Vmme
de dorp tfi dem Emekenhaghene vnde Kulrode dat is
gelouit vnde gelaten vppe heren Juries HaseJlkoppe:
wat he sulf dridde mit suorenen eden sprekt, dat recht
is, dat seal men an beident siden holden. Vortmer
dat dorp tt'l Domelowe scole wi entweren tlcme godes-
hlise tB Zwerin. Vnde dat alle disse ding vast vnde
......
>>>
293
stede blinen, so hebbe wi desst'n bref dar vp gegheuen,
besegbelit mit vseme ingeseghele, de is gegbeneJl tfi
Reynersto1')e na der bord godes dusint iar drihundert
iär in deme neghenteynden i:ire, des vrydagbes na sunte
Johannis daghe ewaJlgelisten, dat me 11et tft latine aDte
portam Latinam.
Nach dem im Grossherzogl. Geh. u, Haupt-Archive zu Schwet'in
aufbewahrten, auf Pergament in einer kleinen und feslen
1\Iinuskel geschriebenen Originale, an welchem an einem
Pergamentstreifen des Fürsten Heinrich Sie,;;el IIUS grünem
Wachs hängt.
Der Ort der Ausstellung dieser Urkunde (lIeynerstorp)
Ist wohl ohne Zweifel das neukloslersche Dorf Reinsdorf
bel Neuklosl..r, zwischen 'Vismar und 'Varin, IlIIf der Grenze
zwischen dem Lande l\leklenburg und dem I.ande dea Bi-
uhofs ,'on Sdnverin. lIier wal' auch seit alter Zeit ein
Krug (taherna) ; vgl. Usch l\lekl, Urk. 11, S, 264; und In
der Nähe lag das hegiiterle Kloster, welches seine Pforten
(ast ununlerhrochen zu Ahlagern öffnen musste; ,'gl. Llsch
Mekl. Urk. 11, S. 277. - Dass der Vertrag auf dem ritter-
schaf,lidlen lIofe Reinsdorf in der Pfarre Neuenkirchen
nahe hei Schwan geschlossen sei, ist weniger glaublich,
obgleich auch dieser Ort an der Grenze der Länder Me-
klenllllrg und 'Verle und des Bisthums Scbwt'rin und nlcbt
weit ,'on dem Lande Rostock lag.
Nr. CXXXVI.
Ernst 'IJ01t Kircltberg' s ReimcltrOllik über drn
FÜl'stel1tag Zlt Jf 7 ismar.
131!t. .J unii.
"on .Iem groszin houe, den her lIinndl "on i\le-
kiloltorp; haue zur 'Vysmar. C,I.XII
Bar na('h YII dem lleb£'sten iar,
al.. man sc1m'ih (lritzcllll1llHIf'rt
ar
>>>
29-1
vnd nuynczehen iar, gm' wirdigli('h
von l\lcki1nborg her Hinrieb
eyuen hof mit groszen eren machfe
zu phingesten czid vud wol b(.dachte
den mit kostenlidwr war
in der stad zur \Vismar.
Dar zu her lud den starken
E,'iche von DaJlf'markeJl
den konig mit g:lIItzir f
untschan:
hY h'ugen eynantler frundl'S crafl:
ouch ball her mit willen dar
von ßrandenborg markgreucn \Voldcmari
hl'r bad f;ulldir laszin
dy hcrczogen beydc von Saszin:
herczoge Erich vIIIl Jnllan
quamen dar ouch sundir wan;
von \Verle beyde dy Johanne
quanwn dar mit manclH'JIl manllt';
dy I10ltztcn greuen namcn war
synrc beue ,nd (Iuamen dar:
dar quam greue Gcrhal'll
vlul grcue .Tohan dy sc1lJin vard;
greuc .L\yclaws "nu grcue Hinridl
(Iu
men zu dem boue glicb
,'on \Viftenborg vnd von Zweryn
gantz mit frolluen sllndir pyn;
f'US bis c hoffe vaul der edeln vii
warill zu des houes spiJ.
lJy alle namen t;yne sl'yse
dt's VOll l\Ieki1l1borg zu I'rysf'
nlll warin mit gutlt'n staden
>>>
295
zu dem houe geladen.
Da selbis richte fruntlich
der von Meki1nborch lewe Hinrich
den kOJlig Erich offillbar
vnd den markgreuen \Voldemar,
dy mit gantzin varin
heszlich vygende warin
VOll der czill (laz gewunnen wart
der torm zu \Varnemunde hart;
wall an dy bellanten czid,
daz gestillet wart der nyd,
da sach lUan sitzen wirdiglich
den markgreuell by dem konige rieh,
als her waz getrollet schone
vnd saz mit czeptir VJld mit crone:
vz eynem vasze sy da aszin
vud irer vygellschaft virgassin etc.
- Nr. CXXXVII.
Detmar' s lümsc/w Chronik über den Fürstentag
zu TPismar.
1319. Junii.
In deme iare christi l\ICCCXIX to middensomere do
quemen to der \Vismare koniug Erik van Denemarken,
marcgreve \V oldemer van Brandenboreb unde andere
vorsteu unde hereu vele; se vereveneden under enan-
deren de groten orloghe, de se hadden. Do de marc-
greve wederquam in de marke, 110 starr he d8ma in
.1
>>>
296
korter tyd. Nen erven hatlde he, mer marcgreven Hill-
rikes sone, ghcheten alle land; (le was iung uud starr
oe kortliken darna; also vorstarf (le mark au dat ro-
mesche rike.
Darna starf in sunte bl'ixii daghc de wise we1dighe
koning Erik van Denem8l'kcn; vOl'e nicht langhe was
,
de koninghinne vorstoruen, al ane erve. 1)0 de koniJlg
"terven scbolde, do IH hc vor sie komen sine man,
den rHh be, dat se Christophore, sillen broder, to ko-
ninghe nicht scholden nemcn, erte ze dat rike woMen
laten unvOI'derft. He Iwdde elle tlo vordreven uteme
rike dor siner groten undät willen. Also wel'en de
Denen in groten twivele, wene se to koninghe nemen.
De dudeschen heren unde vorsten cn dei wo1dell hebben
den Ilertoghen Erik van SIeswie, dar wercn de luten
somelike to geneghct; tlar was weller greve lohan, de
brachte sinen brodel' den vordrevenen hertoghen Cristo-
phore an dat I'ike.
Alls Detmar's lübischer Cbronik, berau!;gegeben von (;rautofl',
I, S. 2JO und 211.
NI'. CXXXVIII.
Dn Risclwf llermalln ?'mt 8dm'e7'in
'c1t.liesst mit
dem Könige E7'idt von Dänemark und dem
FÜ7'sten lleinrich 1)01t .IJleldelllJllru rillen Ver-
trag über die zu leistende ]{1'ie!lshÜI(e, über
die Zahlung der dem RisdlO{e ,
ch1l1di.'len
Gp!dr7' und Über die Schlic/tlung de Irrungen
......
>>>
297
in Ilinsicht auf den Zehnten aus (Iem Lande
Rostock" das IJlühbvas.fer zu Rostock und die
Zelmten alls Rövers!ta!lcn" JVasmodslta!len"
dem Ileil. Geist-llofe und dem rostocker
Stadifelde.
D. d. WisH1ar. 1319, .Tunii 30.
Omnibus presens scripturn cernentibus JD.ermannUfJ
dei gracia Zuerinensis ecclesie episcopus S3-
lutem in omnium 6aluatol'e. Hecognoscimus ct ad no-
ticiam tam presencium, quam futllrorum cupimus pel'-
uenil'e, quotl inter magnificurn principem dominurn Ericurn
Danorurn Sc1auorurnque regern et nobilem virum domiulIm
Uinricum Magnopolensem et StargaI'tlensem ex vna, et
nos parte ex altem, composicio ex tat prout infra I5cri-
bitur lllacitata: Quod a(l ipsorllm SCl"Uicillm ppl'petuo
resitlm'e debebimus in eorum iustis causis eUlu omnihus
nostris vasallis, munitionibus atql1e tel'l'is. Debita eciam,
in quibus Jlobis obligantur, que ipsis l'aciollabili com-
puto poterimus demonstral'e, nobis aut nostro \"el'O SIlC-
cessori in festo bcati Martini sub anno domini 0)0 ecco
vicesimo intra ciuitatem Lubeke pei'soluent, super quo
litteras suns de(lerunt ct insolidum promiSel"Ulit da ta
fi(Ie. Quod si in prenominato termino nobis non 501-
uerint, extunc rex Danorum predictus \Verdingheborg
aut Seborg et dominu
l\Tagnopolensis ßrandeborg aut
St.erneberg intrabuJlt 8(1 iniaeendum, non exituri, nisi
nobis persoluerint vel nisi fuerit de nostro beneplaeito
Rpeeia1i. Si vero eostlem dominos regem et I\lagnopo-
Jellsem nobis in au"i1ium euocaucrimus, tllIIl' ip!'i IIOSM'
>>>
298
babelJUJlt ex parte nostri, 8 tempore quo fuedllt a l1oLi""
I'equisiti, infm mellsem continuum ortlinandi iusticiam
ud amorern, et si infra dictum mellsem nobis amorem
vel iusticiam, ut premittitur, nOIl 01'11 illauerill I , extunc
nos tri Cl'unt adiutores, et hoc idem ipsis fm'el'e debe-
bimlls uice uel'S3; si '"ero uullus 1I0strum alterum in
auxilium euocauerit, tunc emu trmuluillitate residere de-
bebimlls utrobique, ad seruiciull1 tamen altel'ius vnus-
quisque. l'eterum super decima dominii terre Ilozstoc
de qua inter ipsum dominum regem et JlOS coutencio
uh'inque uertitur, extat tatiter placit:ltum, (Iuod dominu
1\lagnopolensis antedictus posse habebit infra anuum et
diem amorem uel iusticiam ordinandi, quod si lIon dis-
brigaucrit, quicquid ]Jos iure nostro canonico cOJlsequi
poterimus, nobis anlJuere debebuntj si 'el'o rex prc-
dictus se defemlere iure canollico poterit, sihi allnuere
debebimus, et hoc utrinque debebit sine indignaciolle
a1iqua permanere. Similiter super in!'\tageaciolle molen-
dinorull1 in Ilozstoc et decima Rouershaghen ac \Vas-
modeshaghen et curie Sancte Spiritus et campi ipsius
ciuitati!'\ Uozstoe dictus dominus 1\lagnopoJensis eciam
posse habcbit infl'a 31lnUm et diem seculldum amorem
uel iusticiall1 disbrigalldi; (fuod si non disbrigauerit,
tune quicquid iure nostro canonico consequi poterimus,
nobis annuere debebuut, et si burgellses in Rozstoc se
defcmlere poterint, hoc ipsis nos debebimus annUf're
uice uersa, et hoc utrinque sine indignacioJle aliqua
simpliciter pel'manebit. Super quibus omnibus inuiola-
biliter obseruandis nos ae v II a n 0 bis e u m 'Vtricus
JlRoIqan, Georgius Hasencop, Henricus Thun, LlItlerus
de TI'echow, m i li t es, Conradus Ouerberg, Egghehar-
>>>
299
dus de Aluf'l'sdol'pe, Johannes flabbe, Yicko ßabbe,
Nicolaus de Trechowe, famuli, promisimus data
Ci d e. In cuius testimonium sigillum nostrum presentibus
. est appellsum. Datum Wismer anno domini millesimo
('CCO XIXo, in die commemoracionilÖ beati Pauli aposto1i.
(;edruckt in Schröder P. 1\1. 11, S,30l-t. An dem auf Pergament
in einer cursiviscllf'n J\linuskel geschriebenen Originale im
r.rossherzo
1. Geh, und Haupt-Archh'e zu Schwerin hängt
IIn einem Pel'gmnent!ltreifen des. ßischofs Hermann wohl
erhaltenes grosses, Tab. 11, Nr. 3 abgebildetes Siegel, in
ellil,tiscllel' Form, mit einem auf eilwIll Stuhle sitzenden
Hischofsbilde untl tier Umschrift:
S' . l10wnnm . DI. f'U1t . ZU{ffiIUS .
OOOLOSIO . UPISOOPI.
\Vasmotlelihagen grenzte nach den rostocker Stadtbüchern
an I{ü\'ershagen.
Nr. CXXXIX.
[Jer König Ericll VOll Diinema1'k und der Fürst
JIeinrich von lJlecklenburg scltliessen mit dem
Bi,
clwfe lIermann von Sclnverin einen Vertrag
Ü[,m' dic ZIl leistende K7'iegsltiilfe" Über die
Zaltlullg (le7' dem Bischofe schuldigen Gelder
und Über die Sddichtung de'l' Irrungen in Hin-
Siellt auf den Zelmten aus dem Lande Rostock"
das lJIültllVllsser zu Rostock und die Zehnten
flttS llötJerslwgen" IYasmodeslwgen" dem lIeil.
Gei.ft - Hofe und dem '1'ostocker Stadtfelde,
1). cl, Wi:oimar. 1319, .Juuii 30.
OmllillUS presclIs sl'riptum ('erncllfibus Ericu
dei
racia J)allorum SlauOJ'uID(lue rex et Hillricu,.; emlem
>>>
300
gracia l\Iagnopolensis et Stargardensis dominus salutcm
in omnium saluatore. Uecognoscimns et ad noticialll
tarn presencium, quam futurorum eupimus peruenire,
quod inter nos parte ex "na, et uenerabilem in
Christo patrem dominum
erntalUtUnt Zwerinensis
e ccl es i e ep iscopum ex altera, composicio exstat
prout infra scribitur placitata, videlicet quod eidem
(lo01ino episcopo in suis iustis causis assistere perpetuo
debeamus et ipse ad nostrum seruiciu01 residere debebit
in Jlostris iustis causis perpetuo cum omnibus fiuis va-
salJis, mUllicionibus at(lue terris. Debita eciam, in
quibus si bi obligamur, que nobis racionabili computo
(JUterit demonstrare, sihi aut suo vero successori in
festo beati Martini sub anno domini millesimo trecen-
tesimo vicesimo intra ciuitatem Lubeke persoluemus,
super quo JiUeras Jlostras dedimus, et in solid um pro-
misi01us data lide, quod si in prellotato ter01ino bibi
non solueremus, extunc nos Ericus re
Danorum \V or-
dingburg aut Seburg et nos IIinJ'icus domiJlus l\lagno-
polensis ßralldenborg aut Sternenberg intrabinms ad
iniacendum, inde non exituri, nisi sibi persoluerimus
vel nisi de ipsius benep]acito fueri,t speciali. Si vero
eundem tlominum episcopum nobis in auxilium vocaue-
rimus, tune posse I}abebit ex parte nostri , atempore
qoo (uer;t a nobis requisitus, infra mensem continuum
ordinandi iusticiam vel amorem, et si infra dictum
mensem nobis amorem vel iusticiam, vt premittitur,
non ordinauerit, extunc noster atliutor erit et hoc idem
sibi faeere debebimus viee ,'crsa; si "ero nullus nostrlllU
alterum in auxilium euocauerit, tune eum tranquillitate
residere debeltimus ,.trobique ad seruicium tarnen alterius
>>>
301
Vßusquisque. Ceterum super deeima terre Rozstok, de
qua inter nos eontencio vtrimquc vertitur, extat ta1iter
placitatum, quod nos dominus l\lagnopolensis antedietus
posse habebimus infra annum et diem amorem vel iusti-
ciam ordinandi, Quoll si non disbl'igauerimus, quiequid
ipse e pis e 0 p u s iure suo eanonieo consequi poterit,
sibi annuere (lebebimus; si, vero nos defemlere simili
iure eanonico potel'imus, ipse nobis allnuere debebit,
et hoe vtrimque debebit si ne indignacione ali(lua per-
manerc. Similiter super instagnacione molem1inorum
in Rozstok et decima Rouereshagben et \Vasmodcs-
hagen et curie Sancti Spiritus et campi ipsius ciuitatis
Rozstok nos dominus l\lagnopolensis eciam posse ha-
bebimus infra annum et diem secundurn amorem vel
iusticiam disbl'igandi; quod si non disbrigaucrimus,
tune quiequid idern e pis cop u s iure suo canonico con-
sequi poterit, sibi annuere debebimus, et si burgenses
in Rozstok sedefemlerepoterint, ipsisidem episcopus
debebit annl1ere vice vcrsa et hoc vtrimque sine a1iqua
. indignacione simpliciter permanebit. Super quibus om-
nibus inuiolabiliter obseruandis nos ae vna Jlobiscum
Yngwarus Hyort, Clemens Herlogson, AJbertus Albertson,
Andreas Nikelsson, .Tohannes Rosendal de Plesse, \Vi-
pertus Lutzowe, Syfridus de Plone, Reyrnarus de Mallin
promisirnus data fide, in euius rci testimonium sigilla
nostra presentibus sunt appensa. Datum \Vismer anno
domini millcsimo trecentesimo decimo nono, in die
commemoraeionis sancti }"auH apostoli.
t
edruckt In Schröder P. 1\1. n, S. 3013. Das Original im
Grossherzogl. Geh. u. Haupt-Archive zu Scl1werin In auf
Pergament in einer festen lUinuskel geschrieben. Eloge-
>>>
302
IIchnit'en sinti 2 Löcher zum Einhängen von SiegellI; ,'on
diesI'll ist jetlOl'h nur noch das scholl ahgel'issene, an einem
Perg:llnenls'r"ifl'n han!;end", gros
e, runde, doppelte 1\Ia-
jesliils.Siegel tI"l; Königl; Erich ,'on Dänemark ,'orhanden:
.\H'r.: der Ihrouelllle König mit .Jel' Umsdll'if1: OHIOUS:
))0 . : . '" .. : .. . OHUM : SOLlIU'OHUlUQz : IWX;
Rev..rs: dl'r mi. Herzen bestreuc'e cliinisdte "'apl,ens,'hil.l
mil Ih"i gekrönlen Löwen übereinander mit der Umschrift:
+ OLIPHIJS: umru: D1IllO . .. : " . :. .. Ul\lqZ:
IW .. .:
Nr. CXL.
Der König E'I'ic/t von lJiinr'lnarlr bestiiligt dem
Bischofe IJermann "'on SC!t1vcl'in und seiner
Kil'che das Dorf Emkenh((flen und das Dorf
Kuhlrade, mit Ausnahme von 4 Hilfen.
n. d. Wismar. 1319. Junii 30.
Omnibus presens scriptum eernentibus Ericus dei
gracia Danorum Sclauorumque rex salutem in domillum
sempilernam. Nouerint vniucl'si, (Iuod nos exhihitori
presentium venerabili patri domino
tl'nta1t1tO
e pis e 0 poet eccJesie Zwerinensi yillam Emekenha
hen
et villam Kulralle preter qnatuor mansos ill campo
eiu
dem vitra riuulum 8itos dimittimus ct Jibere resj
-
namus eum omm IUI'C, quo prius eas dicla ecdf"sia di-
noscitur hithuisse. lu cuius rei testimonium sigillum I
nostrum presenfibns est appensum. Datum \Vismarie
anno domini m o CCco decimo nono, commemorncione
beati Pauli apostoli.
>>>
303
Nllch drm In eln..r festen cllrslvischen Minuskel geschriebenen
Originale auf Pergament im Grossherzogl. Geb. und Haupt-
Arcbive ZII Scbwerin; an ..inem Pergamentstreirell hängt
tlf'S Königs Erieh 7,erhrochenes I\lajestäts.Siegel, wie e. zlIr
Urk, Nr, CXXXIX beschrieben Ist.
Nr. CXLJ.
Der Fürst Heinrich 1)On lJIeklenburg verleiht dem
Pfm'1'e1,/Ielmold von Cramon zu Gägelom und
seinen Nacltfolge'l'n den freien Besitz von 4
Hilfen im Dorfe IIolzendorf ,md eines Theils
des Flusses JJlildenilz.
D. d. Steruberg. 1319. Julii 31.
Ulliuersis sancfe nostris eec]esie fi]iis, ad quos IJre-
sentes Jleruenel'int, lIinricus dei gracia l\Iagnopolensis
Stargat',lieque dominus salutem in eo, qui est omnium
uera sa11l8. CUfl1 8alleta et salubris sit cogitacio, pro
defunctis exoral'e, ut a peccatis soluantur, et animarum
medeh in ]argicione e]eemosyn:lrum constituta, nos
quoque pro remedio animarum nostre videlieet et, 00-
stl'Orum pl'Ogenitonlm honorabili uiro domino 1I(1mo"Io
de Cremona, nostro fide1i plebano in Goge]ow lIostri
districtus Sterueberg suisque successoriblls I'prpetuis
libertatem quatuor mansorum in uiHa 1I()lzend(lI'pe et
et eampis eiusdem situatorum ae fluuii l\Iildenisse totius
inter stagna Vel'keuisse et Trentze iacentis, (I"OS quidem
mansos cum fluuio pl'er.,to a Conrado et \Vel'l1ero, mi-
litibus, llinrico, HermaJlno ct Nico]ao, condictis de
Cremona, Ilatruis 8uis, uia emtionis iuxt.a patentis eorum
--
>>>
304
6igillatas litteras, coram nobis ostensas et lectas, cum
omnibus attinenciis, usufructu, fundo, piscatUl'a, amndi-
nibus, virgultis, graminibus circumiacentibus, cum omni
iure millori ac maiori, in manum et colJum videlicet,
iusto libertatis titulo, prout ecc1esie, monasteria et "'pi-
rituales persone bUlla sua libet'ius tenere et habere
solent, raeionabiliter comparauit, nobis, nostris
eredi-
bus et successorilms nihil penitus reserualHlo, appro-
priauimus, (limisimus et donauimus iugis temporibus
possidcmlos. Ut autern huiusmodi nostra tlonacio in-
conuulsa maneat et iIIesa, presens scriptum nostri
sigilli munimine muniri iu
simus atl cautelam, te s ti b us
innotatis: Johannes Rosendal de Plesse, \Vipet'tus Lutzow
nos
cr marsca]cus, lIi1ll'icus de Rellclltlow, l\Iartinus et
Johannes Pren,
Iticus e t
inricUfS moIttan
lIinricus Rutze, OUo de ,Jorke, nostre cUI'ie pincerna,
Hinricus de ßarnecow, lIinl'icus AlkIlUUS, noster pro-
thocamerarius a1iiquc plures lide 11igni. Datum in cilli-
tntc nostra Sterueberg anno domini 1\1. CCC. decimo
nono, feda tereia post diem beati Jacobi apostoli
I)roxima.
Gedruckt in Fl'anck A, u, N, !\" VI, S.26. - Das Dorf lIol1,f'n-
dorf bei Sternberg ist untergegan,;en.
c;:
Nr. CXLII.
Der Bischof Hermann von Sdnverin bestätigt die
Stiftu11g einer J7ikarei und monatlicher flle-
morien fÜr die von T1'ecl101V i,z der Collegiat-
Ki1.clte zu Bütz01V, welche Stiftungen die 'l10n
.....
>>>
30;;
T'i'ef'llO/I) mit Gütp'i'n in Vorbeck, und z'it'ar
die Vika'i'ei mit 5 'Und die 1I1em01'ipn mit 2
IJufen, naclull''jJt sie den f'i'Ülter geschenkten.
6 /lufen noc/t eine hin:wgcfÜg(, tlotirt 'taben.
D. cl. ßiitzow. 1319. Sept. 4,
}!}trmannus dei graeia episeopus Zweri-
11 en si S Vlliuersis cJlI'istifide1iLus tam presentibus, quam
futuris lJ(1 perpetuam l'ei memol'iam. Con
titutus in
nostra prescllcia Ludel'us clietus de Trechow, va-
sallus noster, publice reel'gllouit, qUOll ipse et sui
ft'atl'es defuneti bone memOl'ie, Sifritlus et Johannes, ea-
lIonici ßutzowensis ecc1esie
Nicolaus miles, 0110 et
ßertolcJus armigeri, IJro salute allimarum suarum libera-
liter, spontancc ae belle tlc1iberati, non vi aut metu aut
dolo inclncti, sed tantulll deuocione cil'ca ßutzowensem
ecc1esiam moti, ut in Cd ipsorum perpetua maneret
memoria, donauerant (lllOlIllam eitlem ecclesie ßutzo-
wensi sex mansos in lIi1la et in agris Verbeke eum
omnibus iUl'ibus, fructihns ct prouentibus il'sorum, sieut
eos possiderallt, nul10 i)lsis dominio, fmetu aut lucro
in eis penitus resemato, oLligantes se efficaciter et
legitime ad omnia et sillgula seruicia, que quibuseunqlle
temporaliLlIs dominis dcbentur de pre(lictis mallsis quo
JnO{lolihet teml'oribus quihuscunque, et ad proeurandum
lIichilominus dari et tlonari proprietatem, qlle egendom
dicitur, ßutzowensi ecclesie, tarn tempestiuo tempore,
quod verb,imiJiter timend um non sit, m.1JlSOS pretlictos
redire posse per ipsorum et heretlum suorum obitum
ad dominos temporales, et generaliter ad procuran
um
nn 1t1altzabDllche lIrk. Samml. I. 20
----
>>>
306
omnimodis, ((uod ecclesia Butzowensis mansis predictis
nullatenlls rleframletur; ad IH'esenciam eciam Jlostram
voeati Nicolaus et JohaJln&;, filii et heI'edes Nieolai et
Ottonis fratmm predietorum, recognollerunt pari modo
libere, .non ui, nec metu, ne(luc dolo inllucti, omnia et
:o:ingula pl'edicta sie per corum patres f
lcta ess(, sient
superius sunt narrata, et promisel'llllt in Jlostras manus
pro se et omnihus, quonlm intel'est, aut quoeunque
ct quocUJulue tempOl'e intel'esse poterit, quod omnia et
l5ingula pl'{'I1icta rata et firma sel'Uare ue1iut et seruari
debeant emeaciter
t iHese. Quibus pe.-artis concor-
dauerunt in hoc nobiseum et eum dccano' et capitulo
ßutzowensi, (Iuod quinque JUallsi predicto,'um maUSOI'um,
quos nune eolunt Nicolaus Sabeman, .rohannes Rolkowe,
Johannes ('ampiz, I
udems et Mathias, spectare dcheant.
ad vieariam, quam il1slaUl'
lUerunt et instaUl'ant de nouo
in predicta Butzowensi e(:clesia, vt ,'iearius, qui pro
temporc fuerit ad ipsam institutus, sustentacionpßI ha-
beat de eisdem, et ills patt'onatus siue pl'esentandi
spectet ad predictum I
uderum militem ct Nieolaum
et Johannem, I'l'enominatomm fratmm Nicolai mililis et
OUollis armigcl'j filios, tantulII CUlH,tis \'ite ipsorum tem-
poribus, et eis defunctis libel'C tt'311seat arl episropos
Zwerinenses. Sextus vero mansus supcI'stes et a1ills
vnus mansus, qllem dictus LUllerus, I'ecepta d flinrico
Diuite, huius uicarie primo uicario, euria sua, sita ex
opposito contra dOIßlIm cuiusdam dicti Blusmell, et
quadraginta mareis .1enariorum slauica1ium in restaurum
de suis redditibus ad eum ibitlem solumrnodtt l)prtinen-
tibus, de cOllsensu et collaudacionc dictorurn suorum
patruelium, euro omni ea libertate, qua alios
e-': mansos
.,
I
,
--JIb..
>>>
307
sepefatus Luderu!. f't fratres sni, ut IH'emittitur, libere
Uutzowensi ecc1csie contulerunt, all mcmoriam )lerpetuo
de(lUlauit. (Inol'um i,ul"am dllol'Um mansol'Um UUJlC vnum
cl dimidium mallsum (]lIidam Ilolllinc Thitleke Ludolfes
teilet el possidct, sl'£:ctab'lIIt ad ßutzowensem calli-
tll]um, \'1 de eis ct de eOl'um fructibus vniuel'sis per-
agantlH' iIl0l'llfil de Tl'eehow memol'ie, videlieet OUoJlis
miIitis ef G
IbUl'
is ,'xoris sue et filiorum eOl'undem,
Sifl'idi vitlelicet et .Johanuis canonicornm, Lmlel'i ct
:\i('olai militum, ()ttolli:oö, llertoJdi, l:IiJU'ici, Up)loJdi, et
Thidcrici dicti ßunghen, et HeI,toMi, filii OUonis pre-
l1icli. lfIuigerOI'UIII, ct lliurici Diuitis l'rt'dicli cf parentum
SIlOI'IIIII, \"idelicet Uodolfi lUken cf v
ol'is sue Albeydis,
.Johaunis I'reslliteri ct 1'\icolai lai ci , fl'atrulII predicli
lIinriei liuitis, in choro mOl'e consueto memoric cum
vigiliis ct elllu missa. Sie .lUtCIU prouidel'llnt de fl'Uc-
tillus horum I1110rul11 mausorum, quoll ad rcquisicionem
decalli et t'apiluJi ,"eullantur fideJiter per vicarium
uflra-
dietllm et MIOS suc('essol'es femporibus ef modis captatis,
Iluiblls
e{,UI)(lnm deum et hüllam fidem cat'ius ven«li
POSsUllt, ct l'ecuuia imle ]H'oueniens diuidatur in duo-
decim partes equalt's, de (luibus fient siugule memorie
in siugllli!; mcusihus scmel, sicut in t.alcmlar-io per
OI',lillCIII o(:rUI'I'Ullt ill salulcl1l cl remedium auimarum
omnilllll jll'edictortllll, exp,'el"sis eorum Jlomillibus. et
distrihuanlllr per distl'ihuto,'em memoriarum per deeanulll
cl capitulum Butzowense rleputatum securn]um solitulII
1I10rem sepefate llutzowensis ecc1esie illter canonicos
et ,'icarios, tantummotlo qui in choro l"'eselltes flIerillt
in vigiliis et in missa, hoc saue prouiso, quod ]11'0
qua1ibet parte soluatur fanta pecunia complete, quallta
20*
>>>
308
pro i»8a haheri potel'it in foro singulis temporibus,
quibus memorie occurrerint peragende. Ad hoc "pe.
cialiter actum est, quod pretacte vicarie vicarius missam
suam cantamlo ueI legemlo eongruentibus sibi tempo-
l'ibus celebrabit, dum tamen ex hoc IlI'edictis decano et
capitulo nullum tlampnum aut incommodum generetur.
Insuper ip!e ('ho rum fre(Juelltabit et oLediet decano,
sicut ceteri vicarii facere eOJlSUellernnt, et si qnando
decanus et caj'itllhml de missa aliqua indiguel'int aut
]ucrum :mt cornrnodum inde hallere poterint, ipse et
sui successores, qlli pro tempore fucrint, se ipsorum
voluntati farn in officio misse cantando ueI legemlo,
quam in hora cmD OIuni beniuo]enciQ. confortabunt,
Huins rei testes SOllt: .Johannes ßabbe, Thidericus et
Johannes fmtres dicti Y ork, al'migeri, e 3 s te IJ a ni in
ß u t Z 0 w e, et plures alii voc3ti ad hoc specialiter et
rogati. Insuper ego Nicolaus quomlam sepedicti Ottonis
filius defectum, quem habet sigiHum meum in ,-1tima
dictione circumferencie, vbi deficit !tee littera C. et hee
aspiracio 11" ex certa sciencia approbo in hiis. In quorum
omnium et singulorum testimonium el euideJlciam ple-
niorern nostrurn Rntzowensis capituJi, Ludolfi mi1itis,
Nieolai et Jol131mis prememoratorum armigerorum sigma
presentibus sunt appensa. Datum et actum in castro
ßutzowe anno domini m o CCco decimo nono, pddie
nonas Septembris.
Aus dem Diplorn8tarium des Collegiat-Stiftes ßützow, auf Per-
gament, aus dem 15. Jabrhundert.
>>>
309
Nr. CXLIII.
Die FÜrsten Jokanll11. der Aeltere und Jokarmlll
tier .TÜngere "'Oll ""erle vergleichen siek nach
denl scltiedsricliterlichen Ausspruche des Bi-
. sdw{s Ilermann 'l,'on Schrve'1'in mit dem Kloster
Doheran Über die Geldve'rkiiltnisse zmischen
dem Klostel' wld dem 'l,'erstorbellell FÜrsten
Nicolaus 11. 'i'on Jre'l'le.
H. d. Heinshagen. 1319. Sept. 9,
l'niuersis presentia ViSUl'is .Johannes senior dominus
de \Verle et .Johannes iUllior tlomiceHus de "'erle dei
gracia infrascripta menwrie commemlare, Karissimus
noster dominus NychoJaus quolldam dumillus de \\Tel'le
felicis memol'ic, frater Jlostcr videlieet .Johannis senioris
et pater noster ','idelicct .Johannis iunioris l'redictorum,
aliquanto tempore ante (liem sui obitus (le pecunia sua
et nostra emerat eentum marcarum puri argeJlli r£'dditus
pro mille marcis pllri argenti de viris religiosis (lomino
(;erharrlo quondam abbate et conueJltu Doberanense, Cy-
sterciensis ordinis, Zuel'iHen
is tlyoeesis, solummOllo
si bi vite sue teIllVOI'ibus tantum annis sillgulis pCI'sol-
uendos. Preterea dicebatur per vasaHos nostros plurimos,
quod predictus dominus Nycho]aus deposuissct. quas(lam
alias SUIllmas pecunic pel' fratl'em .Johallllem dictum
Stym apud abbatem et conuentum supCl'ius memol'atos.
(luas pecunias, tarn pro emptione llUiusmodi eJ\.l)ositas,
(Iuam alias, que apud ipsos dicebantur rleposite, eum
muJti
jnstanciis repetiuimus tamquam rle nostro expo-
sitas minus debite et tamquam ,'e.'e depositas. nec re-
>>>
-
, -
310
:o.lilutas, cretlelltes eas ncl nos iure here,lit3l'iu perlinel'e,
Pro ()lJarum eciam recupemliune officiales nostl'i red-
(litus bonorum abbalis ct conucntus pretliclorum, 'tue
possitlent in lerris nostris, teneri mandancrUllt annis
a1i(l'lOt in seqnestro, abhas vel'o et cOl1\u'ntlJs pref:lti
l)ro bOllis receptis mtione emptionis predicte exadlJel'so
dixerunt, sc sati
fecissl' ad p1cnum, sicul tle ilJl'e tene-
hantur, et re1iqlJ3 deposita constnntissillle negauerulII,
'tlJeru)antes lIiehilominus, quol] l'e(1dilibus bOJlol'Um
suomm, que, ut prc(liclum est, in tc"ra nostra l'0ssillent,
vii libel'e JlOII \'alebant. Supcr hiis inter IIOS parte e'o:
vna ct dominum llertoldnln ]Iunc abbalem ct conueatnlll
()oberanCllsem parte ex altera tlissensio est suborl.., pro
cuius dissensioJlis extl'rminatione plnrimis modis af-
tcmptatis ad concordiam lIe((uiuimus perucnire; talltlem
inspirante domino tam IIUS, IluatU abbas et connenlns
Dohcranensis predicti concol'lliler co m prolIli s i In U s
in reuerendum patt'cm dominum nostrlJm J!}tr..
mannum Zwerinensem episcopum super predicti
omnibus et singulis, dalltes ct concedcllles ei,lem potc-
statem plenam et liberam, di
sl'nsionem ]:redictam ill
iure vcl in amicitia, 1))"0111 sihi IIlclius uideretnr et ,'I i-
Jius, tCI'millandi, promittentes hinc iude nos gratnm.
ratum et firmum seruaturos perpetuo, (JuiclJuitl per ipMIIII
l'ro suo al'bitl'io terminal'i, ol'dinari ve] mant131'i contill-
geret in premissis omnihus et ill quolibet premissomlU:
(Iui, cxamillato negotio, viam cligclIs mnicicie, deum pm
ocuJis hahells el impollcllt]o tt'l'lIlillUm dissellsioni pre-
miso;c, illfrascl'illtam formam llIalld,mit pel' m'bitrii Mli
scntcnciam obseruari: vi(lelicet quor1 11O
abbatem cl
conuentum Doheranensem sepcdicto!oo 1ihl'l'OS, soluto
et
......
>>>
311
quietol'! dilllitteremns perpetuo ab omni inlleticione tam
de iure, quam (le facto a debito pecuniarum pretactarum,
si quod esset, ct ab o IIlIJ i dampno et iJlteresse, (luod
pretextll lalium pecuniarum quocullquemodo snstinuimus
seu cluod moc1is quibuslibet interuenit, et (IUod l'enUn-
ciaremus OIulJi iuri nOftro et actioni exhinc et deillcel's
inperL)etllum, que nobis pro i)'sis cornp('tunt nune ae
coml'eteI'e ])oterunt in futuro, cluodque I'rosequeremur
abhatLm et conuentum eostlern puro et sineero affectu,
sicut patl'es nostri, nichi1qne dimiJlueremus .,b hiis, que
progenitores nostri et cetel'i fitleles il'sis hactcnus COIl-
c(ssel'unt, sed [lOeins ipsos in iuribu
ipsorum fide1iter,
qnantum est I10bis llossibile, cJefemlerc curat'emus; in-
liupel' iniunxit et mandauit abbati et conuentni Dobera-
nensi, quod il'si (lonarent lIobis Jibere totam iHam pe-
('uniam. ([ue Ilc"cepta fllit per officiales 1I0stros Ilostro
lIomille leml'0l'ibus clisscnsionum premissarnm de bonis,
(Iue tenent et I'o
hident in terris nostris, et dimittcrent
ahfut' relaxarent JlolJis et omnibus Ilostris omllem vio-
leutiam ct illiurialll, si que cOllllllisse SUllt seu perpe-
frate adllel'suS il'sos et superiores ipsorull1 atqnt'
;ub-
(litos et inferiores ipsorllm et totum onlinem in hoc,
quoll I'edditus ipSOl'UIIl, sicut pl'elllittitur, sUllt-percel'ti,
darentque Ilobis sexcentas marcas denal'i01'IIJ1l slanicaiium
absque coactiulle li!.Jeraliter, vt pro eis Ilefl'nsionem et
graeiam lIostram in suis agendis apllll n'}s plcnius me-
rerentur. lIane igitur or(lillatiollem. tf'l'lnillaliollem, mall-
(1atum et arbih'ii sClltelltiam gratam el ,'at.lm habentcs.
abhatl'm et ('onuelltum et tofufIl ol'llinem liheros, solutos
f't (Iuietos dimittilllu
a l'remissis debitis, siqua ....unt, et
aliis (Iue dominus IIOf'ter C'piscopus Ilobis iniun'l(it
>>>
312
in suo arhitrio et mandauit, renuneiamu&que exnunc et
fleinceps inpef})etuum onmi imi lIostro et actioni pro
eisdem , et ad obseruationem ipsius arhitrii perpetuam
in solidum nos astringimus et firmiter obligamus, renun-
ciantes beneficio restitutionis iu integrum et cuiuslihet .
iUl'is auxilio, si (Iuod JlUIIC Jlobis competit vel infuturmu
competere IJoterit, per qUOll ambo veI aJter Jlostrum
premissa irritare possemus aut posset vel (llIomodoIihet
infirmare; recognoscimus eciam, prf'fIictas scxcentas
marcas denariorum slauica]illm nobis tlatas et solutas
PISse ac tmc1itas in pecunia. numerata. Premissorum
itaqlle omnium te s t e s suut: Stacius canonicu
Gustro-
wensis, Johannes lIotarius nostel' , clcrici, CllHricus
.oIfan, Frerlerieus ilc J,oheke, J..udolfus de Duscyn,
milites, vocati ad hoc sl)ccialiter et rogati. In quorum
etiamlJlenioremnoticiam sigi1JlIm prefati in Christo
patris domini nostri Jnenna:nni Zwel'ineJlsis
episcopi et nostra sigilla apponi pl'Ocurauimus huic
scripto. Acta sunt hec in ecclesia HeynoJdcshaghen
anno domini millesimo trccentcsimo Jlonoderimo, in
crastino nntiuitatis bente l\Ial'ie \'irginis glol'iose.
C-edl'llckt in \VeslplJalen I\lon. ined, 111, p. )(jOS. Au dem auf
Pergament in einer kriiftigen lUinuskel ge!;chl'iebenen Orl.
I:inale im Grossherzogl. Geh. und Haupt. Archive bangen
drei Siegel:
) an einer SdlDUI' \'on grüner 11011 rolhel' Seide das
auf Tab, 11, Nr, 3, abgebildete, grosse, ellirtisdle Sie
el
des Bischofs lJermann: auf einem Stuhle mit Thierköpfen
lind hoher Uiicl..lehne sitzl der HisdlOf, mit der segnenden
Rechten \'or der ßrusl. mit dem HisdlO[
stabe in der Linken,
mit der Umschrift:
+ S' hOltmnm. DT. (C
IÜf. ZW8mnS.O:OOLOSlfI.
8PISOOPI.
>>>
:n3
Uie Hilckseite triigt das Secret, Tab. 11, Nr. 4, mit dem
halben Bilde des infulirten ßischofes, mit der Umschrift:
+ ::;oauo:'f, 1t«R:U1mlll. O:PlsaOPI. zWo:mns.
2) an einer Schnur von grüner, rolher ulld schwarzer
Seide das grosse, schildförmige Siegel des Fürsten .fohann 11,
mit dem werleschen Stierkopfe lind der Umschrift:
+ S'. Dm. «'Imam. DomIni....... LO:.
IOh1tnll1S . soaynDl.
I
r
3) an einer gleichen Schnttr das kleine, 8childförmige
Siegel des .'ürsten Johann 111. mit dem werleschen Stier-
kopfe und der Sonne oben in dem rechten, dem IUonde in
dem lin\"en Schildwinkel ; Umschrift:
+ S'. IOh1tllll1S . HLlI .1l1aOL1U . D« . W«HUt
NI'. (,XLIV.
Die FÜrsten Joltmm tlCl. Acliere und ;im' JÜngere
1-'011 JfTerle cnnfirmi'l'cn dem Kloste'l' Doheran
dcn Kalif der lJliiltle zu Kl. Sprrnz und ver-
kaufen dem Klostel' das Eigcntlmmsrecht an
dcrselben.
». d. Heinsbagell. 131H.
('l't. 9.
.Tohamlcs dei grada dominu
de "r erle senior et
Johanncs iUllior dl' eadem graeia IlomiccUus 11(' \Verlt
uiris I'elip;iosis et honestis domi
,is llertoldo abbati
DoberaneJlsi eiusque sueecssoribus ct toti cOl1uentui
ibidem, Cysterciensis onlinis, Zwerinensi:. dyocesis,
salutem et se oracionum suarum participio condonal'i.
Ad nostram dare d('(luxistis Jloticiam, quod vos rite et
Iega]iter emistis pro mille ct treeelltis marcis denariorum
..clauicaliurn de Bertoldo et Conrado fratribus tlictis
>>>
314
Dutliughe, vasa11is nostris fitle1ibus, molentlinum situm
in villa l\Iinori Sl'renz ('um oll1uibus eius attinentiis,
lihertatibus t't iuribus, ("UIII fructibus et redditibus et
vtilitatihus quibusclImque, omnino I't modo quo predicti
ßcrtoldus et Couradus et eorum progenitores I'redictum
molentlinllm possederant, 1iberum nichilominus ab onmi
seruicio cuicumque hominulD c"hibcIl(lo, (luam emptionem
gratam et ratmn llabclltcs coufirmamus et cirlem in sin-
gu1is slIis al'ticu1is ('fe omuihus rolmr attribuimus firmi-
tatis, super quo molcllIlino pro)lrietatem, (Iue cghelldum
dicitur, quam a nobis cmi
tis pro treceutis mareis dena-
J'iorum sclauicalium, vobis ar.signamus, damus el eOfl-
cedimus in hiis sCl"il'tis et de ea ex IIUIIC per hel'
eadem scripta vos illuestimus et vos esse VOIIlIllUS in-
uestitos, promittelltes "obis in solidum, (IUod in predieta
llroprietate vos seruare volumus coutra quemcumqut'
Il3cificos 11Ossessores et VOllllllllS, quod Ill'elata proprie-
tate, ((ue egheudulll 11icitur, tanta libertatc I'0ciamini, ad
qualltalll in partibus Sclauie hoc voCahlllUIll eghcndum
lacius !Se c"'(tenllit; reuunciamus cciam excel)eioni doli
maJi, (]lIod metus causa. non JlUmerate p('cIJ11ie, beneficio
restit uciollis in intcgl'U1Il et gellcralitcr onllli iuris au
ilil)
nobis nune et in futurum conpelcnti, I'Cl' tluotl facta
Jlostra, dona, concessiones et inuestiture prcdicte irritari
Ilel' nos possent aut quomodolibct infirmari. Pl'emis-
sormn igitur omnium testes stillt: Stacius l'anonicllS
Gustrowcnsis, .Johannes notarius noster, c1erici, elricus
Soltan, }'redericus de Lobeke, Ludolfus de JJeSI"ill,
militcl'ö, vocati ad hoc specia]itcr et rogati, rn quorum
cciam pleuiol"em noticiam sigillum prefati iu
Chri
to patris domini nostri .ermanm Zwe-
>>>
315
rin{,lI
il episcopi pt nostra sigilla al'polli procura-
uilllus huie
cript(l. Acta sunt hee in ecclesia Re:yn(l]-
Ile
haghen anno domini millesimo tre("ente
il1lo dedm..
nOIlO, in ('rastino natiuitatis heate Marie virgillis gloriose.
Ged.-uckt in \V t"st('balen I\lon, incd, 111, p, 1607, nach dem
Uil,lomatarium des Klosters Dolleran aus d..m U. Jahr-
hundert im (;I'ossht'rzogl. Geh. u. Haupt-Archive zu Schwerin.
Her Ort Reinshagen mit einer Kirche ist wohl das h.irch.
Ilorr Reinoldshagen, östlich von Güstrow, wenn sich nicht
nachweisen liisst, dass zu Helnsha
en, Parrochie Helschow,
..ildlich von Doberan, auch eine Kirche gestanden habe.
Nr. CXLV.
IJm. lle1'Z,og OUo VOlt Pomme1'n belehnt
ebten
rasallen Heim'ich Jrokart 'mit 7 Hufen i/l.
dem Dmfe IJloTtzahlt.
D. d. Alt- Tl't')lto\V. 1319. Nov. 13.
1'\os Otto dei graeia tlux S]auol"UlII et Cassubie,
,(ominus Stettinensis, pl'otestamur el recogllolt'imulot
]mbJice per pr es eilt es, quoll, (le cOJlsilio Jl(l
trol'Um fide-
limn et consellsu fic1e1i, l"Iostro vasallo lIillnco dicto
\V okmt
uis(lue "eris heret1ibu
cOlltulimus in u i II a
mortfSan VII nHlIlSO
cum onmi Jibertate et OIuni
precaria fl'Ugum et dellariorum ef (Iuo('\mque alio no mine
('enseat.ur, et cum OJnJli iusticia i]lsos secUlu]um lIUUlerum
aliorum mansorum tangente de iUl'e in ville metis Iu'e-
notate et abs(lue omni seruicio, eum Oluni CI"Uetu et
vsufructu in pratis, pascui
, aqui
, p.lluc1ibus, siluis f't
npmoribus ct aliiR qnibnscunquc distrirtihus. ah.;quf'
>>>
316
iurisdictione supel'iori, libere et quiete seu pacifice per-
petuis temporibus, sille Ilostro ac heredum Jlostrorum et
a vtrorumque officialium inpCtlimeJlto qua1icunque; quos
maIlsos VII slIl'radictos cum omnibus supra expressis
a nobis iusto empcionis titulo legitime suis tlenariis
comparauit. Testes Imius sunt: Tymmo tlictus l\Iuchcr-
uitz, ßernardus tle Nyel1kerken, ßernartlus 'Vals[l]eue,
Erteneborch, Nicolaus Winteruelt, mi1ites, Albertus
Palshagen, ciuis in Trebetow, cum pluribus fitledignis,
et nostrum sigillum dc 110stra sciencia appo!itum buie
o 0
scripto. Datum et actum anno domini 1\'1°. eee. XIX,
in (Iie ßrictü cl'iscopi et confessoris, ii. ciuitate Jlostra
A]dentrepetowe, per mauum Jobannis Lellcill uostri
notarii.
Nach dem Original im König!. Provinzlal- Archh'e zu Stettin;
das Siegel reMt. Diese Urkunde ist im pommerschen Ar-
chive die älteste über das vorpowmersche norr
j'RolttafJn, welches später aucl1 In den Besitz der bon
Salttan kam; vgl. Urk. vom 6. .'ebr. 1426.
Nr. CXL VI.
Der Knappe Hermann Botze verkauft an den
Dort/herrn Heinrich Greving von Bardewik
seinen Hof in Wendekaten.
D. d. Lüneburg. 1319. Dec. 5.
UJliversis Christi fide1ibus Inesells scriptum \'isuris
vcl audituris Hermannus famuhls dictus Botze uotitiam
rei geste. Testimonio presentiulIl litterarum recognosco
publicc ct protestor, quoll ego consensu et bcneplacilo
>>>
317
fratris mei Ottouis neenon matris mee et omJlium legi-'
timorum heredum meorum veuditli discreto uiro (lomino
Hemico dicto Greving, thesaurario ßartlevicensis ecclesie,
curiam unam in villa \Yentlekote sitam, «(uam iure pro-
prietatis a l)rogenitoribus meis possetli, cum advocacia,
terris cultis et incultis, pratis, llascuis, siJuis ct omnibus
attincnciis, iure heretlitario perpetue possidentlam, ct ad
faciendum et dimittendum, (Iuicquid eidem domino pla-
cuerit et ex()edit cum eadem. Quod autem hec uendicio
(lebet a me et a meis heredibus rata et inuiolahiJiter
perpetue permanere, ego IIermallnus antedictus et Otto
frater meus, necnlln dominus Johaunes miles et 01ricus
famulus, fmtres de Thunis dicti, et Johannes de \Vre-
stede famulus promisimus ad manus dicti domini Heurici
et domilli Sl'gebantli miJitis de \Yittorpe, Jlecnon Gode-
kini militis de Tbul1is et Ottonis famuli dicti
moltsa1t, lide in solid um Pl'estita manuali. In cuius
rei euidens te&timoJlium sigiUum meum et sigilla com-
promissorum meorum domini Joll3l1l1is de Thul1is et
fratris sui Olrici presentibus Nunt al)pensa. Datum
Luneborch anno domini l\ICCCXIX, in \'igilia beati
Nicholai f'piscopi.
Gedruckt in der Sammlung ungedruckter Urkunden der Nieder-
sächsischen Geschichte, 111. Stück, GöUin
en, 1751, daselbst
in J. F. Pfeffingers Mstor. ßericbt ,.on den lIenen von
'fune, S. 31. Nach den vorherrschend vorkommenden V or-
namen (z, B. Segeband) und nacb dem S. Il abgebildeten
Siegel, auf einem Scbihle ein schräge recbts wellenwei.e
gezogenes Band mit drei Fischen (vgl. unten Urk. v. 5. Jan.
1324), ist die im lUittelaIter Im Lüneburgischen ansässig
gewesene Familie von Tbun, gleicher Abkunft mit den
von Wittorp, dieselbe Familie von Tbun, welche im Imt-
telalter im östlichen l\leklenburg und im westlichen Pom-
mern, z. B. Buf Cummerow, SillS, wenn Buch Pfeffinger e.
>>>
.
318
. 9 In Abrede nimmt. Das Y orkolllmen derselben FaDlili
n
an enlg
gengesetzten Grenzl'unclen des Landes ist nicht
seilen, So auch mit den lUallzall, von denen der ill vor-
stehender Urkunde genannte 6tto .;A!toUsan nur hier "or-
"0101111. 'Vabl"scbeinlicb war er ein Ellkel Lllllolfs I. oder
ein Sobn Llldolf's 11. nlohzall, tlel" IIl1l'b scholl LeillI illl
'
ünehurgischell haUe; vgl ob
n 127:. "T eill'l' ist dielle
Lilli
..ber nicht zn verfolgen gewesen.
NI'. CX LVII.
Df"r Papst Johan'll XXII bevollmächtigt den
Bischof IJel'11ltllln '1)01' ScltIVeJ'in zur Lpgitimi-
rUllg der Ehe :uvi,s:clten dem Cra{ell IIl'Ülric/t IlJ.
"'on Sc/t'll'erin 1I1ul der Gräfin Elisaheth 1'onlJol-
stein
welche i.m vie'den Grade '1JerIVandt seien.
D. d. A \'i
nou. J 320. .Tau. 21.
.Joharmes I'piSCOl'U8 seruus l'ientnl'UIll dei \' cu cra-
hili fra tri . . epi
eopo ZweriJleJlsi 6alutelll pt
31'0l'tOJi(,aJll henet1ietiouem. Ohlata nobis dilecti filii
nobiJis vil.i lIiurici comitis Zwel'ineusis lleticio ('olltilH'bat.
(luoll il'se olim eU1U dilPl'ta in Clu.islo filia E1iz;lhetll,
Itata (juomlam
\dolphi comitis de SdlOuucllborr]l, 1\1)'11-
densis t1yocesis, matriJl1ouium, ballllis vt JI10ris {'st pr
-
nussts, in fa{'ie ecdcsie llUblice coutraxit, iguoralls
aliquod esse obstacululU inft'l' COS, (fuod l'0sst't Imius-
mOlJi matrimolliurll impedire, t't ('arllali infel' eos copula
subsecuta steterullt ultra annum in eodem matrimouio
sie contracto; verum (fuia I'n
tmodulIl cul ipsius Hill1'id
peruenerit noticiam, (fuot! dicta Elizabeth sibi est in
qnarto gradu consauguiuit.al is coniul1ctcl, 1lI'0l'ter (] uod
L
.....
>>>
319
non possunt absllue dispensacione
et1is apo
tolice in
f'ic eontracto matrimouio lieite remauel'£', e
parte ipsius
Uiuril'i fnit nohis Immiliter sUJlplicatum, ut ('um im-
pedimcntum cousanguinitalis hniusmodi pauci.. notulU
cxistat et ex hllillsmotli mah'imoJlii se)'al'aC'ione, si lierl't,
{!;l'auia intel' uh'ius(lue eonsanguincos et amicos possent
inimici('iarum et oaiOl'Uln discl'imiua et a1ia (Iuarnp]nra
pericula exoriri, I'rouitlere sibi I't Ilicte ]
lizabeth SUllel'
hoc de oportune dispensacionis graeia misericortlitel'
dignaremur: nos igitur, (Ini salutcm et paecm (flu'rimns
"ingulorum, pretlietis Hiurico et E]izabeth patl'rna in
hac parte diligelll'ia cOllsulere ac obniare Imiusmodi
(liscriminibus ct peri('ulis illtelltlentes, gerentes IIIIO(lue
de cireumsl'cetioue tua fj,luciam in domino specialem,
fraternitati hiP lwr npostoliea srril'ta malldamus, qua-
t('lmS, si IH'cmissis ueritas suffragatur eUlu (lictis llillrico
et E]izabeth, (1lIod impe(limento consanp;uillitatis IlUius-
modi non "bstallte l'0ssint in dicto matrimouio Heite rema-
nere, anctoritate nostra dispenses, prolem ex eis susccptam
et suseipiclUlam I('gitimam llulleimulo. Datum Atiinione.
xn kat Fcbrum'ii, pOlltificatus uostri anno quarto.
nie \'orstehende Urkunde ist in der Legitimlrllng der Ehe durch
den l)ropst und. necan von Schwerin \'0111 26. UeI, 1321
(\'gl. IInten) enthalten, Die Urkllnde beginlll mit IIl'n \\' orten:
Uniuersis Ilresenda uisllris seu audituri" l.ud.erlls
prepositlls, Johannes decanns ecclesie Zwerinensis
salutem in domino sempiternam. NOlleritis nos 11,-
teras sanctissimi patris el domini Johannis pape
vicesimi secund.i, necnon lilleras reuerendi patris
domini f!tt
manni el'Jscopi Zwerinensis rece-
pisse, tenores 'I"i se'lullntnr continentes:
[ljerauf folgt die vorstehende Urkllnde und allf diese IIn-
miuelbar die unten abgedruckte Urkunde vom 26.0ct. 1321.
---
>>>
320
..
Nr. CXLVIII.
Der Riltm' lleinrich, der Domherr Ilermimn und
rIie I{Jlnppen Ecklwrd und Lüdekill lJloltzan
bestiilioe'll dem Kloster Dm'o'm den Besitz
von 3 Hufen in B1'eSeJl und 10 1Jlark He-
bungen in G'l'abOlv.
D. 11. 13::W.
Nouerint vniuersi christi Blleles, preSeJlCillUl in-
5pectores, Quoll nos:
int'itua mi1es, 1net'mannUfS
caJlonicus Zwerinensis, @ggf:Jat'nua ac iLutJt
ftinufS, famuli, dicti JJMoIfan, dUllacionem, quam
alias monastcrio in DargulJ ct fralribus illibi deu iugiler
famulalltibus in tl'ibus mansis "iIIE' nostre ßl'escne et
deccm rnarcarum redditibus in villa Grabcne fecinms,
prout expressius in litteris super hac confcctis continetul',
inllouamu!oo et tenore lll'escncium apprubanms. In cuius
rei euidcnciam sigiJIa uostra presclltibus du,imus appell-
denda. Datum 3JlnO domini mo . ecce . Xxo.
Nach dem auf l)ergament in einer sehr kleinen, festen l\linllskel
geschriebenen O,-iginale Im Grosshel-zo;:;1. (
eh, u. lIallllt-
Archive zu Schwerin. An;;ehängt sind zwei Pe.-gament-
streifen: an dem ersten h;jogt des mUNS I1eillrich I\lolzan
Siegel aus rothem "'achs wie es Tab_ I, Nr.5 ahgebildet ist;
von der Umschrift ist noch zn lesen;
+ - - I . l\IOLS1Ul . l\llLlTlS.
Das Siegel an dem zweiten I)ergamentslreifen fehlt,
In den 2 noch eingeschnittenen I"üchern hangen auch keine
Siegel bänder.
Der Name des Dorfes ßresene (\'gl. Urk. vorn 11. Junii
1318) ist auch hier unzweifelhaft ricbtig, nicht Gresene.
.IiIo...-
-
>>>
T
321
Ne, CXLIX.
Der Bisckof I/el'mann 'I'on Srklverin, del' Bischof
lIeillriek 'IJon Lübecl.: und del' Hel'zog Jokml1t
'1'011 LÜllebll1'!I, S('hoZastieus 'lind Adminislnltm.
\
(Ies E'l'zbistkllms Bremen, rl'nelll'l'U das gegen
die Bedl'lickullgen und Geroalttkiit ;gl.:eitrn des
E'l'zblsl'hofs .lokll7l'11 VOll Bl'emell
Zll Hambll1'g, 1314, Febl'. :11,
'I)on ,zell trallsalbill!Jiseken Bislkiimern lind
CapileTn gpsrldossene nÜlldniss.
D. d. lIambmg. I3:?O. Febr. 19.
J!1ermannus dei gracia Zwerinensis, I1inrieus
I
ubi('ell!"is ecc1csiamm f' pis c 0 l' i et Johannes, filius
iI1ustris l'rinciJlis dumiui OUollis rIncis J
uncnblll'gensi!",
8cholasticus cf admiuistratöl' crdcsie llrcmensis, uni-
\'ersis IJresentes littems inspecturis salutcm in domiuo.
Cnm olim renel'endus in CllI'isto pater dominus .Tohanne..
arc1liepiscollUs ßl'cmcnsis antecessores nostros cpiscopos,
pff.Jatos, capilula cf universum clerum ci\'itatis, diocesis
I't tocius pro\'incie ßremensis multis iuiuriis ct. varii
gravaminibus ankeret, quia singuli et siugu1ares ecc1esie
;)r persone ('ontl'3 Imiusmntli iniUl'ias ob iJlsius poten-
('iam se defellllcl'e non va]cbant, reycrentlus Imter do-
minus Uorcl:ardus olim Lubicensis episcopus bone me-
mOl'ie cum \'enerabili patl'C (10mi1l0 .l\larquanlo f'piscopo
Racehurgensi ac aliis l'rc1atis ct capituJis, rivitatibus
rlyocesis et pro\'incir I'redictarnm, ut quantnm possen.
IlUinsmodi iniuriis et gravaminibus per ennc1em dominum
VOD MalLzablll.bc Urk. Sammi, I. 21
>>>
T
I
322
.Tohanllem archiepiscopum ipsis iUatis ef'ficaciter resistere,
qualldam unionem inter se fecerunt sub tali tellol'e
,'erborum :
In nomine domini Amen. Cum reverendus
IIater dominus Johannes, sancte ßremensis ee-
clesie a\'chiepil'copus, nos dei gracia ßOI'chardum
Lubicensis et. l\Iarqual'dum ßaceburgensis ecc1e-
",iarum episcopos atque nos pI' e]l 0 s i tos, cle-
canos et ca]l i t ul a ßremensis, Lubicensis,
Z wer i n e n si s, Haccborgensis ct Ilamborgensis
ecc1esial'Um, Jlecnon universum c1erum civitatis,
dyocesis et tocil1s provillCie UremcJlsis diversis
iniuriis gravaverit, iUI'3, Jibcrlates, priuilegia.
statuta et ('on!',uefmlines ecclesia rum nostrarum
multipliciter infringentlo et, (IUanlulU in ipso est,
omnimode violando, illicitas ct incIIlIsuetas ex-
actiones a Jlobis et a clero nohis subiecto miJlus
prouide extorquemlo, provisioneo; in ecc1esiis
nostris contra tcnorem indultornm apostoliroruOl
temere facielltlo ('t alia plU1'a iIIicita cOlllmittendo,
ut racilius et commodius iIIicitis predicti domini
archiepi:o:.copi cunatibus oCcllrmtur, ('um singu-
lares persoJle predict:1I'l1l11 ccclcsiarum et singulc
ecclesie vel capitula supradicta in pl'Opulsandis
huiusmodi violenciis et lJiiuriis nec laboribus,
nec e
pensis pcr se
ingu]ariter sufficiant, de-
liberato COJlsilio per IJrocuratores nostros spe-
cialiter ad infrascripta a nobis constitutos pl'Opter
hoc Tlamborch ('ongregatos sic du
imus ordi-
uaudum et bona fide invicem promisimus obser-
vandum, ut pro defensionc iurium uostrorum
omnes et singuli Jlostrum in appellacionibus et
>>>
3
3
der...n:,iollibus oLiectis /'oeu pel' quemcUluluc
lIostrum ohi('ie1ll1is (,isdem exccl'tiolliLus et ob-
iectiollibus ill fOI'() el'desia
tico olJlnino utenllll',
lIec per (Iuemcullque lIostrum ali(IUis particulm'is
{'oml'0sic'io /'oul'er quorUllllue 3('liculo singularitt
I'
attemptahitur, lIisi super omllibus illter nos ollmes
fiat I'omposicio generalis, ill qua sl'ecialiter ex-
primat ur, ne I'renomillatus domillus
Irchiel'i-
"copus aliquem de suis suffraganeis sillc co 11-
!';cnsu lll'cmensis capitu1i presumat (Je cdero
I'onfirmare, sed e'\:sl'ectabitur tliflillita selltelltia
effi"3citer t I'illlsiellS in rem iudicat:lIll, hoc tamell
solo c:\.('el'to, (Iuocl capitularl's I'cclesic
Z w e I' i 11 e 111'0 i s nh huiusmot1i
x,'cptillllilltls ct
tlpf(,lIsionihus supportatos llahebunt, que facto
eoruJll contrail'i \'idenfltl', cxpensas autem faei-
elldas ill persecLltiulle cause vel ('ausarum prc-
,1ictarulU in curia Homana \"el extra, ",i alibi
('ontillgat clc1egari, onmes fu'icmus (Je comnuJlli.
de aJiis tamclI e"l'ensis, ('um fiunt pro placitis
sen termillis ohsl'ruandis, faeient sillgu)e ecclesif',
si cut hactenus consueverunt; item si ('ontingat
aliquern singulaJ'cm personam ex superius COII-
rrl'hensis gra"ari seu illquietm'i in clll'ia Hom:lllil
\'el e,,-tra per arebiepiseopulU lH"cdietum ol'easiollc
obiectorum "cl ohicientlorum sibi cx parte pru-
\'incie sue dil'ccte \'el illdircete, talern e:\.pellsis
cOll1munibus clefcnilelUus; I't si iluhium OI'ietllr,
utrum occasiollc I'rerlicta aliqnis gl'3\'clur, super
eo stabitur dictis SC" rallOllic!ll'UIIl cathedrali!
ecclcsic ilIius, flub qua "exatub )millsmodi com
l *
>>>
I
324
moratur; simili quoque modo stabitur dictis sex
c'anonicomID Hambmgensis ecclesie, eUln a1iquis-
de ipsa ecclesia vel ci subditis pel'turbatur.
Postremo Jicet pl'escl'ipta morte presentis archi-
episcopi et per exitum causarum lu'etaetal'Um
iI'revocahilem extincta et fillita censeri deheant,
tameJl invicem promittimus perpetuo servandum,
qUOll Pl'ivilegia nostra, consuetuc.lines, lihertates,
statuta et iura Ilia lIobis et cui1ibet nostrum
com[)ctentia defcnsarc vo]umus contra qlloscun-
que viola tores aut infractores eorundem in omni
erclesiastico iure communihus laboribm, et ex-
pensis, nisi talia fuerint privi]pgia, consuetudines,
libel'tates, statuta et iura, per que ecclesie su-
perius nominate vel alique ex ipsis (1icentur sibi
mutuas actiones vel clefensiones conpetere, quo
casu ecclesie de provilleia neutri parti ad sub-
sidia perstI'ingcntur, et si duhitacio oriatur super
eo, fluid servari debeat ex consuctudine vel
statl1to, stabitur iuramf'nto sex canonicorum ec-
clesie aJlegantis cOJl
uetudinem vcl statuta, [et
si] concess[am] consuchuliucm vcl statut11m esse
vcl fuisse iurati dixerint, servetllr inviolabiIiter
et expensis commllnibus oefentlatur. In quorum
omnium evidenciam et observanciam ampliorem
sigma Jlostra presentiblls SUllt appensa. Datum
anno domini mi1lcsimo CCCo quarto decimo,
non«? kaI. Mlrcii.
Nos igitur l\Iarquardus clei gracia Uacebnrgensil'
CpiiCOPUS pretlictus, Jicet unioni sl1pradicte interfuimus
ef sigi1lum nOstrum alias apposuiml1s, et nos .tf::
I
...
.........
>>>
r
I
325
1nannufS Z w e ri n e n '" i s et Hinrieus Lubieensis ecc1e-
lSiarum episcopi supl'adicti, tune in minori offieio
e 0 11 S ti tut i, nos eciam .Tohannes scolasticus antedietus,
licet intcl'fuimus et seclllHlum statmn nos trum , in quo
tUIIC eranms, consensel'amus unioni llredictc, tamen all
maiorem firmitatem et l'olmr dicte unionis iterato se
cUlldum statum nostrum, in quo nUllc sumus
e 0 n s ti tut i, sepedictam tlllioncm inno\'amus ct appro-
balllus eamque nos ratam habert
et super omnes suas
clausulas et m-tieulos iu ca COJltf'ntos firmiter obsemal'e
et ill nullo ab eadem unione I'ecedere, bona fide illvicem
promisimus et llromittimus in hiis scriplis, nisi forte
nobis omnibus et singu1is communitf'I' placuit, cum do-
mino i.ll'chiepiscopo suprmJicto cOlllllosicionem facere
gencralem, "el nb,j per ...edem apostolicam seu alium
iudicem vel iudices cOJl1petentes aHud fuel'it (liffinitum.
In euius I'ci testimollium presentem litteram imJe con-
feclam sigiUorum nostl'Orum munimine iussimus roborari.
Datum et actum Hambol'ch anJlO (lomini miJ]e
imo ecco
Xxo, duutlecimo kat l\!aI'cii.
Nacb dem Uriginale im biscllüßich-ratzeburgiscllen Arcbh'e zu
Neu-Stt'elitz lUilgethcilt \'0111 [Jenn Paslor l\lasch 7,U Demern,
Bei der Urkunde belinden sieb jelzt 3 abgt'lö
cte Siegf'l:
I) das grossc Sif'gel des Hiscllofs lIet'mann \'on Scbwerin,
2) das Siegel des Admiuish'a,ot's Johann IlIit einem l
öwen
lIud der Ulllscllrift: S. Johänis. ducis, de. Luneborgh,
3) Bruchstücke von dem Siegel dps ßischof.. \'on Liibeck,
auf welchem ein si,zender Bischof, mit einem nöck-
siegel, worauf ein stellender Uischof: - Heynrici .
episcop. -
1\13n vgl. \
rkullden \'11111 2\. Februilf 13U. 2, :\lärz 13U
lind 2
, No\', 1320,
>>>
326
Nr. CL.
TJer Bischof H(Jrrnan'll 't'on Sclm'eri1'l hf'l,ollmiitdtligl
tlell trirlenlilleJ' Arcltifliacolllls 1JL Johannes (Ln
den piipst1i('hl'1l flof.
D. d. (l3:W).
Sanctis!imo iu f'hristo patr. ac domino,. ... ., sacro-
sancte Romane ecclesie summo pontifici , i!!trm:mnUfS
tlei gratia Zuerinensis ecclesie episcopus,
('um promptitUflinc oberlicncie et obsequii pe,lum oscu]a
bcatorum. Vestl'C reuerende sanctitati notum e"se cUl'i-
mus, quod nos magistmm .Johanllem, nrchirliaconulU
Tddentinum, prcsentium exhibitorem, in uestra curia
constituimus uerlllJl legitimmu procuratorem all impe-
trm)(lum et contl'adicendnm littems simplices et ]('gendas,
graciam uel iusticiam continentes, iUllicf's eJigendllJJ1 et
recusalldum et in eosdem conuenicndum, necnon ad
appellandl1m, si nccesse fuel'it, (lantes ddem magistro
.Johanni IlroellralOl'i lIosh'o potestatem et slwciale JJ1an-
datum, alium uel alios loco sui cOlIstilul'ndnm seil sub-
stituenullm proell1'atores seil pl'tlcUt'atorem et l'elloeant/ulU
eum ucl eos, ([ualldorllllquc ud quociensculI'llIe sibi
uisum fllerit e,,-pe(1ire, 1"'ollliUentf's, nos ratulll habf're et
firmum, (Iuirquid nomille nostro )lei' dictum (H'OCUl'3tol'em
1I0st\'um uel ab ('0 const.itUI'IUIIlIll ucl substituendum
"uper I"'emissis omnibus fucrit oftlinatUtIl. In cuius I'ei
testimollilllll
igil1um lIostl'UlU duximus appollendum.
Va 111111
\V:lhrsdwinlich. da eids lJallllll ni..ht au"gc.fiiUI ist, narh .Iem
CIIlIl:l'l't, im ,\,'d.h"e zn h0l'f'nh:l/;..n, "edrncl..1 in HndlolT
I'..k. Lief. S.
71. 1:lIellolf meint, die
e \'ollll1;lI'hl "ci ZII
>>>
T
327
gleicher Zeit und zu gleicbem Zwecke mit der oben zum
J. (1315) NI', CIII abgedruckten "ollmacht fiir den 1\1. .fobann
I.ütkenborg ausgesteIlI, In jener Urkunde nennt sich f!!ec;::
mannabernocb "electns et confirmatus", hat dieselbe
\ also jedenfalls \'01' dem Emle Ites J, 1316 und wahrscheinlieb
zur Zeit der t'r
ten
'reiligkeit über die 'Veibung ausgestellt.
Biest' Urkunde dagegen, iu welt'her er sicb scbon "deI
!1;ratia el,iscol'us" nelllltnmlwelcbe also erst nach dem
.J, 1316 ausgestellt sein "ann, hat einen andern Zweck und
mllt Wilhrscheinlich in die Lwcite Periode lies Streites, nach
der Uestilulion des Erzhi_cllOfs, Der Bischof J!tttmann
w;iblt.. in de!' Eile der ddngenllen Gefalu' wobl vorliiufig
"inen dem I,;ipstlicben lIofe nHhcr wohnenden und mit dem
römiscben l
escbäflsgange vertraulen I\lann, und dabeI' hat
lIIan nicht niitbig, mit UUlllofT "archidiilconum Tri b n s e.
ensem" (von Tl'ibsees), slillI: "Tridentinum", zu lesen.
um so weniger, da 1\1. Johilnn ,'on Liilkenborg Propst von
Uiitzow Will', also höber sland, als ein Arrhidiaconus, und
es nicbt einzusl'ben ist, warum hei Itersetben Legation
zweimal ein \'ers('hiedenel' Titel für dieselb.. Person hätte
gewählt werden mUssen.
Nr. CLI.
Der FÜrst Ileim'irll. '1)011. lJleklenlmrg verleiltt dem
Kloster Neukloslm' das Dorf Tepelilz, welches
die BrÜder von ..
'll'iJl!JltCll an das Kloster ver-
kau/Z und vor dem Lelillshcrrn ll1lfgelassen
haben, zu 'L'olle'l' F'l'ei"heil und schenkt dem
Kloster dazu delI. llossdienst von tlemselhen
Gute.
D. tl. Viche]n, 1320. Ju1ii 20.
In nomiJle domini Amen. lIinricus dei gra('ia do-
minus Magnopolellsis et Stargardie ,'niuersis Christi
fifle1ibu!t salutem in omnium saluatOl'.e, QuoJliam Im-
>>>
328
mana labilis est memOI'J,a,
:x maiorum sagacitate pru-
ucutCl' t:1lIi1uauil, vt lIIelllorahile, (Iuotl tempomliter
agitGr, au succcssiue post
,'itatis lIlemOl'iam scriptul'c
tcstimonio transferatur; eapl'Optm' ct IH'esentibus notum
facimus et futuris, (luo(1 constituti in l"'csencia lIostra
fideles nostri Gherardus de Svinghe et Otto de Svinghe
frater eius rccoguoueruut vnauilllitel' cOl'am nobis, se
mediaute cOl1silio et COIlSenSl1 suorum amicorum ct
aliorum, quorum intererat, rite et racionabiliter velldi-
tlis!!.e uomiuo pl'eposito et si.lllctimonialibus Noui Claustt'i
uilJam l'epelitze cum suis rcdditibus, libel'tate, proprie-
tate, censu et fructu, agris cultis et iIlCU1tis, Pl'atis,
pascuis, aridis, paluuibus, sespitibus et Jigllis, aI'eis,
termillis cL distillctionil.ms 'et p]alle emu olllui illre et
omnibus, (Iuihus clicti in ea Imctenlls usi sunt, pro sex-
centis et deeclIl mareis slauic., eis iutegralitcl' unm
mtis
et soJutis, l'
rl)etuis tempol'ibns libel'e possidendam,
f!Ualll qllidcm villmn Heuneke, (
beral'dlls, OUo didi
(Je Svinghe, ad quos spectaLmt I'csignatio, pllll'iblllS
l,rubis presentibus militibus el filll1ulis, ill ecclesia \'i-
gbcle nohis I'esignauerunt, et nos eam clllllulillHlS domino
preposito all lIIallUS sanctilllonialiulll N oui Clall
tt'i iu
omlli libertate ecclesiastica sille seruitio ct abs(llIe ullo in-
lJebito grauamille possiucnuam, ct, aceedcllte consellsu ct
consilio hercdum, cOlIsilim'iol'UlIJ, uasallol'llJlI nostl'ol'um,
buiusmodi ucuditioncm rat am et gl'atarn habeutes, ob
fauorem et dilectionem dicfi monastel'ii rellunciauimus
bcruitio dextral'ii nobis et successoribus Jlostris compe-
tenti in eadem. Huius rei testes sunt: Del'toMus PreelJ,
Gütscalcus Pl'cell de Guemere, Vicko de Stralendorp,
milites, Godeke PreeJl, Hinricus de ßulCJw, lIenuannus
.......
>>>
3
9
l
uchowe, HelJlleke ßoytlenstorp, Himictls ßOllensach,
HerrualllJtls ßutsow, qui huie emptioni intereraut, et
promissum fide me(lia a,1 manus llrepositi et. dicti
mOllasterii et saJlctimonia1ium ac infl'ascril'tis eom-
promissol'ibus, vidcJicet Rauone BCI'chanen, Zobhcken de
Plltzecowe, milit ibus, Gheral'(lo et Oltone cle Svinghell,
Ludolfo \T1'imanstorp, Guntcro Ploten, fanllrlis recepel'Unt.
In te
tilllonium alltem omnium l'rcmissol'UlU et rohur
lle"(letue fil'lJlitatis lIresens scril'tum stiller hiis eonfectulIl
sigillo Jlostl'O fecimus communiri. Datum anno domilli
l\loCCCoXXo, dominica ante beatc Marie l\Iagtlalellc
l}ro,,-ima in ecclesia Vighele, vhi tunc temporis cum
avunculis 1I0stl'iS dominis Nicolao et Hinrico comitibus
Zwel'inensibus lllacitauimus ct rcucl'entlo l'atre
no stro tI 0 m i 11 0 }!!erma1t1to ZweI' i n en si s eec ]es i c
cpiscopo et suis eanonicis in eadcm.
Nach dem Originale im Gl'OssllCl'zogl, Archi\'e ZII Schwerill,
allf I)ergament ill eilll'r kleincn, fes,en 1\linllskel. All einem
I)ergilmentstl'eifen hiillgt des FÜ1'st1'1I bekallntes Siegel alls
ungeUiulertem 'V achs, l
etlruckl ill Liseh JUek!. C'rk. 11, 11.126.
NI'. CLII.
Die FÜ1'slelt von 1Perlt' , lle1'r Joltanll und
..
Junker JoltaJw, vel'lauscltell mit dem Bi
'cltofe
lIeim'ielt {.'01l. I/avelberg dus Pal1'olwl V01.
Cambs gegen die PrüJlositm' Neu-Rübel.
D. d, l\lalchin. 1320. Oct. 22.
In lIomine domini Ameu. Ne ea, (Iue in acliblls
couliucntur humanis, pel' obliuionem retligantur iu ni-
-
>>>
330
hili um, cOlIsuevit il':sa tlist'retol'llm pl'Ouidentia, testibus
Jdo/liis et sigillis autenticis I'erhellnitatis remedio in
melills reJormare. lIinc est (Iuod nos .Johannes dei
gratia (lominus de 'V erle, necnoIl .Johanncs dc cadem
gratia domicel1us terre eiusdem JlOtUIU fore eupimus
preselltibus et futuris, IlulIIl nos l'al'itel' de voluntate
nostl'a bona et vasal10rum nostJ'Orum fidelium maturo
consilio dilllisimus rationc cummunis boni et in pel'l)e-
tuum dedimus reverenrlo in Christo pa tri ac domino
domillo I1inrico lIave]bergensis ecclesie epi:-.c0l'o suisclue
episeol'alis ecclesie ciusdem Ilerl'etllis successoribus ius
ltatrollatus beueHcii ecc'lesiastici ville 1I0stre in Call1ptz,
sicut etiam olim dilectus pater nostcr domillus .rohanlles
dominus de \Vcrlc felicis mcmoric dimiscl'at nihilolllinus
et detlCl'at iu recoIDl'cHsam pl'el'o
ittll'e lIove civitatis
Hobele cum beueficiis ad il'sam prel'osituralll I'Cl'tillell-
tinentibus, ,",ub hae forma, (Iuod (luantocuucl'lC eecle,.,ia-
sticum bellelicium diete nove civitatis nohele lIobis
seu nostl'is iustis hereclibus quocunque moclo \'ac'averit
rationahi1i, ipsam prepositl1l'am emu bcncfido Hobele
prelibato in forma ullius beneficii cUllfefl'e ,lebemus et
nostri successores ahsque omni iml'ellimclllo pel'J)etuis
teml'0ribus in futurum. Ne i
itllr IlIIiusmodi 1I0strum
mtionabile factum et llrecipue presclIs Jlostrum c(uovis
mOllo a 1I0:-.triS successul'iblls, heretlibus auf. consangui-
neis in irritum revoc31'i ,'aleat, presell
sc,'i(1tum inde
confectum voluntarie dedimus sigiJ10rum lIo
,tl"Orum ap-
pcnsionibus fil'llliter eommunitmu. Te s t es SUllt Hor-
c1wr(lus Gustrowellsis ecc1ehie ]Jl'el'0sitw.., lIinricus
dietllb Vos canonicus ihidem, plcbani, Te
",emarus, I1in-
ricus de 1\lorin nostcr marsealcus,
Iricus .:!iMOItt411,
.......
>>>
331
I.udolflls Hezciu, Him'icu,," 1'I0I'tmall ct Hl"lllIingus de
('o)rle, mi 1 i te s, et plul'imi fiell' (liglli, Datum in l\Iakhin
mlno domilli 1320 in die Sevf'I'i cOllfcssorifoi.
(;etll'lld,t in v. Raumer Cod. dil'!. Brand. ('onl. I, 1', 22.
r. CLIlI.
/)en l'OIl dem Vikar rle,f E1'zbisclwls Johml1l
'lJon B1'Cme1l 3 lJeim'i('h 'oon flassollJ 3 gegC1l.
(Ue Bischöfe lIe1'mann .i1/o1t unt l'01't Scluve1'ill
und llein1'irh von /1okholt 1)011 Liibeck aus-
gesp1'orhcnen Ki1'cheJtbann 3
d. d. 'Vi!Omar 1320, Nov. 22,
publidl't dn Pfarrer Nicolaus Pren von
Dassow in dn Kirche zu, Lübeck.
H. d. Lübe('k 13:,W, l'nv, 2.1.
111 Jlomine domini Amen. 1\lIno:1 natinitate cius-
Ilem1\I°. {TC n . vicesimo, iuc1ictione quarta, lII£'nsis
NoucmLris die xxnUa, ill presencia mei lIotm'ii
iJlfl'3scl'il'ti pt teslium sub!oocriptoru1U, c1iscrf'tus
viI', domillus N)rolaus Precn, rcetor I'l'cJesie in
()arthsowe, Raccburgensis diocesis, (Iuoddam
mantlatum nomine bOJlorabilis viri tlomilli Hcuriri
dc Iarthsowe, ,icarii reucreudi patl'is ct domini,
domilli Johannis, llremel1sis ecclesie archicpiscopi,
...il2;illo eiusdl'm vicarii sigiHatum, in et.c1esia J..u-
hi('(J\
i legit, euius tellor per omnia talis erat:
-
>>>
332
\' cnerabilibus et diseretis "IrlS, dominis, prepositis,
ahbatibus ct tlecanis, archidiaconis et omJlibus ae sin-
gulis iurisdictionem ecclesiasticam babeJltihus, ncenon
vniuer::.is ccclesiamlll rectoribus seu vicerect.oJ'ibus per
ciuitatem, diocel"in et prouilltiam llremensem cOlIstitutis,
ad quos presens seriptum pernenerit, IIcnricus, vicarius
I'euel'endi iu Christo patris ac tlomini, domiui JohaJlJlis,
sancte Brcmellsis ecdesie archieI)isco]1i, salutem et
I'esistcre crrori et iJlsistere veritati. CUIll v en e r a b il e s
patres, domini j!!
t'mannUfS quoJldam moltsan,
(Iui pro Zwerinensis, et IJilll'icus quondam de
Bocholte, «(ui I)ro Lubicensis e c cl e s i a rum se ger u 11 t
cpiscopis absque lieentia et auctol'itute dicti
dom i 11 i are h i e 1) i s cop i, I)rout est omuino notorium,
bint contra sanxiOlles canollicas in cpiscopos
temere cOllsecrati, constat claro clarius, quod licet
reeeperint ordiui::. episCOI)alis caracterem, JluIlatcnus
tamen ip
ius ol'dinis et officii sui exccutiollem recipere
sie poterant, et nichilomiJlus cum clericos riuitatmn ct
tliocesium I)redietarulll Jlt'CIlOJl ciuitatis et dioccsis Bre-
m('Jlsis et vlllleellJllluc vellientes religiosos et seculcu'es
or(lillarc, eeclesias ct (-,al)cIlas, altmia et C} miteria eon-
f,ecral'e et. l'ecollciliare ac alias uffieium 113l"toralc excl'-
eere in 3nimaruJIl suamm ct multorum I)eruicicm, dei
timore llO::.tposito, uon formidaut, cumq ue huiusmodi
Cfl'or ct abusus coulluuuis non soIum in ciuitatc et
dioccsi, sed ill tota prouincia Uremensi et viciuis ciui-
tatihus, diocesibus ct l)l'ouiueiis sit. actualiter omnibus
et exCml)lo ct Se(luela pcrniciosus et iufectiuus ct ideo
1)1::1' nOI; medto, iJl (Iuantum Jlobis cx a1to concessum
fuerit, cxtirpandus: mantlamus vobis ct cuHibet vestrum,
......
>>>
333
auetoritate nobis commissa, sub pena excomrnullicacionis.
quam sex tlierum, mOllicione premissa, quorum duos
pro In'irno, duos pro secundo, reliquos pro tertio Veremll-
torio termino ac monitione canonica vobis l)refigimus,
in vos et quemlibct vestrum e:\.IIUlIC prout e
tunc, si
mandati
Jlostris non obetliueritis seu obedire clistuleriti",
ferimus in hUs scriptis, - quatenus vos domini prepositi,
abbates, decalli, ard,irliaconi et alii iurisdictionell1 eede-
siasticam babentes in ecclesiis iuristlictioui vestre sub-
iectis per rectores et vicerectorcs earum demmciari
maJlllctis, et vos rectores et viccrectores ecc1csiarurn
0U111es et siJlguli supr3dieti in ecdc
iis ,'estris, et vb i-
t'umque I'xpedirl' ,'i(lcbitur, (lelluntietis et denulltiari
facictis pretlictos dom i nos J!)erma1t1tUm et llinricum
e pis cop 0 s ct onmcs ac singulos elcricos sccu]ares et
religio!o.os cuiuscumque ol'dinis, ciuitatis, tliocesis ct pro-
uincic Uremcnsis ]1fetli(,tarum ab eisdem cpiscop:s ordi-
Jlatos a iure suspcnsos ct interdictos, quibus eciam
et illsorum cuiIibet e'\:ecutionem sui officii in ordinilms
suis sie susceptis in biis scriptis intcrdil'imus I't quos
ab offi('io corum in biis scriptis sIJspcndimus interdietos
et IoöIJspensos ab officio, )U'('non ecc1esias, altaria, cap-
pellas, cymiteria per eosdem cpiscopos consecratas et
cOllsecrata, reconsi1iatos pt re('oJlsiliata. a iure interdictas
et interdicta, et que et quas et quorum quodlibet et
quarum quarnlihct ctiam in J.iis scriptis interdicimus et
ecclesiastico intertlicto supIJonimus intcr(lictas et iuter-
dicta ct eccJesiastico intl'f(licto sUl'positas et supposita,
quousque super llUiusmodi dispensatioJle im..!a eanonicas
sanxiones potcrit prouideri. Pl'Ohibel11us insuper omnes
et singulos c1cricos et laicos ciuitatis, diocesis et pro-
>>>
334
llillCie preclictarum UremensiJlm, cuius('1U1ulue status,
ordiflis "eI cOlulionis extiterint, suh pena eJ\rommuni-
('ationis, Iluatellus a prerlictis dominis J!!tnnanno ct
I1inrico er i s cop i8 ol'lliuationes, cOJlsecratioues, rt
con-
"i1iatim}P8, rnnfirmatioues, absolutiones aut alirlua S3em-
menta de ('etero non reeipiaJlt, nee ab ipsis, Jlf(' ab
ordiuatis ab eisrlcm diuina audiant, nec alio quncUlHlUc
1110,10 iW'os et ordiuatos ab il'sis in huiusmorli frrorf
et abusu foueant am:ilio, cOJlsilio uel fauore, direr'te
ucl indirerte, pubJice uel occuJte, qUllusquc mel'cantur
disl,ellsaliollis benetitium 0l'tinere: alioquill mandamus
vobis omnilms et singulis sub peJla cxcommullieatiollis
laIe ill eUlulum moduUl, (IUO superius )ler IIOS lata ('st,
quatellus omnes et singulos dericos ct laicos sU!)I'adir'tos
contra prohibitiollem nostram fal'ientes, quos premissa
tl'igiuta dicrum J1loJlicione, quorum deeem dies 1'1'0 I'rimo,
decem pro secuJldo et relirluos })I'o tercio et perclIIJltorio
tel'mino ft monicione (':lJlollica il'sis et il'sorum cuilibet
preflgimus, iJl hiis scril'tis singu]ariter excommul1icamu
,
vos predicti I'relati et ecclesiasticam iuristlit'tionem h3-
hcut('s tleuuutiari maudctis in eeclesiis iurisdictioni "estre
!ubifetis et vos reetorcs ct viccrPt'tores dCllullcietis et
denunt'iari faciatis excommunicatos, I'lIb]ice et
f'neraliter,
et Jlostquam ipsorum nomina all notitiam vestram per-
uenerint, nomillatim et specialiter in ecc1esiis vestris,
quou&que de trallsgrcssiofle rlicte inhibitioJlis nostre
satisfereriut, siuguJis diehus dominici
et ff'stiuis. In
!'oignum autem executiouis et obcdientie vestre man-
damus vobis, IJrepositis, abbatibus, dceanis et archidia-
conis predictis, sub pena I'redicta, in modum quo lata
f'!'ot, quatf'nns :ooiF;illa "estra pre..elltihus 31'pemlatis et
........
>>>
335
Cd" lIobis integras "Tismariam remittatis, absoludoue,
sublaeione ct relaxacio])e a predictis ..ente])tiis nobi
ucl sUllel'ioribus nostris t3l1tummodo reseruatis. Datum
'Yismarie mmo domi])i l\Io. CCco. yicesimo, in die CccjJie
virginis, suh sigiUo vieariatus Urcmcnsis.
Acta sunt hcc a])])o, hulictio])c, mcusc, die et
loco l,redictis, lIresentibus duminis: 'YilU'rto
abbatc mOllasterii in Cismm', ordinis sancti ßp-
nedicti, J.ubicensis diocesis, Ludero l}reposilo
('('desic Zwerillellsis, Saudero Huuonis et Conratlo
de Attel'doruc, cOJlsuliLus LuLicensibus, multisque
ams derieis ct laicis fidetligllis, testillUS ad ]ne-
missa yocatis sp('eialiter et rogatis.
Et q!;O Uudo]fus de 'Vismaria, quondam dictus
Efl,h, dcricus UaceburgclIsis tlioccsis, }mhlkus
imperiali au(.toritate Jlotal'ius, suprascriptum
mall datum trauscri!lsi fideliter et excmplaui et
in hallc publieam formam redegi meoque sig-
naui signo bolito et consueto rogatus.
( Sign. )
not.
Nacll dem im hamburgischen Stadt-Archh'e aufbewahrten Original-
Notarial-Instrumcnt, auf dessen Rückseite steht:
Instrumenlulll sentencie sU(ler denuntiatione e pis c 0-
porulll LuLicensis et Zuerinensis (lost il)SO-
rum personalem citationem ud curium et irri-
talione ordinum :111 ipsis collatorum et cons('crationi...
etcet. et de subtractione obedientie.
Es muss nach dieser Urkunde und andern Nachrichlen
sein bezweifelt werden. dass der ß i s I' hof Ufermann
.moUtan ein 110 unruhiger, "riegssücbliger 1\lann gewesen
sei, als "viI' er von ,.ie/en Geschichtschrf'iLern oft tlurch
unbpgründete Folgerungen geschil,lert ist. Es haben bisher
zu wenig Urkunden iibel' diesen Mann \'orgelegen. Unsere
frühern Historiker scbeinen nur ibren Vorgängern aus dem
16. und 17. Jahrhundert nadlf'rz1ihlt lind die!'e aus Hernh.
---
-
>>>
336
1I1'IIericl Inde'!: ;mnalium I'pisl'ollatuR SlIel'inensis (IIn!:e-
d...,ckt)
eschöl,fl ZII haben; hier heisst es niimlit-h:
..U!ermaltnUB 11, l'J,i"copulI Snerinensis acclIsalur
"gra\'issime 11 Ludero prl'posilO tololjlJe ral,ilulo aplld
"arehiepiscopum Bremellsem oh aes ali('nulII et ('aslra
"I'arlim 0l'pignorala, I'arlim alil-nala, a Uichardo 111'11(1
"sellf'm Ilontifidam, e'l.comlllunicllttll' a Joanne arehi-
"I'pisrllpo Bt'elllellBi, ah eodem absoluitllr inlercessione
"lIenrid lIuds I\legapolensis ibidelll,"
oder nach der ßlf-hr p0l'ulairen J)arslellllng in seinem kurzen
Verzeichniss der Bisrhöfe von Schwerin:
"Er - ,'erpfiindet die hellser und Empler, marht über
"lIie "CI,tH)() i\l.lrek !übscb 8eblllt, Ilarumh ihn lias ('al'ittf'1
"für den t:rzbisehoff Zll ßrem he.r,i
vet'I.lagl, dass er
"lIas Slifl in solche bescitwerung ,;ebraclu, das unmög-
"Ikh sey, in vorigen Zuslandl ZII bringen, wo (
ott
"sich nicht darüber erbarme, lIul[e und rettung time,
"wirdl det'wtgen vom gcmeltf-n Er'zbisdwff in ßahn
,,
e,han, dal"aus er doch tndlkh wiedcrlllllb enlledi
ct
,.wirt durch fleissige Vorbitt lIeiOl'ich Lew lIertzogell
"ZII l\leel."'lIbllrgk,"
111 dieser Darsll'lIung sind die lIauptmllmenle im Lf'lwn
lIes Bischof, lIermann kurz zlIsamml'ngf'fasst und als :IIlS
Einet' Schuld enlspringellll ,'ermengt; diese Darstellung
darf dabeI' fortan nicht weilet' Quelle sein, als dass man lias
nach Url.lIllIlen (;Iallhwiirdi
e bl'hut";II1I allscbeidel.
Das beltlenmii,hige Allfh'elen des Hischofs Utermann hat
vielmehr einen natürlicben Grund in dl'lII niederdrückenllen
Char:JI.ler zweier gewaltiger I\I:inner, \'on lIenen der eine
lIein I
rLbisdJOr, Erzbischof Johann von Bremen,
der andpre sein J"md,'sherr, I"ürlll lIeinrif'h der Löwe
von 1\1 e k I I' n bill' g, denei1 er aber völlig gewadlsen w..r,
RI!I jener ihm seine biscbölliche "'ürde. dieser ihm seine
Kirche scbmiilern wollte.
Der Erzbischof JohallO Grand \'on n"cmf'n (131 () - 1327)
war ein bedtlIlender, aller IOIrcilfel'ligf'r, hahsikhliger \lnd
harlniickiget' J\1ann. "Papa igilllr, (Jllia l"'ovisio de IIrrhi-
"el'isf'0l'atn Brf'mensi IId ipslIlII flIerat de,'olllta, I'rovidit
"ecclpsiae, millens Johallllem Darl1m, dictllm Fllfsal, '1l1on-
"dam archicpiscopulll Lllndenselll, homillelß lileratlllll, st-nem,
.,sed omnino discordeIß , tamen 1'11111 nllllo concorllclll, IllIi
"ecclesiam Bremensem et tot am I,rovincialll dll1l:it in
"t r i hili a li 0 ne s dh.ersa
et devastationes irrcclll'erahiles
.......
>>>
337
"et perlcula nimia multa" (Dist. 8rcbil'p. Brem. In
I
appenberg's Geschichtsquellen des Erzsliflll und der Stadt
Bremen, 18.U, S. 24).
"Si quis ßrchipreaulis Johannis ßremensis
"Srire vlllt originem, qui tlllondam IJnndensill
"Fnit archillon,ifex, et post hec Rigensis,
"Prlllsqlle prepositlls erat Roschiltlcnsis:
,.Erat ])acu& nobilis, sangnine regalls
"E\: matre, sed genitor mHes curialis,
"Clericus egregius, inventus vh: talis
"Artium et inriom (lr
fessor eqllalis."
(Rhvthmische Lebensbescbreibullg des Erzbischofs, daselhst
s, 2:).)
"Uie erczebisclI(I Johannes was ('0 allo groot gheleret
"pape, dat de paves Johannes die X;\te, do hie vor eme
,.predeket bedde, 8prack: ""nnse broder van IJremen is
""en wnnder wol .(lrekende man.'''' Ock was hie so
"hard, dat he alle dinge wolde rpchtverdighen, dat eme
"beyde (lapen \'nde leygen (l"at wllrden. ])es rept hie to
"Bremen in torneghen mnde yn vnde sprack: ""I)erseqllar
""inimicos meos et non connerlar, donec deliclant..... Vnde
"reet to hone to Avyon nnde leet laden hertol;hen JohannI'
"van I
unehorch, Ilomheren to Bremen, den dut callittel
"nnde dat s,ichte to vormunde koren hadden." (ßremische
Chronik, das. 81 - 82.) .
,.Papa Honifacins oetavu!! miratur
"lIominis consfanliam atfl"e sie effafur:
""Nunqualll \'idi similem, preee non mut.lfllr,
""lIostibus terribilem, minis non fugatnr.""
(lIisf. archep. Brem. das. S. 26.)
"Subiecfam pro \' i ne il!m I' lu ri m um tu rbß \'It,
"Nam ipsornm electos sempl'r repro!Ja\'if,
"QIlOS et pro pecuniis excommunicavit,
"Visitans II"as petiit: Iluae et IIPllellavit.
"Cum turbasset nobiles, clerum et prelntos,
"Consllles, canonicos, viros literatos,
"Conquesti sunt insimnl omnes se ve"atos,
"Se demonstrant proliOtts acriter ingratos." (las.S.33.)
Iie Sclmltl der VerHisterulIg des Bischofs jbet'mann
Ilpgt dllher wohl mehr allf der Seite des Err.bischofs, als
anf der Seite des Bischofs, Schon im J. 1310 forderte der
ErzlJischof ein Zehntel aller geistlichen Einl.ünfle seiner
Provinz wegen drin,.;ender Notll der Kircbe; da er alles
"OD l\-1altzahnlche Urk. SammJ. I. 2:2
>>>
338
MI baUe, so verlangte er, nach dcr JJrknnde vom 23.
Uirz
131:J, von dem Bischofe J1termann lUOU l\Iark reinen
Silbers, ehc cr die 'Veihe debsclben ,'ollzöge; und "wegen
"der zugemnlheten t:nl..oslcn und Abkaufnng der Visitationen
"appellil'teu die tl'ansalbingischcn Bisthümer", nachdem sie
sich Achon ,"or der Zeit des ni s c hof 8 1!!ermann Hm
2. 1\Iiirz 1314 (ver
1. ohen) gegeu die übermässigen Visi
tations-Sdlatzungen des Erzbischofs Johann ,'erbündet hHUen,
(Um Osttrn 1313 Ilaue d.'r stadellsche Cauonicns 'l'hethard
im Auftrag.. des I
l'zbischofs visi.irt und z. U. am 11. J\läl'z
von dem Stifte Bii,zow 12 l\lk. lind am 13, Mürz vom Kloster
Nellkloster 6 lUk, Visitations. Gelder genommen.)
Dies lind \'ielldcht die Erfüllnug nodl Buderer Ansinnen
weigerte der ß i s eil 0 f J1termann st1lßllhaft. Am 21. .'ebr.
1314 verbündelen sich (vgl. oben) dic Uischöfe Burchard
von Lübecl.. (t 1317) und lUarquard von Ratzehul'g (t 1335)
lind die Capilel und die Pröpste von ßrem..n, Ltibeck,
Sc h wer in, Ratzebnrg uud lIamburg gegeu die allgemeineu
Bedrückungen des l:rzbischoflO, welchem Bündnisse der Bi.
..chof Gottfl'ied "00 Schwerin nicht, wohl aber der Pro ps t
lIterman" mit seiuem Cal,ilel beitrat. Bald, illl Anfange
des J. 131li, ward der Lremer Scho)aslinls Johaon, Solm
des Herzogs OUo ,'on Liineburg, "0111 C1Ipitel zum Admi-
nistrator des Erzs,ifts delllltirt und I..urze Zeit darallf der
Erzbischof förmlich \'0111 Pd)lste ahgesetzt. Am Ende des
J. 1316 muss der Bischof f.l?ermann \'on dem Admini-
strator JOl11l1l0 geweiht sein, da er sf'it dieser Zeit als
wirklicl,er Bischof Titel nlll) Siegel fiihrt. Der El'zbisl'hof
Johano aber ging demn;ichst persönlich an den piipstlichen
Hof und erwirkte hier seine Uestitution. Sogleich nahm
er die al,en S'reitigk..i',," wiedt!l' auf: er th.lt 11ie ohne seine
Genehmignng consecrirlell fraIHHllbingischell Uischoife: Jlfer:
man" moU}an "011 Schwerill und lleinrich Bokholt von
Lübeck, welclw 3m )9, Febr, I:J:lU das Hiindniss VOIll
21. Febr. 1314 gegen den Erzbischof mit dem Atlministratm'
Johann von Bremen erneuert haUen, als nicht gesetzliche
Bischöfe nach vorstehender Ur"unde am 22. Nov. 1320 in
den Kirchenhann lind lud Leide zllr \TerilOtwortung nacb
Avignon. JI..inrich von LiilJer:k machI«: die Heise, J1pf
mann
von Sc h wer i fI wcigerte sil-h jedoch und cntschuldigle
sein AussenlJleiben. 1\lan "gI. die hier mit/{etheilten Ur-
kunden und Detmar liih. Chronik: "In demsuluen iare (1321)
"do hadde I,iscop Johan '-an Bremen in df'n hove worweu,
>>>
339
"dat de I'a\'es let laden tle !Jiscllpe linde dl' I,relaten "an
.,sillel' I"'ndncien, Do tocb des acbteden da;;es na twelften
.,bisCOI' llinric \'an Lubd,e to ho\'e linde blef darna ver-
"dehaU i.lr" (I, S, 213), Scbon am 7. Jllni! 1312 batten
sich 1.11 Gade!Jusch tlil' ßisl,böfe "on Lübeck, Schwcrin nnd
((alztbllrg gegf'n tlen Erzbischof Johann \'erbündet, ihr
Prh"ilegium, nid.t iihel' die Eibe zllm Prm'inzial-Concilinm
kommen zu branchen, auf gcmeinsame I\:oslen zu '-C'I'lbei-
lligen, welches Biillllniss am 4. Jlllii 13:15 zu n:lInburg
ernellert wal'lI. - Znm \'ikar des Erzbiscbols balle der
Papst einen ganz unl,assentlen, schlecbten und gewalllbätigen
(insiplentem, nil IJrolicienlem) Priester der ratzeburger Dio-
cese, den lIeinricb von Hassow, ernannt, den die Apellntion
gegen die Restitu,ion des EI'zbiscbofs "in den scblimmsten
1';I1'ben schildert"; nnd dieser, ein lUeklenbnrger, der in
"'islnar den Kirrhenloann verl.iindigte, war dem ßiscbofe
lIermann nabe lind mit dessen Verbiiltniasf'n ver,rilut ;;enll;;,
11m jeden Anlass zur Uefriedigung seinei' ),eitlenscbaften zn
benulzen; dei' Bischof musste :llso auf seiner nllt sein,
wenn er nicbt, wie Heiuricb von Lü!Jeck, sein UistLum
preisgeben wollle.
Dei' B isch 0 f fbermann konnle lind durfte seinen
Sprengel jetzt um 100 weniger \'erlassen, als C'r im Anfallg!'
des J, 1321 scllOn wusste, dass der ... ü r stil ein r ich von
1\1 e k I e n!J 11 r g siimm,liche Einl.ünfte der Geistlichkeit eines
.Jabres in der Lantlesnotb an sich zn reissen beabsichtige,
eine 1\laassregel, welche viel Noth über 1\leklenbllrg brachte;
man V!!;1. l\Ieklenb. Prk. 11, I', 130, Bei dies!'r Gelegenheit
stiess der Bis c hof Jbnmann aber auf seinen zweiten
(
egner, den J.öwen von I\leklenburg, einen der griissten
Krie
shelden des Nonlens und einen belleulel1den 1\lanl1,
der vielleicht doch gl'iisser war, als er selbst. Die jibrigen
I)rälaten des Lallllell I.ärul,ften mit den geistlichen 'Yaffen;
1!!et:mann. dcr wohl einsah, dass das genommene Gut un-
wieder!Jringlich verloren sei, suchte es mit dem Sdnverte
zu schü,zen.
1\1:111 sieht also klar, dass in dem '.ehen J!tet:mannfJ
.:!1Roltt an nicht von thörichlen Geldvergeudungen, \'tr-
kehrten kleinlicben 1\la:lssregeln oder sittlich!'r t:rniedriguug
llie Rede sein I.ann, 80ndern nur von "\Vahrung dei' bischöf-
lichen und kirchlichen Rechte gegen Habsucht und Gewalt,
zweien mächtigen und !!;rossen Gegnern gegeniiber. Uebri-
gens war die Verschuldung les Histhnßls Scbwerin schon
':! .
>>>
340
unter dem ßiscllOfe GoUfried I. von Biilow zum Aeussersten
getrieben und f!pet:mann .moUtan, als Thesaurariu8
des Stifts, selbst untel' denen erwählt, welche der Noth
steuern sollten.
Dass er bel seiner ßedrängniss in einer Zeit, wo sUmmt.
liche geistliche Stiftungeu des Landes Rückschritte machten
lind er allein, sich nicht mit nutzlosen "'orten begnügend,
dem Debet zu wehren sllchte, bel seIIon früher geschmä-
lerten
litreln in Geldnoth gerllthen mnsste, versteht sich
von selbst. Zu dem Schlosse Biilzow, weldJes schon von
dem Bischofe Goufried von Hülow verllmndet war, musste
er noch das Schloss 'Varin ,'erpfiinden; er 1..Iagt aber im
Jan, 1321 über die riinke\'ollen Umtriebe (dolosas machi-
nationes), welche ihm die 'Viedereinlösung der bischöflichen
Schlösser unmöglich machten. nass ihn das feindlich ge-
sinnte Ca rite I wegen sclilecbter 'Virlhschaft verklagt hatte,
Ist immer zu glauben, um so -mehr, da der Dom-Prol,st
LUder sein 'Viders:!rher war (,,
1. unten Urk. v. 26. Oct,
1321). In den J. 1325 unll 1328 (vgl. Urkunden) schossen
des Bise/lOfs Brüder Gelder zU!' 'Viedereinlössung der
Schlösser Iler.
Uebrigens ist es inleress:!nt, 7.U verfolgen, welchen Weg
die Geschichtschreiber in der Schildernng des Bischofs Ke-
Dommen haben, Beim
Iangel an gedrnckten Qnellen Ist
lIederich n au 11111uelle geworden; dieser sagt lIber nur:
"f!petmannus - Zlt "inf'm K,.ie!!e,f1Ilann, alss zu einem
..Bi.fe/IOn' viel liirlttifl""'"
Ihm folgt Latomus mit folgender Ausschmückung:
"Dieser newe ß i s c hoff Jbermannus haUe grössere
"lust zu reiten ,'nd zu slreiten, weder im Capitel zu
"bleiben VOll zu echreiben, darlllnb er dann zum krieg,-
"mann titeltl;!!e,., denn 1J;,,'('/wff gewesen,"
Die Quelle für beide ist wohl Kirchberg; dieser sagt:
Synd her bischof gekol'in ward,
so lebeIe her yn kryges v;lrd
vnd liez d;n; bischdum jemerlich
In herter nod J;ebrechlich.
Im Uesondern sagt von Lülzow (Meckl. Gesch. 11,
S. 135), d:!ss dcr Bi s c hof f!termann
"In vielfachem Streit mit der Stadt Rostock lag
"und durch sein Benehmen dabei sicb deo Unwilleo
"des Papstes selbst zugezogen,"
und citirt dazu ei oe pällstliche nulle aus Schröter Spec.
>>>
341
dipl, Rostocb. Nr. xx. Aber abgesehen davon, dan die
In Frage stehende Angelegenheir, die Stauung des \Varnow-
\Vassers, eine reine ßesitzstreiligkeit war, - redet die
Hulle gar nicht vom Bischofe Hermann. Schröter bat
nämlich das Dalum dei" Bulle, welche des Hischofs Namen
nicht einmal nennt, falsch angegeben, indem er: ,,111 nün.
FebrIlarii, pon,ifiratlls (pallae Johannis XXII) anno nono,"
In: ,,11. 1,'eb1', 1322" auflöst. Ua der Papst aber am 7. Aug.
1316 gewählt ulld am 5. Sept, 1316 gekr(int ward, so fiillt
der 1\lonat Februar seines nennten Regierungsjahrs in das
Jahr 1325, und die Bulle ist am 3. Febr. 1325 ausgestellt,
nachdem Hischof f!!nmann ,fttoUtan schon am 7. Jum
1322 gestorben war,
NI'. CLIV.
Der Bischof llermann 1JOn Schn'erin bezeugt, dass
der Ritter Alexander ?'on Schwerin vor ihm
bekannt habe, eine Urkunde Übel' den Ver-
kauf eille'l' halb(,ll Hilfe iu JFcndisc/t-Tr'echo1V
an das Collegiatstift lJiUZ01V, 1l'elclte er ir,.
Er'maJlgebmg eiues Siegels nicht habe besiegeb,
können, Imltnt zu n'0[[('1I.
D. d. nützow. 1321. Jan. 13.
Nos Jfterm,a1t1tUfJ dei gracia ZwerineJlsi
e IJ i sc 0 p u s recognofo;cimus puLli('e per hec scripta, quod
dilectus nobis Alexander dietus de Zwerin miles, vasal-
lus noster, cOJlfo;titutus in nostra l'resencia recepit in se
sponte et lihere a,l instantem instanciam Nicolai da
Trechowe, castel1alli iJl Butzowe, quod omnes condi-
ciones iJl littera llostt'a, que per eum sigi11anda fuerat,
(:ontentas
cuius littere inicium cst: "fstutl omnihus. qui
>>>
342
"presl'ncia viderint upI alldiuCl'illt:" I't filii!; (.!;t ist!':
"Datum et actum ßutzowe anno domilJi m D ( TCD "icp-
"simo nonas Decelllbris" , lIlie qllidem Iittera
cant at (le vendicioue dimi,lii man!ii, Iluern idem A. Y('n-
dicHt. dec
no et caJlitulo ßutzowensi Ilro certa l'eeunie
summ:!, ct quem dimidium mammm quidam dietus ". PI'_
tenlJeter nun!' colit ct Jlossidct in sIauie:11i Tl'echow(',
vu1t scruare, cllm
igillo careat, et l'enas in il'!ooa C(lJI-
tentas po,ubire et ccleral'c equanimiter, si e1l, Ilue ill
tlicta continentur Jittera, dissilUu]auerit !iille neg]exerit
adimp]el'e. 111 euius rei testimonium !iigiIJllm Jlostrum
lIresentibus est ap)lellsum. Datum llutzowe 1111110 domini
miHesimo C( 'Co viet'simo )lrilUo, idus .Jalluarii, in 101'0
Jwbitacionis Rotgeri vicnrii ill dicta f'cdcsia UntzowcIIsi.
Aus dem J)i(,lomatal'ium des Collf'giat-Stiftes Hützow. auf Pt'r-
gament, aWI dem J:i. Jahrhundert.
Nr. CL V.
Der Bise/LOf llermnnn enlsduddigf sich beim
Papste Johall1t XXII. 'JiJe!/en seines Nicht-
erscheinens um päpstlichen Ilofe, mo/tin er ZII'1'
P'erantn'01'lllll.fJ über die Yerwllltll'Jl!/ seines
Stifts geladen war, und seJldet den ltambu.rgc'1'
Domhm''J'n iJ'I. And'1'cas Stephani mit Vollmacltl
fÜ'1' sich an den päpstllt:hen Hof.
n. d. llützow. 1321. (.Jall.)
Sallctissimo in ('llI'isto patri ac domilJo !iUO, IlomilJo
.Johauni, sac,TO'iauete Uomallc ac uniut'l'salis ('\'I.le,.,il'
>>>
l
343
summo pontifici,
ttnllmnUS miseratione diuinu
Zwerinensis ecclesie qtiscopus cum hl1miUima
reuerencia c1euota pedum oseula heatorum. Noseere
llignetur Sanctitas Ue1"tI'3, (luod CUIU nuper ad il1stanciam
reuercmli patris domini .Johannis archiepiseop Hremen
sis per sanctilatem uestram prcdictam ad Romanam
curiam personaliter euocatus ad ucniemlum et compa-
rendum iuxta mamlati uestri tellorelll me et mea pro
I10sse disposuisscm, ul'llerahilis pater dominus IIil1ricus
episcopus LlIhieensis, (Iui 113ulo ante iter ad llictam
curiam uenielldi propter euocaeionem eandcm arripuerat,
statim post itiueris sui arrelldollcm omnibus houis et
rebus sllis mohilibus et immobilibus totaliter extitit spo-
liatus, mUlli('iouibus (.tiarn f't forlaliciis suis quibusdam
IJCr iniuriat01'cS eosdcm uiolenter occupatis, et illcirco,
quia tide dignorum relacione ct uer
informacione ad
110ticiam mcam deuenit, ((uod si diocesin mearn uel pa-
triam exirem, I"imili", spo]iaeio ar iniurie irrogacio michi
et ecc1esie mee iu bOllis, rebus et castris nostris eueni-
reut, cogor compm'iciouelll Illcam hac uice retaruare.
Itcm (Inetlam cast ra ecdcsie rnee, uidelicet Eutzowe et
'Varin, per dolosas madlillationes ljuorul1dam iniuria-
torum meorUlll contra uo]uutatem rneam detinentur iJliquc,
pro quorum castrorum re
uperacione ad presens laboro,
speraus auxiliante domiJlo ea ad possessiollcm ccelesie
mee reuocarc, Vidtur eciam in patria ista et uerisimiliter
timeo, credulis lllurimorum relaeionibus informatus, quod
nohilis uir Ilinrieus l\lagnopolcusis et Stargardie dominus,
in cuius teml)orali l10millio maior pars proueJltuum et
reddituum meorum et ecclesie mee est locata, intenllat
et deliberauerit, pro anno preseJlti omnes fruetus, red-
>>>
lIf
344
ditus et prouentus el'iscoporum, eccle
iarum, monastc-
riorum et aliorum piorum locorum in tcmporali suo
dominio situatos totaliter rapere et suis usibus af'pIicare.
Est Jliehilominus patria ista propter obitum magnilici
uiri marchionis Bralldellburgensis adeo plcna turbacio-
nibus, discordiis ct guerris, quod si ad presells me abesse
COJltiugeref, ecclesia et diocesis mec dcsfruetionem irre-
cuperaLilcm euadere non ualereut. Cum igit.ur ex causis
et iml'edimelltis prerlictis et. aliis lJuam 1)lurimis, que
specialiter e
pressate tedium Icgendi inferrent, non 3U.
deam 3d presens me ab ecclesia mea absentarc; sup-
plicatllr Sallctitati uestre predicte, ut de cOlIsueta sedis
apostolice bcnigllitate me a personaJi cuml'ariciolle hae
uice excusatum babcre dignetur, cum omlli studio et
labore iutendam, qualiter sedatis turbaciouibus et pas-
sionibus predicfis ualeam Sancfitatis uestre malldatis
deuote et luuniliter obcdi.'e, cOJlstituens, lhciens et
creans magistrum Alldream dictum Stcphani, canonicum
Hamb'lI"gensem, llremellsis diocesis, meum uerum et
]egitimum procuratorem et lluncium s)lecialem ad alle-
gandum et proponendum excusacioncs et cansas absencie
mee prcrlictas et quascUJHlue alias, siue in iure siue in
facto consistallt, coram 8anctitate uestra t't COram quo-
cUllque alio iudice uel auditore super eo per Sancti-
tatem uesfram deputato uel eciam deput3l1do, Ileenoll
ad impetrandum et contradicendUIl1 litte.'as tam siml,Jices,
(Iuam legellIlas, graciam uel iusticiam continentes, et
iudices ct loea conueniendum ct eciam recusalldull1 ct
iuramentum super ueritate et creduJitate exeusacionum
et eausarurn absencie lllee predictarurn et quodcunque
alterius Keneris S3cramentulll in animam meam prt:st,an-
>>>
-f
345
dum, ali um uel alios procuratores substituendum et eog
reuocmulum et procuracionis officium in se resumendum,
qUaIulo et quoclens sibi uide
itur e
pedire, promittens
me gratum et ratum perpetuo habiturum , quicquid lIer
dictum procuratorem meum, substitutum aut suhsti-
tutos, ab eo actum, gestum uel procuratum fuerit
in premissis et premissorum quolibet, sub ulliuersa
bonorulll meorum et ccclesie mee obligacione et ypo-
theca. In quormn omnium et singulorum testimonium
presclIs scriptum fieri maJldaui et feci sigiUi mei
appensione muniri. Actum et datum ßutzowe anno
domini -
Nach dem, wahrscheinlich vom Bill C h 0 fe 1I!ennann moU,an
selbst entworfenen COncel)t im Archive zu Kopenhagen
gedruckt in Rudloß' Urk, I"ief. Nr. CVIII. niese Urkunde
ist im Anfange des Jahres 1321 lIusgestellt; denn der zu-
gleich an den päpstlichen lIof citirte Bischof lIeinrich von
Lübeck rei.te dahin am 13. Jan. 1321 (des achteden dages
na twelflen) (vgl. Detma"'s IUb. Chron, I., S. 213) ab; und
der Kirchenbann gegen beide Biscllöfe war am 22. Nov.
1320 ausgespl'Ochen, Dass der Bischof den hamburger Dom-
herl'ß Andreas Stepbani zu Reinem Bevollmächtigten wählte,
hatte gewiss darin seinen Grnnd, das 11 das bamlJlJrger Ca-
l,itel stets am strengsten den Erzbischof beobachtele und
der Bischof früher selbst J\lilglied des hamburger Cal,itela
gewesen war.
>>>
346
Nr. CLVJ.
Der Bischof llermaruz VOll Sclt'lverin besttllt den
hamburoe1' Domher1")l Alldreas Stephanl zu
seinem lJevollmiichtiotelj und Botscltatter mn
piipstliclten [lote.
D. d, Warin. (1321. Jan.)
Sanctissimo in (']lristo I)atri domino Johanni, sa.cro-
Ianrte Uomalle ac uuiuersalis ecc1esie summo pontifici,
J!!ermannus dt'i g,racia el'iscopus Zwerinensis
cum humillima suhiectione tleuota peilum oscu)a beatorum.
Noueritis, quod ego conscituo, facio et onlino in curia
Sanctitatis Vestre magistrum Andream dictum Stephani
tle Lubf'ke, canouicum ecclesie lIamhul'gell:o.is, lll'emensis
diocesis, ab:o.elltem tanquam III'esentem, memn vel'um et
legitimum procuratorem et JlUlleium spe('ialcm ad impe-
trandum in eadem uestra {'uria tarn Jittf'I'as !o;implices,
(Iuam legendas, graciaID seu iusticiam contineutes, COII-
tradicelJ(]um in iudicem seu iudices et )o
'a ('onuenien-
dum ac recu
andum eosilem iUlli('es, appeJlaJlthllll, si
Jlecesse fuerit, et appe]]aeioncs I'l'Oscquendum, alium
seu alios procuratorcm seil procuratores substituendum
ae sie substitutIIm uel substitutos reuoc3ndum et onme
premissum in se resumendum, quociens i'Oihi e,;:pf'flire
uitlebitur, ac aHa onmia et
ingula faciemlum, que in
premii'O!o;is I't qllolibet premissorum quomodolibet fuerint
oportuna, promittens me gratum et mtmn firmitcl' habi-
turum, qllicquid per dictum me um procuratorem aut
substitutuIU uel I'ubstituendum ab ipso factum sen pro-
>>>
347
curatum fuerit in premissis ct quo1ibet premiSSOI'lIlIl.
Datum in castro ". arin sub sigillo nostro, anno - -
Nach dem Concepte im königl. d1inischen Archive zu KOllen-
hagen gedruckt in Uudlolf Urk. Lief. zu Nr. C\'III. Not. f,
S,323.
r. eLVII.
Der Bischof IIernzalln von SCkiVC1'ill, confirmi'J,t
eine J7ikarei, rvelclw der biltzO'lvisdw Ralh-
mann lleill'l'irlt Pupe und seill ScltlVagm', tier
P'l'iester llsing, mit einem IIop{engm'len um[
17, lJlorgen Ackel' bei BÜtZ01V an einem Altare
in der Colltgialkircltc zu IJÜtZO"Fl' gestiftet hat.
D. d. Bützow. 1321. Mai 15,
Unil1el'sis [II'CSellcia visuris seu auditul'is J!!tt..,:
mal1l1UfS dei gracia episcopus Zwerinensis 8a-
Jutem et. belledictionem a domino. eupientes super
I'dms, que ('OI"all1 Iluhis 3guntur, onmem ca]nml'"ic ma-
culam preuellire, Jlotum esse uoll1mus vniuersis, (Juod
con
titutus in l)l'eseJlcia Jlostra lIinrieus dictus l)apc,
ciuis et consul in ßutzowe, nohis humiliter sUl'l'licauit,
Iluatenus ad (luo(1I]all1 altare, ()uod in ßutzowensi ecclesia
all bonorelll t1ei, quantum in co fuit, cum adiutorio
discreti uiri Ylsingbi presbiteri, sua6eri sui, (Iui de
here(1itate 1ua paterna ducentas mal'cas slauicalium de-
nariomm ad fundaciollem buius altaris }l1'O sne, parentl1m
suorum, videlicet IIsinghi patris, Uhedis n);)tl'is et fl'ah'i
sui IlOJ'cbat'rli animarum remedio 31'P06Ui', vnum ortUlll
>>>
348
IlUDluli
situm jll terminis agrorum quondam ville CeTnyn
iuxta stagnum maius nostrum, (IUod vulgus Eorgse, et
fossam eidem orto adiacentem, que distinguit ortum
cundem a pratis nostris circa ipsam fossam iacentibus,
et XVIl iugera, quorum XV sita sunt e:\.tra portam
eiusdem ciuitatis dictam ,V olkemlOl' contra 10cllm, in
quo ciues nostri ßutzowenses ma]efactores SilOS soleJlt
pro suis maleficiis iugulare, ct. duo extra porfam i)Jsius
ciuitatis llutzowensis, (Iue dicitur ßtlnenMI', inter viam,
qua itur versus R/lne, et !tagnum quoddam dictum
Langhesc, dotis perpetue Ilomine applicare seu 31'(10-
lIere [mterna diligcncia curaremus, ma"ime cutn consu]es
Eutzowcnses eidem 11. libertatis prollrietatem pre1iba-
torum ob lnobitatis SIIC merita ad boc dedel'int, quod
de ipsis posset il1 ßutzowensi ecclesia "\-lIam vicariam
pel'[letuam instaurare. Deuotis igitllr dieti 11, llrecibus
illclinati, l'ropter diuinum eu]tum, (Iuem desideramus
augeri, ortum, fossam et iugel'a sll)Jradil
tos, {,hristi
uomille inuocato, diuinis mancipalltes obsequiis, cidcm
a1tal'i dotis llerpetue nominc applicamus, (luic(IUid per
11. et Jobanl1em I1singhum prcsbiterulll )JI'elihatns circa
fumlacionem siuc erectionem tJicti altaris factum est, ct
si (Iue in futurum per l'redictos alios quo!culHlue ipbi
altari iustis llIodis addita fum'in!, auctoritate ordinaria
cOllfirmantes, cuius quidam vicarie sie fUlldate ius)Jatro-
natus idem 11, Pape quoad uixCI'it et post emu filii ct
filie Gb. de Wik, quos sihi genemuit uel gel
uerit U:\.OI'
hua l\largareta, filia H. Pape predicti, retinebunt tantum-
modo vite sue temporibus, hoc saue prouiso, (Iuod
semper seJlior de istius Gh. filiis et filiabus ius pre-
6elltöndi ad dictani vical'iam. dum vacauerit, vnam per-
.......
>>>
349
...onam ydoneam et in sacerdocio constitutam habeat,
()uibus omnibus extinl'tis iuspatronatus sepefate viearie
.ul JlOS et ad successores Jlostros Zwerinellses episcopos
perl'etuis tcmporibus remanebit. Insuper I'redictus H.
ordinauit et statuit, I]uod I1singhus et sui successores t1e
omnibus istis huic viearie appositis dabunt et exsoJuent
perpetuo singulis annis XXXYI solid os slauicales per
distributorem memoriarum, quem at1 hoc (lfficium deeallus
et capitu]ulll Butzowellse deputauerint, diuitlendos, qui
sic dini(lentur: XII solidi cedent ad memoriam patris
t'ui WiIlckini dicti Grotekoc et matris sue l\Iargarete et
vitrici ip'iius 11. Pape, qui vocabatur I1inricus de \\7ar_
nowe, ct hec memoria singulis annis cil'ca festum puri-
ficaciollis bcate Marie in choro Butzowensi more so1ito
perpetl10 pl'ragctur, de residuis vero xxnIJ solidis fient
diuisim due memol'ie pro animabus ipsius 11, Pape et
vxoris sue Elizabeth in choro Butzowensi more so1ito
in dicbu!, quibus post eorum obitum il'sorum memorie
occurrerillt peragende, hac tarnen condicione acJiecta,
f)uod l'rius non sit astrictus sepefatus I1singhus et sui
succeSSOI'f'S ad buiusmmli tres memorias e:\soluf'lIdas,
ni si I"'ins tres anni trallsacti fuerint a data presPllcium
numel'andi, f)uibus transactis statim incipiet eas c,soI-
uere et COlltinuare solucioJlem earum, ita qno,1 primam
secuudum modum suprapositum, secundam inter fe!iötum
Pasr11C ct Penthecostes et terciam circa festurn beati
l\lichae1is at1 chorum prescntahunt, non obstante si
Hill\'icmu et v:\orem suam predictos viuos contingat in
seculo rf'manere, eis \'el'o defunctis hec vJtime (lue me-
morie transferelltur a locis supradictis in diem obitus
prenominati II. et vxoris sue E1izabeth et fient memorie
>>>
350
eorum in ipso in l'erl'etuum singuJis annis, (Iuilms sub-
stiterit vil'aria. Postremo et vltimo spc('ia1iter actum
est, (IUod pretacte vicarie vic3I'ius missam suam ca 11-
tando uel legendo conp;ruentibus ",ibi ce]ehrabit, dum
tamen ex hoc l'redictis dccano et caJlitulo Jlullulll t1am)lllum
aut illcommodum genm'ctur. Insuper ipse chomm frl'-
quelItahit et obediet decano, sieut ceteri vical'ii ct tacere
consueueruJlt, et si qualldo decanus et capitulum dc
missa aliqu3. imliguerint aut lucrum aut commmlum illll(
habere pOlel'int, ipse et sui succcssores, (/ui pro tem-
pore fucrint, se ipsorum voluntati tarn in oflicio misse
cantando uel Icgendo, quam in hora cUtn onmi heniuo-
lcncia confortabunt. In quomm omllium et sillgU]OI'lIlIl
testimonium ct euidenciam plcniOl'cm 1I0stl'um, (: a I' i tu I i
ßutzowellsis et cOllsulum nostrorum in Hut-
zowe, quorum ad hec voluntarie ct. libere eonsellSus
acccssit, ,.,igilla presentibus sunt a)lpen
a.
\('tum in
castro nostro ßutzow, presclltibus magistl'O Jo-
hanne, ßutzowensi pl'eposito, ac magistro .Johanne tlc
Campe, decano ecclesie IIamburgensis, allno domini
m°f'CcoXXI, idus l\Iaii.
Aus dem Diploma,arium des CoJJegiat-Stifles ßiUzow, anr Per-
gament, 811S dem 15. .Jahrhundert,
.......
>>>
351
Nr. CL VJII.
Ernst "mi Kh'('hbngs lleim- Chl'onik Übel' dCII,
1Ilcklcnbm'!Jischc1t Pfalfenkrieg.
1321 - 13::!2.
\' on dem groszin schatze df'n her hinrlel1 \'on mekiln-
borg nam ubir oS}'n lant, CLXVII.
(1321.)
Un man schreib tlritzenlnmdirt jal'
vncl ezwey yml czwenczig uffinbar,
da gebruchte bose:o; rades siel.
von l\Iekilnborg her IIinrich:
her liez nemen mit preseJlte
ubir s:yn ]ant czinse vnd rente,
es wcren lUde geystlich
glieh oder sy weren werltlic1J,
dy in syncJl landen hatten gud;
rles wonlen S} vii vngemud.
Dar
m her nymans ubirsach,
hen czinsen ging her eben nach;
bis c hoffe, eppide tlaz mnsten sehaßen,
(1m' 'zu ranoniken oder pllaffen.
Des trugin sy gl'Oszyn vnwillen
beyde uffinbar vnd stillen;
den fursten cJageten sy (ly swerl'
vml !len freuel ymmer merc
mit clegeliclJes hertzin innc,
iler iJl. gescbarh mit vnmynne.
Nn 1mb sich zu iler selbin czi(1
,'ndir den furstf'n kryg vnd nyd
>>>
352
\"mI werete langhe heszliche
czuschin dem von l\Iekilnhorg Hinri('lte
vntl der Rl1gyaner fursten da,
der waz geheyszin \Vysla,
vnr1 buweten burge wid
r e
'nandir
mit manchem I'ittirlichen wand ir
zu ,beydir syd "rn Ri
enilze
mit mancher hesziglichen JJitze.
Zn leist sy doch mit groszem Jl}de
by der SuJtze quamen sy zu stryde;
iren ersten str}'d ich da virmeltl:
(]er von lUekilnborg behielt daz velt,
her ving der synen widerseszig
vier vnd czwcnczig riUit'meszig.
Dal' nach sh'idt.leu sy mit n) des hitze
c}nen harten stryd hy UJbenifze;
dem von l\lekilnborg ouch der sieg da wart
an der selbill strJdes vart:
da vyell
her ses vnd funfczig rechte
gl1der rittir vlld knechte.
Von dem groszen kry
e, den vii fllrsten vnd "ern
wider herD hinrieb von mekilnhorg hatten. (,I.X\'III.
I:J22.
Nu qnam es als es vugete sich
von godis virhengnisse' glich,
da alle dy fursten, dy da warin
syn vmmeseszin by den i3l'in,
entsagiten alle vygentliche
dem VOll l\lekilllborg Hinriehe tII
vnd wo1den im syn lant virheren,
daz es yn uymant mochte irweren.
-
......
>>>
3t\8
))es wariu auhebil' !'iUS:
der Thenen lnnig f'rist{)foru
.
von Zwcryn bischof }1ft1.'11Ian
der was gellanut bon .:1i!tu1tfau,
"011 Stet)1I herczoge 'Va\'ezisla,
,'on Ullg}en furste \Vysla,
(}U('h waren dar my(le 811;..ntlir wall
VOn W ('rle dy hc)'de .Johan.
])a yn was n:ymaut hnUliehe
t11'T1l von l\lelilnborg Hinriebe.
wau greue Hinrielt VOll Zweryn.
der wohl... alleyn syn helfer s}n.
))y vurbemmteu flll'sten aUe
hesamu
teu meehlig sieh mit f;('halle.
Sy ezogin im sterglich in S) n lant,
tlcs wmt \'on in vii vil'hrant.
,'orll ('zogen sy dy seihilI ez
d
IIf cl) Store, da P]ote IYll,
II,IZ gl'wll1U1cn ") mit gewalt).,
"mI C:i
(}gill vlU'haz hahle;
ig1idle,' mit (lem here syn
liez sebin
icb vur Sweryn,
dem sy cllu'h kle) ne gescbatlcn klllltlpn;
vml czogiu vUl'baz zu den stunden
VIII' !\Ie1..iJnhlH'g, tlaz '
mden s
vordltc vntl aUir hude fry,
cly borg gewunnen sy zuhaut,
'v1II'bOl'g vlUl borg worden da virbrant,
vf santi .'ohallnis abißt ja
(les toufers dy gesehirht was tla.
Daz her czoch vonl mit gros.zem !'Och}'n
"on "aJrnllßorhe \T.k, Samml. J.
23
.
,I
>>>
354
vnd Jegetc sich vur \Varyn
vnd wo1de mit starken synneu
dy Klogkenborg da gewynnen.
(Iy ila gebnwet hatte werlich
rler von l\Iekilnborg her Hiurich.
vf flitz her werete sUJl(]ir waJlg
\Varyn iren vz vnd ingang.
Do was dalllloch turer ezyd
daz lant nicht alles worden quyd;
eyn scheffil kornes galt gerynge
ses schillinge lubischer phennynge.
Taz ted dl'm vulke notlieh ande,
rlaz dar was komen von manchem lande,
foöY warin mit hunger vnd mit "machte
gehe1liget so manchir sJachte,
daz sy daz allis hicht vollellbrachten
tles sy zu schaden da gedachten;
sy warin lybes befte krang,
(Iar zu sy da der hungir twang,
dy wyle dy houbitlude zu BUtZOW6
virdingeten daz lant ßukowe
vml dy ßlulyge zn DnhcraJl:
ilaz hiez sy bi seho f Jfterman.
Eyn teyl mulen, (lodrer da
worden virbrant ur der sla.
Nu hor(l) wy der von l\leki1nborg
gebuwet hatte dy Clockenburg.
Her Jiez eynen g!ocktorm
tryben mit behender form
vnd mit kunstf'n mf'ystirlil'h
VUr Wurin rlaz hus gar glirh;
......
>>>
355
eyne borg her (lar nz buwete starg
uf des bischof 1!!er"ma1t,eS nrg.
Du wm'l dy nuwe burg zuhaut
von im rly C]ukenhurg genant.
1hz hus dy fur!!oten wohl('n hrechen
vnd waI'en kamen dar uf rechen,
\'f daz man kunde uf ""arin komen
an schaden zu h'cn fromen
\'lId daz sy df'S virbllwcns losten
dI'll bischof vlUl llar m) cl in twsten.
Uy jungen st31'ken lulle geringcn
zn dei' ('Iokenborg da gingen
zu allen
yden eyntrecht.iglich
\"na woldcn stormcn wel'liciJ,
,of daz dy fursten sehcn soulden
ir manheyt, dy sy uben woulden;
vnd dem bischof 1!!trman
zu ])'be WaI'I (leI' stOI'Jl1 getan.
I!er bis c hof sprach gar offinlieh
"lU rlem vulle gemeynlich:
\'" er }'n dy Clol
enhorg ist der erst..,
der sal ouch ""yn lIes der berste,
daz ich im slludir wyder stre!..u"n
m)IICII wiszin drcbir io wii gebclI.
Iglich jnng man dy rede vyng;
ir eynre vur den amJirn gyng
an des stormes arbey(l,
aar zu \Varin ""y bercyd.
Dy die borg da wercn soulden,
al" sy allirliebest woulcJen,
'litt sabin '"ur in dy geschieht,
23'"
..
>>>
356
(Jaz sy ir hehalden mochten nicht,:
eyn teyl entphlahin ir dar uz
vnd quamen in des heiligen geystes hus,
da sy sich wol behieMen
vnd gudes fredes wieMen j
dy antlil'l1 worden da virczagit
irschreeket, als dy cronike sagit,
daz sy nahe virgangen warin
in den stormiglichen varin:
"y worden gefangen uf tier vesten
von den wy(l gesamneten gesten.
Dy ClokellbOl'g war (la zuhanf.
gantz virwustet vnd virbrant.
Do die fursten daz getaden,
vort sy czogin sund ir spaden;
durch ßutzow namen sy iren czog
in daz lant zu Rodestog.
Tessyn sy da gewunnen:
,'or Gnoyen sy begunnen
daz sy sich mit gantzir yle
da vur legeten eyne wyle,
doch sy gewunnen zu der ..chicht
zu der czitl des sloszes nicht.
Dar nach der fursten yglicb
heym zu lande richte sich
vnd namen daz bywurte zu der zyd,
der von l\fekilnborg eyn kintbette lyd.
Dar nach her lUricf) JJRolttan
vntl her
btritfJ J;undir wan,
dy bischof J!!ttmannis bruderc warin,
ßucowe virdingeten by den iarin.
........
>>>
357
Den jagete mit grymme na
des laudes rittirschaft alda
waJl an d) mulen Uelitze;
da wart wol mit nytles hilze
nach riUirlicheu sidtlen
d} czid VOll in gestridden.
Dy mekilnborger da bchieldeJl
daz velt, des sy lIicht lange wieMeu,
wau sy hoffeten helfe komen:
zu spade (Iuam in dy zu fromen;
eyn teyl mit a1lin gahin
irre gesellen von in v]ahin;
dy flucht (len vortlcrn brachte nod,
daz eyn teyl ir blieben tod,
dy m1l1im worden )"n hartil' form
bracht zu Butzow in (leu torm:
Den Jesten strytl ,ir]oren looY,
daz waz ze Lawe nahen by.
Dy czyd vugete es godi
,'immcbt,
d",' bischof viel in swynendc sucht,
(Jal' von her zu beue quam.
f)CJl t 0 (1 her ba1rle dar uach lIam;
daz was des jares czyden hy,
llo man schreib nonas Julii.
S)'Jld her bischof gekodn ward,
1"0 h-bete her Jn kryges vard
vnrl licz (laz bisc1ulum jemir1i(:b
in hel'tcr not! gebrechlich.
Zu ßutzowe her mit vngel13bin
wart ouch jcmirlich hegrabin.
>>>
3;)8
Ha5 Datum. welches Kirchberg an!i(ieJ.'. Ist nicht J;:8nz belltimmt,
Die Hebunger. wurden der Geistlich"eit fiir das Jahr 1321
entzogen, lIach des ß i sc h 0 r s lberluaun Entschuldigungs-
J;l'hreihen vom (Jan.) 1321 lind nach Ietmars Wb. Chronik.
ner offenbare Krieg, an dem der Bischof lbnmann in
.'ol;;e dessen 'flieH nahm, Lmch im J. 1322 zu heller
....amme aus.
JUel'kwiirtlig ist, dass das sclnveriner Dom - Cuphel am
11. ))ec. 1:121 ,'on dem Icül'slen Heinrich einen Schirmbl'ief
fiir seine (;iiter erl1ielt \'gl. IlI\lell); walnscheinlicll waren
unter deo \Vlirdentr1igern des S,if,s mehrere, namen'lich
d..r l)roll.,;t Lüder,. welche es mi, den Gegnern des Hischofs
hielten,
IX". CLIX.
Detmm" s lii.bi
-clte Chronik Übt'T eleII, meklenbur-
git,'('he-tl PfatfIJnla'ieg.
1321.
In deme iare (l\ICCCXJ\.I) Jlall1 tle here "an meke-
lenborch Jeu papen ullde :llIcn geistJikf'1I Juden ere
renthe, de 'vall .lerne iare en to burcllc ill !ilH'IUC lande,
Dar sadtlen 5ie wedel' tle moneke erst van re) IIcveldf",
darna rle vall (largun; se leten bannclI unde den sang
Jecghen 500 Janghe, dat JIe sie mit cn VUl'c\"Clulc. Daraf
wart deli vall ,'e
lIeuelde ue mule to godcbulze bi abbet
hCl'bordes tiden.
Au" Detmar's liiLi_chl'r Cbrunik, herausgegebeu "ou (;rau'ufT.
I, S, 213, - tTeLet llie :\J.tr",'ulIg der fijad"llIIsd,er iUtihlc
IIß tlas Klus,.'r HeinfeJdell \,;1. Ur!... t'ir. ('LXXII, \'0111 17,
l\I;irl, 1:.2J,
.-.......
L
>>>
3:)9
Nr. CLX.
1. d, llützow. 1321. Sept. 6,
J?ermannus Bisclw lf zu Zwerin 1'erpfetldet
Bcrmlt Willen blll'!It'Tn zu Rostock das Dorf PeterstOl'pl
mit 550 jlk. /I'elldisclt lI'irlcrwlosf'n. Datum Uutzow
1321. 8 Idus Sf'l lt .
Diese V t'rpfänduug gesdHlh ohne Zweifel In Fol
e des I)faffen-
L.rie
e8. - Nach Clandrians Regesten der Urkunden dei
Ui"thuU1S Schwerin.
Nr. CLXI.
Der BiscllOr IJerman'Jl Vun Sclt1Verin bevollmiiclt-
tiot den P1.0pst Lüde1' und den Dekan Jo/tann
der Dmllki1,clte zu Scltwe1'in I die '/Veoen Ver-
wandtsrhaft im 'iJiC7'ten G,'ade un!JÜltigc Ehe
zwisclle'it dem Graten Heinrich III. '1)011
SchllJe1'in und der Griifin Elisabetlt 'i'on Hol-
stein an seiner Stl'lle in Folge pöpstlicher
1Tollmncht unte7' den !Jeltö7'igen Vorsichts-
maassregeln zn ratiliciren.
1. d. Ciitww. 1321. Oel. 26,
tt'nta1t1U1fS cI ci gra c ia e l' i s C 0 pu s Zweri-
ne n s i s dilectis in Christo Ludel"O pl't
lIosito, Johanni
decauo eiuMlem ecclcbie salutem ill domino. Quia factum
nobis cOJlunissum a sanctissimo )latre tlomillo .1oh.ume
papa xxn° super matrimonio iute., uobilem domiuum
lIinricum comitcm tle Zwerin et quoJldam comit,is tle
>>>
Sehuuuenborch filimu ilhcJte ct conti'.. slatuta ap()stuli('a
(;ontraet[o], ut O1
eritur, nequimut.ö ad Ill'eselll'
determiJlarc pcrsonalitel' )lroptel' diuersa et
ölrllua ecelesie lIostre negocia, fIuibus lIIulti-
plici,tcl' impltcamul', de vcstra prouidellcia et eil'.
qlluspc(.tiulle plurimum presumentes, voLis I)UÜ ...1 l,re-
missa e01nolliee detel'lnillaJlIla iJl loto tenore preselltis
eOUlIJlittiruul; viees nostras, \'olelltes, ut auctOl'ilO1le 11 os 11'..
ti'cti ad cmlJ'.,mul1:ltionem seu
ll'l'l'OhatinJlem 1111 i u/'imOtI i
matrimonii I'rocedatis, hoc saJle pl'tllliso, (1"011 lillCS
I't's('fipti apostolici SU)ler hoc Ilobis [,Iati] , (I"ut! v!lbis
]01tol' J"'cscJltis tradet., nullatcllus e
('et!atis, slIpe.' IJlW
vestras cOJlsciellcias intenrtimlls -on('I'3I'c. Uatmll Blltzow
:tuno ItOllllnun"cccoXXlo, I';el'timo ka1(,l1da
)\xUicmhl-i",
nie ,'orslebend., lhkunde t':\i8Iirl nllr in ein..m Transsl1ml in
der \'on dem ""II\lst "lider unll deut "..J.aD Joh:lun ..llIIe
f)aLlllu ausgestellten Vispensalion, in wl'leb" alleh die ol,..n
Nr. C:\L\"If. abgellrud..le l':il,sllid,e Be\'ollmächli
un!-: ,Il'!t
UlschofJl' l1P"mann ,I. d. Adgnoß XII kaI. ""e.Lruiuii
pon,iliealu8 nos.tci anno Iluarlo, 11. i. tl. ,lau. \:
tO) aufg..-
noullflen ist. 1)ie Ori
i"al-OislwlIsalio!l der III'itlen be\'oll-
IIläcluiglen DoroherJ'f'1I mit df:n I
idell trillU;liumirtt'JI \'(,11-
machten, im (;r08sherzo
1. (;ch, lind lIallpl. Al'l'hin' zn
Schwerin aul1ewahrf, ""Ihiill, ullmittelhar nadl vorsl"'lt'udl'"
\' olhnilcht nur folge
lde \V or,,,,. Olllll
Uahllll:
Hiis igilllr litteris ill
llectis ac mandalis in eis I'onten,is
diligenter obseruali5, eUlu diclis Hinrieo et Elizal.t'th.
1('lOd impedimenlo I:onsiln
uinil:ltis Ilr..dicto nUll oh
lanll'
Ilossint in dicto malrimollio lidlc remanere. :lIIclol'ilale
flobis l'onllnisSiI dis\,cnsalllus, I,rulcm ex eis Iillscel,lam
t'l susciplefldam legi,imam 111111ciando, In ('lIiulI fi'i
teslimonium sigilla noslra preseDlibus 5unt allpensa.
Acta bIlIlI h..e
ßiemit 8chliesst die ganze Urkunde. welclle auf Pergament
I.. einer cllrlih Ischen J\linuskel geschrldJen ist und an Per-
g;ullclIlslreifen 2 clliplisclJc Siegel aus g(üoern \Vacha Irägl:
L
>>>
361
I) da» Siegel deli Dom -PropsteI Lüder: auf einem
othh,"hen Bogen den Gekreuzigten, rechts l\laria. links
,'ohallueiI sh'hend, unter dem Bogen ein links gelehnter
S(;hild mit 4 Ouerbalken; Umschrift:
+ S'. 'L'''.DUlU'l) 'llLVOhORUU .1ip(TI).
Z\VOlURUSIS.
':!) das Siegel lIes »om- Iechan,en Jobann: auf einem
bog..uförllligen hohen Throne der Heiland silzend mit zwei
Uol..hen zur Seite des Hauptes (Ecce homo), unter dem
Bogen ein betender Geistlid,er knieend; Umschrift:
+ 8'. I - - mr - - OUlRH.
Hass die Umschrirt des Siegels des I)ropstes Lüde.'
mich \Vallllen und Familiennamel1 (dc Bhlcheren) hier
richti1; an;;c;:;ehen sei, ist ohne Zweite!. Im J. 1320 neunt
ihn iu einer Urkunde lIes Colle;;iatstifts Uiitzow der lUller
\Villert von Liitzow seinen Oheim (dominuDI I
uderum
allUI1Clllllm meum 11rt'lltIsitum Zwerin..nsem). Er war im
_\nf..uge des U. Jahrh. Scholasticns, demn;ichst, nach 1314.
Uekan, darauf (s..it
Iiirz 131R) Priil.ositns des Stifts Schwerin,
W:lr l)iI,he Ulld Cal.ell,lI. des I,'ürsten lIeinrid. \"on l\Ieklenburg
(l'oml'atl'r er l'ilJlellanlls llinrici domini lUagnollolensis: ß.
lIederici Imlu) und slarb 1328/9' Er war ein "irchlich ge-
sinnter l\lann, grlindete in den Kit'chen zu Schwerin und
ßlitzo\\' \'ikareien und erw..."b dem Dom Zll Schwerin ..ineIl
Chor Salz alls der liincllllrger Saline. Alls seinem strenge
kirchlichen Sinne und seinem Verhiiltnisse zu dem "'iirsten
lIeinril'h liesse sicb denn auch wohl sein 'Viderstreben
gegen deli ßiscbof erkliiren.
NI'. CLXII.
I)c'l' FÜl'
t /l"i'IJ'l'icll 'l,mt ]Jleklenlnl1'O ntlteilt dem
S('h'Jl.eri'TIl'r TJom-rnlJilr[ einen ScltirmfJ1'ie{.
D d. Sternberg. 1321. Dec. 11.
HinMeus dei graeia :\ra
nopolellsi" ac Sta"gardie
dominus omnihus presencia uisuris salutem in co, qui
est omnium uera salus. fum non Eiolum rac10 os.t..endat,
uerum cciam nature iustinctus ad hoc inclillet, vt magis
.-.
>>>
..
362
6eruientf's maiori mercede et am[)Iiori premientur honore,
110S ita(Jue, licet omlles ecclesiasticas perSOlIaS et deo
fSeruientes promouere telleamur, tamen pre[)Osit.o et de-
, cano totique capit.ulo Zwerillf'lIsis ecclesie IIl'0P-
ter specialia seruicia nobis sepius ab eis ex-
h i bit a speciaJiter obligamur: qual'ropter omnihus cUl'i-
mus esse notum, (Iuod nos ]lredictum prf'l'0situm et
decallum totunHjUf cal'ituIUll1 ZwcrillclIscm ill rJllUlibus
eorum iustis eausis derendere dehebimus et proplacilare
ill omnibus bonis eorum ac uicariorum i[lsius e('clesic
in nostro tCl'I'itorio !ooitis, Ilre('ipue in uillis illtras('riptis
l\leytin, Qwasselltin, \Vi",secuer, (;awcs!-iow et llientlof[l,
per quas sf'JlPllieta eceJesia Zwcl'inclIsis'cst tlotata, i[)sos
in pactu siue cellsu JlOS aut nostri l]el'edes nun debcmu
im[)cdire aut aliquo motiv imbrigal'e; lll'ctcrea in omnibus
causis ad fOl'1lm ecclesiasticum l)ertillcntihus mchidia-
eonos allobis ei, nust.ris Jlolumus impediri, 111 cuiu:s
testimonium sigil1um 1I0""trum pl'esclltihus est appl'Jl,,"um,
Datum 8teJ"Ucberch all no domini mil1esimo h'i('enle:o.imo
vicesimo primo, Sf',,-ta Ceria antI' Lude, pl'eselltibus
Johamle Uoselldael de l)lcsse et \Vil'erto Lutzo\\ e.
Gedruckt in :scllfütler P. 1\1. S. 3017; eine beglaul.ti;;le Abschrift
alls der ersten lIiilfte des 16. Jahrbunde..,s Lelindet sicb
im Grossherzogl. Archive zu Sdnverin, })jese VI'kund..
hat rur (tie Gescllichte d..s IJ i s c hofs }l?ermann ein..n
r085en 'Vertb, indem sie, uhne Zwdfel andeutet, dass sein
Capi,et nicbt für ibn war; der Preis für diese IIinweudung
zum Feinde war die \' ersich..rung des freien ßesilzes lind
der ßeschirmul!g der Capitel-GiU..r, welche erst am 24. .Junii
130:i mit Uestimmlheit ermittelt WBren (v
l. Liscb l\lekl.
Ur!., 111, S, 113), und w..brscheilllicb die alleillige Befreiung
von der allgemein..n Srhatzung der Geh.tlicbl{eit (\'gl.
\"". Ltltzow 11, S. 136). J
...
>>>
363
Nr. CLXIII.
Der Biscltof lIermann 'von Sclt'Jverin ve'J'bündet
sielt fit/' siel., seine BrÜder und seine Freunde
und Helfer mit tlem FÜrsten JVizlav 1)On RÜgen
und deli, Ilerzoge1' OUo, 117 artislav und Bar-
nim von Steltin gegen jedermann, besonde'J's
gegen den FÜrsten 'L'on
l1ekZenlJUrg, jedoch
mit AIl,mall1llP der heiden FÜ'J'sten 1'on T/TerZe,
D. a. ßis(cbof.)tlorf. 1321. U
C. 31.
I
'\'e
tt'man van der g]made go des bischop
tu Z w eri 11 bekennen vnde tughen 0l'enhare in dessen
breuen, dat wi vs suluen, vsc brodere, vse vr
llt
\'lilIe "SI' l.ü]pel'e bebben ,"orbundf'n ,"nde vorbinden in
de:sscJl iegllPnwartlighen breuen mit hern 'Vizlav c1el11
viirstell von Uugell, mit hertoghen OUell, mit hertoghen
\Vars]av vl1c1e mit be.'toghen Barnimme, deu hertoghen
vlln Stet)n, mit eren nßnden vmle eren hulperen, se
ill we se sil1, tieghen aUe tle dar leurn, it si vBrsten
euer hereJl. odel' in welker achte se sin, beImillen de
hcrcn beide ,'on 'V erle, tieghen de wi nicht dBn en-
wi11cn, noch enscolen. Bi den vl'rbcnomedeJl ,-iirsten
wille wi "l1Ile
;('o]e bliuen truwelikcll vmle ewirhlikcn
,lide cn bel1'f'11 il1 :11 er('11 rt'('htl'l1 sakel1 ,'ncle ill al
"1'1'11 noden, [0.0 vOr it. en wel'et, ('rer m1111111cr af to
bt
hl(le ,'nde ,'s nummer tu MIBf'lHle, wi enhebben eil
v
ghcholpen weder ere !'coltte ,"o,le s('adt'll, de \'Oie red('-
liken "lide rechtJikeu hl'wi
en mnghl'lI. it 1oi(' ieglwl1
wett it
t. bi namen tif'ghcn den hf'ren ,'aJl"Melell'lI-
borgh, Y ortmer dat eJ1 orloghc worde ieghen dem
I1
>>>
..
364
tiuIU"/1 vall l\lekclcnhorgh, 1'0 scolll dc vorhcllomedeu
vt1rstcn VtiC laJlt vs weder legheu in gener sit der 'V dl'-
no\V iu der viendc laude, vnde wat me vordinget in
geiler sit der \Varuow'e, ddt scole wi half hehLen, "1II1e
de vorbel10meden v
u'sten half. l\lcr de lant af (lessc
Ilt der 'Varuowe de scolen de vm-benomeden "\
rstl::JI
vor
til"!1;en tu crer unt. VOI'tmer 'wi mit vsen bro-
dereJl Yllde vrU1ulen scolen eu volghen mit. vif vlul
twintieh maJlnen mit orcen, vlld se v
weder mit hund..
de[l't], CII icwelicb oppe tiille kost. ,,- onle IIver eil
,-",lot hele
het, so seal CII icwelich an beident siden
volghen mit aller macht. V ol'hner wel'c dat se CII slot
vodoreJl \'lIde eil dat afghewulluell wurde, MI emscolc
wi vs nummcr sonell, wi ellheJpell en des s]otes weder,
also gut als it was, t1a se dat vorlorelI, nH]e sco]n
CII weder IlClllell erer rechten schelle. V OI'l1l1er wi en-
8colll vs nicht souen oder daghc nemclI mit den vigen-
den, sunder vu]bort der vorhenomdcl1 vursten, vlIde vser
slote, vscr vrUlH]c vmle vser huJpere slote scolen en
o)Jellst:i.lI, eren LulperclI \ nIl ercll nUlllleu tu aUcr tid
vnd in al ereu nuden. V ortmcr worde im slut ghe-
wuuncn, dm' de man mcde weren an be)'dellt sidcu,
dar seal cn iewcliJ... IUcdc austau na mantalen. \V ordc
oeh CH strit ghewuuneu, dar dc Illau mede wercll an
heJdent si den, dar seal ouer CII icwelik {1p boreIl na man
talcu. Vpl'e dat wi a] desse dil1gh holden stede vndc vast,
dar heLLe wi vor ghelouet laten eil truweu vse ri cl.
(lcl'c vutl vse vruIlt, vllde glICuen dar {lp desse breue
bev
st
t mit vseme yngesegbelc. De8se breuc siut gbe-
gheuen vlIde gbescreueu tfi ßischopestorpe in den iaren
....
.......
>>>
365
na godes bort dusent iar drehuJldert iar in deme tue
vlUle tuintig}lesten iarc, in nigeniares auen-dc. '
Aus dem Codex Rugianul, auf Pergament, aus dem 14. Jahrb"
im könig!. preuss. Provinzial- Archive zu SteUin. Die
Urkunde ist auf dem bischöllichen Gute Uischofsdorf, jetzt
Uisdorf, im Lande Tribsees, und zwar 3m 31. Dec. 1321
ausgestellt, da das Jahr mit 'Veihnacbt begann und der
ß i 11 eh 0 f U!ermann im J. 1322 st.tTb.
Nr. CL XIV.
D. (1. Sc1nverin. 1322. Jaß. 16.
JQtt"manuus llisclw(( Ztt Zn' er in 'lmd das
!lnntzr C((piUrl nemml 'l'ff bille h. Lnmberti 'l'on Louen-
horg Tllllmbkrrn zu
c"1Verin den 1vis.fpel Salzes in der
Sultze zu .Lllllehllrg im ltau,Se J7olquerdill!le iJz der
Pfanne
so genant 1virt Guncllpnnne helrgen zur rrchtern
Ilandt
in das recM drr gristlichrn gülrr und stilten
daUOlt rine e"'
'1e Ficnre!1 ilt der Kirchen zu Scnn'erin,
derl'1' lelltl11'ar Tl. Albrecht von Louenborg b,'hallen soll,
so lang el' lehet, nacTt seinem abstm'hen soll di; Colla..
tion an das C"pillul fnllrn. Datum et 3rtum Zwerin
anno domini 1:3
:A, in die beat i MarceHi Impae atque
martyris.
Aus Clandrians Regesten der Urkunden des Risthums Scbwerin.
.-..
>>>
T
366
Nr. CLXV.
Der Bischof Ilermann wird 't'om Ki1'c!tellbaml
bef'reiet.
( 13
2 ).
ermannufS 11. episcopus Sllcrinensis --
f'xcommllllicatur a Jomme archiepiscopo ßremenFii; ab
eotlem absoluitur iutercessione lIellrici [domini] l\Iega-
))olensis ihiflem.
AU8 Hernh. lIellt'ricl Index annalium elliscopatus Suerinensill.
hantlsclu'iftlirh im Grossherzogl. Archh'e zu Schwerin.
niese Lösung des Kirchen&3nnes wird ill der ersten
lIälf,c dcs J;.hres 1322 geschehen sein, da im Anfangc
d, J, cin Vt'rgleirh die 'Virren in dem Erzhis,hum Brcmen
beschwichtigte (,'gl. f.31'penberg GeschichIsquellen des
Erzs,ifls ßremen, S. 36) lind der n h c hof Utermann In
der l\littc des J. 1322 starb.
Nr. CLXVI.
Der Bischof IIermann von Schwe1'ill löset die
Tlteilnekmer an dem lJlorde des in der St. Ni.
l'olnilfirclte zu Stralsund erschlagenen Gei.vt-
lichen lIelmscltliiger und die Stadt Strnlsund
von dem deshalb ve't'/tüngten Banne.
D. (1. (Stra]sund). 1322. FdJr. 28.
NO!1l'rint vlliuersi presencia visuri, qUOll nos Jner
mannus, tipi gracia episcopus Zwerinellsis,
dilectos Ilobis viros vtique providos et hOlleslos con-
sules cinitatis Sfralesslllldis ac omnes alios, siue riuel't
........
>>>
I
367
eiusdem Iod. siue extrallpi fuerint, quibuscumque eciam
lIominibus renseantur, qui homicidio interfuPl'unt a tem-
pore, quo ßrouher dictus lIc1mslpgher in ecclesia beati
Nicolai ipsill" ciuitatis StralessuJlu interfectus fuit in
contemptum et ohl'robrium eccJpsiastice libertatis, recepta
ab eis emellua eOlltligna et abso]uciulle ab exconuJluni-
cacionis selltencia, si quam I)ropter hoc incmreraJlt,
secumlum formam ecclesie eis ,impensa, (!uitos et solutos
Ilimisimus et in hiis sCl'iptis eos quitos et solutns ex
animo tlimittimus, actionem super hoc nul10 vnuluam
tem[Jore resumpturi, illiullcta ipsis, qui culpabiles huius
interfectionis extiterunt, allte omnia abinde pro culpe
modo penitencia salutari. RecogJloscimus eciam quod
dictam ecclesiam beati Nicolai, sicut IJr
fertur, violatam
vna cum dmiterio ipsius reconciliauimus sub allno domini
millesimo f'CCXXII, pridie kaien das Marcii, spiritus
f;ancti nobis gracia suffragante. In cuius rei testimonium
secreturn nostrum , quod in premissis vicem ac vi res
maioris nostri sigilli optinere volumus, preseJltibus e
t
appensum. Datum anno et loco IJredictis, in euria mo-
nachorllm de Nouo Campo, nostre dyocesis, ortlillis
Cysterciellsis, anno et loco predictis, electionis nostre
octauo, pontificatus vero sexto.
Aus dem Copiarills der Stadt Stralsund, Nr. 120.
Nr. CLXVlI.
D. d. 1322. März 11.
Ein Bril'H dess Bise/lOffs :u Zmerin J!}er=s
manni. des inhalts, das Cl' Nieolao Syst etlieh" hufen
.........
>>>
368
zu BO'lJl!lardI'11 und Pl'1ml'uift(., die ihm "b,p ;:(';11(l1I,q
l'illfl(':O!l('u flf'1Vf's(,ll
lridprlww !l('!/(.h('1l 'I'mi ihm tI",'mit
'1:Il
' lIpm /IPlplwpl hoht, 1md i.
t dp,; In'ieIT,..f tlatum 13':l::!
fel'ia (Jhinta mltf" dominieam qua cantatU\' ()couli lIwi.
Aus Clandrian
Regesten der Urkundeu dPII Rislhullls SchwPl"in.
Nr. CLXVIII.
Die FÜ'l'sten Jo'hann 'Und Ilcllnillg 1'ml l1
erle
scltliessen mit den Herzogen OUo 'lind IV ar-
tislav von Pommern ein Bündniss zum Bei-
stande lles I{önigs Ckristoplt von Dänemark.
D. d. Demmin. 132:2. Juuii 11.
In gades namen Amen. \Vy .Tohan VJldc Hennillp;
van der gnade goiles heren to 'V erle hetughen nltlf"
bekennen in rlcsseme Mf"Ue, (lat wie vß(le ,nse hn]ppre
mit vnsen vrunden hertogen OU('n Yßfle \rartzlaue van
Stettin (vJlde) mit ereu hull'erl'l1 uns vorblllulen hehhell,
mit vnsen [vruuden] f'wiglil'hen by f"D tn hliuf/IIle to
deme dcn...tp de" lOlliges vßn Denemarken ChristnJlhm'",
VJlsers IIern, ill desser wi"e, alse hir na be
cllr('u('n is.
'Vi scolen eneu voIgen mit twcll ]uultlert l}l(UIII(,Il, so
wen se des bphaget, U]I vnM' kost, up nJl
gewiu, up
unse verlust; wohle man se [vorhuwen] ed.l('r bestallen
edtlcr mit macht in art land trecken, so scolell wy en
volghen mit al1er macht. Willnen wy slote tosameue
mit erer huJl'e edder alle ne mit degedillge edder mit
kOlle, dl' slotc, de iJl unser samen,len hand mit ,'nsenw
,
l\"pdrlern] van i\1 f'klf'nhorg sind, fll' scolen lInsc. tovorn
.......
>>>
369
S} 11 ; W HHlI'II W) OU('I' slole ill der mmI..e hy 1111:-('1'
:oodle,le al1clI(' mit m,wht ('IMI'" mit kope cdlll'r mit
dl'
l',IiIl;!;IJt'1I 311 pr£' hili pe, Ile scolcll (lI.. tO\'OI'n "usc
sJn; 1I\el' winnc wy s]otc hy unser lSehede mit cl'er
Jmlpe ('ddcl' mit degcdillghcII, der scokn ,"
re UHs
S
-II, de W)- kcsen wiHell. Quemell wi to 8alllell11e to
cme kyue, würde wy syegehaft, deu nomell sl'a] man
,]Ncu lIa malltale; ,"rdillglw W) wat tosamelll11', dat
s('al man t,k ,1('1'1(,11 lIa malltale; wat. ow'r in ieweJI..('s
[1allll,'] ,"orll veJ'tlillp;het is, dat seal tlar hliul'n. Y ortmel'
W)' (,'IIscolell IIJIS ImlllllWI' SOIlI'II ('l1d('r ,laglIen , SI' 11('-
hebhcII \\"l-'llller desse ,,101.1' mit I'l'er s('cde: Tl'mp]in,
ZwN, TWl'radl' Ullde Tnrglowf', 1111(11' wy IIdl(
bhl'n
w..,lllel' d,lf ]ltis to ].lIh('j"e mit ,ler Tlnn'l' ulld(' \\ ,'","('11-
hel'ghe m) t flet L}ZCII, GIIO} 1'11 YJltle :-:) wan mil eI('1I
Sdlp(lell, Ho [WI'U] dat Ol'lOgJIC CIIl'1I ('lilIe heypf, ,Iar
wy llU IIn s
'n, dar na Jl('s..al ulIspr n('mand cu orloglw
hpp;illllCII . (',Ider allp;I'ip('II, lIe JI('dl; dat mit elleme I'allo
IIns('s hercu des kOlli
hes vall })Pllemark Chri:ootoffPI,....
uude YII","t' I' iewdik mit des 311(11'1'11 mIllI. Y I'el' Il1l11dl'l,t -
mall mit vorrlet'kedclI OI'sen s('ol,' W} Iwlden rnu]e de
vorsproI..ell(' hertoghell also yele; un,le hrpke 1II1Sf'I'
icmalltle all sincl' taHe dill' eJlt'1I I..)'f (',ldl'l' van ellt'IIW
alldercu ulIgherade, dat elIsca] ullser Ileen dem 311111'1'1'''
paIl(Hir..ell WI'rl'lI. 'Vor,11' wy nndel' twischCII
whe-
Ipndl', so slt-it u'nsc seheJinghe vI' hern
lrift
.flto1t!ZUt Ullde ull hel'll Gunther van LewctJ;owen; dl'
s('helillp;hc s('oll'lI sc vlllwercn mit Ilern S)fricdc "an
1'10111" \'1II1l' mit OfteIl :siJlcm MilU' VI' (11'1' "tede, on sc
mop;lwu: moghell de "'
re des lIi('ht "lItsl'hedell. so
sro]('1I S(' Ile sl'hdillglH' :,cl'iul'lI d"1Il lOllillge \ all
"..li Mall.ahn...h.. Urk. SammI. I. 2-1
>>>
370
()encmarken ChristoferJl YJl!';em hprn, als cme overman
vnser sche1inglle, vnlle also I'wriuen, (lat iewelik dcsS£'r
"cre sin recht (lar to iM, (lat he cne rechtes wNe: dar
seal de konillgh Ullse here enden yntle entseheden dar
na vmme acht wf'keJl; w('ITle (lI' konin
h dat wlrecht
tospreke, (1(' twe scolen erl'ml' lleren manen, dat be
(lat wed(ler [(M] hinnen veCl' weken, [be CJuJ,i] rles nicht
dama binnen YCI' weken. "7 0 1'111' vns (le broke togedNet,
1"0 "('haI her clIHrift SMOIIlUt unde her Gllnther van
]
ewetzow, unse ridtlere, mit vnsel' starll\1alehin
mit hits YJUle mit (leme Janlle hy den ]wrtogcn h1iuen
in aUe)) nOllen, also lange wellte W) en (lai hebben
wf'ddpr d.1en, wentc (l
,.,se [
]ot(': ncmin] h11s Y1IIlc laml,
l\Ialehill stad, h...... vndc lan,l, vor (lessf'n (l('
hetlin
hc
to holdemle stntt to enem pmltle in heiden !'H. Yortmer
houell dl'i'Se )I:1I1d hcbhe wy he)-,le yutl'Uwen gf'louet
vJUte un seI' i d d el'e hir up deJl llf'rtoghell mi t vns
hevt gelouet: hel' 0Iritf) vnde }!!il1ridt moIt,a1t,
her Glluther van Lewetzow, hel' Tesmer, her Johan
van lIauelberg, her lIinrick van [Morin], her Vicke
van J
obeke, her IIimick N ortman , her Clawe!'; liane,
h('l' KCI'st1'1I vall 'Vml
('lill, hf'r [J\Ietseke], her J
udcke
1'1'1'1':'71, her ('la wes t'ilholtl, her I1ermau \"nde hcr
.'ohan V:1I1 f'remon, h£l' ßorC'hard SUchte, hel' IIilll'iek
van dei' Usten, her \\'uluink yan OltJenborgh, S}fl'it:"11
ynrlc ('Iawes yall Lobekf', (le ku echte !,)11. 1'ho ener
hetu
hillghe desscr ding vastc vnrle stede to holdenrle
Iwbbe wy VII se iuge
;t'gele henget laten to rlesseJl breueu,
J)csse hreuc syn gegcllcn unde gescrellcn ur (lemp
,eide to ])emm
11 Jla der borl gades dusent iar tI re-
llllIulert ill d..me twe vlltle twint i
stell, in dcm vl'ydage
dcr hoch1i(1 des hilligen 1idmamcs.
>>>
371
Gedl'u.:kt in \Vesll"l/llen 1\1QJ1. ined. IV, ", 9GO, lUiI iiusserst
,-ielen I?ehlern. Da es sowohl am Ol'iginale, als an alten
.\bscbriften fehlt, 80 hat llie Urkunde :IIIS der S(JraLbe lind
,Ien Verhällnissen der Zeit rest.allrirt Wl'rt.l£1I müs$.cn; iiberall
, hat es jedoch nicht gelingen wollen.
NI', rLXIX.
1322. Julii 7.
Wif' (der Uisehof }!!trma1t11 13:H ,'on Warin)
l1ul'('l. ßiitzow ins Land Hostoek ziehen wil, bef..1t CI'
.las('lhst mit einel' se1t1cunigcn ({rand,heit, WOVOIl er
.1aJl aud. df'n 7. ,fu1ii gestorben, im achten iah.'
"eillf'r regiel'Un
, mult ist altla zu ßützow hc g r a ben
'VOI"III'Il.
l\IIS (,hemnHz J\ll'cld, Chronikon im Lehen des r.rllfen Nico-
lall!! I. von Schwel'in. VhPlJlllitz h:lt die llalllJtnHchricht
iibel' ß i s c hof J1}trmanns Tod wohl ohne Zweifel a"
KirchLerg (\'1!;J. ohl'n), wet.-her sagt:
dcn tod hcr balde dill' nach n8111,
daz was .tes hll'es czydeu Li,
du man schreib nomas JII1ii:
zu ßulzowe her mit vngehaLln
wart ouch jeme,'lich hegraliin.
S1immtliche J
eichensteine in der Kirche ZII Uiitzow sind
theils versetzt, theils völlig aLgetrf'len, so dm,s daseiLst
kein altes Grab mehr zu erkennen ist.
Nr. CLXX.
Dm' lIe'l'zog 1rll1,tislav von Pom11lCl'1t 'I'l'l'srkrcibt
dem Fih'Slen Jnzlav von Riigrn in den Dih'-
ferll. LevenltafJltcn
Cermcrslw9lien
Dersl'co'IV
2-1*
>>>
372
uncllleinrie!tsllllglten ,'10 ?'iell
ReJlte
als tliese'J'
auf des Herzogs Trort
tlm' Gallin des tlt'ini-
sehen Drosten L01'e1lZ in dem Lande St'J'l'.'1
gelassen !tat.
D. .1. habelsdorf. 1322. .Tulii 30,
'Vi "r aJ'slaf van gOtles ghenaden en hertoghe .lcr
'V ende, Cassuhen vndc Pomerencn bekennen vllde be-
t
ghen 0lleubar ill .Iessen bl'l'ul'n, dat \Vi hehhe11 ghe-
lonet cutruweu vnseme leueIl ome, .leme e.leIen vorsteJl
van Ruycn, h£'1'e11 \Vizlawe 1fi latelUle vlHle ta seUende
. .
in vsen dmpclI tft. Leuellhagllcu, Germcl'shaghcll, Dc1'-
seeowe vutle to. llimiekl's]mghell ab..o vele ingheltles
vnde I't
nte tfl vindendc in desme iäre vnde vp t8. ho-
l'ellde, 111' wile uat dc vruwc van Glllzekowe, tlroste
Laureneiu!o. wif vall Dl'nemarken leuet, wo ,elc se
laten hen. (101' vsen willen in .leme lantle tfi Stre) der
suluen VruWCII, tlar se rceht tfl ha.ltle vnde hefi. nit
inghe]ll scoleu vsc voghe,I(' in hey.leut sMen besen,
Jlrrn'en, teUen nllle vntsc11e) clen, vllde wi \\ illell "IH-Ie
!';colen dat iughehl an (lt'ssl'n YOI'Lellomeden dOl'l'ell
]eddeghell vnde lIutweren ,an ('olleIl icwclikeH, tle dar
vp mach spreken, vJ}(le hebbe wi oeh dar al
o vele
ingheltles lIicht, 11at. seole wi em ande,'s vor bewisell.
Vp al (les!',e stiieke tfl ho1t1cllde stede vnde ,ast, scole
wi, Li vsen vorsl'rokcnell louedc, tuschen MI' vnul' vser
vruwell dagllc, ,Ier le
ten' de aller neghest eumt, tfi h'ilo-
veren seiteIl : he1'cn ArcllIle vall Grauhowe vJl(le liefen
{;herlle van nflehoJte., vnse ritldere, suntler vOl,toch vntlc
twiue!. VJI)le desse vorLcllome.lell clinch heLLe wi
>>>
373
heten \'Iulc tatcn gheucn vse t..'eue ieghellwal't1ich mit
"scme inghcseghde stetlcghet vn,le vestet, vntle sunt
t gheghcuf'n "ndl'
('r('uen tfi Kaholtlesdorl'c in den i.b'en
deI' h'lI't vIIses heren go,lcs duscnt flreJlUlIIlert des twe-
untwi..hte
llestcn im'('", ,les vl'iedaghcs allel' lIegest na
:o,unte Ja("lIhcs tlaghe lies apostels, vlllle weren t? tllgbe
dar OllC1': tlc eddeIe here her .Tohau van \" cnden, her
SieVl'rt vau Plone, de VIlSC louelle mit vusme ome
hehhen ,"tnmghcll, mestel' Coret., en kanonic van
Camiu, be l' 'VItit v n (l eher }!1i1ttift molfnn, l'i tI-
II e r e, null' muters vele bClllleruer lude.
Aus dem Code'l( RIIgianns, :mr l)ergament, 01118 dem U. Jalll'h.,
im könig!. Ilr('lIss. Provinzial-Archive zu SteUin. lIier hat
Ilie lJrklll1lle die Uebel'schrift:
Be welldedl'!-;inge des landes ,iJ
b'}e van hertoge
\Val'ce
law wegene,
Die UI'''nntle ist allch gedruckt in v. Schwarz Dipl.
(;('sch, tier pommel'sch-riigischen Stiitlte, S. 756,
r. CLXXI.
Der Biscltof Joltll1l7l "'Oll Scltlvel'in VC'l'sJJ1'icltt..
dem Fii'l'slen lleim'idt 't'on ...Jleklenbm'g von
llen bischöflichen .\tifZsscltlüsse'l'1t BiitZ01V und
Jrw'in.. '1venn e'l' 'JViede'l' in d,'ren Besitz ko'l1l-
nzcn sollte.. keinen Scltadl'll Zll tlum.. 'Und
CO'l1lp'l'omitti'l'[ mit Ilemselbe1t auf ein Scltieds-
!Jc'l'icht megelt d,'l' Sc/UlMen des Bistltll11ls.
D. d. S..hwcrin. 13:!3, Mih'z 5,
\Vy JohaulI "an ,lei' guade gOllcs bischol' tü
Z w e l'i n kOl'eu' vndc
ted{'get hekenllcu 'Hlle hef ugllell
>>>
r
374
in dcsme breue, dat my mit dcme e,ltlelen manne bel'
Ililll'ikeu deme hcren van l\Ickcleuborch ghcdcghctlinghet
hebbcn, also hirna besc111'eul'n steyt. 'VaJlse wy komen
hi des sty('htes slote ßutzowe vnde 'Variu, dat
wy se kl'ighen, sone ellsdml me lIilleu sdaadeu dar tlt
don vau vser we
hene (lemc YOI'ehellomcdcu hercu vau
1\lekelenhorch vndc sillcn lauden ; dar scllOle wy VOl'e
st.ln. Vortmer were uk dat wy mit eme s('hNeden
vmmc de sculde vs('s goclcshuses, so scal he dar
Vßlmc tlön, wat dr
(lumhcrCII \ lide dl'c siller Ulall
sl'reken, (lat Hk iso De dl't: dumherell vau yses go,les-
huses weghene scholen wesen: her L u cl e I' cl e l' r 0 U C s t ,
IH'r .rohann 'Varsowe de tlekell vlltle hCl' LUlleke van
Uulowe; de riderc vau siner weghcne sdlUlen wesen:
her ltoscndal van Plesse, hcr 'Villert Lutzowe vlHlc
her \\'eflcgheu Plote. \Vanse wy eme (lat tu wetcnden
dun tuschen dit vnde sunte JohaJIIlcs claghe haptistell,
so seal hc cle vOl'ebenomedeu l'icltlCl"C clr
latcn J"omc
l
t.li dcn drC'n dumheren; watt,c scs
c tfi samcllclc (lcghe-
tlingl1et vncle spreken, dat1ik is, dat s('hal he Ilun.
\'Pl'c dat desse VOl'e bCllomedcn din
h st(.tle vllde vast
hliuCII, sc beLLe wy flcsse h,'cf bescghelet ]atell mil
vllSe illglU'seghl'le, dat wy 11" hl'hhen; W311l'öC wy hehbcu
cyn muler illghescle van vses stichtcs weghe1le, so
scholl' wy df'sseu hrN' litscrincn latell vlltle mit deme
inghescle hest'ghelcn. Deiise IIl'Cf is gllC
creuen tu Zwcrin
dusent iar na gocles bort vmle drehundert iarc in deme
cll'cnehvintegest(
n iare des sßnnauemles vor Lctare.
Nacb dem auf I)er/;:ament in eine. flüchtigen cursi\'ischen I\li-
ßlllikel geschriebenen Originale im Gl'Ossberzo!;1. Geh. u,
lIall1't - Arcbive 7.11 Schwerin. Das Siegel fehlt an dem
einen eing.
hänj:;len PergamenlSll'cifen,
.
10.
>>>
f
375
.
Nr. CLXXII.
Dcr FÜ1'St Heinrich von lJleklenburg bestellt den
IJIll!lister Iwan 'l'on }{]Ütz Z1tm Procll1'ator,
Um von dm' zum Schlitz des Klostel's IleiJl.-
feMen gegen ilOl 'l'erhiillflltJn Stl'a{e des Bannes
wut Inlerdieles .zu befreie/i., mit tim' Bevoll-
miichti!lung, dem Kldsler dcn Selml;:, del' JJIültlen
Zll Gadebllsch und auf dem Kitz daselbsl lind
(lip Il'cie KW'llllus{u!tr VOll tleltSelben zu
bewilli!len.
1. d. GrcvislIli.ihlcu. 13
J. :\Iiil'z I i.
J
lIinl'icus dei gl'acia Magnol'0lcnsis ac Starg3n]ensis
dominus uniuel'sis l'rescucia viSUl'is salutclIl iu tlomino.
Tenore l'resencium clIl'imus esse notuJl1, (IUoll in causa,
IIu3m diu mouit ct mouet contr.l nos vii, re1i
iosus
lJimicus, 1'1'OeU1'atol' ct s)'lIIlicus ahhatis et couucntus
Illouasterii in He) nevclde, super dam[luis et illiul'iis
l'rellicto moua:o-.tcl'io in bouis ipsius Iler nos ct of/lciales
nostros il'l'ogatis, COI'aIll hOIlOl'ahi1i vil'O domino .Johanue,
tlecauo ZwcriJ\en
i, iudiee ct auditOl'c del'utato a vcne-
\'ahili vii'o domino He) ueurico, llecallO eec1esie l\laglle-
burgensis, hulicc et conseruntore ('i,lem monasterio a
sedc apostolica delegato, constituimus ct ortlinamlls
procuratorem lIostrulll ct IIUIlCiulll sl,ccialem ma1?;istrum
Ywanum dc Clutze, c1ericum ct nlmiliarclII llostn,m
prescntem ct sl'unte mandatum suseipicntem, dautes et
rOJl(,c(lclItcs eitlem l'0testatcm ct sl'eciale mandat um
l)etclIdi et recipicntli hUllliliter cl dcnote r cl a:\ ac i 011 e m
seIl t e n ci a r U Jll cxcomJ1lunicacionis e t i 11 t C I' tI i e t i in
>>>
376
I
..
I'CI'MII/alll IIO:-;tl'tlll1 et t('I'I'3m ab clltlelll ,le('II1O Zwcl'i-
Jlt'lIsi I'I'olalal'lllll, lIet'lIOIl suhi('ielldi 1I0S, hc,'ciles, SUt
-
I'CSM'l'eS 1I0stro:-; ct tCl'I'alll 1I0sh'am conul1 eo(lt'lll COII-
s,'rlwtore p
('omJlllmi,'aeillui:-; (.t illtcrtlicti SCIlt.CIlCiis, SI
I'outm tCllorcm l"'iuilcgiol'um lI11sh"Il'UIII )lrctlictos , . et
('OIlUClltlllll in IIlIIlewlilli100 Gn,]cbutz ct Kilzl' eis per
IIIIS ,Iimissis Iluomodolibet turhm't'mus, cl. illl'idieiollcm
ipsins (Iuautum .111 ]1111' ill nos ]II'llI'ogalltli, uecJlou )lt'l'
1'o01lcmpuem sti)llllaeiollem 1I0s, hCl'cdes ac SlI,'CCSSOl'CS
1I0sfI'os obligmuli, ((lIod (lI'edil:li . . abba
ct. ('tlUUClltUS
halwant ius pt fiu'lIltatcm lilwram cJc,hlc('lUli illIJlOllam
Jlrouenielltem de hOllis eOl'Ulidclll (11'0 SJI(' lihito \ IIhlll-
t:Jtis, UOJI ohstautc (JlIlI'IIIII(Ut-' I'l'uhihicillnc uelllcccssitatc
I'lIcl'ali ud sp,'('iaJj, a lIohis, uostris hcretlibus aut
slIccessOI'jbus faeicnda, et. (1lIod uos ct J/osll'i hCl'ctlcs
:mt Suct'e"isOI'C! ,.rimus tlidis abJHlti et COlIllClltlli f:UIO-
rahil..s Iwomotores ct i)lsos ab illiUl'ii[ s ct] ,'iolclleiis
ill terra lIostm tudJiUlUl', (Jmmtl" lIece100SC babuerilll,
Iluo('iellscUJIIIUC ah cis f'UCl'illlus f('lluisili, ('1 gt'III'!"H]itPI'
(JIIII/ia alia cl sil/
lIla f:lcicutli, (111C \'ems p[I'O('I1I'atol'
f'l] I('gil.illlus Ülce,'e I'0sset et ,ldt('I'et ct lilie I'in'a 1 11 '1'-
mis!ooam ('ausam flIcrillt "1Iortnlla, cciam si malldallUlI
('xigallt !oo)leciale,
ratllm h:JhitUl'
ct fil'ntlllll [quiclllli(11
[I't] II1IOrllibct 111'1' )lI'O('IlI'atorcllI I"'cilit,t um
J'ucrit ur,lillalulII, IJl ('uius testimollilllll 1/0sh'UII1 sigiUlIlII
Ilrc!'oocntihu,", psI a(ll'ell:-;lIl11. Tcstes SUllt: magistcI' ,
, , , ., [ColII'].ullls plt'hanus in Gudt'butz, .lollallllC1oo )10-
s"lIdaJ ,It, Plesse cl. \Vi)lI'I'IIIS LUIZtlwt" milites, ct .11ii
]IJUt'f'S fidcdi
lIi. Dalum GlIcwe
l1lolt'lI [allllo domilli
:\(C'('4' X lX 111°. ft:ria ya autc ,IIIlUilticalll Pahu3l'Um 1',1'0-
'\ i IIJ mit.
>>>
I
377
Das ln'siegelte Uri
inal im l
rossl1erzogl. Geh. u, I1aupt-Archh'e
hat IIlI'hrere Eisenl11ale lind dnrch l\1:itlsefrass eine LiicI..e,
welche Iheilweise in [ ] dm'ch Conjecltll' atlsgefiillt ist. Auf
deI" UiicL.seite steht als Rtgistrallll' die alte Jahreszahl 1323.
Dit
"e Ur!.u",le ist lleshalh von Interesse, weil sie einen
tiefem Blicb. in llie Angelegenheiten des P fa ff e n k I' i e g e s
gönnt. Bekanntlich nallln der fürst Heinrich Iler Ceist-
IichJ..cit im J, ]321 die Einkiinfte llieses Jahres. ner Bi 8 £110 f
Jt!ermttnn
ollan ergriff gegl'n diese Gewalt die \Vaffen;
der Bischof von Ratl.ebUl'g nnd der .\ht von Reinfeltlen
"iimllften gegen den Fürsten mit Bann 111111 Interdicl. nass
diese Uann-Angelegenbeit ebenfalls inS c b wer in hetl'il'ben
ward, gebt aus vorslelll
ndel' UrkullJe hel'\'or.
NI'. ."'LXXIII.
Dc'I' FÜ1'st lleim'idt 1'011. 11leklcllbw'g sdtliesst mit
tll'1Jl Könige Cltrislopft "on Diine7ll((rk find
llesscn So/m Eridt F,'iedcn.. nimmt in FoT!/t'
tlCSSCJl dit' Lt1mle'J' llostock.. Gltoiclt und 8cllllJWI.
VtJ11 DiincJllll'1'/;; zu Lt,ll1l... verp/liclttct
'it-It UI
eiue'i' bestimmlt''11. llecl'folgc und vcrziclttt'l ((Uf
GeldlO1'tlt'I'll1lge1t und SO/lSti!/l
U1'kll1ullit'lte .An,.
s l'riidte.
n. 11. N')kiipillg. 13
3. Mai '21.
Omnihus 1'I'csens scrilltulll ccruclltibus IIcllI'icus dei
gracia l\Iegal'0lensis et Star
al'«(ic uominus salutem in
110mino sempitcrnam. Notum facimus ,'niucl'sis, l're-
selltibus ct futUl'is, Iluod iutCI' magllificos I"'illcil'es do-
miuos Christ.ol'bomm et EI'icum, eiusdem Chl'isttl(lhot'i
Jili u 111. clci gl'acia Danol'Um Slauoralll'luc I'l'ge
i\1ustl'es.
C'I: ulla l'aI'tc et HOS ex altel'I ill nwdulll, fl\li I'of'((uitur,
>>>
378
e,titit placitatum, uidelicet 41uo(1 illsis domillis nostris
regibus Christo)lhoro et Edco filio suo de tCi'ris et do-
l1Iinio HII
tock, Gnoyen et. SW3n cum omnibus ciuita-
tibu"" cil
tris et municionibus, oppidis et uillis et omnihus
eal'tllll adiacenciis, nobis et hercclibus Ilostris ueris ller
i)lsos Ilobis ller litte ras suas apertas commissis et con-
cessis, llOmagiulU fidclitatis fecimus et facimus in his
sCI'iptis, uera fitle pronunciantes, qUOll post mortem
nostram omnes nostri heredes uel'i et successores, qui
nobis in dicto clominio mecliate et immediate successiup
in perpetuum suceesserint, il}sis dominis nosll'is regibus
Christophoro et Erico lilio suo et omnibus ipsis in regno
Dacie mediate et immctliate successiuc et in l'erl'etuum
succedel'C ualcntibus homagium fitlelitatis simililer pre-
stare dcbeant ct fidelitcr oLseruare. Promittimus insul'el'
bona lide, nos 3d hoc firmiter obligantes, (luod nos et
herecles nostri, qui nobis in dicto dominio, ut )ll'emittitul',
succedant, homines il'sorum clomiuol'Um nostl'Orum CllI'i-
slopl1ori et Erici filii sui et (luorumculltlue i)lsis in regno
Uacie in l'erpetuum succedencium et regnum Uacie gu-
bernancium, necnon corone et regno Oacie fideliter,
conManter et pell,etuis oebeamus ct debeant tcmporiLus
adLerere. Ceterum uera fide )lromittimul'l, 1I0S et atl
hoc firmiter obligantes, quod nos, here£1es 1I0sII'i et suc-
cessores onmes nobis in dicto dominio successiuc in
ller)letuum succedentes I'redictis
ominis nostris Chri-
8to)lhoro et fi1io suo Erico regibus et omnibus i)lsis in
regno Dacie succcsiue in I)crpetuum succcdentibus et
rcgnum Uade gubernantibus cum quinquaginta homi-
nibus, dextrariis et a'rmatis, sufficienter eX)leditis ex parte
maris, uillelicet in Uacia, Suecia, Noruegia. ubicUlUIUC.
...
........
>>>
379
tl uam )ocunque, quociellscunque et tempo re , quo ipsi
domini nostri reges lu'etlicti Christophorus et Ericus filius
"UUS et onmes ipsis in regno Dacie successiue in per-
petuum
uccedentes dicta seruicia habere uoluerint, contra
(IUu5mmque, e
alia uero parte maris, uidelicct in Ale-
mania, cum omnibus hominibus nostris, castris, ciuita-
tibllS, municiollibus, 5ingulis et omnibus uiribus lIostris,
ubicUlHlue, tluaullocumlue et quocienscunque illsi dicta
scmicia habere uoluerint, ut )lremittitm', contra omnes
uiucntcs seruire debeamus fitleliter ac parate in c
pellsis,
aC(lui
icione seu lucro ac deperdicioJle eorundem domi-
1I00'um lIostrorum regulll et eOl'um in regno Dacie suc-
cessorUIll, e
ceptis dominis: domino I1el1l'ico episcopo
lIauclhcrgensi, t;;erhartlo co mi te I1oIsacie, I1enrico et
(;uncc!illo SlIcrillclIsibus comitibus, ita tamell, ut si
ipsi ud alitlllis iIlorum dictis dominis Ilostris ueI eomm
:succe
sOl'ibus inimim'i uoluerint, ipsum seu ipsos contra
I'rcfilloS dominos n05tl'OS r('ges et eorum succe!oÖsores
ill lIullo iuuare seu ipsis iuuamen prestal'e dcbeamus.
Pl'etcl'ca CUlU ipsi domini nosh.i reges Pl'etlicti ueI ali(I Uis
il'sis in rcgno Vacie succedens tlicta seruicia uideJicet
in Dada, Suecia et Norucgia habel'C uoluel'illt, noLis et
hCl'cdiLus nostris et succes
OI'ibus ad lSe
sf'ptimall3S
illltea de dicto se,'uicio indical'e dcbeant ct intimare
ct infl'3 ipsas se
scptimanas ab intimacionc nobis
et ).cl'cdibIlS lIostris facta tlicti (luimlllaginta homines
ill \Vel'llcmuntle, dextrarii c
al'ßlati, Lenc c
pclliti esse
debeant ct parati, t)uibus domini nostri reges et il'sis
in regno Dadc sUcccllcntes naues in Daciam et e
pcnsm,
a \Verncmumle cl ultra i\c Alcm3nia in Uaci3m et per
totum seruicium uS(lue in Alemani:lm eUlu lI:luilms pro-
>>>
880
cUl'alumt, sCl'Uida eciam,- ad que il'sis tlomini:i nosh'is
regilms et eorllm successorillus in Alemania, ut lu'e-
misslIlu est., slImus ob1igati, eciam infm sex sC[ltimanas
ab intimacione nolJis et heretlibus nostris facta, IlI'ompta
essc delleant et parata, pl'out slll)crius p]enius est e'\':-
pres:o.ulII, ipsi uero regcs et eorum in regno Dacie suc-
ces so res lIollis et heredihus nostris paruos elluos, l(UOS
nos ucl bomines nosh'i in seruicio ipsol'Um et l]UaCUlHlue
parte maris amiserimu
in cadem re}sa, per:,oluent;
de'l.tl'3rios uero, (IUOS in dicto scmicio amiserimus, infra
dimitlium annum, (le ((uihus sufHcicntcm poterimus rell-
dere raciollcm, pel'soluel'C tcneantur. Si autcm a1iqui
lle hominibus 1I0stris in seruicio pre,lietorulll cal'ti
fuerint, ipsos domiJli lIos,,'i reges ct eorum in regno
Dacic SlIcceSSOl'CS infm dimi,]ium mUlUm post captilli-
tatcm ab iflsorum captiuitate redimm'e teneantUl', prout
eciam homincs SUDS (le iurc I'edimere tenentUl'. Domilli
ucru predicti nostri ('hristophorus et EriClIs et corulU
ill regno Dacie slIccessorcs liDS et hel'edes nostros in
]icitis, iustis et hone:.tis causis clefemlant et pl'O nobis
placabunt, prout i.1omini homines SlIOS dc iure defendel'e
tcnenhu, Imm(lcr sCl'edictos dominos nostros reges
Danlll'llln, homines et hcredcs i]ISOrmll IH'lJ olllllillus et
singlllis debitis, in IluibllS dominus Ericus ((uondam I'CX
Danoru1ll, frat.er predicti I'egis f'hfi
IOI)hOl'i, ct homines
ipsius regis El'ici, nunc homillcs dictorum dominol'U1U
nostrorum CllI'istophori et EI'ici, nohis tencballtur ob1i-
gati, pro «(uihus eciam i'tingulis dehitis dicti homincs
predictoflllU El'ici (1lIondam regis et CllI'istol'hOl'i nUlIC
I'egnanlis hominillus llostI'i., ad UHUIUS nostras fll'Omi-
"cl'ant, necnon 111'0 OUlllibllS ,]amnis et intcl'csse, qlle
1
-
>>>
1
381
raciolle IH'edictol'U1l1 Ilebitomm contl'a"imus, ac )lrt! om-
nibus obligacionibn5, promi
siollibus, fideiussionihus,
(Iuas Jlobis iidcm domini, ]
I'icus olim re'\ et CJlI'isto-
phorus nunr rc'\':, per se uel per aJios .suo nomine fe-
cemnt., (Iuittos tlimi
,imus et penitn.. e:\clIsatos; sup('r
aliis ucw tlcbilis, pro (Iuibus nos c'\ partc domilli El'iei
quondam I'egis Danol'um aut regiis promiseramus, ipsos
(lominos nosh'os Christophül'um et El'icum JHlIlC l'eges
et eorllm suecessOI'es nos et. hel'edes nostri monerl'
nuJlatenus Ilebcanms. Uemmciamus insuper omnibus
litteris, nOllis et antillllis, aute hune diem nobis )lei'
diefos (lominos E,'irU1'n quomlam rege rn Daeie et Chri-
stol'hot'tllu mlllc regnantem supel' (Iuihnscunque datis,
et si e'\':nllne a1icllbi inuente fllerinf, casse esse tlebeant
et nulli Ilip;oris, fil"J}lilw1inis et momenti. Per istas eeiam
I']aritaeiolles omlles homiJlcs IlominomlU nostrol'l1m
regum prcdietornm ct Jlosh'i e'\. utraque parte suspecti
olllllino !o.illl rcconciJiati et ah omni suspicionis nota IU'O
omnihus cansi
illter nos hactenus lUotis et habitis Jiberi
11cllitus ct c'\.cmpti. 1'1'(1 Ju'emissis oUlnibus I't
ingnlis
fil'lnitcl' ct illuio]ahiliter obscl'Uan,lis nos et y na no b i s-
cu m iJlusll'es )lrincipes (lomilli Ihulolplms et 'Veuces-
lans duces Sa'\onie, llelll'icus et Gllllct'linus Suel'inenses
comites, Ado]l'hus comes 1I0Isacie ct in Schouenhorg,
necnOJl .rohannes Roselllla] eil' P]e..se, \\'il'C1'tns l..ulzowe,
'Ve(]ekintlus dc Plote, lUartinus de IInda, Alherlus eil'
Cleptzic, Geol'gius I1asenkop, l\JaUhias tle
axkO\h',
Gotsea]em, et llcrtJltIJtlllS Pren, lIelll'icus de Ulunken,
Quho Va]chenherg, Nicolaus (le Pe[e(''ltJle, .Johannes de
HeJlpetle] et IIenriclIs de Plesse, mililcs,
tnticufS :Oe
.;fiJItoUfa1t et lJennike l\Ioltike, :Jrmip;eri. pro mi-
,
>>>
382
2' i mus et l)romittimus lide data, (Iuorum omnium sigi1la
vna eum sigiJIo nostro presentihus in testimonium lO;unt
3ppensa. Actum et datum Nyki.obing in l.'alstria anno
domini mo CCco XXllIo, sabbato trinitatis.
Gedruckt in A. lIuitfeld ))anmarckis Rigis Kronicke, I', 421.
NI'. CLXXIV.
Die FÜ'J'slell Jolunm und Ilerming
'on Irerle
scltliesscIl mit dem Fürslen Heinrich l-'(JJl
...Ueklellbw'!I ein{,ll Frieden und ('07np1'omitti1'en
mit demselben allfden lJerzog UllOVOlJ Ponmwrn.
D, (1. Neu-ßI'aJIIlenIHlrg. ]32;1. Julii W.
'Vy Johan vnd I1ennineg van der
nade gottes
heren tn 'Vcnden bekennen vnd hethughen ol'enbare in
desseme b,'('ue, darl w:y mit VI,seme ]eUl'n vl',lderell
hern Jlinrik valll\Jeleleuburp;h ghcdcghcdinghctb hehben,
also hi!' lIa hescrcuen iso Alle sdlC]jn('
he, de twischt'lI
VJlS ynd ,nsen hu]perel1 is an beyden löciden, de ]u'bl)l'
wy p;hc1atcn VI) vn,..
11 hwagher hel,thl'glu:n Utteu V3n
Stetin, de sdlal cYI1 ouerman wescn vns to vntschl'denf'
))ynnen vertcynadltell ua :o;unte Jacopcs daghe, de lIU
nep;hest kumpt, mit minnen na vnser beyder radhe;
kau hc dl'l' minlle nicht vinden, so seal he VJlS vnt-
I'\('hedell mit I'ecthe binnen der suluell tith, vnde dad
!Schole wy eJII hC'ydensl'idcll "tedhe holtlcn. \Vy Beolen
VlIseme hwaghere hertcghell ()tten in sunte .raCOpE:8
daghe, de nn Jleghest kuml)t, oder er antwordcn disse
veste: 'Vesenberghe 111is vlUl stad, dad )His to Thessin
...iIo...-
-
>>>
383
VIHl ,lad Inis to Vl'e,lel'ikes,lol'pe; weme h(' vl1t1el' bun-
seme verldel'eu hel'n IIillriJ.. van l\Ie1.clelllmrg ollei' vns
,lisse vl'ste sprerlJ to mit rcchte oder mit millue, also
hir VOI' bcsereueu stI'J't, (leJlw se1Jal he disse vest{'
antWOI'dclI billnell dessen ,orhenomedl'lI verte) nachten
na sunte .Ta('opes daglJe, Vonue dinq?;nisse seal mant
Ilml hOJtlCII, also 11ad vorehetleglJctlin('gllct is. IIir, 1'pe
!'ocal idl ")'11 gallz sOlle wesen, Ilest men disse Ilcgltc-
tlillgbe VIl]thc YlIse hull'ere, de wy in vnscn
dcghedillcghplI beuomeu, sJnt: vuse heren her
Cril'tofer "nd JICI' }:,'iJ.. lonineghe vall Denemal'ken,
hel'tllO
:he Otto vmI sin sVlle Uarnam vnt! ht'I,thogbe
\\Tal'zlaf hCl,thogllcu "all Slctin, ,le hel'thogbell albetallI'
van LlJllebfll'gh, du bJschol' van ZWCI'in, gl'cue l'Iicolaus
vall Zwel'i.. \'lItI \'01' l\lcl'zlaua sill mutei', dc GballS van
Putlest, D"tlef Wlf, 'VIdft vn tl l!il1ritt moIttal1,
ßolto lIasclIl..op, 1I(')lIel..o ::'em'peubel'g: tli",,,,
SI'int
r i d ,1 er c; hl'l' (hmtJler van Lewitzow do eyn riUer is,
;IUe cle van Sul... l\[oldorp vnd sine brodere, Hcunineg
"an ,JOlghow, 1I{'lmillcg val1 Heuentlowe "Vlltl aUe VI1SC
man \"Jlll hul1'ere, de in dissen degh£'dilleghen wiJIen
WCS{'II. Dat wy (lisse dcghedineghe stede vnd glumz
holtlen will£'n. tlar,'p h..bhe wy mith vIlsen ritldel'en
Vllft'uwen ghelouet: mith hem lIinril.. van :\loril1 vIIseme
Ilmrscalke, herH
i1trik mOItfan, ]11'1'11 I1inrik Nort-
mall, hern Rolllf Uaroh, hern lIerman van (""remulI,
hern Johan van Hau£'lhcrghe, hern GJlUntCl'e van Lewit-
zow, hern Nicolaus ])arguzen, hem Uaroh (
hammeJJ,
hel'll Vieken
an Lallkow. Dith is gh..sehcn "nd disse
brH is ghegbeuell VIU] be...cghelet mith VIlsell illghese-
gllelen vor ,leI' stadt to llrandcburgb Ila go(les bort
>>>
384
dusel1t iar (lrell1l1lt]ert iM in "l'lIIe "rvintwinthl'p;heslf'IIIC
iare, rlcs elincsdaghl's v 01' SUlltp .MmiclI J\lag(lalt'lIf'lI
daghe.
Nllcb dt:m Originale auf Pergament ia ein..r sehl' \,.Ieiueu IIncl
lIuregeluÜissigen l\liulIsl..eI im (irossherzogl. (;eh. 11. lIalll"-
Archive Zll Schwerin, An Pergamenlslreifen hllu!-;eu 2
schiltlförmige Siegel aus IIngeIHutertem ""'al"hs mit -Ilem
werleschen Stierkol,fe; das erste, grössel'e hat in ,10'1' Um-
schrift lIud sonst "elillen; ,las zweite, ,'iel Ueinere, wplches
in ,Ien ollprn Schiltlt,,'kpn mit Sonne 'Iß,I l\loncl geziert ist.
führt .He UmscJlI'ift:
+ S'.,... nms . HLI' (?) IOOL1U ,1)(( , w({nu( .
Nr. CLXXV.
Die B1'üder Heim'ich 1I1ul SCf!"bmu[ Tlwn 'iibm.-
lassen dem Iaostn Dm'fllnt ,len an die
BW'fl en Clfmme1'OJl) und Kikimlrpeue ZIf lei-
steJlden Bll1'!J,lipl1Sf 'I'on den DÜ'I'I'C1'1l Zetfnllill,
R Iflzemve'l'der Illzd R()ltll111n
llflflcn, lI'ell'llf''1'
{Jen frÜhc'I'n B,'sil;e'l'Jt, den /J'I'Üde'1"1l -'loltZlIl1,
zUflestmuleu halle.
D. ,I. I:J:!.t. .fall. :J.
111 1Iomine domini AIII(,II,
os Hiuricus ct. ZI'p;IIt'-
ban,lus fmtres dicli '1'JIIIII olJ1l1ihus 1'1'l'sClllf's litteras
inspect IIris ('upill1us I'sse 1I0tUIII, (1lIod iJltcr uos ex '11:1
ct IlOlIol'aLilcs ,'iros abbatcm - ct ('OJluentum mOllasterii
DmgullclIsis Ilm.te 1''( altem suscitata ess('1. materia
(1'lI'stioJlis stllwr CO, IIUOll in viUis tlieti mOllastel'ii
,,('i1i('pt ('ctltelllyn, nllceuwcfllcre et Uathenowe, ol'ea-
"jolle (Iuarulldalll liltcrarum a domino Ottone du(
c Ste'-
........
>>>
385
tineJlsi ohtentarnm, \"clltJieasscmus scruitutcm, qlle borp;h.
tI('nest di('itlll', eis in ('OIltrarinm assel'cl1tiLus, nobis in
predictis \"iHis virtute lilteral'llHl lIostrarum null um ins
deberi, eo quod dictt' ville non .'rant, nec sunt in di('ti
domini Ot.tonis tlominiu COJlslitutc, ('mn pat.er i(lsius,
llominus Uafll}"m dux f('lids memorie, eHlU in Ilonmulo
preucnerit ipsasqllc tlUtll111l h'imMlllerit et obtnl('l"it ee-
desic CamiJlensi, a (Jua diete vilIe ipsi mon3sterio
('ompl'ter
tlillOSclIntur. Post disscm.ionem diutinam
inter t1ietos ahLatem et Conllentum et nos talis amica-
hilis ordillacio illter('essit. Nus cllim de consl'nsu vna-
Jlimi, 3('c(',lente ad hot. ,oluntate di]l'cff' nubis nouerce
nostre, domine Di1ianc, tlimisimus in perpctuulll pre-
fatis ahhati et conuelltui IUUlla
tel'ii Darglllll'Jlsis OIlJJlem
seruitutem, aclioncm, YSllm et. rcquisiciuncm, (Jue u'Jbis
ab allteccssol'ibus Ilostl'is, militibus (lt)Irico,
J5crnarlJo ct
itttico, fra t rib u s, cl i ctis .£ßoltlln
I't corum herediblls per uhlentum ct dt'IHlta('ionem
litterarum di('li (lUt'is Ottulli; de prl'memoratis villis et
cornm homillibus \ llillCl'sis ct SillgllJis vnillcrsaliter ct
]larf,i('lIlill'itcr pru caslrensi sCl'llicio ad ca;tra C'mulIlCl'oW
ct h..ichilltlepi'lIc ('ompetere qllomodoJiLet videhai:ur,
r('('('pto t amen l'cstaUl'o, ne soli graual'pfllUl', ceutulIl ct
"iginti ,htarlllll maI'Carll1ll ,1ellClriol"lIJII s]auicalium et
vndccim lIIarcarulll re,ltlitll\Jn in viJIa Gl"abene ct VJlius
last hrasei ordl'aeei et dl'Cl'lII va('l'arum pillgllillm et
clcctamm, quoll resta1l1'um ('(lulitemllr I't cO\ltellti I'UIll1l8,
nos a l'refatis abl)ate ef CIIIHlt'ntll l'c('('pisst' ef hahuisse
lIobisque iJltcg"c datum et solutUtn fuisse, I':'\,{'cp('ioni
non (hiti, non soIlIti pt uon nlllllerati resti'IUri renun-
{'iantps onlllillo, I't tir1c data Vlla CIIIU amif'is nostris
\'on Malt.ahnoehe (1I'Ie. SamlUl. "
')-
_.)
>>>
386'
infrascriptis promitteJltf's, quotl per nos et herelles
nostros tlictis ahhati et conuentui suis(lue succcssOI:ihus
inperpetuum
psorllmque villis et ,-iIIarum 1\111uillibus
Jitem et controuersiam I'uper tlicta scruitnte. :H'tiOJlC,
vsu et. re()uisicione lluHo tempore infcremus, nee illfe-
relltibus confo.encicmus, sed il'sam semitutem tam in
proprietatf', quam in POss(
sl'iolle ab mUlli persona dido
abhat i cl conllcntui et eomm homillibus tll'felltlemus,
UI'loJ'izabimus ct expedicnms onmino, promittcntes
eciam, quod si prefatis lis vc1 controuel'
ia tle Ili(ota
seruitutl' mofa fm'rit, vcl o('ra
ione ipsius i)lsam litem
et controuersiam pt omnem causam, ql1oeießl'culltlue ct
(Iuandocullque uobis (lCllUlIl'iatum fllCI'it, ill nos rel'ipiemus,
et in eallcm causa legitime deleusiolli nos o{fe: cmllS, hoc
solum adieeto, ()1wd si Q!)lrtcUllt ef
f1trtcum jiMoltan
milites ipsorumque hel'edes legitimos pl'efata
cal'tra recuperare (f1la1icU]l()UC modo ronti.
ger i taut ab il'sis (lictam sel'uitutem (m'fatis ahbati
et conuelllni et eorul1l bomillibus disbl'igahimus et ex-
pediemus on1l1ino aut I'remclUnratum rpstaurum eis iu
integrUlll et sine diminllciolle quantalihet infra meJ,sem
refundemus, Insupcl' dicfis abhali et comH'lItui Glle
-data l)romittimus, nos facl'Il'os et curatnro
, OJuni e,,- .
cepcione remota, quod Nicolaus et Otto, fmtres uostri,
('um fuerint etatis legitiml', infra quindecim die& ])ost(luam
dcnunciatum eis fuerit, (licte dimis!Ooiolli consencient
ipsamque et onmia et sillgula supra!i,cl'ipta l'atificalJUnt
et aJlllrobabullt, et (IUOU ad lcgitimam ipsius scruitutis
tlefensionem in omnibu'i et l)er omnia se, uf nos fecimus,
obligabunt. Que omnia et sing1fla sub data fitlc pro:
mittimus rata, grata et firma tenere et obseruare, nec
......
>>>
387
('(luh'.. fan'l'l' vel veJlil'f' aliCJu:I raeionc vel ('aUSa vcl
illp;ellio .le i 111 c vel tle flwto. Nos Yt'l'O ) rermamms dc
SuleJl, .TolIaJij)cs ct Yicko tli(,ti 1\I1IuI, famuli, firJeiu!o.-
!'ores ab Hillrico et Zeghebantlo )lretlictis, pro omnibus
I't sillguli8 rapituJis !'upl'asl'ripfifo, obseruamlis interpellati'
ct I'op;ali fide tlata promitlimns. nos priIwipalitcr cl in
f;oJi.hnu obJigando, qnod omnia et
ingu]a snl'ral'icl'ipta
rnta f't incouuulsa muni C"\cel)cione rcmota !lcbent ob-
f'l'Um'i; Qnod si aJi(luotl c1il'l'em1ium llr('1..tos ahbatf'IU
\
ct. ('onUC)1tUI11 in sUllI'ascl'iplis pati t'ontingerct, ipsis III'C-
fatam snmmam in illtegrum refmu]cmus. In IJlHll'UßI
nmnium testimonium Cf (o;ilJ
ul\)rtllll firJem nos prefati
fmh'es vlla CHlU fitleinssOI'ibns lIostl'is preselltes liu eras
tletlimus nostris sigiHis Jlluuita
. Datum anno domiui
m o . ecc o . xx' JIIJ, ill yigilia l'pyphallie domini.
Narh dem :mf Pergament' in einer kl-iifligen JUinllskel gesrluie-
benen Original im (;rossherzogl. (;eb. 11, lIalllll-Archi\'e 7,11
Sd,werin, An
'I,nn
t sin,1 ;1 Pergamentstl'l'if,'n, :111 denen
Siegel aus grÜnem \Val'hs hon(\'l'n. \'on denen das erste
oval, die audern srbilt!fiirmi
sind:
I) t'iu rel'hls
dl'lm"'r S,"hill mit ,'inem srbriige ree/us
gl'll'gteu t'isrhe (?), dm"iiber ein lI'Im mit 2 \" edeln:
+ S : IIIllHlOI
Da qp TVRU.
2) ein Scbild mit einem schr:i
e rechts wellenwei"e ge
zogenen Rande, allf welchem 3 (Thllll- ?) Fische lit'gen:
+ s' . zItU(rjnTI1illT . 'l'YIl.
3) I'in Scllild mit rinem rechts
eI,.ehrten, gesch1ll'hten
8tral (Pfeilsl'i,ze mit \Yidel'l'ak"II):
+ S' . ItOH
mIlDl . DU . Sb YLa.
-1} ein Schilll sechs mal sparremnisc getll\
ilt:
+' . JOlt1mmS . mYUT.
5) ein Srhiltl \"on dtlselben Beschaffenheit:
+ S' . Y]01\(( . m\'IlT.
9- *
-,)
>>>
38H
Nr, CLXXVI.
Der Fil1'st Heim'ich non iJ'lek[ellburg 'I'Cl'spricht
seine Tochter Beal1'ix dem FÜ1'sten JfTi:lmJ
1)On RÜge}! Z1l1' EIt" fitl' dessen Solm Jarimw'
wul schlicsst mit demselbl'n ein Bümlniss,
be,fOrulel's fit1' dell, Fall des Ableben,s des
rÜgisclten FÜ1'sfen vor der Vol1jiihri,qlrei( seines
So/mes,
D. tl. Barlh. 1325. Mäl'z 15,
os IlilJricus dei gracia 1\lagllopolellfi:o., Stargardie
et Rostok dominus recoglloscimus publice pel' presentes,
quoll ('um dilectissilllo Ilobis gellcro lIosh'o domino
'VyzIauo pl'illl'il'e Ruyanol'Ulll vuiollis ct alllicicie uill-
cuIum ('ontrahere du
imus in hunt' molJuUl. l)mmiuimus
enim, liliam nostram Ilornine UeafI'icem filio I'UO ,'aro-
lllaro tradere ill lI
Ol'elll, assiglJalltes eitlem racione
dotis pl'opter lIul'cias Ulill
({uillgelllas mar'cas puri
argenti, illfra mumm ct diem, lJOstl]Uan
thorum suum
intrallerit, lIumerandas, iuxta leges patrie eX!'oo]lIenda
.
Idenulne dominus 'Vizlaus Huyarwl'llm l1rinceps faecre
et assigllaJ'c (lebet filie lIostrc pl'cllicte ad t
tuhllu (lota-
licii CCC marc.lrum lmri argcnti rc,lc1itus emu ciuitate
et terra Bard, si tanti !';int rcdditlls in eisdem ; si autem
tanti non fllerint, Ile ttlllOl'acia uieiniOl'i sUI'p)ebit de-
fectum uS(lue ad SlImHlaHl I'etldituum supradictall1. Et
si fiJius eius Jaronmrus supcl'stite Iilia lIostra dccesserit
ac dominus \\')zlaus aut hel'c']es seu sllcces
ores
ipsius filiam nostl'am ad l)ropria remittere seu ab ea
separari uoluerint,' allte({uam il'sam Jlostram filiam de
.....
>>>
389
IH'ef'ato I]otalicio snu mnoueant, ei tria milia marcarum
pretlicti argellti expedite exsoluere teneantur. Sepedictus
autem dominus \Vizlaus princeps Ruyanorum et nos,
quamdiu ambo lIixerilllus, debemlls mutuo esse vlliti et
alter a1tCl'i in omnihus neressitatibus assistere fitleliter
et firmitc'r adhl'rcre.
i uel'O pl'cfatus dominus \Vizlaus,
cflllul ahsit, morcretUl' I'elilllluend() Jm'olll3\'um ant aliul1l
sen a1ios hel'etles slll'el'stites, nos il'
ills lIel il'sorllm
hCl'etlum mllnicionum et tel'l'amm, ad ipsum 1.I('1 atl ipsos
pertinencium, ac hominum, (l"ilms idem dominus \Viz.
laus municiones et terras suas commiscrit, debemus
fillelis tUtOl' c
istere, ipsos in omnibus tucndo fit.lclitel'
ac t31l1lualll pl'opria l]efen1'!3IHlo; et ipsi homines cum
mUllicionihus et terris sibi commissis IIchis tanquam
tutOl'i SUD fideli elebcnt in omnibus parcre JitleJiler et
adherere constantcl', cluOUSCllle dicti JaromJrus aut alius
seil alii hcreclcs ,10mini \\'izlai l'rincipis Huyanol'lIm
l)fcdicli ad annos discl'ecionis pel'ul'niant et preesse
ualeaut sihi ipsis. Pl'emissulU autem \'nionis et ami-
eide uinculum pure contra
imus ad aup;mclltlllll obsC(IUii
siue scruicii tlominis ncsh'is ChristofoJ'O J)anorum re gi
et ","is hCl'edihus ac episC'opo Zwel'incnsi ncc'non amicis
nostds \'idelicet (lolllinis Oltolli \\rartzlauo Stctincnsiblls,
El'ico Jucie ducibus, Johallni et lIcnllingho de \Vedl'
nohilibus per IIOS mnbos, JlillJ'ico et GUllcclillo Zweri-
Hen
ihlls, t
cl'art!o Hol,.,acie ct in He) nt.lcshorch com-
mitihus l1e1' nos sl'ecialiter, afllue A1I,el'to in Anhalt,
Guntero ct Vh'ico in I';imlowe comitihm, }ICI' dominum
\Vizlaum lIredictum ,bel'ius et. facilius iml'endclldi, ita
(Iuutl si intel' aliquem 1'I'cdictOl'UIIl ex parte Vlla ac
aIi((l1C1U lIustrOl'um cx altel'a, (111011 absit. 11iscortliam
........
>>>
390
OI'iri contingel'et, dominus 'Vizlaus pl'('fatus ex l'arte
J1osh'i habcbit et nos similiter e
1III'le ipsiu!\ hahebimus
.auctoritatcm ct. pOlestatem plellmiam ciusmodi di
c()\,tli..m
in iure uel amicicia decidelldi, Et ill!'!uper si lu'pdichH'um
ali(luis in hoc cOlltentmi 11011 uellet ant
i (luilo(Iuam de
mundo ali(]uem Jlostl'OrIlm illfpJlar'c ,t'I molestare l','e-
/i;Umel'et, 110'; !'!empel' ac 1I0slri hel"edes dch('mlls ip!\i
(lomino '\Tyzlauo et I'lIis hercdihus et ip
i lu,bis ct
no
tl'is herctlibus auxilii.i et semi('iis J/Jutuis cmn omllibus
lIJulliciollibus ct uasaUis in,.,epat'abilitt'I' totis uiribus
commallCI'C; nie (juo(lue cf stmte in terlllilJHS nostrns
hinl'indc debellt obsel'llal'i patf'l1tes et litH'r(',
if'ul st'I'uale
sunt ab .mtitluo, hoc saluo, (Iuod fluiJibct IIOStl'OnIßa
e(ll1clio/1I'1II mlllOl1e de sni
termini!\ pru SlIn bClleplacjtu
potel'it Jll'Ohibet'e. Super ]II'cmissis omllibus firllliter
obserualldis )lOS et "n a 11 0 bis (' u m fi cl eie s 110 S tri:
Conratllls ,le Cremun, Cl!)IricufJ
oItJtnt, i\lmtillils 11e
lIuda, (;eorgius 1Jasenkop, l\lathias de X\ecowe, \\"i-
!,ertns J
lzowe, (;oclft'itlns, Joha/III('s et lIinriens clt'
1l&lowe, Ueynbertns, lJim'icus ct JO)lal1l1c,., de Ples
{',
lIinri(,tJ!ioo de Harnekowf', Gods('aIclIs, ßCI.toMus et Ju-
hanlles Pl'ell ct lIermanJlus tle 01'1/.1', mi]ites, Hilll'i('lIs
];ouel1sack, Eghardus Negbellllcll,ke ct 1I('llIIcke l\loltel..t',
iil'mil:!;t'ri, )I rOlli i s i 111 U s fi d t' da t a. In (Iuorllln (cimu
testimol1iulII sigillum nOfoötl'llJ1I (ll'csentilJU!. est CI[II'CIISUJ'I.
B.llnm Uard in (I!'csencia lIostra, aUlIQ doruilli millesilUo
(;CCO uiccsimo (Juilltn, fel'ia sexta pl'Uxima antc dnmi-
uicam Leiare.
Alls dem ('odn nn
ianus im kiinibl. Prodnzial-.'\rchh'e zu
Stf'lIiu., Gedrul"kt in S,.hrüder p, M. I, S. 1012. - "'lirst
'Vi.dav sowohl, all sein uDmiindlger 80hn Jarimar starben
.-.
>>>
391
noch In demselben Jilbre ulIIl mit Ibrem. Tode erlosch da.
rii;t'nscbe Fiirstenbausj es brilcb hierauf der rügianlscbe
Erbfolgekrieg lIU8.
I
Nr. CLXXVJI.
Der FÜrst Heim'ick 'i,'OI't IJleklenbm'u 'I..'e1'/eiltt dem
Kloster Reltna das Eigentltum von 5 Hufen
im Dorfe Lön'itz,
.D. d. StcrJlbcl'g. 1325. April 9.
\lJliuersis Christi fit.!elibus l'resellcia visuris vel
audihll'is nos Hiuriells dei gmcia :\Iagnol'oIcll!oois,
tar-
gardie ct Uozstok dlllniuus cllpimus fore untulU, (Iuod,
matura dc1iheracioJle prcvia sanoque n08tr()rUm consi-
liariorum ducti cOlIsilio, ob l'cuerenciam tlei geneh'icisquo
eius vil'ginis Marie, dimi"imus cl cOllfulimus hOJlora-
bilibus tlomino Johallni preposito, Gertl'lul priOl'isse
tofilluC "olluentui in Hene (luinque mallsorUIll I'ropl'i-
etatem in viUa Lo\ Hz!:', 'quos atll're
f'ns Dedel'Us tle Lo-
,'ifze et filii fmtris eiustlcm l,'l'itlerid [lo8:-;itlcnt et coIunt,
CUlU OIuni iure et iutlicio vasa1101'11lu, cUln unmi lihertate,
conunollo, ytilitate ct )ll'oUelllibus, alluis ct earn:u decursi-
bus, agris LlIIt;S ct ineulti
. ]ignis, mbcfis. paludibus et
cesl1itihus, CUlU omui fmctu et (leriuaciollibus, sicut in suis
mille iaecnt tlislinctiollibus et metis, iure \'iddicet eccle-
siastil'o, tCIII)lorihll:-; perpetuis (luiete et [iadficc p(J;sideJl-
tlam, quorum (Iuitlem mausorum (Iuiuqlle pl'0l'rietatcm pre-
dich,s t.!omiuus Johallnes, prehahili cellobii prepositus,
allobis legitime COIll]lat'auit et nobi
onmimodo satisfecit.
.-.
>>>
3!»2
,
lu ('uius euicJ.ellciam cercioc,'m noslmm sigillum 11uximu!'.
JlI'esentibus appl'lHlendum. rl' es t es huius
unt racti:
!Dlt'irus et
il1t'icus ßlOlt!ll11, :\latJlias de Naxe-
cowe, ßoho Ha!'.cneol' ct (;llCOl'I'ius Uasenco!), ;011-
frillus et lIiuricus 11e nulowc, lIiuricus Ilc ßmJleCUWC,
Johmmes cJ.e Buluwc et JohaltJlcs de J)lessc, JIl i li t es,
Thil]ericlls Clawe ct IIilll'il'us lloll
aJ
, famuli, ClUn aliis
llluriblls ftdc(lignis. Datum Stcrubel'g aJllIO domini
fl)O CCCo ,'icesimo qbinto, fcria tcrcia in dicbllS fcsliui
Pa
che.
,N':Il'h dem auf PerKlImenl in eintr schI' "'eincn, schllrfen Millus-
kel 1;esl'llripbcllen Originale im Crossllt
l'zogl. (
eh,
. 1Ia1I1't-
Arcbh'c 7.11 Sch\\'el'in; :10 einem Pergameuls,reifell h;illgt
des I?ilr.blen Le.L.anDtes Siegel.
NI'. CLXXVIII.
Dei' PÜrst JJeim'ick von .i.'leldt'Jl.lJlI1'U ,'e'l'1eiht den
von C'J'umoll Eiucllt/mm" Ce1'icht" /Jttf(n und
Zeknl('1/. "'Oll 10 Hu{t'1/. in O;;oeI01I'" :! HUfe1/.
zu pw.a", .9 Illlrcu zu fleul:,'ck- Rosenom,
tier 9tm::eu Feltllllfn'k zn 11
cUfli8clt- /108CnO'l'I'
fI1ul 4 Hufen zu Ho!zenc!{)rf' will einen Theil
tle1' lWldenil.::.
n. d. Stt'l'ubcl'g'. IJ2j. April 13.
111 'demc nallleJl cJ.c=, hel'cII Amcn. \\')' Hituik ".1Il
!!;adl's
lIacl,'n to l\(eklcnboJ'('h, to Stal'garrle vllde to
Uostllk Jw,'c willeJl, dat. ycl kamt' tu Iler hekalltnisse
alle tier i CII 11 eil , tle IlU 5egcnwal',lich z)'tlt \IltI.. tokn-
.-.
>>>
-r
393
IIlcnele Z
,'lIt, dat w
van YIIUekamcnde YOl'hcbbeutlc
rade YJII]t' na gantzeme ratle VUSCI' truwen hcbbeu glle-
ueu, lenct vnele laten vnsen leuen truwcu, strcnghen
vnde duehlighen her S)UC1'tle, her Curtle vndc her
Hermen l'iddel'c hctcn vau ('remoll , Mille Sterneberghe,
to Mo!o;t
'u vndc to Tzulow wauaftieh, eren k.YIHleren
YIHle crelt emeu enen f.
hell(him auel' teycn hOllen, de
dal' I)
ghellde z)"ut \ ppe dcr veltmarkede Gß
llClow
myt al1clI tobehoryngeu, alse se Jyggen )n eren enden
vnde sdlt
tlen. 111) tl Clllcn hohen, wyssdleu, we) ele,
wege Ylllle stege, UI) t hOl'sten vnde domeu, 111) t aller
fmeht "nde nutt)'dle)t, de dal' af kamen ynde vClllcu
mach, vnde vl'pe twe houeu to Pm'l'otyn vude auer
uegen hOllen an deme dorpe Dudeschen Uosenow YJltle
aller de katen an tlcme sulueu tlurpe vude auer de
gautze "cltmarl(' 10 ,,' cndesschen Uosenow vude Yeel'
houen to lIoltzClltlmpe myt tleme zee dar suluest,
myt ahne heren rechte, hoge!'te vIHle
)'de:-,t(', haut
\'mle hal.;, lU)t Clllcr bede grOt vnde de)ne, Ill)t ahue
tl'ge,lcn, vns vllde vnsen eruen dar deger uicht aue tu
beholdemle vmle to Jll'hheHde, aldusd:ine w)'s, wan
cre dat wy, \'nse eruen vnde vnse nakamelillgc aller
\'nse gan'ze Imltl bede (h
H, so schol('n des!e vorbc-
Humelle riddel'e heteu vau CI'emuu, ere J,,)H(lerc ymlt'
cre cn'CH vus, "\ IlSCH ('rUeH YUtle VIlSCU nakamdiugen
Ytm desseu vOI'sereuen houen vnde vau eren tohehor) ngen
nynerkye wys bede gheuen vnde don, JIIen zee, ere
k)nderc vuele ere erueH, uk de ieuneu, deme ..e dat
vort an YOI'kOI)CU, vorseHen coder vorgheu€n 1Uoghen,
sick ,ICI' hede sun,ler VIIsen vJUle yuser el'uell hynder
vlltl(' wetftlel'sprake hl'1lklikl'I1 bnikcn. V ortmcr so hebbe
.-..
>>>
394
wy em dcsse vorbeuollleden )lOueu vude katen Mnt myt
alme ackel' bnwlik vnde vulJllwlik, myt wisken, weyde,
bl'okeJl, myt aUe.. borsten vnde busscben, myt aUen
watereu, m)'d ereme toflate vmle afTIote, alze dat liebt
au s)'ncu emlen vnde scheden, myt alleme inp;helclt
,nde "Ieghe vllde afrysingbc, de dar af' kamcn vnde
vaUen mach, myd aUer nyghcyt vnde nutticheyt to
ew}ghcn tiden to besittende. Ol gene wy vorbe'nomede
forste nule beren dessen vorhcnome,len ,'ichlcl"en, ereu
k}"nde,'en ,nde CI'l'n ewen den stroll1 tles watel's der
l\Iilllellisse van deme ('Iadencr Tzarrane an bet :111 deu
Uademer See lII}t der YCl'leuisse vJl,le uell Arlldes See
syl mit aller thobeboryughe to brulemle; uk schole
wy edder ,nse eruen C,k nemant VIISCI' man vl'pe uesscn
vOl'l.JeJHHnedell strum der Mildenisse sUJ1tler ercr aller
willen lI}ne n)ge stouwillghe edder buwet begrH1eJl, de
Clll to bindcr vnde to sdmdell wesen maeh. V 11 l'tllle I'
zo hebbe wy gheuen, leent vmle laIeIl de..;se VOI'screnell
bouen vnde katen vnde watere vlH[e myt o1"kulllle tlesses
Ju'eues leuen ,'ude latell in desser wys, dat desse \'or-
bCllomede sll'ellgllen vnde duchtige her SYUCl't, her
Curd "lIde her HermelI, ere ,l}IIt:lCI'c vnl]e {'re crnell
tlesse vOI'screuen hOUCII, laleIl vllfle watcI'e 1lI} t alle
cren tobellOfJ lIgJlen vu)Jenkamcn mogen vorgeuell, VlJr-
1..0)lell, vOl'setten efte to ghestlikel' achte nlCle njghPJt
kel'en vnde gheueu na el'eme willen, \Vor cm dat be-
(Iuemest vnde nuttest dunket wesen. V 01' disse llOuen,
katen vllde watere to kope vnde vor ereu cgendlim
hebbcn vns tl}sse ,'orbenomeden strenghen \'ntle cluch-
tigben riddere my tI eren eruen gantzliken rede au er
an g!ldem t:ngbelschen vllde ,'ngherschen glioMe ,"ul
.......
>>>
395
ghc,lilll, dat wy "ort all \"lIser lam( vllde slate nulticllcyt
gllcl"ercth hebbell. "llpe dat dat di!se he
lsame ghe-
uingJu-' nule vOI'liJIYlIghe des;;ps i-ghclUhimes my,l wech-
gitlll1e dCI' tiid nicht wel'tle ghcslrghet vm]e kl'ellket, 10
hcbbe wy cl'ghellanle he,'e vnde for!'ite to eyncr wys!'cn
iI]Jellhal'ynghe dessen iegellwerdighclI bl,,'.I}' myd vIIseme
illgest'gele laIen heseghelen. Tug h e desscI' dYllk :.ynt
glw\\'eset: \V)'lJert Lulzow \"lIse marschall.., cfi'h'itt vllde
"J!!int.ttt J'V)olt!a1t, .Jllrges vlllle ßohe lIascl..op, Gotke
vall J;ulow vllde .'ohall van Plesse, l'iddere, "nde
Holgal't VIISCI haues sCI')'uer vmlc mc,' mulm' 10uell-
werdighe lut]e. GCUCII Hlde screucll tOIllC Stel'llebel"ghc
all deli iihcn des hel'cll du
cllt iitr (lt'chuJldel't ial' Ilal"
lIa all Ilt'me ,'if vlllle hv) ntighesten ial'e, des sonauendes
lIa Pase!tclI.
Gedrlld,t in l'rant:k .\. 11. N. 1\1. VI, S. 72. Das Ol'il'inal tlcr
l'I'kunde scheint ,'erloren
t'gangen zu sein; sie ist jcdoch
in alll,\ichen ulIIl \'i.Jimirlell UeIJersetzungen aus .Jem 15, Jahr-
hUlltlert auflJewahr,.
Nr. CLXXIX.
U, 11. :{!'1l\vel"ill. 1325. .Iuuii 29.
(!DlrtcufJ 1:lId J!1tnritufJ l'ittfl/'l' !/clJl'utlt'I'e dit'
ßtoUJa1tt 'lu/firPll h. J1eiul'iclt Zlt JJJek,.llllnl1'!/1.: 111'
8000 lJ/I.:, 1I'f'luiisl:lt, die el' ilmen lI'cgt'll Bise/LOHs
.lulwlllI;,\' ::u ZII'PI'lu be:.alet Itat. Qatum Zwerill 1325
ill dic Pctl'i ct Pauli.
All!! t.'Ian:lrian's \' erzeichllis8 tier Icbwerin8d
1I SliCtsurJ..uDden,
\';1. Urkunden '"on 1328 und 11. Mai 13.14.
.......
>>>
396
l'Ir. CLXXX.
D. d, 1325. Oct. 12,
l)e
' Bi
'cltOD's .!o/tamtis vud Capitiefs :; lt Z 11-'1' I' i Il
Vt'I'll'll!J zu'isclte'll 9 T It um blt e 1'11 ./oltmmt'11l
'Olll CampfJ
Vllft J!1tfnrlln ,;£NOU!lnt, also das mefnran mOu!aU
die !JI"OSSII Pl'iibl'lule
'o durclt .'olt{f'lllti
' SC/lOl1l'ft.fd,\'
lodl 'ded/flet, ltabl'1t V/ut .!o/lOn vom ['({IIIPI' die Prci-
bende, so mit drill lJm'lli! IlllbolV be1Vedeml'l
beltalletl
/wlll'
jl'lloclt lreill\';colmls (;I'lmr zu
lrnilt da,\' IJorl!
IluboU1 ('iu!Jr:(}flrn
soll f'r SI'illl' vol'if/l' Priibl'7ltlr, dnl'u
/u.bull!J v/!' tll'1' Sult:;" zu .Lullehur!J, auclt dfU'.m lu,lta/leu,
Ao. 1323. 1 Idus Octobris.
Aus nano Clandrian's Regesten der Urkunden des BistllUIIIS
Sdnvel'in.
Nr, CLXXXI
Der FÜrst Ilehlrick von lJleklenbll'l'!J bestiili!Jt
unter Zuslimmunu seiner Gemahlin Amla
lIen
Ver/wuf mehrerer, frÜher 'I'on tier PÜ'J'slin
Anastasia besessener IlelJllJl9cn flUt" tier Insel
Poel '/..'on den Pren IIml St'J'ltlendmf an ,[en
'lvlsmm'schen BÜl'Ue'J' Heinrich Km'1wke und
dessen SaInte und Nachkommen.
D. ,I. Sternberg, 13::26, Jall, 16.
In nomine saucte et illdividue tl'iuitatis AmeII.
lIil11'icus dei gratia l\lagllopolensis, Stmgardellsis ct cle
Uostok domillus vlliuersis clJfistifitlelibus, ad filiUS {lre-
........
>>>
397
sens sCl'i)ltum pervenerit, in pcrpetllum. Ne ca, (Iue
6ullt in tempore, simuI ]ahalltlll' tempOl'c deßllente, so]ent
sCl'ipturarum et testium memorie 'onnnemlari. Quocirca
lIotm:ll esse voIumus vniuersis presellli1ms et flltUl'is,
quod arcedentc consilio ct consellsu atfIue bell£'l'lacito
nosh'o nostrCllue di1ecte v'\.oris (lomille Alme, lIecnon
hel'ellulll nostrorum et consiliariol'Um, ct specialiter fili-
OI'UI11 domini I1elmoldi de Ple
:o.e militis hOlle memOl'il',
vi,le1icet ('onradi et suol'um fratrum, ac a]iOl'lllll onlllillm
(IUOl'Um illterest seu illteresse llotedt, dte ac r,lciollabi-
liter vel\tlillerulIt viuelicet ,lomillus llel'toltlus Pl'een
qualuol' trimOtliol'lllu et (lominus Yicko uc StralendoJ'p,
mi!ites, et filii domilli l1eYlIoJlis ,lI' Slralelltlorp militis,
eillsllem Ilomini "ickonis frairis pie memOl'ie, sci1icet
ne
'llo d ,",ui {,'atres, (luatnOl' ]a!tal'Um ct sex tl'cmo-
(liol'um l'ed(litus annolle Irip1icis \'i,lc1icet siIigillis, ol'dei
ct .auelle , Cllillslihet eqlle IllUltum, in no\"em rnall:o.is et
dimi,lio mallso adiat'elltibus elll ie IH'ope c(.cJesiam in
terra Polc, (1I1e curia et (lit'ti mansi quol\tlam dilecte
matri lIostl'C domillc AII3stasyc )lcrlillebant, discrctis
"lI'is lIil1l'ico KOJ'l\l'ken ciui 1I0s11'o 111' 'Vismal'ia ct suis
tiliis 1"I'edel'i
o el Johanni et eOl'UIII heredihlls sine suc-
cessoribus, pro qnillgentis marcis et triginta mm'cis
ucual'iorum Lub. mOllete, ei!uem vcnditol'ibus intcgraliter
lW)'Iso]utis, cum omnibus attillcllciis ct ,'snsfl'llctibus
eorUlulem relltJituum !'inc mansorum, lignis, I'ubetis,
pr,ltis, pascuis, sespitibus, pahulibus ct aquis, ('um muni
iure ct iudicio scxagillta solidol'nm et infra ct tercia
llarte maioris ilUlicii vil]eJicct mauus ct colli, cum omni
proprietate et Iibel'tate, abs(llIe seruici(l, sicllli post dictam
mafrem nostram ad iam dictos vendifores spectabant,
>>>
398
quorum (Iuidem mans("J'um {'oInnl quiuque Jlwn
os 111'1'-
mallnus A(lvocall1s et OIri('us cius frater, (Iui (lahunt
i(lsis pml'tOl'ibus duas last;ls et
ex h'emodia, I1pllne1...inus
et Thidekinlls dicti de Velde coll1ut. (IUalllor malIsos pt
dimidium mansllm, (Jlli (hihunt il'sis cmplorilms c1ml
lastas ct dimidiam lastam almone. lIuiusmodi re(ldilns
iiclem cultores 1'1 eOl'um successOI'es iulra ciuitatem
-\Vismarie l'renolatis emploribus et COrum hC'l'cdihus silu'
slIcces!';oribus e'\pel1ite persoJuent anlli
singuli.. Fmpc:r
festo sancti l\Im'lini sempPl' pro
i
lO sub eorumlcm rul-
tm'um ]aboribus parih
r et expensis; (1llOciells vel'o ipsi
('u1tores dictol'llln man!oomIU c1chito temllOre 1'0sdt'IH
retlc1itus soluere relanlauNint, lt1dens etH'Ullt1em 1'f'II-
c1illlUIll possessorps, (flli('1II1IIUQ fllcl'ir:t 1'1'0 tempol'e, (',,"_
peterc Heite polt'J'int l'f'r pignoJ'a sine exeessu fJuolibet
nobis vI'I (luilms('IIII(IIlC aliio; minime re(luisitis. Si vcro
carislie tempora lil('I'int., gwen'e siue paeis, aut status
a1ii qualescunque, vel de c(ll1cendo forsitan inhihitioll('s
fierent gene mies , et si idem I1iuriclls aut t-lli filii VI']
eOl'llßl hel'cdes siue sucressores ballniti, l'ro!',c,'il'ti s('u
a]iquo delicto .uotati vcJ occul'ati gmuaminc (]IJeI'elllo-
1Iiarum (luarumcllnqllC nQmine tlominorlllU tcrre vI'I
miJitum aut aJial'U1I1 pel'stlnaml1l "'l'h.jtualimn vI'I seeu-
Jarium. Jliis non obstantibns ipse I1inricus et slIi filii ('t
eorum h..redes sine !oUcccsSOl'er-. l'rehabitis eOfUm rcd-
(litihus inl'erpetullßl indiminute, lihere ct (:0Illm0l1e fmi
(lehent, ita quod annolla predictorum retldituum et alia
queclInqne emolnmenta edueallt libere (]UOI'Sml1 velint.
('eterum ]lI'cnotati clII)ltores et Corum hCl'edcs siue suc-
ees!"'orcs prcdictos mansos ct red,litus cum eorum 1'011-
ditoribu!"' omnibus et singulis ]egare, vendcrc, in)lignorarc
>>>
399
f't n1ienare possunt I'cc1e s iis, monasteriis nut f'cdesia-
stiris Iwrsonis siue secu]arihus quibuscunque, cluanrl0
ct vbi ipsis ,'idebiIUl' expe,lire. Et si dieti emptnres aut
eorllm her('fles sille successore; sepel1il'ti ho na siue'
I'edllitus 311 aliquam vicariam instam'andam VI'] ali
ls ad
Cllhnm diuinum lcgauel'int ,-cl transtu]cl'int, exhlllC' iiclem
cmptm'l's ct cOI'um hcredes siue sucC'es,;;nres ins IHlII'O-
Jlatus, I'resentationem pt colJationem talis "icurie "ei
aherius hf'neficii ecde
iastiri sibi, ,-eI (luiLus donm'e
voluerint, perpetuis tcmporihus l'eseruabuut. lIos siqui-
dem mansos et retJditus memol'atos iir1em "eJUlitol'es,
vide]ic£'t. nostl'i v3!alli prenotati; ac omnf'S a1ii. ad quos
ius ]1IItl'On1l1lIs, l)heot1acio pt colla('io enrUlulem perti-
nehat, dimiscnmt, conC'esserunt et cOlllulernnt sf'Jlefutis
('ß1ptoribus ct eOI'Uß1 heredihus siue sUt't'f'ssol'ihus' eum
omnibus ac I'ingu1is premissis cOIltli('ionibus absque
seruido in perpetulllU lihere possitlmulos; !'i i "ero
upel'
hoc' ali((llis vel aJiqui ruiuseußl!ue fuerint ('ondicinnis
aJiqno mor1o inpetere nttemptal'ent ipsos cmptOl'cs aut
eorum hel'e(les siue Sl1cceS
ores vell'e,ldillls siue lIIallSO
aut rllltOI'£'8 antescriptos, qllo iidl'm emptOl'es !'iuc pO!'O-
se!'sores re(ltIitulllU ali(lun1itel' imlletlil'i lwsse!lt ill eistlem
retl,litibus eorum pel'cipiemlis, hoc pro omnibus cl sin-
gu]is iuri vel ilUlicio stare ve] parerE' volcntibus !'elle-
fati \,1'J\(litorcs ct COI'UIJ1 heredes siue slIceessores motlis
omnibus disbrigallUnt, ipsi (!UOIlue ,'elHlitores memnrati
ct eorum heredes sille sllccessores in ipsis mansis pre-
notatis sibi niehil JH'olll'ietatis setl solummo(lo pree3l'iam
et dllas p3l'te
maiol'is iudirii l'esel'\1abllnt. Et 1I0S l:uillS-
modi emptioJlis ct venditionis contl'3ctllß1 racionabiliter
ih omnibus celebratum, ratum ct gratum habentes, }ll'e-
>>>
400
sentil.ms ;Jpprohamus, ratifieanllls ct I'X cel'la scieneia
('um omnibus et :-,.ingll1is condiciollibus sU)ll'apositis eOIl-
firmamus , requisito cOlIsiJio et consensu omni predic-
forum et aJiorlllu omnium, IJui flIemut supc.' hoc II1c,'ito
requirendi, ita (l'wd lIeque a nobis nC'Jue a 1I0stris hC'-
J'cdibus SillC sucees'Sorihus neque a (JuibusclIlHJue alils
premi
sus eontractus racionabiJis vrnquam c.lcbeat siue
Jlossit reuocari vel illf,'illgi. In cuius ..ei testimonium
et euidenciam pleniorem presells scriptum illde confectum
appcllsione noslri ct tJilcete lIostre yxo\'is )ll'elliete si-
gilllH'lllll Ilu:\.imus rohoralllJum, asscril)tis Jlominibus
ilIol'Um, IluOS huic facto t£'mpora1iter eOlltigit illfel'-
es se, vitlcJi('I,t d 0 111 i 11 i: C; cOl'rius I1asencojl, cmlricua
moIttan, (;odckillIlS cIc Hnlowe, He) mal'Us ue Plcsse
ct Gcueharrlus de Dollen, mi I i te s, 'l'hillericlls Claw£',
Uinricus UOIwnsak ('I ()tto dc Cern
'n, famuli al'lnigeri,
Joh:llllles l:0I1ceoghcle et. .Johanlles de Kropclin, consules
ciuitatis \\'isma,'ie, ct .alii perplUl'l's fi(lelligni. ])atum
et nclmu in ciuitate Jlosh'a Stefltl'uberghe, sub sf'ripto
clupJici, anno Ilomini mille.;imo trecentesimn vie£'simo
fooe:\.tn, feria (lu31'ta infra octauam el'il'lmnie domini nos!,'i
.'csu Christ i.
Nach dem Origillalf' im wislllarsdlell S,adt - Archh'e. lIuf 111'1'-
'" gamellI. in deullicher IIlId ;;efiilligel' :\Iinuskel. ))je beid'-II
Siegel hallgen au Schnüren "'011 griiner 111111 rotlrer Seide.
Das erste ist des I"iirsten lIeimich bek.llm,t's Siegel mit
dem S,ierhnullt in dreiseiligem Schilde, Jas zwtite Siegel
ist das der l.'ürstin Allna, sechsseitig. un;;ef:ihr 2 Zoll im
Jnrdllnesser; auf demselbtn sIeht ein Haum, IInler welchem
links ein SI.hild mit dem mel.Jenlmrgisdlt'1I S,it'rJ..opfe, redl15
ein anderer mit der sächsischcn Hante; die Umschrift:
S' .1tNNU . ])U(. c;;un. Di\U ' UlA(rjNO»OL'
snmenu.
........
>>>
401
Ni'. CLXXXU.
Del' KOni!J Chl'islopn von]Jiinemm'!.: und sein Sohl'
El'icn sdtliesse/
mit tll'n Fürsten /leim'ielt '1}on
i1ieklenbm'u 1Iml JollllJtJl. mltl Ilellnekin von
,rf'1'le ein BÜntlfliss !Jl'!JPI'I dell llel'zo.fJ Jral'.
tislat' '1'O1l POmmf'l'll 'll'('!Jf'n dl'S Lmulf's llÜ.fJ e11 .
n. 11. NykÜpillg ;mf }'a]stcr. 1326. Mai 3.
e,'istoforus et Ericus, eiusllem filius, rlei gmcia
Danorum Sclauorlllllqne reges, duces Estonie, olllJlibus
presens sCl'illtum cernelltibm; salutcll1 in domino sempi-
!el'lIam. Nouel'int vninersi, Iluocl recognoscimus per
t1l'esent(.;;, intel' nos e
parle vna, et lIohilcs ,'iros do-
miuos l1t'III'iclIUl J\Jap;nopolcnsem, .Johannem et domi.
ccllum lIenel\.illnm, dominos dc \Yerla', e, altcra, esse
in moc1um (Ini S('I!lIitur p1aeitatnm, (Iuod ipsi domini
IIClII'icns Magllopolt'lIsis, Johannes et (lomicellus IIcni-
kinus dnmilli de "-a'rla, lIobis sel'Uire debent cum dl1-
celHis viris, al'lllis et d,'
h'ariis, snfficiCllter e)l.peditis,
sub Jlm,tris cxpensis, lucl'is ct dampnis, contra maglli-
ficlIlll prillcil'em ,Iominum \Vartiszlauum, Slauie Cassu.
hil'que 111IC'em, et quosCIIIH]IIC vinentc s , tcrl'3m ct {lrin-
cipatllm dOlllinii Ryyanol'U1I1 silJi vCIU1icantes eorurlltlue
in hac causa adiutores vniucrsos, (]Uous(]ue il'sum III'in-
cipatllm et tcrr3m Ryye. cllm hOlllinilJUs, eiuitatibus,
('astds ct municionihu;; eius,lem ill nostram possessiolll'm
optineamns aut l'IHn lH'ediC'to domino tluce \Vartizslauo
ac quibllscllnqup aJii!. vcndicatorilJus eiusllem dominii
f;Ollam et compo5öiciollem super premisso tlnminio ha-
bC:lmus \'el eis ,km volulltarie renuncicmus. Pro predii'to
Vun l\1allzahn.ch., I'rk. Samml. I. 2fi
.........
>>>
402
autern (Iucentorum arlpatorum semicio JlOS tlictis domiJlo
lIenrico l\Iagnopolensi et domillis de ,V redre decem
mi1ia marcharum puri argenti pontleris Co]onien
is (la re
promiscramus, de quibl1s nonem miJia marcbarum in
llarato eisflem persoluimus, 1'1'0 rero.idnis Ycro mille
rnarchis })redicti argcnti et pomleris prellictis dominis
de 'V rer1cc atllmc debitis et pro 3l'gento illclite uomine
reliete (lomini 'Vithzlaui, pl'incipis Unyanomm, racione
dotis sue assign
to, sicut ei,lem domine cillitas et term
Tl'ibnses dinoscitur es
e tlimissa, ct prout vassaIli ibidem
eitlem dominc rccognouel'int, se fidelitatis omagium pre-
:stitisse, llictam terram et ciuitatem T,'ibuses cum bomi-
nibus [et] adiacenciis suis antiql1is, predictis dominis de
'ViX)r1a
ac domine reJicte principis HII)anomm predicti
et eorum hercdibus iu
to titulo pigneris obligamus: ita
quoll tluandocunque dictis fl",uillis de 'V rerlre mille
marchas argenti pl'eflictas et pretlicte tlomiuc argent.um
sibi debitum persoluerimu,.; sen a]ius nomina Jlostro
soIuerit, predicti
omini tle 'V rerlre cinitat.cm et. terram
Tribuses cum atliaceueiis suis, sieut eas a no bis habu-
erunt, nobis vl'I nostris ,eommissariis restituel'c teneantm'.
l
"tunc eciam predicta domina ciuitatcl1l Trihuses CUlU
tel'ra, vasaUis et suis atliaccllciis at1 IIOS rcmittcre tle-
beant ct nobis eascIem Jiberc resignarc, dictit/ue "asaUi,
eiues ct homines ciuitatis et telTe predicte nobis fideli-
tatis omagium facerc continuo teneantul'; in (IUO si
aliqui rebenes e"isterent, i1'si dominm; ;\Iagnopolensis
ct domini tle \V:Cl-Ia3 constaJltcr iuual'e nos debent atl
cOJlpellemlum ipsos 1"'0 olllagio lIobis de eis faeientl0,
et pro tali au"ilio ciuitas TI'ibu
es "eI term eiustlem in
pignus lIullatenus obligetU1'; quo facto, si nos dictorum
.......
>>>
1-
103
llomini Maguopolensis et tlominorum .1e \V redre serni
ci um superius e'\':ltressum habere vohlel'imus, tlictam
ciuitatem 'l'ribuses emu terra et suis adiaccnciis auti(luis,
emu ea
c1elll ill 110stram pO!'ises:.ionem habuerimus, ip&is
domino
I:tgnopolensi et dominis de \\" rerl:c ac corum
hcretlihus titulo pigneris ob]igare debemus l}ro captiui-
tatibus ct daml'nis dictorum ducentorum armatOI"lIlU, si
que tlicti dominus
lagnopolcJlsis et domini de \Vedc
docel'c racionabiJitCl' llOtuel'int, ipsos armato
in nostro
seruicio incUl'risse. CUlH alltem primo di('fis domino
l\Iagnopolcnsi et dominis dc \Vede pl'l) ca)ltiuitntibus
et tlalllJlnis 1l1'edictis, f'ii (]lIe dicti ducenti ill'llJati in
u08tro sel'uicio probabilitcl' incurrerillt, satis fccf','imus,
ita quod de:\.tr3l'ii 1'1'0 dextral'iis et e(]ui }l1'O e(llIis e(lui.
ualeutel' so]ualltur, ipsi Jominus l\Jagnol'oleusis et domillt
de \Verle c1ictam ciuita(l'm ct terram eUlU mliacf'ncii!'i suh;,
sicut cas a Iltlhis Imbllel'illt. l'estifuel'C nohis '\'el nostris
commissal'iis teneallttll'; si ('ci!1II cinifas Tribuscs circum-
uallata flledt, e'\)lclIsas, (Iuas dicti dominus l'Iagllopo-
lensis cl dttlllilli de \\' erla- fccerillt, '\'el damplla, quo
incllrl'Pl'int ill Jibel'aeione eiu!'itlcm, super qnibns nos
rationnbil itc,' iufol'lIlare potel'int, prout equum fuerit, sinc
Itredicto ]tignOl'c refuntlerc Ilcbealllus; si autem (li.,ti
domi/Jus l\Ia
nopolensis et dllmilli de \\-edLe ipsam
ciuitatem Tribu
es seu a]iquam a\iam mnnicionem racione
dicti seruicii uobis ller eosdem fa('iendi amiseriut, (luod
tleuh allCl'tat, lIisi mUlliciollelll amissam relmbuCl'int,
(:ompOIIPI'C lIon 11chelllus; si \"el'o dictam ciuitatem Tri-
buses causa noo,;h.i amiserint, uichillominl1s ad fooo]uentll1m
.1ebita, 111'0 (]tlihus t1ictam ('iuilatem eUlu terra ct adia-
('cnciis suis ohli
allimui", t.cneamur et c1urallte ohligaciono
26'
........
>>>
404
predicta predictis dominis (le 'VerIre pro expen
is in
ipsa ciuitate facieß(li
centum et quinquaginta marchas
puri argenti Coloniensis pOlHJeris annis singulis exsol-
uerc teneamur, Preterea Kedingum et auiutores suos,
dicte ciuitatis Tribuses e:-opugnatores, postquam Jlobis
omagium fidelitatis fecerant, ad pacem nosh'am I'ecipiamus
pro ipsis in hac causa placitanuo, et super slH'cia1ibus
ipsorum inimiciis nos intromittel'e non tenemur. Insuper
bona, .JohaJlni Uere per (lomirmm \Vitzlauum, quonuam
principem Uuyanorum, racione l)igneris tradita, que idem
Johanncs ßc,'c ])ro Cal)tiuitatis sue libcraeione in l)ignus
exposuerit, hiis, quibus ex consensu (Jictorum domini
l\lagnopolcnsis et dominorum oe \Vrerlc obligata fuerint,
concedcre debemu:o.., iurc uobis seruato, ipsa, prout in
pignore e
stiterint, l'c(limendi; a1ia vel'o bona sua, quc
pro l'edempcione captiuitatis sue exposita fuerint, hiis,
quibus ex ronsensu domini l\Iagnopolcnsis ct dominorum
de \Verle ob]igala fuel'int, iure, (IUO illern Johanlles Bere
ipsa tenuit, concedcre (lcbeamus; ammodo l'ecompcnsare
debemus diclis (lomino l\Iagnopolensi et Ilominis de
Werle de tenis hostium terras eorundem, (Iuibus vi(le-
Jicet terds eorllm hostcs tlampn3 )lotCl'int irrogare.
AmpJius cmn domino uucc \Vartizslauo componere non
debcmus, ni si dictis domino lUagnopolensi et ilominis
de \Verlc compl)sicioncm amicabilem lllacitemus cum
eodem. Presel'tim domino Hemico Magnopolcnsi et
dominis .Johanni et Henikino dominis t1e \Vcrle, necnon
eorum veris hercflihus, in feodulll concessilllus ct per
presentc
concedimus in soliflmn terram et siluam Dartz
cum castl'O lIerlesburgh, et non dcbf'mus ('um l'rc(]icto
domino duce \Vartizslauo componere. nisi il'sC dux
......
>>>
1405
\Vartizslaus renunciet SlIIH"a(lictis. Jtem nos dictum
dominum l\Iagnopolensem bona voIuntatc et fltleHter
cum placitacionibus et consiliis melius quo poterimus
iuuarc tlebemus, quod idem dominus l\Iagnopolensis
al'gentum sibi promis!ulIl dc markia ß\'3ndeburgensi
assc(luatur, el. placitare pro eo debemns in iurc suo,
prout in antiquis 1itteris nostris continet.ur. Ceterum
super dissf'nsionibus inter nos ex vlla parte ct dominos
11e \Verle ex alte ra verteIItibus, (Iuicquitl idem dominus
IIenricus .Ma
nol)Olensis in iusticia vel amOl'e OI,t1inant!lIm
decreuel'it, hoc ducere tlebeamus atl efi'ecfl1m. Itcm tlicti
dominus !\1agnopolensis el. domilli de \Vrerle debent
pcrmitlerc cum bOlla volllnta:e, (Iuo,l ipsorum vasalli ct
alii (luieUlUllle lIobis seruire volcnles per IIlllniciones et
portlls eorulldem Jibet'c in JlostrnlU seruicimu trallseallt,
fltleliter aUCl'teJHlo, «(uüll vasa1li ('orum ipsis tluci S) ntler-
iucie et. comitibus 1I01sacie lIon seruiant ('ontra nos.
Et Sl1llCr dissensionibus inter pl'etlictulU dominull\ 1
I'icum
ducem Saxollie ex vna parte et pl'efatos t10minum l\1ag-
IIOlwlen!i'em et (lominos .Ie \\'cl'le e
nJtera oc vtriusquc
partis f
mtol'es vertelltihu!', stahit arbitrio nostro, in
amot'e vel iustil'ia eos con('ol'lhmdi. Pro Pl'emissis om-
nibus et singu1is per JlOS lil'lllilcr obsel'Uandis fide tlata
promisimus ef pro m i tt i muS pet' pl'esentes, ac d 0111 in i:
Ingwarus lIyort, Eskillus Krake, EskiUus GI'ip, Joham\es
01a f...; on, S) fl'idus (Ie Plone, GpOI'gius I1asenkop, _tU:::
ricus Sulsaan, Cli)lticus .:ft1ulfSann et Henetlictus
Alefeltl, miJites, pro Jlobis et vna nobiscum ride
(lata }Homiserunt. Per has tutf'1II Jitteras prioribus
Iitteris 1I0stris lIolumus in aliqua parte derogari, sef} eas
volumus firmius robot'ori. In $:uius rei te!ootimonium si-
........
>>>
4'16
gillum lJo
tI'i ('ri
tofOl'i regis I"'edicti pt'c,.,entibus e
t
appcnsum. Datum NJkol}ing Falstrie anno domini mil-
Jcsimo tI'ccelltesimo vice
imo scxto, in sabbato prn,imo
post diem ascensionis (lomilli, in 11l'I'sencia lIostl'a.
Nach t!t'1I! Originale auf Pergamenl im Crossherzogl. Ceh. nnd
lIaupt-Arehh-e zu Schwerin. !)je SdJrift ist eine t'n;(t',
t'ursh'isehe J\linuskel. An eint'1I! Pergamentstreifen hiingt
des Königs Chrislol,h rundes, zweiseitiges Siegel aus gl'_
Jiiulertem, tlurehseheinendem "'achs; Avers: der thl'Ont'nde
König, mit tier Umsehr;fl:
+ OmSTOI'OUVS . DUI . 0lm. D1UWHVIfI .
SOL1U'On . .' HUX'
Revers: ein lIelm mit zwei Slierhörnern, an deren je,lelll
zwei })fauenwedel sitzen, mit der zum '('heil ullleserlidlcu
lTmsclll'ift:
+ (01U
U1t. DOI . C'lm. OlUSTOFOlU . D1UlOH" .
SUL1tVOU" RW91S .
Ver Name des Ulricll lUollzan ist im Originale (J 11"i C 11 S
rn u Isa a n gesdlriebt'u.
NI'. CLXXXIlI.
Der König Cltri.vtopk von Dii/lemw'k wul
'eillr
k\'ölmp E'ridt und OUo sdtlil!sSl'rt mit den
FÜ1....,en 1/eim'zelt IHJ1t lJIeklculuo'U 'lind Johmm
't'Oll TPerle eiJll/ÜlfsbÜJl(lni
's !legc1t dcu I/er-
zog lraltlemm' von Schlesmig llnd die Grafen
'erJwrd und Johamz 1'011. Ho/steilt.
D. (1. l'\
'kül,illg :auf l'alstel'. 13:W. Mai 3.
f'ristoforus ct }
I'icus, I.'iusdem filiu1'o) tlci gral..ia
J}aUÜI'UIIl Sc1auorul1l(IUe reges, duces .Estollic, omllihub
presens sCl'iptUlu ceructJlihus saluh:'JI1 in domino S('IU-
.........
>>>
407
l)iterllan}. Notum faeinms "\ Jliuersis, iulel' JlOS et ducem
OttoJlem, filium nosh'i Cristofori f('gis, ex yna parte, et
nohiJes dominos Ileuricum, l\Ia
llopOlCnselll, Starp;ardie
et in Rothstok dominum, swap;erum nostrum, ct .10han-
nem ac .10haIllH'IlI, Ilominos tle 'VeJ'le,. lIobis dilectos,
ex altcra, iu modum ({ui t5el{UiIUr esse placitatum, (IUod
iillem (lomini IIclIl'ieus .Map;no)lolcusi s et .JIJhannes (le
'Verle personaliter ml Da('iam traJl!'ieundo de gwerrn,
nobis ael preseJl!'o ('ontra dominos \V.lltlelllarum llueem
Syn,lel'iucic. Germ'tlum et Joltannem, comites lIoltzacie,
Danos ct alios nostws aducrsarios, lIecnon eorum
fa1ll'tOl'es omncs et singulos incumhcnte, intromittere
se debent ct I1obis, quanuliu dicta gwerra tlurauerit,
cum sexceutis homillihus, armis et clcxtl'ariis, belle et
6unicieJltcl' e....l'cllitis, fideJiler el COllstanlt'r seruient,
l,rol)riis ill persouis, sub uostris Iueris, (lallllmis pariter
et e
l'cnsis, ita tamen, (Iuoll predicti domini l\Iagnopo-
len
is ('t eil' ". erle I'ihi il'sis ct lnetlil'lis sex('entis homi-
nibus arlllatis d(' Alalllallnia in S)c1aJHliam ycnien,lo ct
elc Syc1aJl(lia in Alammmiam rellcwulo iu nauibus,
l'ahulo et e'l,en
is )lrouitlf'hunt, nohis, l,rout infrascri-
bitur, eoml'utamlis. Uehcnt autem ,lllmini predicti l\lag-
nopoleJlsis et de \V ('rle emn e
cl'eitu scx('entorum
hominum armatonnn pl'etlietol'u1U in ('rastino beatorum
l\Iarcdlini et Petri '" ernern) Ilne fina1iter esse cOIlstituti
eum eodem (....el'eitu, (Iuameieius l,otel'int in Daeiam
tran;itul'i; potll"'1I1 crastiuo sauctorum ;\Iaredlini et Petri
instahit sel'Uicium infraseril'tlllU per dimi,liulll aI1uum
coml'utandum. Dallll'na yero et c-"pense hominum
al'matorum, 'luos domini I're,1kti mis('rint yeI secu1U
du
erint, cum 'Vernemynne ycnerint, et deineeps, lluas
........
>>>
108
racionabilitcr o.stcJ)(/ere potCI':uf, nohis ('OlllllUlcutuJ'.
Pro }II'etlicto autem seruicio nobis et liheris nostris per
dictos dominos 1\lagnopoI('J)s('1Il et (1e ur ede per tlim.i-
dium annum iam iusfautem facicudo ipsis Ilomiuis .i\Iag-
lIopo]en
i et de '" cde f't eorum hl'l'etliblls dc('('m milia
et septem milia marcharum pm'i argen 1 i pondcris Colo-
l1iC1lsis c'I;.solllere tlchealllllS, (Iuanun tl'ia mi1ia marcharQl11
ölrgenli in parato l'erso]llimus; pro residllis "ero (1IIa-
tuonlccim miliblls marcharum argenti et. pro omnibus
dampuis, (/ue ex parte uostra incUt'rel'inf, Cl pro I'xpcusis,
(Iuas fecerillt in l)('edicto 1I0stro seruiein, dc quihus nos
racionabili computacione informm'l' potcl'int, terl'as nostras,
vidclicet l.alaniliam, }'alstr'iam et 1\leouiam cum onmihu..
eastris, llIunieiollihus, 0l'idis, "iBis, insulis ct Louis.
vasaUis ct hüminibus ac aliis (Jllibu..cunque in eisdcm
conteufis, ellJU atluocaciis, iudiciis. retltlifilms, prouen-
tjbus, vti]itatibus et ollluihus ac siugulis .IUiucnciis eorun-
dem, sieut. ad uos l)el'linel'e dignoscllnlUl', i]lsis domini",
l\lag no l'olensi et de \Verle et eOl'um hcretliblls ,]imit-
timus illsto tylulo ],iguoris obligaudo, ita (IlIOd in eistlelll
tCI'ris cast ra consll'llere potcriuf, PI'oUt ipsis ad profectulll
1l0sfrllm ct vliJilatem ,itlebitur e'"pcdil'e, atls('ienteli
eisdcm et co rum heredibus de gracia I'l'cciali duraulc
obligacionc I'redicta iu!) l'alronatus ecc/esiarum et bene-
ficiol'Ull1 in tel'ris IH'e(licfis atl nosll'3m Pl'csentacionem seu'
prouisionem Ioopectaucilllll, Vasalli (luoque predictarum
terrafllßl f.1cient ]}redictis dOllliuis ct eorum heredibus
ad ius piglloris fidelitatis IlOmagium, ita (ameIl (Itlod
..er gwerram illstaJltem, qUlllldiu tlUl'Htlerit, dieti vas
lli
nuMs et !iberis Ilosh'is prcfer Ilmnerum sexeclltorum
81'matomm I'renorllißatol'UJII et (/uiJltluagillla I 1'1 lla tOt'll m.
........
>>>
409
Iluibus (ll1l11illlls
Iagllupolensis lIobis el libcl'is lIoslri
de tlOlllillio l:uth,.lol- sel'Uire teJlctur, seruh'c tCllcantur,
atl tluotl semiciuIU faciendllm Jlon per 110S, set! per
predictos domillos cOIßlwllantur; finita vero gwerra pre-
dicta tlicti vasaJIi ip
is clominis l\lagllopotellsi et .le
\'" erle, ct corum hercdibus, et non Jlobis, quamdiu
Iltu'aucl'it obligacio sen tCl're pretlirte redempte non
flIcrillt , 3..1 !'Oel'llicia tencantur. l.'inito antem dimidio
anllo ]1fe.lieto, ",i dlll'ante vlterins gwerra IH'etlicta i'el'.
lliciulII 1'1'(.tlictolUlU domillol'lllu IIOS "1.'1 lIost)'i lillcl'i
alU)lJills habel'e voluerimus, ipsis tlominis et COl'um
lwrctlibus )Iro sel'11iciu cniusJihet dimidii anni, lIubis et
1iberis nostris per ipsos .lomillus ill propriis persOIli..
rum sex('t'utis !tomillibu!'; :H'llIatis, ut premitlitur, faciemlo,
dcecm miJia ct scptem milia marl'hal'llln argenti I'uri
)lomleris C"lollicnsi:o., villelicet tI'ia milia ill l)arato, ct
re!iduum clIm damp"is et f''\pt'lIsis slIpcr predi('la
pigllol'a computamlo t'J\soluere lelleamur. Si H'ro, f)llorl
ahsit, tlictos dominos vel unum ilIorum aut dimidietatem
t'xccl'citus supradicti ve1 am[lliu
t'aptill3l'i contingat, de
I'f'demptione et so]ucione captiuitat1lm I't flampnorum
hlliusmolli, per nos l)fedictis domilli
faciendis, et de
seruicio vltet'iori nobis et Jibcl'is nostI'is l)er ipsos
.lomillos impelldellflo stabitur a.'bitrio dnorulU militum
lIostrnrum ve] liberorum l1ostrorum et duorUlll militllm
Ilominol'um pretlictol'11m, (lU i ml hoc pe.' nos "cl per
]ibel'Olii nosh'os et )leI' ipsos (lominos fUf'rint deputati.
Castl'a ve.rp in dictis terris fle prOl
elltjbus et redditibus
tcrrarum earuntlem tenere (lebeant et nullas e!\pel1Sas
pro dictis castris 110bis aut liberis nostris computare.
Cum autem (li(,ti domini castrn J}re.:Jicta in l'ossessione
........
>>>
410
.
sua hahuel'illt
lJiffidare f't hostilitcf lIcdit'ere dcLellt
tlominis 'Vahh'mal'O rl 11 ci Syrulerilll'il', (;1'1';1\'110 et .Jo-
hanni comitibus Ho1tzacie, Danis ac uJiis J1ostJ'is atluer-
sat'iis ct etlmm lauctOl'ibus: (llIa tliffidaeioJ1c facta J10S
et nostri herctles ipsis tlominis et eorum IlI'redihus in
(JuatuOl.tll'cim miliblls marehat'lJm ]It'etlietis tellebilllur
obligati, IIOIl ohstantt', !'i coml'0sicio inltr IIOS et Ilit'tos
aducrsal'ios J1o
tros 1'ucl"it ol,tlillata. Debet
lIItl'm (lux
Otto, filius nostri Cl'istofori, dictas tenm. ct cast,'a ellln
eorum attinenciis :.:np,'adi('lis tlictis domillis l\Iagno-
l,olensi et tle 'Verle ct eorum herc(lihus t)"tulo l'igoOJ'is,
vt l,remittitur, resignare, (IUC (Iuidcm cast..;1 lIohis et
nostris libcris in ol1lllibus nostris ct i),sorulII libcrorum
Jlostl'Orum necessitatibus patula esse (leheallt ('t a)}I','ta.
)ualltlocunllluc autf'm nos "cl lihel'i IlOstJ'i MIIIIIII:IS
urgellti llt'edictas cum t1aml'IIis et e']lCnsis ill nostl'o
scrvicio ct gwerfil raciollabiliter com)}utatis i)lsis \"(']
bererlibus ipsorum exso]uerimu
, tUIIC ipsi domini yel
COfl,m hel'etles dictas terras et castra, anti(1'1a ct JlOU8,
cllm vlliuersis eorum attillf'lIdis )lrius tac1is nobis et
]iberis lIostris, prout il'sas rl'CeJlerallt, abstlUe olim i
dubio et cOlltradictione restitllere debeallt et libere
aS8ignal'c. Si autcm tel'ciam l'aJ'tem summal"Um argcllti,
dampllOI'Uß1 ct e:\pensamß1 prcdictamß1 nos vel Hb('ri
nostri l'redictis dominis vcl eomm berediblls exsolue-
rimus, tUJlC unum castrum, (Iuod 1)OS vel 1iberi nostl'i
magis voluerimus, ('um tercia )laI.te rctldituum dictarllm
trium terl'3rum, si verOr (luas partes sllmmarum argent;,
dUlIIl'norum et eXpenS31'U1TI pl'ellictal'UlII sohwrimlls, duo
castra, ()ue magis yoluerimus, eutn duabus l)al'tibus
re(ldituum ipsarum trium terra rUm nobis vel libel'is
......
>>>
411
Jlust1'is I"t
stitucrc siu
OI11ni contratlicti"lIJe tlebeant et
.Jiltere assignare. Halle 3utcm solnciollem IH'O re,lemp-
done terral'um et castrorum ItredictorulU in ciuitatc
Rothstok ipsis domillis faciamus, ita vitlelieet I)uotl ipsi
domilli dictam solucionis pecuuiam contluceut et assc-
curabunt per "iam (.t. per mare' all dictam ciuilatem
Hotllstok et in POl'tu ipsius ciuitatis pro omllibus, ('ausa
ipsorum facere vd tlimiuel'e yolentibus, ct in emlem
riuilate Uothstok pro ('onsu1iltus et. \'Iliucrsis ciuibus
ibitlem. Si 3utcm, (luot1 deus auertat, pre,licti (lomini
.lli(luod castrul'lllll IlI'cdictorum nnte I'edcmpcionem e()run
delll lmiserillt, cum tlictis illimicis nostl'is compquerc
1I0n tlehemns, lIisi Ill'eilictulIl cilstnun rchabeant, "cl
ipsis \"CI e01'11ll1 Jlel'etlibus tlcbita, 1"'0 IJuibus ipsis
,Iietum easfrnlll ubIigatllm fUCl'it, perso]uemus. ('ouce-
11imus autcm tlomillis pretlictis i\lilgnopolen
i et de
\\' cdc IIWI'am putestalcm ct libel'alU facult,ltem, illler
IIOS ct liberos lIustros, ex "na IJ3I'te, ct dominus \\'al-
clt.'marnm, tlucem S)tleriucic, (Jel'artlnID I't .rohannelll
('omiles lIoltzacie, Lalll'ellc1nlU .TOllssOlI (IUlllltl3m (la pi-
fC1'II1II I't Lotlowicum Albrict
ou (luolldam marscalcnlll,
t'x altera, sonam et concol,tliam in aUlicicia vel iusticia
onlillalH1i: si 3utem IIIIS cmu eil'otlcm ('011('0I'tl3rc nOIl
poterint, Jlichilomillus lIubis et Jibel'is lIosh'is contra
)tredictos, vt I'rcUlittitur, sel'llient fideliter ct conl'otallter.
Pro Iluibus omnibus ct siugulis firmitel' et illuioJabi1iter
IIbsemantlis nos e t v na JI 0 bis cu m dux ouo, filiu
Jlosh'i Cristofori, Syuardus »]olle, !1'(riCUfS .:ßtOIf!lm,
JlIl'ius lIasenkup, 111')110 SknrpeJlIJergh et ßencdictm;
.\Iefdt ]lromisimus fide tlata. 111 cuiu
rei Icsti-
ll1ulliulU sigillum 1J0stri Cluistofuri lu'escutibus est
......
>>>
412
"p[)eIlSUDI. Datum Xykopillg Fab'lrie anno ,Iomilli mil-
lesimo trccentesimo vicesirno sexto,
auuato l'roximo
I',:st diem ascensionis domini, ill 1)I'escllcia nosfra.
Nach dem aur Pergament in einer kleinen, getlriinglen :\linusJ..el
geschriehenen Originale im {;rosshe,'zogl. Ceh. 11, lIallJlt-
Archive zu 8chwel'ill. 1\11 ('inem l)ergamenlsl1'l'iren häng!
des Königs Chrisloph Siegel, wie all. 1'Ir, eL
XXII.
Nr. CLXXXIV.
De'r RUtn IJennin!l 'fJOJl Jf"bilmfeld ?'P'rsicltm.t
eiern Fii'rsten lleim'iclt 1'Oll 1I1eklenlJU:l'g, mit
den ScMössern Osten und 11
olde und mit
einem Tlteile des lIauses DermJlin zu seinem
Dienste zu sitzen.
D. d. Uiullitz. 1326. Ibg. 5.
(c lIenningl van \\7illterveJtle I'idder bckellne "lid
thughe openhare in 11essem Im\ne, dat. ie VII'] mine
rechte eruen tl1 (Mnstc sitten sdlllIJeJl dem edtlelcn manne,
01111('01 leuen her!'lI, he!"ll IJillril...e van l\lel...elrmuorgh,
VIH] sinen rechteIl el'uell mid den sloten tu t!pr 0 s t e n,
til dem \V 0 I d e vl1tl mit deme dNe, ilat ic hehhe ill
(leme Iltis tr. Demmyn, ("welkeIl bi en tu bliuclHle vnd
nymmer van en tli kerellde. Desse slote schuHen minen
herreH van l\lekelenbOl'gh vn,l
lnen eruen open vnd
vnderdan wesen tti. aUe el eil - Hoden vp aUe de leuet,
ane vppe hertoghen Otten ,-an Stettin; were ouer (lat
bertoghc Otte vnd mln lierre' an l\lekelenborgh sl'he-
lende worde, so schal ie oder mine eruen riden tu
......
........
>>>
413
minem herren van l\1ekelenborgh oder tfi sinen eruen
vncl scllUlIen na c..mc rade dfin, Vllrl se schuHen vs
bewaI'clI, dat wi bi ,'sen et'cn bliuen. l\lin herre van
lekelenborgh VIII} sille cru
n Je enschuHen mi vnd
mille ernen ök in anderes ni\nen hcrt'en wi
cJl, men
wi :1;('hlllk.l io t"welken bi erem rl?II!iote blinen, TrI
bethughinge rle!ioser dingk so hebhc ie des!ien bref ghe-
gheuclI beseghelc1 mid nllnem ingheseghel. Dit is
ghcschen "nd flc:o.
e hrcr is gesdneuf'n tfi Hibeniz 113
godes bonl (lllsent. iir l]rehnndcl't iiir in deme sos Yl1d
twinti(
hstcn hlre, dcs negesten dinges(lages vor sllnte
Lam'pncil's Ilaghe.
Nach ,lern im Gl'Ossherzogl. G..h. u, lIaupt-A,'ch!ve zu Schwerin
aufbew:lhrten Originale, auf Pergament, in einer kleinen,
feslt'n l\linu
kt'l; dll8 Sie,;el ist ,'on dem tingehiingten
)ergamentstrcifen IIbgefallen, nie vorstehende Urknnde
ist fiir den Besitz der moUJanrJtfJrn S,'hlösser Osten nnd
'Vol"c von In,el'e88e; man v
J. 1Trk. v. 12. 1\IiiI'z 1341. -
Nach einem S('hreiben des .lIerzogs Ernst Lndwig \'on
Pommern- 'Volgast ,'om 18, Jan. 151'5 konnte "mit stat-
,.lichen :llten Ul'knnden bescheinigt nnd dargpthan werden,
"dass albereit Anno 1330 ein Jlommerscher Lehnlllann, ßern-
"hanlt 81'111'1' genamlt, lIen \V oldt \'on Hel'I'n Uarnim,
"ntrtzO!;I'n zu Stettin-Pommern etc" als ..iu HauJltman eln-
"gehabt ,'nd verwilltet, welchen 'Volt!, hernach Anno 13,13
"seine hochselige L. lIeinricheu, OUo un,1 1\lartluarden
"gebl'Uedern den Schwanowe" zu einem rechteu Lehne
"verleihet hat," 1\lan vgl. Urk. v. J2.
Iärz 13.U.
........
>>>
414
Nr. CLXXXV.
Der Fürst IIeim'iclt '{'on JJleklenbm'u 1'e'l'knllft
dem Kloster Daruu1l die obne Gp'l"ichtsbm'keit
und die Reden '1)on den Dihfern 11'allfendor!:
Polekom, Ii01valz zlIld Sleckmv, miederkiillflil'k
binnen vier Jall'1'cn.
H. d. Uilmit7.. 1327. Jan. 4.
111 nomiue clomilli Amen. Nos Ilinricus Dei graeia
l\laglJo)lolplI/o.is, Stargm'die el tle Uozstodl dominus
omnibus in perpetuum. \' ohmlUs esse nolul1I, eluod
nos anno domini millesimo f'(,Co XXo sel'timn, in
octaua
allclorull1 Inllocentiull1 dedimus, ventlitlimlls f't
dimisiuHls ilJ)I('I'Ileruum abhati et ('onuentui monasferii
in Dargun. f') stCl'ciensi,. orllilli,., Cmu) nensis Ilyo('esis,
l lro se suiMlue successIIl'ibns I'ecipiclltibus et cmentihu"
ilH]icium maius, scilicet manus et ro1li, in (l'wtntH' viUis
eorum, scilicet \\TaJl...enflorpe, Polchowe, Cowalz et
Stechowe, Iluas (1lIidem villas (licti abbas et conuclltll,.
hahent et Jlossi,lcnt ('UIl1 omui im'e et j!I'olll'ietate a
)ll'OgenitOl'iJHls nosh'is, sirnt ill i(lsorum littcris SUpPT
hnc rnllfcctis plcniu:-. ('nntincttJr, ita nt ius ct culpa!io
OInnis s:iIJguinis
elJfellcie, vidcIicel capitaJis, manus
ahscisioni,. omlJis(lue ttan:-.gressionis Iloxam cl'iminalem
et ciuilem, ahbas (ll'emissi monasterii Dmgunensis de
cetero per suum aflnocatum vitlelicet et corrigat et
omne ius alIuocacie inlIe percipiat in futumm. Insuper
prelIietis . . ahbati et conucntui in villis eorul11 l)ref."ltis
vendiflimus plene et liherl' ('t dimisil1lus omlJes pl'eearias
seu PCliciolles, ('x:ICtiOlI('S et fNluisil'ionps (Iuantas-
>>>
...
415
CUlIIIUC, (llIalescunque et {Iuotascunque a Jlobis vel a
nostris indici ct percipi cOJltigerit adhibcndum, llerci-
lliemlum et quic(IUid eis (Je ipsis IllacQCl'it perpetuo
faciendum, pro I'l'ecio centum marcarum puri argenti,
(ll1od IIl'cciun1 cOllfitemUl' et conteuti sumus nos ab
il'
o . . abhate et conucntu ha]missc et recepisse nuhis-
quc datum, sollltum et 110lH]e1'atum fuisse, donantes ex
mlllc eis dem . . abbati et conuentui in l'emissionem
peccatol'lnn nostrorum et certa sciencia, quod llrefatulll
iudicimn, precarie et e
actioJles IUmc valent plus precii
aut in futul'Um valebunt, et promittentes, nos facturos
ct curaturos. ([lIod aduocati uosh'i deputati "cl tlepu-
tamli allobis ]1('1' se vel per (IUascunque personas me-
lllomtas villas de cetcl'O nou inh'abuut ad iUI]icantlum,
prcillllicmulum, inpignorandllm vel quicquid[ihl't e....i-
gemlllm et l'e(ll1iremlum occasione iudiciorum, prec3-
riarum, sectiollis lignorum, vectigalium, allgarial'Um et
necessilatulll ([UarUIIICIIIII[Ue. Et vt bel' omnia firmius
et inuiolabilius compleantur, promittimus, quoll (licti
i..luocati 1I0stri deputati vel deputmll1i, statim eum
aSSUll1111i flIerillt, (lata fitle promittent ]itcris slIis 311
hoc tlatis, qUOll onmia et !iugula sUllrascrillta fil'll13 et
gl'ata habebuut et teuebllnt, nee cOlltrafacicnt a]illua
racione vcl causa vel ingenio, tll' iure "ei de f.-1CtO.
Promittimus eciam, ([uOIl omnia ei singula supratlicta
ab Olnni persona lep;itime defclldemus., .auctorizahimus
et expediemus urnJlino, nec per no!) cOllh'afaciemll!o
aliqua racione ve] causa seu colore quesito dc iure
vel de facto. Sane.. abhas et conuentlls predicti
llobis IiberaJitel' cOllcesserunt, (IUOIl si nos hiJlc VS(IUC
ad quatuor annos pro:o..imns ipsis IH'ecium restituerimus
......
-
>>>
416
f;upradictllm, ex tune itl ipsum ius maills, seili('et manus
f't coJli, et precarias iillem . . abbas et, COllllelltlls lIobis
pro ipso [)recio restituent atlJuc vemleut et ('artam ven-
dicioni" faeient (le rebus !1;uprarlietis; (Iuod si nos v
llue
ad (l11atllor annos l)foximos antedictos dieti" . . ahhati
ct conuentui JlI'ecillm non I'estituerinms an1c,lietllm, e:'l.
tUIIC cli(,ti . . abbas et conuentus ad sUl'radicta resli-
tuenda et vcndellda nobis JlUluluam vllo tempol'e tene-
IlOntlll', sed antelIicta ventlicio a nohis eisdem fada
firma et ilwommutabilis pell)f
tllis tempOl'ihns perma-
nehit, contlicione prcrlicta et concessione vl1atclIlIS lIon
ohstante, (Ine extullc ineft1cax sit ct ip!ooi a lIohis per
conselll\pns ],ellitus et absoluti. _\C'tUIU pt datllm H
'b-
bl'nilze anno et Ilic predictis. IHCS('ntihus S)f.-ido
oe Plone, IIinrico Inllchere.. mmriro .;ßItolttatt et
E
ghaf(lo Neghendanken, mi li ti h u s. Thidel'i('o 01\111('11
et Nicholao de Hell'ede, famulis, plul'ibllS'lllc aliis
filledigl1is.
Nach einer gleichzeitigen transslllllirlen Altschrift im GrossJlerzo
I,
Geh, u. lIaul,t-Archive zu Sclnverin.
Nr. CLXXXVI.
Der Fürst lIeim'iclt von IJleldenlJllr!l bestiili!l'
die Privile!lien der Stadt GnO'!Jen.
1). d, Hihnitz. 1327. .Tau. 4.
Nos Jlinricus dei gracia Magnopolen
illm Star-
garlliorllm ct llostochiensium dominus tenore
pre,.;encillm I'ecognoscimus publice prote,,13I1tps,
JIo....
>>>
tl7
IIOS uilIisse et atuliuisse litteras pall"Uorum
l1ostrorum, tIominorllm nobi]inlll, tlominorum
([imid et l\icolai de \Verle, nwmorie fHids,
non canceHatas. llf'C in aliqua sui parte yiciatas,
l1b instrumeilto puhlieo in hel' uel'ba:
In nominp domini Amen. l\icnlalls lId graeia
dominus de \Verle omnibus Christi fidelibus TJre-
seneia uisuris seu mulit.uris in domino cupimus esse
notulII, nos uidisse et audiuisse littera!oo patrui llostri,
domilli Hinriei de ,red 1', Illcmorie foclicis, nOIl can-
ccJlatas, non rasas, non abolitas, n{'c in a]iqua
!"ui parte viciatas, sub iustl'Umento l'ublico 111euius
in hel' uerba:
liinrieus clei g-racia (lominus t!(, \\T erle omnibus pre-
!'Iens srrilltlllU uisuris sa]utl'm in pprpl'tunm, Licet dre3
omnes fideles nostros et suhditos tlebcamus esse hene-
fici, tamen nos maiori 1:.uorc ct munificeucia tl'ncmur
'IJroscqui, quorum sCl'Ilieia nobis "tiliol'a sunt ct fitlclU
ein'a IIf)S inuiolatam cerlis iudiciis expprti sumus I't
colidie ('
IH'rimur. ('mn autem (lilpeti nobis dues ('t
iucole duitatis 1I0slre (;lIoigen IJobis sem per serlliJc!';
e,-till'l'int I't fi,Jeles, inde est quod clictam ciuitatem
nostram Gllo)"gen I't eius inhabitatores et illcolas omuibm;
JH'iuilcp;iis, ]ibel'talibn.. ct p;l'a('iis atque iuribus, (Juihus
tClllporibu, Jlt'OgellitoruJll IJosh'orum omlliulll necnou ct
llostl'iS vS(Iue in preseJls vsi suut et gauisi, nune et
inantea perfmi uolumu8 I't gaudel'e. 'wtlllU igitur ('"se
uolumus tam posteris, (]uam Jlresentinus, 'Iuod nos Ilre-
lIotatc duitati lIo
tre (;1I0}gCII ct. ip
ius inhabitatol'ihus
ct illcolis damw;; omuem campum et agros eidcl11 dui-
tati ;ItJiarl'utl's ('11In Uil'gulti!oo, l'ratis, pa
cuis, siluis ct
\011 :\JJ.h1abll
l.ht' I'rk.
tlmml. J.
27
JIo....
-
>>>
418
lIcUlol'ibus. aquis aquarnmque decursibus, piscaeionibus,
agris ('ultis et inenhis. nonaJibus, uiis et inuiis, e
itibus
et retlitilHls. e1lln omni pl'o]lrictate et Ilccimarmn liber-
tate, prout predicta omnia in latulU er in lou
um infra
terminos et I)('r terminos suos haetcnub possedcl'IInt, ita
ecialll (Inotl ipsos tCl'lIlinos sUOs ampJius dimen:o.ura('ioJlis
funi('ulus atlin
cre nou (lebebif.. Danms illsuper mcmo-
l'ate ciuitati lIostre Gno)p;en et ipsius illeoJis, vt in ipsa
ciuitate ct 111'r omne..; terminos suos omlli iure 1l0-
stoehiclIsi gamlcant ct. fruantur mIß(' et in perpetlllllll
hahito et halwlldo. Yt autem hec onmi:J, 'In!' non
60lulll a nobis, v('rum ('dam a uostris progenitoJ'ihus
omnihus ]tae!CIIIIS - -, pel' malip;uilatem
l]il)uOl'l1m
l.er I'ne('essum tempOI'is infl'ingi non l1alcant, preseutclll
Jitteralll intle consc,'ihi {c('imu!'! I't cam nostro sip;iIlo
apl)('nso ]H'e,liete cillitati nosIre (;/loygcn et eius inco]is
tratlidilllus ad cautclam. Testes ]mius rci 8unt: .TohaUllPs
l\Ioltike, Ditlel'ieus de Buren, l
ri,ll'l'icus de Kel'ictlorpe,
Jlimic;us .11' 'V oJt1e, TeslUarus marscalcus, 'V cmems rle
Jeseuiz, Uemardus de Leisten, Jli/lrieus dl' Hemen,
Ep;haruus de E
eu, mi1itcs, et alii (Iuam pllll'('s fiele
digui, Datum ct aetulU in {'iuitate Uostock anno domini
millesimo duceutesimo Jlonagesimo, in lIil' heatorum
Yiti et l\lodesti. (l:l90. Junii 15.)
Quas Jibertates, IIl'cl'ogatiuas, gracias scu iura pre-
dictis hurgensihus in Gnoygen a }IOStriS progeni-
toribus priuripalitel' et ill conseqneJlti a nostro patruo
uomino lIimico de ". erle foc1icis recOJ'tla('iouis con-
cessas, indultas, data.. seu collata..; IWS approlJ3lUus,
rati6camus gratuite, vt sU]lerlus el't expressum, se-
cUlldulll singula confirmantes, uoleutes et cupieutes ,
>>>
419
I't (''X ronle (ll'sidf'rantes, ea, (Jue slIperius sf'1'ipta
in )II'PSf'lItihus, 1Jp]ut in orip;ina]ihus 1itteris, uilU I't
I'l1ln1f firmitatis pl'rJlewo obtil1ert.. -
e ip;itur ali(luem
ill fnt1ll'1IJ1l c1e huiusmo(1i cOJlfimmcione nostl'a .1u-
bitare eOlltinp;at, 1I0stmm sigillum in ]mius cuideJl-
('iam J,resentibus digllum duximlls, vt cemitur, aplw-
nCJltl1l1ll. Testes !-oUllt: JohaJlJles fi-ater noster, ller-
nar,lns (le UelJill, llertolUus ct lJi1ll'icus de Osten,
Uinricus V alkellha
ell, I1eYJlohllls Bal'Hceow, nostri
miJil"!;, 1\icola\ls dc Ortzen, ßertoltlus eil' Osten,
r-iicolaus de llm'lIe('ow, Stat'ius, noster scolaris, et
"iri ('eteri plul'imi fide dinlli. HatlllU pt af'lum anno
inl'am:wionis Ilomilliec mil1esimo tI'ecelltesimo octauo,
fel'ia (lIliJlta in f(sto Pellteeoste!, in coeJlobio Dargun,
dOlllo fratrum ol'lJilli.. CistcrsicII:sls. (1308. Juuii G.)
1'\unc ip;itlll' cum nOl'-tra intersit, proprietates-,
jihert ates, ima ar omnia et "ingula, vt l're-
missnffi f'st, P("t' no!tro!'l patrnos memoratos
dOJllinos ]lobiles, dominos lIilll'icllIn et )jico-
laum. hone memorie. ratifieatas, COllül'IDalas et
appl"obatas, innouare, omllia premissa cl. "in-
g1l1a ea proprietate, lihertate atque illf(', quihus
ller nostros prefalns patl'llos sunt aJlJ'l'Obata, ,-t
1,r('mittilur, apl'l'Ohamus, ratificamus ct rOllfir-
JIlallltlS in his s('riptji'ö, no]cntcs l'as(lem prero-
gatiuas, gl'aeias I"eu i1ll'a, pet' nostros patruo,.
",elle pr('fatos ('oJleessas, indu1tas, tlatas seu
.'ollatal'O. IJredidis hurgell!ooihlls nostris in (
noygell
in pcrl't't 11 IIlH "na eHln nostris hcre,lihlls illuio-
]ahiliter nhs('rumi ct ('(lsdl'm eines nOstros in
nnllis lll'escl'iplis ]}cr IIOS .mt here,lcs 1Iostros
')- .
_I
.......
-
>>>
420
a;eu per aliquem alium molestari seu impediri.
Testes SUJlt: Cifritlus de IJl one , Georgius
I1asenc0l', 11!inritl1fS 9JtOItlll1t, Himicus (le
lll11cberen, Echardus Negclltlanke, JO]13uues tle
Plesse, milites 1I0stri, Ditlericus f'lawe, Ni-
colaus dc IIcJ!Jetle, nostri cO(Iuinal'ii, Jollannes
de Prentzelow et l\leynartlus, nostri Ilotarii, et
aIii p]ures fit1e tli
lli. Actum et tlatulIl Uibellitz
aJlno domini millesimo trecentesilllo vicesimo
septimo, dominica die ante epiphaniam (lomini.
Nach einer heglaubi;ten Abschrift alls dem Ende des 16. Jahrh.
im Grossherzogl. Gell. u. 1I.lUvt-Archive zu Schwerin.
Nr. CL XXXVII.
Der Ratlt der Stadt G1'eifslVald ln,jugt dllrdt eine
feierliclte U1'kllnde die Begebenheiten des 1'Ü-
gianisclten E1'bfolgeln'ipges ul'r Kunde (ln
N aclt1velt.
D. tI. 1327.
p. 130] Dei nomille inuucato, I)ui in sanctis suis
glOl'io
us et in maiestate mirabilis, cuius il1efi'abiJis alti-
tudo pFutlencie Jlul1is tel'minis conprehem,a, recti cen-
SUt'a iudicii coelestia pariter et terrena dislJOsuit, ut
p. 131] queque suis contenta limitibus rcgulari ol'(line
gubernentur, salle ad peJ'petuam rei memol'ialll nos
'V olterus de Luhckc, Uabodo, IIitli'icu
W cstfal, Gherar-
dus de Clutlemall!ohagben.I1inricusUubcllow.Thitle_
rieus Scuppelenbel'g, Hinricus de Griphenbel'g, Elerus
.......
>>>
..
421
de Dune, .Johannes Hilgh
man, Hinricus de (;otJamlia,
Lamhel'h1s de Lippia, Jobannes Butsowc, IIinricus
Leuenhaghen, \V oltlerus de l\lemelc, llertramnus Uoghen-
buch, Binl'ieus Oscnbruglw, .Martinus tle
Il1nstcr, Bolto
1\111131'(1, I1crmaunus HnfnaglJel, Uotgherus Suderland,
]
uel'hardlls \Vale, Euel'l13rdus Lel'eniz, I1inrkus tlc Kyle,
lIinl'icus Stumpe1, Vrowinus de N)enkerken, Nieolaus
de Lubeke, consules noui et antiqui, necnOJl ellmmune
ciuitatis GrypeswoJd, cupientes e"- "s)"ncere (1iIectiollis
cOJlstantia, ut flltnrol'lnu feli" successio, pl'iornl)l regu-
laritcr sequens uesti
ia, in llel'iculis Pl'euisis muni la rem
gestam ct memoriis omnium traditam suscipiat [etanter,
intl1eatnr et eontempletUl' hilariter, ut e"- eius e
emplari
atlmonita ipsorum prospcl'ita,,; Hori,],"!. serenius eommen-
detnr: (Iuapropter ad noticiam uniuersorum yolumus
c1arius peruenil'c, quocl in regno Dacie regnantibus
('hl'istoforo et suo fHio Hcnrico, suh 3JlnO domini
((,(,f'XX'T circa festurn saJ)('ti Martini ('l'iscolli ohiit
dominus 'Yizlans lll'inceps Huianol'Um, (Jui [lost fc re-
1i(luit nu])um hel'ctlem masculum sibi in dil'ccta linca
succedentcm, post cuius ohitum cOllsiliarii, uasalli, ciui-
tates et omncs incole (lieti principatus ('oncor(liter
i1lustrem prill1:ipem \Val'tis]aum ducem e1egernnt in do-
milHHlI suum et lwincil'cm dicti IH'incipatus, et sibi
suisque uel'is ct legitimis beredibus in ciuitate Sh'ale-
sunt primo anno predicto die beate Rmbme uirgiuis
ua!';aIli, con!'.ules et commuuitas (licte ciuitat.is hom3ginlJl
fece!'Unt et ütlelitatis iuramentum presti tCJ'ltll t. Anno
uero incarnacionis domini 1\1 CCC XXVI ante festum
corporis Christi dicto rege Christollhoro in U) benitz
moram facientc se h'anstulit in Bart ipso die COI'poris
-
>>>
4 ')"
--
Christi et sabbato Ill'oximo dictum ,Iominum \Vm'li!lallln
el suos ItcI'etles in coemiterio ihidem Ilre:.cntiLus om-
nibus suis uasallis et consulilJU"i ciuitatum de 11iefu "'uo
principat11 (',mI omnibus suis iuribm; lcgaliter cmu septem
vl:..iHis infcutlauit. Qui cum in paeilica l'osscssione
dicti erat principatus et ipsum aIilluanu1iu in soo tpnu-
crat regimine, licet paueo tempore, uil1elicct sub anno
l'redicto, iJlsO die 1ctri ad 11 i nl'll]a , Ilicm c1ausit e
tre-
mum in ciuitate 8tralesulll1, heu nimis inl'0l't11num, 1'1.'-
liu(]uens )lost se Itel'edes duos minOl'es infalltes, ßlIgi
-
Idum et Harn) m, et unmll )lOsll1l1l11um, 1'011 obilum
il'sius Ilatum inl1llet1iale cit'ca fe",t.um omnium s,lIIcIOI'UIlJ,
p. 132J nomine \Vartislaum. Ve!'Um domillo Jlostl'O \Vm'-
tis]ao atlhue uiucnte ct dicto regc CIlI'istofol'O (11.' I'cgno
fugato cl SilO filio ca1'to, domini .JtllJ:lllncs et Gel'lJal'llns
comites lIolsacic et reglli l'olcntillres, qui fel'cl'allt. ct
ortlinauerant c'\Imlsioncm f'llI'istofol'i et sui filii l"ilPtiui-
tatem, ex causis imlll:\crunt onmes I'egni hahitatOl'es,
ut un3 emn eis cOllconliter \V altlemnl'llln, dcct:m limoS
lJ.1hentem, II"cndam JiJinm ducis 8u,lc,'i\'
iac, in rpgem
f'legerunt ('I eomitcm Ghel'at'tlllm i)lsius ,'cgis et tocills
rcglli IlIto,'cm COlIstitncl'llnt ct fel'CI'ullt. lJiclus dOllliuus
\Vartislalls timens, sibi immi..cre JlI'l'it'lIla, eil (Ium] I'ex
e
pulslls a,llIel'
ab
ltur, sibi iml'ingens ei, (luod sllbsidium
sibi non praestitit, sicII! alii tlomilli vitlelicet l\1agnopo-
lcnsis et dc \Vede, et iam etiam efl'cccnlt sibi dietos
dominos occult..s aduersarios: suos secretus lIuntios ct
solennes c1cl'icos ct milites misit ('11m sigillo SUO 3d
I'cg('m electllm et tutorem et regni I'0telltio!"f's contra
buiusmotli pcricula pro cOllfiletleraliollibllS ct amiciciis
COlJlI"ahclldis, (Iui nUllcii )lrelibati ultl'a eonfoedcratioJlem
..
.........
>>>
423
placital'llnl et contril)"erunt sponsa1ia intel' tluges]aum
filium !'.eniorem domini nostri \Vartislai C'X vna et 60-
rorem regis electi pal'te ex altera; (Iuibus contractis
solcnnitel' conscri)ltis ct sigillatis lJost hec obil1ls (licti
Ilomini nos tri \Vartislai internenit, (IUO einstlPlH Ilunciis
intimato, ipsi procuramnt facientes, ut dictus rex pleetus
suis 1itteris pateJltibus tlieti domini nostl'i defuncti he-
redes de toto prineipatl1 RuyanorulU, prout eum pater
eorun1 ]l3huerat, legitime infeudauit. - - Cum sub
ipso domino nost.ro \\Tartislao hOlle memorie, ut pre-
mittitur, omnia Iooub s
t.uta fucl'e, eius heu mort.e super-
uenicJlte statim (Iuidam .Je uasaUis UuyanoruJII, uide1ieet
potentiore
residentes in tel'l'a llarth, Grymme ct Lositz,
eonspiraciolles fecel'Unt et iniel'Unt cum dominis lIel1l'ieo
l\lagnopolclI",i el. Johalllle et IIcnnillgo domillis de \Verle
in graue IH'ciudicium heretlum tlomini nostri antedicti.
Qui l\Iagnol'olenses et domilli de \Vedc e),. ip
orum
uersucia ponderanles ct cOl1si(lerantcs, dictos minores
infantes tJomillos nostl'OS esse ",inc regimine, legitimo
tutOl'e ct Ilefen,.,ore. rum imn onlill:lSM'nt pt fccissent
in dietorum heredum gl'anc dampnum et i:u:ltu'am, el.
cOllfoedcraciones fece\'lmt emn dmninis Ollhune ct llar-
nimo ducibus Stetiuellsibus. ut ipsi infra sui ducatus
terminus ct in il}sis contellti pacifice re
iflelltes lIihiJ
cum "uis uasaUis dcbercnt facem contra )ll'efatos (10-
minos, nequc eos, (IUO minus obtinerent si possent
princil}atLnn UU) anorum, uellent alillualitcr impe(li
c.
His ita(lue confoederationibus habiti.. hine inde, [(I' 133
cum ii,lem Ilomilli nulll1m obstaculum ct )lrciu(Hcium ller
uicillOs dominos et pl'incipes tf'fl'arllm eius super uell-
dicatione dicti pl'incil'atu& superesse presumpserunt,
-
>>>
12-1
tlictum domillum Cluislol)llOrum ötli('I'unt, ((ui tUIIC pcr
comites 1I01sacie et reglli l'otcntiol'es si)'i inimicautes
3Illotus ue rcgno CUlU (lauca comiliua scccssit in (l3I'tes
Slauie et recel'tlls in ciuitatem Uostok. Po,",tca llel'
uiclos domjno
fuit intluctus, ut, contl'3 infeutlaciouclIl
llriu::; faclam tlicto domino \Vartislao ct ::;uis lJeretlillUs,
cIc ipso Ill'incil'alU solito morc tliclis domiuis inf'Clu(,I-
('ionem procuraret taliler, ut ex il'sa habel'cllt occasioncm
et colorern ipsum lnincipatum occlJ)lautli, im(lUgnamJi
malluquc ]lOstiIi cis suLillgantli. Statim omnes milites
ct armigel'i 3nte iufeu,laciouem cmn il'sis COlIspil'ati
]lost talem il1fclIdaciouelll ill!!ois fcccrullt llOmagium ct
olim es SilOS cOJlsanguiucos ad idcm i
lCiellt.1uUl il1tlu
e-
wut. Quihus bic tlictis dominis t;lIccctlenti)'us pru
llcre
JH'ima ut apparuit l;lcie, fortclIl el magllulIl excrcitulll
jn expetlil'iollclIl suam pl'etel1t1cruut ct lIIisel'tlllt lUlte
cinitatcm Um'tll, qua circumuallata, tclis 'fulmilHllltibus
ct jgnitis per sagiuarios expertos ill tali at'lc iu etli-
ficia c1iclc ciui'atis immis!oois, plm'es cJomus il'cclI
e
COITuellt('S cOII
ules et commune ibi,Il'1II terruel'llllt. Et
dicti cOII
lIl('s, tlomiuis aute ciuilatem iu excl'citu cx-
i:o.tclltibns occurr('otes, ciuitatclIl cis .IJlcl'uel'unt iJlsisque
iUlrutluctis i(lsi ct comnullle cis homagium f('ccrunt ct
fidelitatis im'amcntuJU I'l'cstitel'Ullt. Qui, tlispositis illibi
lIispouelJ(Jis, ]Iostea CIltU dicto e,cl'citu aute ciuitatem
(;rynllne dccliuarunt - - et cousules - - iunllueuto
fi(lelitatis lll'estito cla\'cs ciuitatis dictis (lomiuis h'adi-
oemut. - - Postea cum eodem exercitu aute castl'UlU
Pt t'iuitall'ß) ]
ositz l)Crre
cmJlt, ... - potiUl'ibus 11u
f:ousilio e
euntiblls ciuitatem, -
)leI' dictos dOnliu()s
circumuenti eis ciuitatcm apernerc llroditio
e
- ef
"-
........
>>>
425
:"tdtim IllJll1illllS intl'Omisel'llllt ct iis hulda f.lct,1 vclsalli et
ipsi fillelitatcm moI'C soJito iUl'auerunt. - - Yel'tlß1 [I" 134
U e i 11 fd du s d e Pell tz c milcs, tUIIC auctoritatc Ilucis
'V mtislai IH'cdicli e Cl S t nun L 0 I i t zein sua (lctiuens
custodia, emu cetel'is burgellsilms et castre!1silms iuihi,
lIeCIlOII elllu amicis suis ct aliis uasaJJis, (pli ad ipsum
coufugcl'allt, pro cash'i oefensiollc telltati, se,) 1I0n (le-
ecpti, nOIl muncl'ibus cireulllllcnti, se uirilitcl' dcfcn-
sarnnt. - - - Medio autem tl'lIIpOre, Cllm tlicti tlomini
l)reSulllcrent, suhiugasse sibi ia11l maiorcm llal'tcm dieti
lJ1'incil'atus, mittentes litteras suas emu mmciis ad con-
Iules ciuitatum (;"Yl'cswolcl et D) min, tl'eugis per ali(luot
diet'Ulll hillc iudc statutis, vocari ad se IllHlstlam ,lc
dictomm consululIl consilio pro placitis et tractatibu..
cum iIlsis obscmamlis. - - - Qund CUlU dicti eon-
sules ficri peuitus dellcgal'Ullt, setl eonstanter aftil'lIIalltes,
dictulll l'l'illcipatulll plcno et legitimo i1ll'e pcrtillere 311
dominos suos pamos infantcs, hCl'cdes \Vmlislai pre-
,1icti, consi,II'I'antcs etiam, (luo,1 ciuitas StI'aICSlIIU] iam
el'at iuimica, lIolcns a dictis herctlihus recetlel'e ei,.,quI'
ipsormll dnminis ueris cl lcgitimis atlhcl'crc, IIc1lua'luam
IICI'O ueHcnt, ncc possent dcsererc sille atliutOl'io, sCII
ucllcnt elllu ca in iurc suo salual'i et })cl'irl', cum (lua .
ctimu lll'cdicta prius firmal1l fccCI'allt confoedcl"acionem,
cUIIHIUC t1ieti eOllsu]es aJiter mutaI'i 111111 p. 'ter'Jllt :JC tali
lilie reces1-oemnt, dicti domini ulla {'um comite [I'. 135
Ile Gutzccowe tle eetero eUlu (lictis ciuitatibus pacem
semare 1'C'cIIsamllt et eamlU clTccti fuemnt puhli('i ini-
mi ci. - - - Hoc Iiquitlem ('um aliis ('iuit;
tibu;, pre-
mi"'1-oi..; cIJlIsitlCl"antes, iulrcpidc illl'I1lI3uinll1s in nomine
110mini gefl'am contra Ilieto: domino1) et eOl'um arliutorc
........
-
>>>
426
el fecilllu
111'0 defeusione tcrfe et iuris lIostl'Orum clo-
minorum melius et sanius (Iuoll poteramus. - - -
His sie tlispo:o.itis, post mo,lkclIm tcmpuris intcruallum
eome!'. (; erhardus tle Hol
aeia missus tle l'egnf) )).II'ie
uCllit elllu 600 tle'\tl'ariis beuc expositis in eiuitatem
Stralesulld, sieut nominc clecti regis I'rtllUiSf'l'at, et in
tutorcm clectlls a eonsulibus ct eoull11lmitate ciuitatis
Stra]esUlIIJ, et homagio sibi farto ab iistlem f't iI lIasallis
iucoJis tCl'I'e Uu)e alJua salsa ci,'cumf1l1:'\e, bOlla lidt'
itlcm cOllies tlictis consuJihlls promi:o;erat ae nobis ct I'on-
sulihus a1iamm ciuitatum, (lllOll ueHet - - - eUln "uis
sanguinem ctlimdere pro rel'upel'atiolle flicti I'ril1('il'atus;
ct sub tali 11acto tlichls comes eum e"cl,..ilu 100110 dispo-
ito e
iuit pro libcl'aciouc ca s tri Los i t z, ct "cuiens
antc iPSUIII, statim pl'Opu
naculllm inimicol'UlII eXilUgllallit,
(Iui exerciturn atleo uaJitlum habuit, (Iuod eciam ciuitatcm
p. 136] Losit" sine mag
a dif/icu1tate potuissct c'\pug-
1I3I'e, - - setl recessit a Losilz, et iuit domiuis ini-
micis in oceursum, treugas emu eis ciuitatiblls irl'c(llIi-
sitis statuendo uSllue ad festum Johannis haptb.te proJ\.imc
tunc instans, ct hoc totum Iceit sub ()lmllam dissilllula-
ciollc ct colorc, flUO factum "UUIII notauit suhtlolo, licet
hoc ignOl'allimus, sieut l'0slca per facti cuitlelldam ill-
uenimu:-. et experti fuimus ualde bene. - - - Nos
perpendente.. domini Reinfridi tle Penitz et sibi in castro
Lositz adhcr('lIcium constanciam ct IßCI'itum li,lelitatis,
quam nostris dominis, ciuitatibus et nobis e"\.llibuerunt,
et ut eos in scruicio Ilosh'ol'um obtineremus tlominorum,
misimus ipsis ad dictum castl'Um Losilz per fluuium
Pelle temporibus nocturni", eo tempol'e, quo Ilomini
illimici iIlud castrum circumual1auerallt, et lJost hec
..
......
>>>
427
pcrl'ltuies pcr tCl'ram cibaria et alia cis Jlccessaria, (Iue
lIobis pro nostra pm'te cOlIstaballt (Iuingcr.tas mal'cas
ct (Iuillquaginta 11ellal'iorum, - - - Verum cum ciui-
tates 8tralesUlu], TallgJim, Demin ct nos ac tlominis
nostri!: ipsis'luC et lIobis atlhel'cntcs treugas supradictas
iuuio],lbilitCl' obserual'cmus, capilanci ciuitalis Lositz
cmu eOl'Um COlUl}licibus. et cillihus ibitlem, il'sas fl'cugas
et l'acclU seruare millus curante:., tlominorum nostl'Orum
snhditm. ct ciucs pretlictarum ciuitatnm ac nostros s)l0-
lianmt, e"\.captiuarunt, c,-actionauel'llllt et plura aJia
l,cl"icula et gl'auamina indcbite intulerunt. De quibu!
l'l'cmissis ipsi multoties mOlliti, l'equisiti amicabi1itcr
et rogati, desbtcrc et ca rCUOCUl'e Jlolcbant (Iuoquo
mo(h, ct (Iuia pacem non serualltilms llax non est
ubscrmlllda, cf IIC cciam magIla corum temc- [po 131
,'itas grauissima ultione non iJltliglla pcrniciosius in-
ualescel'et, dichis domillus Ucinfl'idus, cOlIswe!: de
))clllin ct IIOS in Ullllm conucllicntes decl'cuimus, tlictam
ci u i tat e m Los i tz uiis et modis (fuibus )lotel'amus
,'x)lugnarc ct eam rc(lncerc in mallus Jlostrorum domi.
nOl'um, (!nam anllo domini M. cce. XX\'II fcria sc),.ta
:mte dllJ)}illicam Oculi (= 13 l\Ial,tii) cxpugnauimus
ct ohtilluimus diuino au
ilio adopcrante. Qna e"\.lmgnata
IIl'O ipsins custodia ct ut esscmus dc ipsa certiorelc',
misimus pro pm'te nostm in il'sam, 'Iuinquaginta armatos
et duodecim sagittarios , qui sub expcnsis nostris ill
eadem stctcrunt 3 tempore c"\.pugnaciollis dicte ciuitatis
usque arI crastinum omnium sanctorum, (}llanllo il'sa
('um castro (lomillo
t1trico ;ßtoltfHn militi
{'uit presentata, et sic e"\.llense ('mn stipcntlio arma-
tOt'Ußl ct eJcl'el'ditis ct aJiis nccessal'iis occasione dicta
-
>>>
428
ciuil.ltis taliter cu&todite ucnerunt sillgnli:i computat is
ad duo. mi1lia mat'carum et sexcentas mal'Cas (lenario-
I'UIII. - - - Et Cl1m iam terminus c:\)limcionib trea-
ga ru 111, lIidelieet festußI sancti Johannis baptistl', esset
in lol'ihus, nec a1iqui missi de regno Dacie appm'el'ent,
diete eiuitates et nos )lCI'pclldimus, (Iuoll 1I1I11a uia e
set
nec ",upportati essc 1'0tcnmIll8, Iluill init'e IIOS guerras
o)lortel'et contra dominos nntedictos sub E''\.pensis nostt'is
1" 138] )lropl'iis. - - - His ta1iter disl,ositis 1'1'0 pm'fe
Jlostm et a1iarum ciuitatum et tt'cugis c:\piratis sub s)le
diuiui au'\ilii ct iusticie, (Iualll pro )larte lIo:-;tl'orllm do-
minorulU )Ire oculis lwbuimus, guerras iterato inehon-
lIillll1S cOlltra dominos antedietos et ip,.."rum ad iutOl'es.
p. 140] - - - - - Cum ita(IUe per )lll11'a tf'mporum
interualla Dant1rulII sub
idiulU ita e
)lectal1imus, effectum
minime sententientes , aliis cillilatihus ct nohis utile
uidebatur, ut dominum ßamym rlucclII ad nostl'tllU au
i-
lium flectentlo eligel'emus dominis nosh'is in tntun:m.
Quo e]ecto et homagio bihi pel' nos facto, in placatis
e
titit rescruatum, ut ipse o('cullc CUlU trigillta de:\.trat'iis
ill cil1itate D} min sub suis e'\.pen!is residentibus )leI'
tOtUlll tempus gerl'e no bis ct aliis ciuitatihus suhsidium
(lrestal'e deberet, buper (IUO ;;ibi fllit qllcdam SlIIllIlIa
[lecunie COl1stituta, pro euius solucione ele parte lIosl1'a
(llIingentas marcas m.soluirnus in parato. ClInH(UC sie
plul'a onera e
l)ensarum ct (lerditol'lUll nobis ab inimi-
eOl'um instantiis et insullihus obuenis!ent, deliberati
CUlU aliis ciuitatibus, (]ualitCl' ab e
(lensis, (luas grauiter
tu]imus in ciuitatc Lositz }lro ipsius defensione, 8bsol-
IIcrcmur opportune, dominum
!tttrtCUnt ;ftItoUtal1
militcm per illtramedias persoJlas a d dom in 0 I'U m
...
.......
>>>
129
l1ostl'orum el. nostl'uJU senticium allici et at-
tra h i fe ci mus ipsumque inc1inatum arl tlietum serui-
eium helleuolum l'etlllitlill)US hona pecuniae summa, l)ro
pal'te no/:.'Otra uitlcJicet centuIIl mal'ce tlenmiorum
ibi
assignate ct so]ute, snh hoc modo, (Iuod tleberet
dominis nOfOötJ'is sel'uirc elllu (Iuilu[uaginl.a de'\trariis
reseruatis in ciuitate Losilz sub suis t1amp"is et ex-
pensis, prout in lit.tel'is super hoc I'onfectis plelliu
eontiuetur, et pl'O buiuslIlodi sCl'Uicio dominus II a l' ny m
du" nomiue tntol'io sihi rastI'1l1n, ciuitatem et
atluocaciam ferral'um cum omnibus sui,., pro-
uentibus titulo l)ignoJ'is ob]igauit ipsumque
iu ("H'pol'alem )los!';essionelll dieti castri [I" 141
ad ciuitatl'lIl indu,it ipso die omnium sanc-
to r UIII, clauibus
ihi tratlitis, nostl'is et aJiarum eilli-
talum 31'matis ah ipsa de tuue abeuutihus et dimissis.
Domino elialll Ueinfrillo cle Pcnitz eo, quod fitlcle
subsidium uuhis ('I. aliis ('iuitatihus prestitcmt I'cserlla-
cione et dl'ft'nsiolle eastri I't ciuitatis antedicte, de parte
Jlostra tt'e('cutas JJlal't
as d('nal'iorum erogauilllus in 1H1l'ato.
Vt i
itur siup;ula JUodo, (]11O gesta Bunt, ('ctligantur al'ud
acta ].riol'a, notalltlum, quod - - - duas etiam
reysas cum magIla e"pe,litione, grantli e)!.ercitn
cOllgl'cgat.o, a-;soeiatis all il'sum comilcm tle Gutz-
J..owc cum suis,
i1tt'ico SRoIt!lm eUIll suis, Sun-
dcnsibus ct D) minclIsibus eUIU ol1lI1ibus sui
, fceilllus
ad depact31I11um et deuastaUtlum terras Um'lh, Tribesehz
et (;r}lIlllle, quas iuimici pl'ius ad usus suos habuemnt,
et il1 llrima e'\IJCdicionc, domino l\Iagllopo]cnse t':\istente
in ciuitate ßarth. in eius tlcsl'cetum. ('initas pcr dictum
exercitum fuerat ('il'cumualJata et mora ibidcm per aliquot
.......
-
>>>
430
die!" facta, Postca ('um e'i:I'I'eitn I'''pedicionem f;leientf'!"
in terris inimieornm morab:lIItnr (Ii,-Im" I'lurihlls I't il'sas
in damllulII illimic-ornm totalitpr (lp,Jastal'lInt. E"pensl'
(wro et d('l'prtlita ill dicti.. duahus reysis I'ro parte
nostra UCIICl'Ullt ad dua mil1ia IIHlI'carum ct Sl'
("elltas
et lIigillti sex mar('as d('nal'iorum. - - - Demum
etiam ad rp(luisitiont'm ('onsnlnm ,lI' Tallgl
m rcysa Iler
ipsos f;wta in tel'l'3m
targardnm. nostros armatos ('um
il'sis misilllus, in (lila re
sa pro parte 1l0st1'3 in e(luis
tlcl'ettlitis et e:\l'clIsis consnm)lsimus h'ecelllas marcas
et Ilcccm ct octo mare'm. Ilenariornm.
Ueber den riigianisch!'n Erhfolgestreit (I:I
.!j -132S), dei' aus-
fiilnlkh IIn,l J....itisch in I\:os"gartcns 1'0llll1lc"Sf"hf'n und
rügisrhen Ges,'hichlsden"miill'rn, Bd. I, S. 178--217, dal'ge-
stellt ist, besitzen wir eine hiich
t inll'ressan'l', gleichzeilige
chronis,ische Url..un.Jf' des Ralhs der Sladt (;J'('ifswald,
welche in diesem S'reite .He lJau(l,rolle slli..I,,,, Dit'se 111'-
kundc isl unler dem ntel: Hescriptio de GrYllhiswaltleusinlll
in liello Hugiano reims gestis, iu Diihnerls Ponllners..!II'r
ßihliothek, Bd. ", S, 1:10 - 1;)0 (n.lI"h w..ldler Ausgabe ,He
Seitenzahlen dem ,'ol'stelll'nilen 'fexte heigefiigt sind) gedl'lll'kt
lIod voo host'garlen 11. a, O. (\'gl, S, 1G2-Jli:J lind S.23:J)
nach dcm Originale im p;reifswahler SI.\lltard,h'e, IIntl'r .Ier
ße7,f'ichnllng DesCl"iptio (;ryphiswal,lf'nsis ,'ielfach nliilltel't
UIIII hel"il-hli
,. Ucr \'o\'&,,,hcIIII.. Auszug begreift eine Dar-
s,eJllIlIg der '"c..anlassung"n IIn,l 01... l'o,,'sehrilll'S ,Itr 131'-
gl'benheileo, nalllenllkh IIIn das LehI''' oie!; m!'I'k wiir,li;.;-ell
U i I t crs if?tint:itfJ ,fltOUt< 7..11 erWulern un.J 1I1'
l;en Vha-
ral..ter in das I'e!"llte Liebt zu tilellclI. - ZlIr ErI;iulerun
fimle hier ilOch die Bcmerkung Hallln, dass, :,Is J1prinricf:t
moUtan Burg, Sl;Idt 111111 l
an.1 ),,,itz 7.11111 Pfanilt 110,1
zum 8chu,z erhielt, dem frühem he!.Jeumüthigell \' erthei-
11iger \'110 Loilz, IIl'm Uitler Heillfrit.d ,"on Pentz, lind deo
r:itl..rn .10hanll uOII ß!JI'anlhe ,"on Plltblls IIl1rl ,Ieren Uriidern
dil' 10NI'I Wigen "00 dem Hprzoge Harnirll 3, als \' OI'JIlllntle,
de!;sen Yasallen mul dcn Stiidten zllr Beschirmung 111111 IIls
Pfand anvertrallet ward (\'gl. kosegm'ten ;), a, O. S. 212).
11peinrirlJ .t1!tolt)an hlllle vor der I,'chlle im Dießji,te des
"'-
.....
>>>
431
Herzogs Erkh ,,'on Schweden gestanden (,,'gI. h.osegarlf'n
a, a, 0, S. 213), - Uebl'i
ens wartl der riigianisrhe Erb-
f(ll
l'hieg dllrdl lien .'rieden \"on Ul'Uderslorf am 27. Jnnills
u
s LCI'ndigl,
Eine Berechllung der KriegskoSfen pnfhmt noeh folgeml/'
II r'I.IHllle :
"s con
lIlps Cr} phiswal.lensf's sdre \"olumll
unillersos:
sllh 1111no domini 13::17 I'ro,-ima feria an,c dominicam, 'Iua
cantaltn ()cllli, nos cum adiulol'io nostrorllm amicorum,
fantorum, coolwrantp dillina gratia, cillil:ltcm Loi'zf'n,
'I"am tlomimHllm nostrol'llm inimiri et llo1Il'i 1'1'1' tradi-
tillllt
m cl fralldem oJtlintlf'rnnl. eXIHlgn:I\
erimlls dara
1111'1' et eam in manus no
II'ol'tim rcdll'\imllS olominol'Um,
(
ellnlt'kt in Uprckmann's stralsllnd. Chronik, ,'on
l\Iohnikc und Zobel', S. :n:J.
r. CLXXXVIII.
Das 7'(11 ::l'bm'f1C7' IJom-Copilel '1'e7'lollsdtl nn ,{ell
Fiil'sfen Ileim'irft '1'oullleklenbU'J'!I den Zehnten
'von vim' l/lI{f'n des zur Stadtl'eld7llal'k VOll
Gndebl.lsc/t !fekfllen Dor{ackers VOll SchJVemln
!f('!Ien zmei Hilfen des J)or{es VieLliibbe.
D. 11. Hatzehmg. 13t7. Junii 2:.
111 Homilie (lomini Amen.
os Eghardus dei p;raria Jlrt'-
positus, .To]wlIlles prior totumque capitulum e('de..i.. Uaee-
Lurp;,'nsis. TeilOl'c l'J"esencium I'l'coglloscimus l,ubJire
I'rotcstalltes, quoll \"nallimiter I't 'lIiformiter, ue cOJlsilio
ct uoluntate atque eonsellsu l'euercndi ImtJ'is et domini
Ilostri domini J.'\IaffJllilnli eius(lem ecdcsi.. cpisl'oJ)i,
fecimus coneamhiam sille permutacionem ('um nobili
flomillo Ueurico .l\lagnopolcnsi fo,Ullcr dCl'imis quatuor
man:o.\lrum, (luOJulam viJIl' TznH'mJII agris-ct mille campo
opifli Godbuz afliaccntinm, pro. tluobus mansis in ('ampo
.....
>>>
432
uille Yitl'lublJc &ituatis, (Inos nobis tlona1Jit et dimisit
uninel'saliter CUlU onlllibus iI)Sornm l)el'tin('lIeiis, pal'lo
cl. ('ensu, ;Hlrlitis (Iuoque llroprietate, precaria I't sUl'rl'JllO
iure JllalHlS et colli, emu (Iuibus nobis 1'f'('omlwlIsauit
detcnciollcm decillle antcdicte, Pl'out ipsins pl'ogenitol'ihus
ct suceessoribus ueris beredibus compctehat ct in In'iui-
If'giis suis super hoc confectis et nobis prestitis plcnius
cuntinetur. Et ill hol' OIl1l1is conh'OUf'l'sia. que inter nos
et consules (liefi opitli GOIlbuz in causa antf'tlictc
(lecime 1.H'I.tebatllr, 1}lcne c:-.t traIIsaeta et onmimode finita.
In euius l'ci euidt'ns testimonium presen.. scriptum sigil1is
uf'nel'ahilis patris nostl'i et rlomini .J\Iarqnarl1i lH'c,licti
episcopi, prcpositi et capituli pcliuilllllS ct fccimus ('om-
Illuniri, te.'itibus inuocatis uomillis ac ca 11 0]1 i cis capitu1i
ciusclelll: "r e1'llel'n cle JJydzsaeker, Johamle Vos, Dauille,
1I1'mieo Hih'f'hf'kf', .Johanllc ßarllekowe, .Johanne Ure-
mf'W, llil,]elello 1I0lsato, V o]l'allo ae Horf'n, Hf'urico
Vurowell, Petro de Szymilz, .Jolwlllle tle Sa]
'II1, Paulo,
Lndero de Esdorp, Ottone,de Grolluwe, Johmme 'V"U:'
haYII, ßel'llal'tlo Holc1owcl', Dith]ello 'Val"lel'hart, D)lh-
leuo de PIOIJI', ]
]ero ßod, 'V e1'llero I1ahll'r:-.tad, ;J1rt::
tJtt'ico ;ß!toItJn:n, IlClIll:lUnO OI'Z('C, J
aurencio (lI'
Sz)"mitz, ct aliis fi,le 11ignis. Et IIOS M1I1'IIuartlus tlci
gracia (li(,tl' RaeehurgeJlsis ecclesie cpiscopus prc-
fatam pl'l'mldaeioJlf'm ratilicamus, approhamus et ill dei
nomine eOlilirlmmlUs, sub appensiolle nostl'i sigilli atl
illst3nciam Ilostri ('apituli similit.er ad cautelam. Datum
et al'tnlll allllO tl olllill i (1)1) f'Cco XXYllo, in erastino
lIatiuitatis .Johannis baptistc,
Nach dem bpsit'gellen Ori
in:lle im Archive d,'r Statlt Gade-
busrh gedruckt in Rudlolf Urk. Lief. Nr. (,XX.
....
.........
>>>
433
NI'. CLXXXIX.
O. d. 1:;:28.
Tllw Rhatls zu n!lrn!IIt Yidimus od('r Tl'ansnmpt
et'll(,s lJrif'pw Bise/tOff ./0Iw1mis :n Zu'erbt
darin (,I'
kern J!1i1tticf), iLub'eft jROlttlUtC rittern, hM'n
I5ttl1b'tJt Sohne, vnrl Ilern 1;!ll'tcf)tlt .fiItOIttlutt
.ff'inrn1J1'1ule1'
'l'fT dass f'I" das hallss, Stadt 'MleZ
J
andl zu But :;011) 1ridcl' an dass Stichtf' brill!l(' vnn
lose
s('t::rt sril, fludt im lande "i'lld in d"r Prob.fte!1
Tdbbrs,,('s, niim/ich dise nm'fTrr Exrll
Ri.fcojlrsd01'jI,
Spik('r,ft011!
Kurgure vud das DOI'fT zu II'0sl', Zipk"n
Rischopprsd011Je 'l'ppe deme Bore vnd .1 /Jufen zu
Yorkenhf'lif' vnd zu Raul'lIhorst lllllfl'
itl'm df'1l !/a11t:ell
Zrhelld('ll ill dl'Jn,f('lbl'n lande, 't'OI' Zl'Rf'n tall,ff'llt 1ß' .ffln-
drschel' p/i'lIl1in!/r, elie el' ihm 1Vt'!!f'il el"r Stadt vlld
lamless zu Bllt::om .w'hllldi!1 gelVesen etc. J)atu1Jl des
Bi,fChoO:\'/n'if'(r.f 1.'J:!8,
Datum Tran1"snmpCi 1372 sabbatbo Paschac.
Alls l), Clantlrian's Y erzf'ichniss t1er scbwerin
chen Sliflsur
unt1en.
\'gl. Ur!... "0111 2!I, .Jnnii 13
j lind 11. I\Tai T:UI.
NI'. CXC.
Der Herzog Ba1'1li'ill 11011, PmmnPr'11 s('!tlies,ft fÜl'
sidt und ,'u'inc urmu;mli!Jcn Vcll('1'll
dfl.f Kü-
ni!Jl'cidt Diiuf'lna1'l., die 'j'Ü!Jrnsrhcu rasallc1t
1I7ul die Shit/lr Sl'j'alslllld
(;1'eirslVflltl
Am'larn
\
1md Demmin mit elen Flirste11, 1'on lJleklcllh1l1'!J
von Mallzahnube lTrk. S..mml. I. :2
........
>>>
434
und Werle einen Frieden zur Beilepung des
rügianiscken Erbfolgestreits.
D. d. ßruderstor£ 1328. Junii 27.
'Vi TIarnim yan der godps gnatlc herthoge ti'i Stetin
hekennen openhme \'lId bethugen in tlessen brcuen, dat
wi vor dat I'ike tÜ Denemal'ke, vor vns vn(l ynse \'ed-
(leren, herthoge 'Vartzlawes kill,]cl'en, vor tle man YJld
I';te,le, StralessUlul, Gril'cswnld, Tang1im yml Dymin,
\'nd \'01' alle cre hulpel'e hehhen degcdingct ene stelle
ewige yaste sone mitteil e,lclen hercn hcrn llimike "an
l\Ieklenhorch, hern .Johan "nd innchcI'en HCllninge van
\Vedc, also hir ]Ja sCI.cuen stt.)t. TB dcm ersten male:
dat wi van \'lIser wegen vJld \'an \'nser vedderen wegen,
llllc1lgeszlawe...., llarnim, ,\' al'tz1awez, der herthogen \'an
Stetill, hcLben sath vnd seltet in deslen brcuen vor
eyn recht pant deli vorbenomeden heren V3Jl l\Ieklen-
borch vnd vall ur erlc \'ntl eren erven vor eyn vnde
truttich dusent. mark lodeges suluel's Kolnesdler wichit
dC
se ,,]ote "nil land: Trubuses, (
J'imme \'lId ßarth
mitten mannen vndc mit al/l'r yrucht "nde nut ,.nde
mitten kCI'[c]lcJI, also sc lichcn "lIde Icg('JI hebben in
eren sehe den hi hern ,,"jzlawes "nd hern \Vartzlawes
tiden, der vorstpn vall UugclI. 111 dessen IIC1IHlen seal
ncn man desse vorsproken heren hindcrclI, "IHle wi
mogell se losen llV van stinte Nidaws dage, de IlU
negest cumt, vorlh ouer twelf iar vJ)(l
hinnen den
twelf iaren, wanlle wi wi11cn. 'Vcr oner, (lat wi edder
vnse Yorspl'OkeJlen v('(Meren vude vnse efllen ,"ude ere
desse pant nicht loseden binnen den hvelf i aren , so
...
.....
>>>
435
scullen se wesen vorstAn (leu hek'en van Mekleuborch
vnde van 'V erle vndc eren erven, \ ntle scnllen mit
aller nut vJUle vrucht ere vnde erer eruen rechte
erue b1iueu. Se seolen oe legel'Cll de vrB.wen van
Rugen vor cr Ufghetlinge, dat se heft in deme slote
vnlle lalltle tfi Tribuses. V ortmer dat ]ltis, SI at , land
vnde vogedige tfi Loziue, also de
ogetligc I('gell hcf
tu deme Iltis vlUle tft der stat bi hern 'Yizlawes vutle
hel't.boge 'Yartzlawes tiden, vJUle oe de UCl.tesboft'h,
Dartz vlHle Arnesbop mitteJl tlorpen, (le dar vi» licgf'1I
vnde mit aller vrueht, \'nde mit allcn schf'dcu, vnde llc
vogedige tll dellle Stralessund, dar desse lersl'ele inlle
b1iuen seunen, dat kersl)el tfi l)ntten, l'iipritze, :\lol'dor[)
vnde l)eron, vnde des hilgen gest es got tfi I
ubccke
balf, ",cuUen bJinen vntle wesen dei' vorbenomeden
hert110gen van Stetin vJl(le erer rechten eruen. V orl11lel'
de man vnde denest desseI' dl'iger vogedige, Lot i t z e,
I1erteshorch vJUle Stl'3]essund, seal mell 've(lder wisen
mit eren sloten in vns vnde in vuse vedderclI lIen her-
thogen van Stctiu, vmle seullen bi eil vlHle bi vns vlule
bi vnseu erUt'n hliuclI ewichliken. Kedille vnde sill
broder mit sodänme g(itle, al!'.o se nu hehlwlI, scunen
Minen bi (len vorhenomeden heren vau .MclJellbordl
vmle van \V crle vllde eren eruen. V ortmcr e) n iewelik
mau, be "r ritJ(ler ecltler CII.lpe, leyge edder papl', tle
,..eal We(1d(,f ('onwn tft si.lleme rechtc vnde ffi sillle gtllle,
id si It'n etltler pant, (lat he bewisCII mach mit hrelll'u
edtlel' anders J'("dc1ikcn; by"amen dat tl01')I t:J. tier Sale
dat seal hcholllclI Bemal.t van HOI'IH'1J vllde "ine vnmt,
also se dat hewisen mogen mit herthoge ".at,tzlawes
breuen, vudc scolen dat hebben van deu hel'en van
8*
>>>
43ft
l\Il'lIcubOl'eh Vllde van \Vel'lc. V orhnel' de borp;ere
vau )
o z i t.o!\ e, de w{'tlder in \\ iIIcn, dl' 8('01en vorwissen,
dat mall el'el' vdich sy vlllle wenc mp lIicht in tr.. wo
lIelltle hehbcn wil, tle seal binllcn i.ir vndc tla
e (lat
f;iu vorko)lclI; mach he hinllen tler ttt nidl vOl'kopcn,
JIleJl seal eme af gheMen, also ill rc,lclich "y. V ortmer
we ill desseme OI']o{!;e Helle ofte 1I:,)'tle Ill'oken heft., de
!';('al dat wcddcl' don vude {!;elden deu f;cadclI. Vortmer
e) 11 icwl'lich here ,",cal dc:-. alll!t'I"ell mallllen vlltle luden
ret'1l1e ridltell. Vorhncl' alle lIi{!;e ]ltis, de huwel "io
an desme orloge, sealmeu III ekelI, hcha]uen dat ouel'ste
Iltis tr.. deme Ekbcrghe, Lukatclld(Il'!, vlltle D,llllg.ll';
vlllle billnen dl'!oscn twelf iarl' scal 1It'lllaU in heident
!,oidl'n dem alHleren ni'ger htH\'('II, denne nu buwet iso
Heft lIell1Jcke Hel'C Kedillge g(h gelaten vor sille vaJl-
geuisse, dat s('al dar bi MillCII. Hel' Theze Stangen-
berg . vlltle her .Merten ltotCl'IllUlIt seolcn deli roltmauncn
van dem Stra]essuntle tft rechte st:i.n, oft se se sClII-
liegen wi])('II; dat sullle scolen 11e r.HlI1anne eil weddcr
(1Ou; vlllle willen f;C hi creme gutle nicht bJiuen, so
UlngCII se itl vorc0l'ell, vorseHen vnde vOl'\veslell, wo
it en euene cumt; d3l' seolen de r.itman '\ an dl'me
Sunde t6 helpclI. V ortmcr tlc stmtcn vllde de we"'e
t"
scolen velieh vUlIc vri W("5Cn tfi watere vHde t6 ImIde,
also se bi oMell tillen hebhen weseIl. 'ortmer de
vangenen scal lUen hescatten vI' ''';.0 Hk an beydent-
"iden. tle scolen hel"
den mit haue de bel'cdinge, vlltle
dc bescattillp;e scal st.hl vppe "Cl' I'i,ldere an beytlent-
si{]I'11 vntle '1')le meISter Conradc. Y ortlller we dinge-
nisce hekaut, de !'.cal se genen; p;eue be er nicbt, Dlcn
bcal dar tu senden an beytlentsitlen vnde seal se 1it
...
>>>
437
pamlclI; we ,',I' lIid.t bclant, dcs hel'e seal sc bcholtlcn
sulf tl'uude 311 dcn hilgell; is itl geystl i lei' lude gut, so
seal sc de b,il'mestel" bcholtlcn an den bilgen su]f "ittc.
VOl'hllCr de \'alll!;cncII, de tl'Uwclos worden
int vm]e
e)ones iOJleCOIllCll sint, de seal JIlen in sendcn, Ilal' se
louct hehbcll, wan ment eschet VUI't oucr verte)lIacbt:
de nicht illlleeOJllell sillt, de scolen sic atiH'mell sul!'
tl'U(hle an dcn bilgen. 'ortmer wat p;reue (alCrt van
1J0Istell den J)clIeJl mit breuen \ IHle andel's l'c,lclilcn
maeh bewiseu, dat seolclI se em holden; dat sulue seal
grelle Ghc,'t wetl,lcl' dUII lien Denen. 'orhuel' grene
Glwrt vllI]e de l'.itman van deme SlIIule seolen lies
uegesten :.ontlages na sunte .raco)Jes daghe t.i1 sameli,'
comeu tü l'iil'l'itze eddel' tfi l'I)elleallllle, dar seal maHl..
VHlI dem mltleren COIllCU mit lIIinne edder mit l'el"hIC;
were dat grcne Ghcrt tB. del' tid aar nic'ht lomell moehll',
so seal men dar ellen 1I11del'CII dach [s)lre JlI'n, "111111"
de sulllc stul'ke tu euucllllc. In deme suluell sOIlPllllage
seolen de heren van l\IeUenl.JOl'eh vmle van \Yerle de
man wisen an \' IIS' vlllle an VJlse vedd('ren, also sc
bcsetell sin in dCII VOI'''Öl'rolellell Ilren voge,lig"II, also
MI' vore hl'Sl"l"ClICII i
. Mit dessen VOI"slH'okell stucken
\'lIlie mit dCl' Lcrcdillge seolen laten vnde lalit in (lesser
SCl'ift clc vors)lru1-.cnell heren van "\lel1ellhol'l'b "lIlle
vall \Verle vlllle cl'e er\l('lI van dom ,'ol'stemlolUc tu
Uugeu vlIIle van al1er allsl'l'a1-.e, de sc elar vI' haddl'lI
vude hebben 1II0gell, Desse vorbenometlen heren [valI'
lel1ellboreh vmle van \Yel'le IIcmet dcsse in 1'1'1' o.;01le:
hel'thogen AHn'edlt van 8asscn, hel'lhogeu Oltell \ all
Lunellborch vnde sine LI'odl'I'e, gl'cue (
hel'llc vndc grclIe
.Jobmlllc vau lIolzsteJl, 111' gl"cueu "all Lillelowe, deJl
>>>
438
b[isco]p V1m Zwerin vJ}(]e grellen lIinrike van Zwcl'in,
Ilel'n !\[ertcn vJHle Adam 'Vinteruelt, herJl NicJaws vnde
Hiuric lIeyclcn, hern Hinrik van ZweriJl vnde sille kin-
111're, hern IIartlolue ßuddesowe, lIiuric vnde SegllChant
Thun. Hesse neme wi in vnse SOJle: tlat rike vaJl
])ellemarkell, hertho
e Knut von Sampso vnde Hal[laJlt],
IJe grellen van Gutzecowe, her n 1!!inrifte .ftItoItJan
vnde sine vrunt, hern .Johan Dotenberghe, Ilemwken
U..ren vnde H£'nneken van Plone vlltle amlers aUe vnse
vlIIle der stede Jmlpere. Vor desse sone hebbe wi
'lIt\'Uwen 10ul't vlHle hebbet mit vns gelouet:
inrh: £Roltflm, Ueywart van Pellitze, Yredric Post,
1II'II11illc \Vinh'l'lIe1t, P('lel' Kat']cssone, 'VerIcke vnn tler
Osten, Nic1aws vnllc Hennin.. Luscowe, Rolef vnde
Pcter van Elsholt, Nidalls \Vintel'lIelt, Henllinc van
Zwerill, Hitlfic Hey(len, Clans \'llIle Henninc van Cop-
peren, COllI'at vau Uethem, Lippo1t Bere, Degpnart van
Urnse\"itzl', I' i cl cl er e; (;hi"e Locstede, Uroker, lIellllin('
Uugellhag£'lI, Ohert van Zwerin, 'fhi,]eke ApenLorcb,
\\' erieke
licbte vllde .Jalleke JIeYIlen, ('lIapen. Ta bc-
tJltldlillge Ilt's
er SOlle, so hebLe wI vnse YlIgesegel
he
get t3. tle""pm hrtoue, de is gh..geuen tß llroders-
torpe nn gndes bort dusent iar Ilr(
hUlItlcrt iar in rleme
acJlfentwintigesteme ial'(" tles )It,j\l(lages vor sunte Pcters
"llIle Pawels dage.
Original mit d£'m :mhangt'nden Siegel des Herzogs IJarnim im
Grossberzo,.;1. Geh. u.llaupt-Archive zu Schwerln. C.:edruckt
ist die nleklenburfolische Ausfertigung in \Vestphalen 1\1 on.
inetl. IV, p. 933, in Abh. vom Ur'spr. der Stad, Hostock,
Reil. S, 41, lind In Kosegal'ten Pomm. IUlg, Geseh. DenkllI.',
S.218.
.......
>>>
439
Nr. CXCI.
Der König Cltristoph von Diinemark bezeugt der
Stadt Rostock, dass er schuldig sei, die dU'l'ck
seillen Brude1', den König E1'ich, von der Stadt
Rostock angeliehenen 4300 J.
Im'k zu bezaltlell.
D. (1. Rostock. 1328. Nov. 12.
Christophorus dei grada Danorum SlanorUm(lue
rex et (lux Estonie omnibus preseJls scriptum visuris
seu auditmis sahllem in Ilomino sempitel'nam. Recog-
Jloscimus tenore prescucium lucil]e protestmttes, nos
uiclisse et autliui
sc (Ie ul'rbo 1lI1 uerbum duns patentes
littems i1Im
tris prinri()is domini }:rici, naJlorum 8]auo-
fUIlH)Ue quontlmn regis, frafl'is nostri darissimi fdicis
recortlaciOJ,is, sigillo SUO rcga1i et sigil1is suorum 1'0111-
l)romissorum illfi"ascriplorum sigiJIatas, non caJlcellatas,
nun abolitas, nec in l]illlla suarmn parte uiciatas, seIl
perfectas et illtf'gras, ill hel' uerba:
El'icus dei gmcia Dauorum Slauorumquc rex
omnibus Ilfeseßs scriptum cernemibus sahllcm in
llomillo sempiternam.
otum faciJuns uuiuersis,
llOS exhibitOl'ibus prcseucium, (li1ectis nobis COJl-
sulibus RostoJ...(
ensiLus, teneri et obJigatos esse
in lIuatuor mi1ilms marcarum denariorum- slaui-
ca1ium eistlem in crastino festi beati Martini
Ilfoxime iam ueuturi in ciuitate Uostol..censi )lcr-
soluendis, pro (luibus vna nobiscum promiscrunt
(lomilli: Nicolaus Olufson tlapifer noster, IIcr- -
mannus Albretson marsdlallus Jloster, l\Iartinus
Dune, Petrus l\luly tle ßeega, Ingwarus "lIiort,
........
>>>
440
Lamencius .JoeJl
ou, AlbCltus AHn'etson, Jacobus
Hel', militcs, et Luduuicus Albl'etson, urmiger,
ita (Iuotl si tlictam SUIlllUam pccwlie- supratlicto
tCl'mino (lominis cunsulibus nun soluedmus,
C\.tUIIC nos ct {Il'etlicti omnes nostri compro-
mi:oo.sore:oo., e..\.C('pto dapitero J10stl'O foupradicto,
(Iui \Val'llemmulis uel l\loonis infrabit, uillam
N yobmgb ud \" 31,tinghurgu intrabimus, inde
nUll c),..itUl'i, antell,mm dicta summa pecunie ipsis
cousulibus solutu fuerit, nisi dc ipsol'Um uolun-
tate et COllseIlSU. ]n cuius rei testimonium sigilla
J10stl'lUll et [JI'edictol'um JlOSh'Ol'UIll compromis-
tiorum l"'escntibu
sunt uppcnsa. Datum ". al'-
nClUllJldis auno domini M. f'Ce. deeitllo septimo,
cl'astino ascencionis domini, in ]JI"cs"ncia JlO!stra.
Omnibus prcscns scriptum cel'nentibus El'icus
dei gl'iJcia Vanol'um Slauol'Unlllue I'ex sa]utem
in dominu :o.cmpitcl'llam. Nouel'int uniuel'si, nos
e'\hibit.ol'ihus pl'Csellcinm, cOlIsulibns ct nosh'is
ciuibus in Uotzstok, in tI'esccntis nutrdlis dena-
I'illl um slauicalium tenel'i ueraciter ohligatos in
Jesto hcati ;\I.u,tiui lll'o\.iuw iam futUl'o illtegm-
litel' persolllendis. lu cuius rci testimollium sigil-
lulII JlOstl'UUI prescnt ilms est lIppensUlII. Datum
Wismarie auno domini M. cec. XIX, fel'ia
(juillta infra oetauam apo
tolorum Petri ct Pauli,
in prescncia uostra.
f'um itu(lue dcbita domini El'ici regis fratris nostri
carissimi et dcfullcti untccc::;sori
uostl'i cx iure fooluel'e
Icneamm, cx tune lirmilel' promittilllus in nostris sCI'iptis,
(Juod sU)JI'adictos peculliamm summas prcJ10millatis con-
......
>>>
441
bulibus Rostockcellsibus soluerc uolumus libcntcr et
liebemus, cum l,rimum deo 1I0bis faucnte in )'CP;IlUIIl
JlO::.tl'UIIl fucl'imus rcucrsuri et ad tantam rerum lleflll'-
IIcrimus f;lCultatcm. 'l' c s t es ]mius rei SUllt: tl 0 mi n us
}!!inricuß JiMOUJlUt
dominus Nicolaus Uallsow, IU i-
1 i tcs, Christiallus Swanellsec, Heillile 8willel"ule, Euer-
al'llus llusche, armigcri, et alii lluam lI]urc5. fide dip;ni.
111 cuiu:-. rei testimonium sigi11ulll nostrulll presentibus est
:lPPCIISUIII. Datum Itostoch anuo domiui M. CCC. XX\" IlJ,
ill crastiuo saucti
hU'tilli.
GedrucI.t 111 lien \Vöchentl. HostocI.ischen N,u"br. 11. Anz. 1753,
Sliid.. 11, S, 162; die beidcn cingesch
lletclI \" erschrei-
billigen des Königs Erich sind gedruckt dasclhst, SliicI. 21:1,
S. IOtt, ulld Stück 29, S. ] 13, allenlings mit vielen I
ehlern.
I
Nr. CXCII.
Die '1'011. !JitZnm '11l'1"kuulcn i/tl' Dmf G1"OSS('II--
S,'hu)(u;s tUt die IJuspitiile'J' ZUllt Heil. Geist
und zu St. Gem"g iu llostock.
D. 11. Uustock. 13tS. Dec. 6.
Ylliuct'5.is Christi fillc1i1ms }Irescllcia UlSUI'IS ud
lluditUl'is JIclIllclo ct IIillricus, filii Jiil1l'ici de Cu]o\\"e
JIIj]itis bOlle lUCIIlOl'ic, l1CCllOl1 Johalluc:-, et Thilll'l'icus
de llulowe, eiusdem Ilinrici defuncli fratres, in domillo
t...lutcm eum noticia ueritatis. Ne ge
ta tempol'alia
abolcautlll' Ci mClllol'ia, ipsa puLlicis litteramm iustru-
mClltis e'l.pcdit. pcl'llCllnal'i. Hiuc est (IUod JIOS lIell-
uckc et HiJlricus, filii lIiurici de llulow('1I
ßl il i t is be a tein e m f) ri e, l'rillcil'ales, necllou .J 0-
>>>
442
hannes et Thidericus de ßulowe, eiusdem
llinrici (lefllllcti frah'es, IHillcipales et tu-
tores dictorum fratrum, nostrorum patruorum,
memorati, deJiberato animo pleno et maturo consall-
gwineorum Ilostrorum ui,lelicetJt1int'ici mOutan,
Hinrici tle ßarnecowe, mi 1 i t um, ac Johannis, Vickouis
et Ottonis l\lolteken de ßelitz, famulorum, necuon
()nmium a]iOl;lIm, (Iuorum interest uel interesse poterit,
acccdente cons ili 0 e t co n s en s u, uelHlillinms, tlimi-
simus et coram domino nostro nobili domino Hinrico,
l\Iagnopolcnsi, Star'gardie et Uozstok (lomino, sl'0nte
resigllauimus eedesiis seu tlomilHlS sancti spiritus et
beati Gcol'gii in Uozstok, Zwel'illensis tlioccsis, caruntlem-
que l'rouisol'ihlls seu illratis prescllfibus, uideIicet Lode-
wico Cruscn, f'onrado Cr0l'l'l.rn, Him'ieo de Yemeren,
eonsuJibus eiusdem 0pl'idi Rozstok, a(
Heruol'(lo, iLitlem
ciui, lIe('non ipsorum pCl'petuis suceessOI'i:'us in futurum
})fO duoLIIS miJibus et uigillti m3l'eis tlcllariol'Um Roz-
stoecensium nobi:-. intcgraliter et ex toto perso]utis et
in usun...nostl'Um, uitldieet Hennekilli et IJinrici, filiorum
IIinrici de ßlIlowe dcfuncti, prcdictorum, I)]enarie 1'011-
uersis, tot am uiHam Gl'Otcu - Tzwertze aIHu] Itodenbeke
situalum, IJrout intra ,",uos terminus ct distinctiones
]mctenus et ab anti(luo noscitur iaeuisse, in Iongum,
latum, altum et profUJulum, eUln onmimoda proprietate,
libertate, lt1l1i('iis, maiOl'e uidelicet manus et colli ac
rninore, prafis, pas('uis, siluis, npmnribns, aquis, aquarum
decursihus, uiis et inlliis, agl'is euhis et iJleultis, sespi-
tibus, necllon eUlu omnibus utiJitatibus, fructibus et
emolumeJltis, cum omnibus prccariis, absque omni ser-
uicio uasaUico ae alio quocunque IJellitus liberam et
......
>>>
4.J3
exemptam, quicte perpetuis temporibus ct pacifiee IIOS-
fiidcndam. Huiusmodi igitur uendiciOJlis et emcionis
racionabilis contractum ab omnium, tam l)fesencium,
(Iuam futurorum impeticione seu imbrigacione in per-
IJetuuJU uolentf's ratum, flrmum, iUesum ct inconuulsum
consernare, omnibus iuribllS, qlle in ipsa uiHa nobis et
heretlibus nostris ae omnibus a1iis, quorum illterest uel
interesse poterit in futurum, competunt u('1 inantf.'a com-
petent, rennueiauimus et in hiis sCl'iptis reuUlwiamus
c:\.pressf.', ni('11i1 in cadem ui1la resl'ruamlo. Nos (luo(lue
.Tohannes et 'l'hidericus fratres lwdati, prinl'ipales et
tutores patruorurn nostrorum memoratorum,
neCJlon vna iv.ittt'icUfS tJe .:fMoUJan, lIeimieus tle
Barneeowe, Echartlus de ßibowe, GOllefridus de ßulowe,
JO]UUlIICS tlc Plesse _et Thitlcricus Clawe, m il i tes, ae
lIenneke, Yicko, Otto Moltcken tlc TIelitz fwtres, Ni-
('olaus llulowe, Hcnneke llahbe et Henneke (le Axeeowe,
famuli, l' r 0 1Il iss 0 res, dictis eecJ{'siis seu tlomibus
ipSOfUnUjllC )ll'Ouil'oribus seu iuratis pfcscntihus alltc-
dietis et futuris in llcl'petuum ac commlum oppitli Uoz-
st.ok uniucrsitati pro omnihus et singulis premissis pel'-
petue inuio]ahi1itcr obseruantlis, el pro waralldia eiusdcm
ui1le communilcr in hiis terris cousueta facieJlda, spe-
cialiter quoque pro iml'eticione seu imbl'igaeione, si
quam memorati fratres IIcnJleke et Uinricus de ßulowe,
filii defllncti sepedicti, seu a1ii qllicunqlle Sno ue]
ipsonlm nomine preseJltes uel {uturi mouere COJltra IJrC-
rate uille uendicioJlis et empeionis, ut premissum est,
contraetllrn, (luod tameJl absit, quando et quociens nite-
rentur, promittimU!'1 sub fidei nostre uirtute et promis-
"ionis ae sumptibus nostris, laboribus et expensis manu
>>>
444
coninucta clisbL'igaulla, OI'I)iclllm Uozstok sepei
ltum,
JI1oniciolle Jlobis premi
a, infnl quindcnmll imlllctliatam
iUlrallllo, uec ah eodem exeuJltlo, Ilisi munis inpeticio
seu imlll'igacio contra [II'emisse uendicioni,., ct empdQni$
contmctum, per qncmcUlHllle et. (i'wcienscUl1IJue 1l1ota
per nos Jleuitus fuel'it clisbl'igata.
i lICl'O ali(IUis Hosh'um
[H'omissol'Um memoratorum iufi'a scdecim alUlOS preseuti
continuos, (Iuod absit, ulliuel'se uiam carnis ingredi
coutigcl'it, e.\.tullC alium lll'omissorem eque ydoneum in
ipsius defuncti locum iutra meuselll coutiuuum post
ipsius obitum suh
tituere suh penü illiaceucic predicte,
filIe data, in soliclUlu scpefatis uh'is l'l'omittimus in hiis
scril'tis. Ut autem onmia et siugula prc!'cl"il,ta rata,
illcsa et incouuub.a pe,'petuis tellll'OI'ibus I'Cl'seuerent,
lIas 1itteras in ipsurum oIuniuUl et
iugnl()1'U1Il pl'cmis-
t;OI'UlU ellidcus testimonium al'pensiolte l'igillol'UDl uostro-
rum tccimns COlllUlUllil'i. Test.cs suut: Gheuchanlus tle
])uHa, Nicolaus de 1Ic1l'etle, Nico]aus de Axecowe,
mi1iles, Ucue(lictus de UodellheJ...e, Johaunes Ummcrey-
scke, \\' eruel'lIS de Gristowe et lJcl'Ilwnuus dc Tzu1eu,
thmuIi, Untg]lCrus plchmlUs saucle l\Imic in Uozstok ct
.L\lcynanlus ihidcm scolasticus el alii vhu'es tide digni
8d hoc uocati cl l'ogati. Actum ct datulll Rozstok mmo
domiui {j)o CCco XXVUlo, (lie bcati Nicolai confessoris
atlJue pOHtiticis.
Nach einem «;,,;..ml1lal" im Al"clti\'c der S,adl R08lock, gedruckt
iu RudloJf V..k. Ud, l\"r, eX
I\'.
........
>>>
445
r. CXt'lll.
De'l' JJiSrllOf .Toh(/ml 1'011 Sr/i1verin fll1ulirt eiue
kZrinr P1'iibf'lule in "el' Collcgi(((- Kil'd,f' zu
Rii.lzoJV mil ,[l'll bi,vrl"i/licheJl Zehnten ((1(S
OelleliJl, zmuirhsl fii.r seinen 1H'l'f!irufCIl P,'O-
lonular Albert 'i'tm Bnllf1lsclt11'f'lf}, lIud flic
CapileT I'on Sdm'el'ill wul Büt:wJV ycl.mll, d(/ZII
ihre Einu'illi!JlIl1!J.
D. d. Schwcrin. 1329. Jan. 20.
In Jlomine domini Amen. \'lIiuersis prcsencia vi-
sUl'is uel eciam audituris Johanllcs dei gl'acia Zweri-
JlclIsis ccclesil" episcopus ad lJ1'l'petuam I'ei memoriam.-
Licct secullllum illl'i!'o e:-.igenciam cunctis teneamnr belle-
iacCl'e, magis tamen illorum intendclIlus l'J'Ofcctui, qui
nobis vinculo familiaritatis astricti se Il1boribu!'; ct peri-
culis pro Ilostris cl. ercJcI'oie nostre vtilitalilms e'pollunt
bcniuolos et constantes. lIinc est (Iuod, cum prohihente
impOI'hma multitm]ine impeh'3l1cium oecupallte bcncHcia
ecclesiaslica, quorum 311 nos spcctat prcselllacio !';en
collacio, dum vacauerint, Albcrtum de Hmnswich, de-
rienm Halhcrstatlensis (1) ocesis, in minOl'ihus ordinibus
cOlIslitutnm, nostrum prothonotarinm, qucm in nostris
et ecclesic no..tre negociis et prlJfertihus, doccnte rei
c,,-pel'icncia, vigilem ct diligentem inuenimu!';, nequeamus,
pront (lesideramlls et tcncmur, congrnc promouere, ne
tamen il'sius fidelitas omnino inemunerata permancat,
intelldcntc!, il'si tanlluam bcnt'lUerito l)er viam spccialem
et gcnerosam eo modo, quo pro nunc possumus, pro-
uidcre, rcqnisitis ct obtcutis cOllsilio et COIlSCIlSU bono-
>>>
4-16
rabilium virorum dominorum J!}et1Uanni prepositi,
Johannis decani toeiusque eeclesie nosfre Zwerinensis
eapituli et similiter Tbiderici deeani et capituli ecclesie
llutzowensis, vnam prebcndam minorem et I'rebendale
beneficium ecclesiasticnm duraturum I'erpetuis tempo-
.'ibus i.. ipsa ecclesia ßufzowensl inuocato Ch.'isti no-
mine instauramus, auctoritate ordill3l'ia eOllfirmamu
iJ}sique omnes decimalcs redtlitus 111 Ottelin de mellsa
110stra episcopali pendentes, tliscreto viro domino Gher-
ardo, eiusdem ecclesie callonico, possidendos et per-
cipiendos temporibus sue vite iusto titulo et tlebito modo
dimisbos, sed nune per ipsum zelo caritatiui affeetus
et deuocionis aeeensum nobis tlclihcmto animo et libere
in hune fillem, qneIU nos similitCl' cum ipso pretendimus,
resigllalltes, fructuum nomille et dotis perpetue appli
C.1mus ipsamque pl'ehelll]am minorem et prebemla]c be
l1efi('iuJH modn I'l'cmisso ]'CI' nos arlhibita I50lJempnitate
debita illstaurntum, canonice confirmatum, rite et raelo-
naltilitCl' dotntum ac callonicatllm in ecclesia Uutzowensi
prefato Albel'to de ßl'UlIswich nostl'O IH'othonotario con
firmamns , volentes, ut eidcm A]bcl,to et cuicullllue in
futul'is tcml'orilms clIdcm (ll'ebenda et prebemlale bene
ficium coJlatum fuedt, (luod fore ct mancrc decernimus
grad um ineuitabilem processus ad lU'iores siue maiores
prebendas in ipsa ecclesia ßutzowensi ad prebendam
rnaiorem, que preuia seniorum opcione uaeauerit, pro
gl'essus pateat ct ascensus. Adicimus insuper et volu-
mus, quotl quanuliu liepedietus Albertus et similiter
(Iuilibet suorum successorum in eadem pl'ebenrla minori
ali(luam de prebendis maioribus ibidem conse(Juutus non
fuerit, licct vocem in capitulo et stallum in choro (lIene
..
.........
>>>
447
ct integralitcr habeat, 3d personalem residenciarn, ultra
quam commodlllß sihi fnerit, 1I1111afellus sit ;H;tric;II!IS;
volumlls tamen, eUln .le meute iuris beuefkillm quOtl-
labet cec1esiastil'um ",if l)I'opter Ilehitum ofJidllm insti-
tutum, ut ad chori ofliciulU et scruicimu tellcatm', ita
videlieet «(uod terciam ucl quartam ebuomadam episto-
la rem
ecundu1ll antilluam il'
ius cccle
ic COII
lIcludilll'm
per se uel per a(ium oflicicf, Jlec plus (Iuam alillllis de
pociorihus tiue sellioribus \'icariis cius,lem el
c1esie
ßutzowellsis, eciam si resitlells fuedt, pcrcipiat de mc-
Dloriis defunctol'um et uistribuciouibus aliis quoeunque
eciam nomine eenseantur, nisi Ilecanus et eapitulum
sepetlicte ecclesic llutzowellsis circa il'l"um de clwri
officio et distribuciollum l'erCPIH'ione aliter gellerose et
fauor:lbiliter duxel'int faciclldulI1, (Iuoll si fc('erint sille
non feecl'int, promouebit tan1f'n profeclum ct honorelll
ßutzowensis ecc1esie 1'1'0 totis suis virihu
, si('ut qui-
libet BlItzowellsis ecelesie callollicus in illgr('s
u suo
ad hoc astl'ingitUl' per pl'Opl'iulll imamelItum. In (Iuorum
omnium singulorum ct prl'missorum tcstimollilllll noslrum
sigilhuu Pl'cscntihus est al'l'clIsum. Et nos J!!e1'lnannns
IJfe I' 0 si tu s, .Tohallnes deeanus et cal'itll!lIm e('('lcsie
Zwerincnsis, Thidel'icus decanus et cal'itull1l1l ecelesie
ßutzowensis in recogllidoJlem et sigllum consensus, ad
hee omnia et singula libere, spontance et cum deIiLe-
racione, ut premittitur, ()restiti, sigiJ1a ecdesiarum
uostl'3l'um loco subscrillcionis singuIorum Ilre",elltibus
duximus apponellua. Et ego Gheral'tlus canolliclIs ee-
elesie Butzowensis in testimonium resignacionis et re-
nunciacionis, quas feci, atl promouendum et conse-
quendum fincl1l prClllissum littcris prcsentibus meUnl
>>>
448
sigillum ap[wsui re(luisitus. Datum et. actum Zwet'in
311110 domini m"cccoxX 11000, lneselltibus vil'is lIono-
rabilihus: J!
trtnan1tO prepos i to, .Joh:mne decano,
lIi1l1'ico tbesaurario, lIinrico scolastico, l\Iarquanlo ean-
tore, LUtlo1fo de Hulow, Nicolao de Stt'alelUlorp, Ste-
]1l1ano Stepllani, cal1ol1icis ecclpsie Zwerillensi
, Georgio
lJasellcop, Georgio df' I1y(lzacker et i\lartino Jreen,
mililihus, COJll'ado de Plesse, famulo et p]mibus alii
fitlcdigllis, iJl die Fabiani et Sebastialli beatorum mal'-
tirum.
Au!! dem Hil}lolll3tarlull1 d('s ('(JII('
iat-Sliftes lJiitzow, auf Per-
gament., alls dem U. Jahrhundert.
r. cxrlv.
fler P'rie.vfer rom'ml Tritte ttJlpe1lir.t tfllrclt seillen
p}'O(:lIrtttor I/('inr;('!t Lem.f}o'l1' ?'or dem Archi-
tlia!rorllls l1('iJlrlt.!t r'on /Jiilom .,'on Tribs('cs
an d('ll p;;pstlir/Wlt Stuhl 'Jt'('g('U rcr::,ö!ler"Jlg
"('S Ur'theils i1l dem sb'ul.oumdi,'tt'hen Pfw'r-
bl'set::.u 1/9-vsl /'('i{I'.
D. d. Schwerin, J32U.
liirz 1;).
In nomine (lomini Amen. Anno natiuitatis eius(lem
UlO CCco XXIXo, imlit'tione duodecima, mensis 1\Iarcii
(lie XV, ill pl'esencia mei notal'ii infrascl'ipti ct testium
suhscriptorum cOl1stitutus (liscretus viI' I1illl'i('us Leme-
gowe clerieus, asserens, se proCUl"atorcm f'onr.1t1i Albi,
ol'itlalli Sum]ensis, Zwerinensis (lyocesis, cot'am lIonf)-
rabili viro domillo I
udoJfo dc ßulowe, 3I'c1litlyacono
..
>>>
449
terre Trib1mses iJl ecclesia ZWf'finensi, qua
rlam 3)1pl'IIa
cionem, procuracionem ac protest3ciollem' in scriptis
fecit in hec verba: "In nomine domini Amen" etc.
Lecta et interposita est
hec apl'ellacio et protestatum Zwerin in domo I13hita-
cionis honor3bilis viri domini Lmlolfi supratlicti, anno,
hulictione, mense, quibus supra, qU3rta fCl'ia 11foxima
post .lominicam qua cantatur Im'ocauit, prf'sentibus
honorabilibus viris dominiR: 1!1trtn:nmo )lre-
I) 0 S i to, .L\Ianluardo cantore, Georrio de 8erke
"m, Thi-
derico de llIuycher, lIinrico de llulowe thesaul'ario,
lIinrico (le Poruelde scolastico, canonicis e c c] es i e
Zwerinensis, et a1iis plUl'ibus fidf'tlignis.
Et ego Johannes {lictus Poytel'Osa, c1ericns ZWf:'-
l'inensis, Imblicus auctoritate imperiali notal'ius,
prouocaciolli, appeJlacioni, aposto]ol'um )leti('ioni
ac protesta(,ioJlibus, necllon omnihus aliis et
singn1is suprascripfis , cum pm' modtlln appella-
cionis in scriptis proponerelltur, vlla cum sU]1fa-
dictis testilms l)resells inferfui et f'a fidclitcr
conscripsi et in hanc ,mhlicam furmam retlegi
mcol)lIe signo cOlIsueto signaui rogatns.
Gedrurl.l in Schrüder P.l". 11, S, 31174; das Ol'i
iual-Notarials-
Ins,rument Ldin.let sich im (
rossherl.o
1. Geh. ul,,1 lIaUJ1I'
Archh"e zu Schwerin, - {Jeher die hicr lIidll erheblich..
Strcilsarhc ,'gl. lIIan Schrü.lc,' p, l\l. I, S. WU I l1;;d, und
11, S. 31122 n
IId.; die dort abhe,ll"IIckten, damals "in einem
kiini
lichen An"hive" zu Kopellhagen aufbewahrten Proeess-
schriflen helinden siel, jetzt im Grossher7.ogl. Geh. und 110111111.
Archive 7.U Sch\V
l"in.
Der Pr 11 pos i I u s J!!ermann war ein ,fNoUtan, der
jedoch nllr kurze Zeil diese \,"ürde beJ..leidel hai, nJi 111 Ii dl
von l\1altzahn.ehe Urk. "amm), I. 29
>>>
450
von 132t1-J331. l\lil dem Tode des Biscbofs Johaml Gans
(t 13al) scheint sicb auch das Beamlcn-Pel'souale im scbwe-
riner Dom - ('apilel zu ii 1111 Cl'll , Nacb Arcbiv - Nacbrkbtell
geslallet siell das Yerh:iltniss der ne amt end eil sc b w e.
r i n e r J) 0 m- C a I) it e Is in Beziebung auf den l)ropsl 11!er::
mAnn also:
Bischof.
J32H. Johannes.
13
1 )!)' }
Jobannes.
J 331.
13:};!. Lndolpbus. I1enl'icus, N'imlaus.
\Vahrscbeinlich also Il'al der Dom-Prorst 1bermann im
J. 1331 vom Sdlaulllalz(' alt. l'ebl'igens w:tr er schon illl
J. 1317 unler ,Iem U i s c b 0 fe fl1ermann Jltltol)an Domherr.
Aucb Hedericb in Inde,,- anlla!. sagt nach dem Original-
Dil'lomalarium des Slifls S,'hwel'ill:
"Joannes I. episcollUs SlIel'ineusis, nominallls Joannes
Gans, - - I1 r er 0 si, 11111 hab e t Lllderllm, rost 11!er::
mannum £fl:oU)an, del"i1llum Jommelll '".
Dass der PropsI U,ermAnn "in molt)an war, beweisen
die Urkunden "Olll 26. }Iai 1318 und "Olll J, 13:lU.
PI'°I)st.
I,üderus.
Decan.
Jobannes.
11!ermAnnUf31.
Jobannes.
NI'. CXCV.
Dm. Köni!J Clu'isloplt '/-'0'11 Dänemark '/-'(,1'!Jleicltt
sielt mit dem llm,zo!Jc Kanu! -Nm lIalhmd und
beldUlt ilm mit dl'm llerz0!Jlltmnc Eslltlmu/
mit Rcva1 3 frescnbc1'U und NW'Jl'a.
D. d. mngslil(l. 132!J. Kov. 11.
Crist0l'horus dei gl'acia Dauorum Sllauol'umque rex
omnibus l"'escns script IIIn cerncntibus salutcm in olllnium
saluatore. Tenore presencium eOJlstare volumus vniuel'sis
l lrcs entihus el futuris, ((uod al1no domini millesimo tri-
s('l'ntesullo ,'icc!imo nono, die beati Martini episcoJli,
L
...-
>>>
451
Uingstauis, intcr nus et libcl'os nostros e
YIIa pmtc
3C prineipem nohilcm domillum ducem Kallutum in
I1allandia ct Samso, lihcl'os suos, consanguineos et
fautol'cs ('x altcra pmtc, sub :.ufiieienti 1ittcl'amm el
prumissioJlII01 ('aulioJle, in modulII, qui sequitur, l,laci-
tatum e'-stit it et condictum, vitlelicct (Iuod OIllIlCS ex-
cessus, l'allCOl'eS, iuimicicie et di
seusiollum matel'ie qne-
cumque et qualcscumque inter ipsos vsque ill pl'esentem
dieJJl yelltilati sint, in l'el'petuum ;Hmichi]ati, I'X cordibus
nostris ,l'adi('itns exstil'pati, nec vmquam ad ,'illdictam
rle cetcro retluccntli. 1'\os illterim prelihali rex Cristo-
l'hol'US et lihcri 1I0stri cx vnallillli consilio nostro et
assensu ipsi IlomiJlo (luci Kanuto et hel'cdihus :.uis post
ipsum dm'atum Estonie, pl'out emu vmquam libcriu", a
corona rcgni nostri possetlilllus, CUIU omllibus ct siJl-
gulis castris, municionibus, ciuitatibus, ,'i1lis, foreusibus,
Uevalia, '" ::c:.cnhergh ct Narw.r, ac omnibus aliis rcga-
libus, bOJlis, eansis, inribus et libcrtatibus dOllamus al'
OIulli iure pheodali assigllamus, )lerl'etuis fuluris tcm-
lwribus pnssi,lenuum, ijlsmul(ue ct heredes suos )lost
ipsum in corl'0rall'm possessionem ipsill:' dueatus Estonic,
illl'iUIll suorul/1 ct omllium bOJlul'1J1n IH'cdictorum ex
113rte lIostra et lihel'orulll lIostl'ül'um illtJ'otllll'imus, tralls-
ferentes in costleJJl I'lcnulIll'r0I'I'ictatis ius ci poss('ssiouis
dominium, il'sulll ducatum I'lIIn omnibus slIis adiacclIl'iis
ah iml'etki()lIe omnium disbril.!;atum liherrime retinendi.
ablata a nohis et heredihus Jlosh'is lleJlitus olim i f;ll'ultatc
ct po,.,,,,c, ipsum ducatum I'Hln aUillelH'iis suis prins
(lietis a Ilicto domillO uuee hauuto ct hcredihus suis
,-110 \"1I11luam adinucllciollis ingcllio reuocaudi; iusul'l'l'
obligalllUs nos ct OHmes liberos nosh'os ad malltlmu.lum
2H ·
>>>
452
ct iJlf('rendum fimalilcr omnes et singulos il'sius ducatus
iJlcolas, vl dil.to domino dUl'i Kal/uto et ]Icredihus suis
sincere iidelitatis homagium laciant, recJdituri se ipsis
taml(UaUl VCI'O suo l'rincil'i et domino ohsequiosos et
Lellignos, ad stmulum slIis 11er omnia rc((uisicioniblls et
m3l1llatis. Hem pl"OUlittimus Lona fide media,
Iuod dilectus
ct fidc1is Jlohis dominus llcuricus dictus Sl'liit miles
il'si IlomillO tlm'i Kmmto veI hel'etlihus sllis seu ipsorum
certis nunciis 1I1'('notatum duc
ltum Estnnie CUlU (lictis
a,Ii,u'l']wiis suis iufm )l1"O:\.imum festum pentllCcostes
lihl're rcsigl/abil tam ex parte.nostra, quam nostrorum
lihcrorum; I'ontiugelltc autem, ((uod itlem dominus lIeJl-
ricus in I'csignaudo i)lsum duealUlIl eo forsan tCII1I'Ol'e
ineuitahilihus iml'cdin1l'IIlis impediatur, ex.tuuc sCI'C-
dictis ,11llUino du('i Kalluto vcl libcl'is suis
cu ipsurum
cedis uUllciis Ilrellomillatllm dUl'atulU Estonie infm 1'1'0-
ximum et immediate subsC'IUCJltcs fcstum uatiuitatis
IJcati Joh
mllis haptiste sine onmi impedimento et c.Iila-
cioJle v1tcl'im'i fllCienms fina1iter assigllal'i. Ceterum
('('iam nos lide IUcdia )11'1' PI'l'scntes aSII'illgimus, Iluotl,
Ilostqu1m vllI'a )lassagium ßcllesi'U1Hl, scilicct in }'eonia
cl .Im'ia, in regcm recl'pti fucramus al' ibitlem )lro rege
I't dumino rCl'ulati, prcdicto d01llillO duci Kannto cl
snis ]ibel'is pro pl'cmissis olUnibus et. sillgulis, Ilue intcr
1I0s el ipsos 11lm'itata I'oUIlt., inuio]aLiliter oLscl'uaJulis
c
ll(('ioncm cllnsimiJem !'ub sigillis dominorum archie-
)Iisco)li et aliorulU ('pisco)lorum omnium et suorum cal'i-
tnloruOl illfm 1'l'gnulU ])acie, uccllon et suh sigiHis qua-
(ll'aginta nobiliomm pociorum, viginti vitlelicet parte
occid('lIlnli ßdtessllncJ, seilicet in }'eoJlia ct Jucia, et
,"igillti a l'aI'te OI'ienta1i, scilicet in Skania et Syrelan!Jia
........
>>>
-lj3
commorancium, sine OIlJlli eonlratlictiolle (lehc:nnus
l)focurare. Vt autelU olllllia ct f:iugula (ll'ct1icta huio
presellti placitacioni iuserta roLor haheaut fimlitatis, nec
in aUluo futuris tClUporiLus vitlcantur (liminuta, non
sohull nos, verulU eciam mnguificos prim'ip('s ct 11olllinos
milites et m'migl'ros infrasc'l'iptos per prl'sentc
firlllissimc
obligamus, vitlclicct l
I'iculll et Ottolll'lU filios 1I0stroS
dilectos, Johauncm et I1cnichimun dominos .lc "T
e,'la-,
r.'ah'em nostrum Johauuem eomitem Holtsat'ic ct Stor-
marie, AILerlulU tlollliccl1ulll
ragllol)Olenselll, 'J!1tttt'tCUUt
mOUfJlI:1t, Thctl('uum de ßoJ...waltl, Em('chillum tlc
\VolIsflct, Ni.'ho]alllU de HaJlsow, Hcuricum MOl'(b:r,
IIeJlle tlc lletsow, fonrmlulIl Mo1ti1.ie, \\T
kkonclIl de
Lobekc, IIel'lIlallm
m de KI'cnllHUI, Helll'iculll NOItmall,
\Vipertum LlltzOW\', HCllrir1l111 "I' llm'IHII'oglle, .JohmllJ('m
tle Plresse, l\Iar1.art1um Stakc, l\I3I'(lwanlulll (lI' ßI'01.-
thorp, IIcmicum tle lll'01'1hoI'JI ct l'iicholaum tlc nroc-
thorp, milites, Conradum PI'e('n, }'ikkonem l\Ioltika-,
Nicholaum tle J....oLrekre, lJcui('hilHlIll l'lultike. Ep;gaJ'llmu
llrokthorp et Godfi.itlulll de l\(o]('utlino, arllligcro s , (pd
o mn es et sing1lli super obscl'uacione (lremissol'lull
omnium et singulomm vua nobisculU iu solit1um
Lona fide media promiscl'llJ1t. In cuins rci testi-
monium l'tigiUnm Jlostrum vna cmu sigiHis preSCl'i[ltOl'lllll
principum, militum et aJ'migerorulll Ilre
entibus littcris
duximus appollelldum. Actum ct tlatum anno, 101'0 et
die supratlictis.
Nach dem Originale im (;rosshel'zogl. (:..h. u. lIaul't-Archh'e
zu Schwerin, ;lUf Pergament, in der. feslen cllrsh'isch..n
I\linuskel, welche in jener ZeH lifter VOl'kommt, An sei-
denen Schlliil'en hallgell .He Siegel der Aussteller, \'on
welchen je.lol'h nur 11 \'Orhillldell sinll. ,. on dCII fürst-
,
.......
-
>>>
4;')4
lidjen Sie
eln IHIß
en die ,'ier ersll'n 'an Sclmüren yon
rIJ,hel', gl'iiner nl1l1 :.:elhel' Seide, dil'
il'
el des (;rafen \'on
1I0lsleln 111111 des Fiirsten ,'on 1IleklenlJllr
:111 Schnilren
\'on rolher lind griiner Sei.le. ))Ie Siegel der darallf fol-
gendeu Uiller lIu.1 I\:n;'ppen h..hgen ebeuf..lIs an S..hniiren
von rother nnd g..rinel' St'idl', mit Ansuahme der drelle,zten,
welche an Schniir..u yon gl'iiner S,'ide hllugen. Alle noch
vorhandenen Sie
el sind IIUS feslern , griinel1l 'V IIchs, mit
Ausn;lhme der Sil'
cI der Kn..ppen Vik"e J\lolteke IIl1d
Nicol;lUs \'on I
obeck, welche IIns IIngelänterlem 'Vachs
sln.1.
Die noch ,'orllallllenetl, nach ihrer Slelle nllmerit'ten
Siegel sind folgende:
4) ein
rosses, 8..hildfiirmigeR Sie
el mit dem ,'orw!irls
lich..uellden werleschen Stierkupfe ohne Halsfell, mit der
Umschrift ;
+ s' . Dm . cmmJ1t. DOmInI. DU . WUHLO .
IObmlfilS . sua[n
]1)I . *
G) ein grosses, rllndes Sieg('1 mit einem links bin spren-
J;enden, J;eh..rnischlen Heiler, der in der I
inken einen
Schild mit dem holsleinischen Nesselhlalle Iriigt; allf d('r
Pferdellecke sieht mn Hinter- lind Vordertheile dasselbe
''''al'l,('n; fTmsdll,ift:
S . [IOJh
"; . uf. (;mn . OO:\UZ. hOLTZ1tOIO .
STOJ:[M . Z . SooJwuunOIWIt.
8) ein rnntJes Siegl'l, anf tJel1l ein Schild mit dem ;ftt'ol,..
tf8IUJrben 11 el m e mil dem II0pl'elten Bnsche sIeht, abge-
IJildet auf T:lb, I, Nr, G; Umschrift:
qp S . hInlnOl qp MOLTZ1tU . l\IJLITJS.
JO) ein schilflförllliges Siegel mit einem anstei
enden
Uären lind der elllschrift:
+ S. ({:\IOKIllI . D' . "T({
SVLOTa . .l\IILITIS.
12) ein schildförllliges Sil'
el mit einem ,'orwär,s gerich-
teten Löwenkol,fl' lind dei' Plllschrifl:
+ S . l\IJLITIS . ItmmOI . l\IOUDU[t
W) ein schilflförl1ligl's, Hing!! gelheiltcs Sle
1'1 mit einem
halhen Rade in der redllen 111111 einem Qllerbalken in der
linken lIälfle, mit der Ulllsrhrift:
[S .1t]«U[ffi1tnm, D]O. KIWl\JVN.
>>>
.155
20) ein schihlfürmiges Sie
el mit einem I"ecllts liinschrei.
tenden Slier im schl"aflil"ten Feltle und (ler Umschrift:
qp S. IOi1iS . D' . PLOSSO . IYRlOmS .l\IILlTIS.
21) ein schiltlfiirmiges Sif'gel mit 2 schraffil,ten Quer-
balken, ",'on denen der unlel"e im Schildesfusse steht, mit
der Umschrifl:
+ . s , [ffi1t]RQY1tRDI . ST1IKOn.
26) ein rumles Siegel mit einem lIelme, der einen Kamlll
,'on 6 Fedel"biischen h'iigl; t:mschrift:
+. S. YIOKO .l\IOLTIK'. DO. W1tRKOTI.
27) ein schildförmiges Siegel mit einem sIehenden Stein-
bock und df'r Umschrift:
+ S'. ßOLDHWIllI , DU . LOllelO.
28) ein schildfül"lniges Siegel mit 3 '-ügeln und der Um-
schrift:
+ S' . IOhn
::\IS . mOumKON . Da .
STHlZVOLDH.
(;e,lrnckt ist diese 11,,"'ul1lle aUl"h In SlIhm Hislorie af
))anmal"k, XII, S,3.U, nad] Langebeks Abschrift \'on einer
Original - Ansferlig,mg im Archh'e zu Kopenhagen, jedoch
IIIlt deI" falschen .Jahrsz:JhI I :J21 ("anno domini millesimo
triscentf'simo vicesimo V I' im 0 \'), obgleich in delll schwe-
riner Originale ohne Zweifel: dcesimo nono, steht lind
nach innf'1'II (:riinllen die Urkunde audl nur in diesem Jahre
ausgesf\.lIt Sf'lo "':lI1n, da Iler junge .,'iirst Alhrecht so ebeu,
im Anfauge des ,I. 13;!!), unler \' ormundschaft zur Regie-
rung gekomlllen war,
Nr. CXCVI.
De1' KOni!l Cln'istoph '/..'on DÜnel)W'i'k VC1'!I ' l'ic!tl
sielt mit "(,ln Crafen Jolwnn '/..'on Ilol
'leill,
seinem B1'ucler, und !lieId ihm Peml'rn zum
Erblehn '/nul Lalallel, Si'honen und Seelantl
#
>>>
4j6
und tleu sechsleu Theil tlt'S Scltfllzes VOlt Fünelt
lUut JÜtland zum Pfande.
D, (1. Rillgstad. 1329. Nov. ]2.
\Ve CllI'istofer van der g]made g]lOlIes CJJ koningb
cJber Denen vntle der \\' ende bekennen vllde betbugen
oppenbare in dessen iewartlcg]lCn breuen, dat twiscen
vns vnde 31 vnse hU]l'ere af cne sM vude vnsem leuen
bl'oder ghreue Jolmn van Holsten \'nde al syne hU]l'ere
af alldere sM gbededinghet is Pli ghanzc sone in der
wise, also hi.' na Leschreuell stelt. Tu dem el'sten
male lathe we vnde vse rechten cl'ucn dat ghallze land
tu Vemeren tu l'ecJltcIII ll'-nc ghrclIP .Job 11 11 vIHle al synen
redlten eruen, beyde sonen vlIlle dochteren, tu recJ.tem
erucJene cwcchlikell tu Lesittendc, mit allem koniglikem
rechte vnde mit aller glmlde vn,le we vnlle vnse eruen
(bI' nicht rn
r 01' tu sake\l(le. V ortmer heLbe we vlllle
vsen erupn gllreue Johall Vllt]e synen el'llen (lat g]lallze
land tu LalmHle mit. dcm 'lIis tu Alho]lIIe sat tu l'alllle
vor twint.ieh tlusent mark lodeghes suluers l..olnisßchcr
wicht, mit allem rechte, alse ith bcleghen iso Vnde
waut we odel' VII se ernGlI dem ghreuen Johan oder synen
erJlen bel'cdet lIat vorscreueJJ su]ucr, also tJat elll IIfJghe,
so scollcn se vns weddcr antwel'lle vmheworreu bc) de
laml vucJe slotbe tu La]ande. \' ortmer we vlIIle vse
el'uell setteJl tu pancJe dem gbreucn .1011311 vntlc synen
erucn de lande Sl'hone vnde SelmHle, be]mluen Kaling-
bordl vw]e dat dar tu lig]lCn schal, vnde bchahlen dat,
dat de van \\Y cllden, de van l\IcJ..denborch vlUle I.el'-
tngllc Knut iJl den landen hebben, Desse lancl vOIle
>>>
457
slote dar iUlle latbe wi dem g]ll'cueu vJl(le synen eruen
vor so "eIe su]ucrs, alse he vns l'ekeneJl \,Iltlc bewisen
mach rellelken. VOl'tmel' scHe we ghreue Johau vJule
s)ueu emen dat ]ltis tu I1intzeghauel vor dat Iltis tu
Kalillgborch, vmle wat ghuhle men ll'gheJl seal tu lIc
sen
beydcri Iniseu, dar man se rellelken van bohlclI mogl)(',
dat seal st.in \'au VSel' weghen oppe hel'll Joban 'van
P]csse vnde CJawes vau Lobek, van des ghreucn weghell
01' bern l\Iar(lmml Staken vnlle 01) Ecbarclt Ul'llt'dorpe.
"'cr it ok dat wc
lat Inis tu I1incegbaucl mit uedingben
oder mit m)nlle nicht krighen kUlIden, so scolle we
VIIS dar vor Icgheu mit al vnser macht, "lide scol!en
vJt
(laI' nummer sonen odei' (laghen, we Hchcbhen elat
IJlis; is vs des gbreuen Jobans (laI' tu notb, so schal
]le vs dar tu volgben mit "Jner macht, also it redelk
is, ift we eil dai' tu bebo,let, vlltlc wall vs dat In'I8
alerers wert, so scholle wet (lcm glll'euen autwel'den
.ille wed,lel'sprake vmbewori'en. V ortmei' wat van schatte
valt opl'c J utlande vllde :Fuue, (laI' scolle wc vlIlIe vse
t'i'ueu gbrcue Joban vmle
Yl1en emen van laten ophoren
den susten pellningh, vJI(le den scollen se opboren alle
i.h- bet in den dacb, dat se ere suluCi' ghanzeliken op-
ghenomeu hebben, (laI' em vu
e Jancl vnde :.Jotc vor
st
n. V odmer seal men tu den vorsproken sloten dcsser
landc, dc ghreue Johan "an vs tu pande beft, also "eie
ghulde legheu, also twe dudissebe riddere spreken vau
vnser wegbene, vnde twe (ludessebe ridllcr van (lcs
ghreuclI weghcJle als.o se Cl' recht tlar tu dlin wiJIen,
dat mcn desse slote retlelken van bohlen moghe; vJ1lle
wat gll1'eue Joban vlllle syn erucn bouen de ICghinghe
des
ei' slote opboren vt dessen lamleJl, dat seol1en sc
-
>>>
1:)8
--"-
VS vlHle vsen emen rekenen alle jar vnrle af..,lan an
dem sulner, dar eil vI/se ]an(l vnde "]ote vor stan.
\Tortmel' mulhe we wo], oft we willen, vse bodell lieb ben
bi dem schaue, den de ghreue vnde de syne opboret
in dessen landen; dat suluc muth lIe wol wer1rler rllnin
by der opboringhe vses
chattes. VOl'tmer g]II'eue JolulIl
\"IHle de van syner weghen de slote inne hehhet, dc
scoHen vs des vorwissen, so w:m de g]l\'clle vlJ(le S) ne
eruen dat su]uer gh:mzliken inl/e hebben, "31' en llesse
t;lote vllde 1"'1111 vor stan tu palJ(le, so
collen se vs
,-nrlc vspn red.ten eruen de land vntlc s]ote wedrler
:llItwerden .ine we(ldersprake vmheworren. V ortmel' de
crtzehisscol' van Lun"en, sin capitte], "yn ke,'ke \'IHle
"') ne menen }lapen de seollen mit vns hebhen na dessem
(laghe vnlle dar tu mit vsen eruen
ne ghanzc stede
sone. \V cre ilk dat wc dpsse land wo] loseden , so
scoUe we se io by dessei' sone ]aten. V ortmel' al dc
ghene, de hynllen Schone \-l1(le :-;e]ande WOIH'n, de
seollen (ik na r1csscm daglle mit vns "ebben
ne ghanze
fione vn,le mit vsen erue.n, hy namen her A]bert Alhertson
marsealk , ]
o,ll'
h('wes \'if kinder vmle al I're went,
her Peter Nicol
(;on, J
uk1-.e vlIIlc l)rouest .Ions syn
broIler vnrlc ,,1 er ,-rent, 111'1' Anders Pcfersson van AlJen-
dorp, her A/I(lel's Nieolsson, IIel' Allders vIHle hel' Peter
Stugghe, hel' Ketel Pctersson, her Pcter .Tonsson de
kentseHer vnrle her IIcI'man de )"el'kher van Syebü,
vortmer Nico]s Ant1C1'sson, .Joll3l1 IIasenberClI, IIimik
Petersson, El'ik .Jon!'ö"on, Aghchase, vntle scoHen se
lafen hy al crme g]uule, l'cI'h I che) t \'IHle vriecheyt, dat
!'öl' rcdelken bewi
en moghcn. YOl'tmer Ile sone, (le
IIl'cue JO]J:IJ) twiseen vns vJI(le ghrcue Gheranle de-
.......
>>>
150
dingbet heft, da scal mit "\'ns vJ1l1e vsen CI'uen stede
vmle ghanz Minen. Vortmer neme we an "SC sone
(lrosten Laurentz, hern Ofren l'Iicolsson, hern Essebel
Krak vmle al de tn vs ghekcret si nt van ])eneJl, de
ficoHen by al erme gll1ide, rechtelteyt vndc "\'riecheit
bliuen, dat se rede]ken bewisen mogllCn. "Te scollen
uk vmle vse eruen hertogheJl Alberte van Sassen Iyne
(ledinghe vJ1l1e hrt\uc holden, dhe wy eme g]tegheuen
hebben. V mtmer isses vs nuth, so seal 's ghreue
.Tohan vo]ghen oppe Fi'me vmle Jut1and mit hundert
mannen; is des (Ik lIilth, he !';('al vs dar voIghen mit
al syner macJ.t., (lat su]ue scolle we em wed(Ier (Hllin
oppe Selande "\'Iule Schone, malk Ilem antlel'en tu l1el-
pende; vnlle welk vser deli anoeren ladet, (Ie seal em
vnde lleu S}llen tle kost gheuen. "ol'lmer ,"se s]ote
o)lpe :Fnne vntle JullalHl scü1le wc bevalen l1a el'l11e
r:i,le hel'n .Tohannes des hel'll van \Yelltlen vnde hcrn
.Johan vall P]esse. Dessc [twe] scoBet dhen ghreuell
dar an hcwaJ'en, oft it se S1l1Uf'II angl,inghe; des ]ollet
]1C en. V ortmer de ghene, de V3n vsel' weghcne 0PIJe
l,'ulIe vnde .JlIl]and do slolhe inncmen seoBen, dc scoUen
glll'eue .Johallnc dat vorwissen; Wt'l' dat we dPM;e VOf-
screuen sone an ienegheJl stllkke bl'eken, so scollen se
hy deme ghreuen Millen mit den s]olen, het ill den
dadl, tlat wi dat wedder Illllill. V ortmer tle ghene, de
oppe Sclande vmle Schone vaJl des ghl'eueJl .Tohannel'ö
weghene dc slote 8c01len innemen, (le SC ollen vs des
vorwissen. \Ver (laI. de ghreue (lesse vorscreUl'n sone
an ienl'ghen tlinghen hreka, so scoUen se mit den sloten
by vs hliuen vmle helpen bei in tlen dach, dat de gIn'eut'
YS da! wed,ler deyth. \V('r lik dat we llesse dingh nieht
...a.....
>>>
j60
enbelden, so scollen de ,'an \Velltlen vmle van lUeklen-
burgh mit eren sloten, de se an Dennenmarken hebben,
werden vse viemle vntle deme ghreuen helpen vmle
seollen deme ghreuen voJg]len mit viftich mannen ,'nde
scoUen vse vigende bJiuen bet in den dach, dat we dat
wedder dhllll; v/l(le tlessen viftich mannen sc;)1 dc ghreue
g]Jeuen de kost vrule eren schaden wedder Jeghen. \Ver
vl dat g]lreue .Tohan dcsse vorscreuclI l1ingh an ienegben
stukken brcke, "0 scollen dessen vorsproken IlCren vs
(dlnin) de vOl'hellomedcn hulpe d,in an aller wise, also
hi1' vor bCM'bl'euen ste) t. V ortmer wer itat we ed
r
ghreue .Johan desse 80ne an ienegben dinghen breke,
welk vser se breket, deme /Scollen dc vom \Venden vntle
van l\lek]enhorl'h in dudesscJlem lande \'lUbehuJpen wesen
vncle syne riddpr des vall l\leklenbOl'ch
collen nu dat
vorwissen, dat se dat weren scollen, WVl' se m
,ghen,
dat vt sym'lI hauenen vnlle landen Jlell huJ)le komen
dem ghenen, (le rlesse sOlle bl'icllt. Vortmer wer dat
we IlCrtogcn Kanute tle sone, de twissehen vns "nde
em gherledinghet, an icneghen stukken breke, so scollen
dc van \Venden vmJe dc van l\lckelellborch mit ereJl
tsloten, de se hchJ)en :m Denemarken, vndf' uk de ghene,
de van vser wegllene 0)1 Jutlaßll vmle Fune (1e slote
inne hebben , bliuen by hertogen Kauute, vnde werlJen
"se "igf'lIde bet in den (lach, dat we dat wetlder dlHm.
Vortmer mit lI"s"er sone scuJlen Ms wesen alle vanghene,
de Jlieht elldillghct hebben, vl1tle alle I'eyseghe haue, de
bynnen vrede ghcn
:II\Jen is, de scal meu wet1der glleuen.
Vortmer de kOllinghinne van Sweden vnde ghreuc
Ghun
els killder van \Vittcllhorda vnde alle dudesscllen,
de vsc mau siut, se sin we se Sill, de scollen al eres
>>>
461
rechten erueglHides, dat se hat behben vmle noch ]Iebben
an »cllemarken, IH'tilen. \Vcret (.k dat ieman hatltle
bl'cue to von]cnde op erucglllit, dcme scolle wi stelle
des aJl ])enemarlen ("n reicht iso Y ortmer de sc b a cl e,
dc h)III1Cn vredp scht.n is, de seal st.ein van vser
weghene op hern
t1tl'tft ßtOItJtl1t vnde hern Jo-
hanne van Plesse, "lilIe vall des ghI't
1J('n weghen scal
it stan "lI dem vall Oldenhorgh vnde Eclart Uruc'dorp.
VortmCl' wer (lat we ScbOl'ch 'IHle Kalillghorch Josel1en,
?r we loseden dc slote vlIlIe Jallll, de gll1"eue Johall van
vs tu pamle heft, so sconen (le ghene (laI' wi I\alinghorc'h
vnde Sehol'gh van losen, se deme vorsl'l'olen ghl'euCl
antwertlen. '''i''l' (lI... dat we ,se land vnde s]ote van
ghreue JohalUl vOl'loscden, so scollen de ghene, de
Kalillgbol'ch vlUlc Seborgh inlle hebben , ,s antwerdclI,
wanne we it van en losen vor dat suluer, dar it en
vor ste)'t. V orhnel' aUe tIesse vOl'bellummende lallll:
SchOlie, ScJand vllde Laland, '-IHle slote dar illlle: lIcl-
illgbOl'ch, Y:tlsterbode vlH]e SehoJ1(
re, '" OJ'tlillghOl'gll,
Scbol't'h, Corshß vntle Al1wlm, de late we lOllillgh CJII'i-
storel' vlldc vsc redlte erucn glll'eue Johanne vllde a]
s)lIcn rechten erucn tu pmltle, mit aUem I...onichlilem
rechte v1)(le vriheit, mit Jluth, mit vrucht, mit hede, mit
scattc vntle mit allen dinghclI, dc dar vall komen mog]If'II,
also alse S)" helcghen sint, mit l...ed,..1en vlIl]e allen
ghl'1'ot1iken It"nen, vnde gheuen eme vrtge macht tu ]e-
nenclc alle ghcst1ike Ic
ne in dessen lande, de vs moghen
boren tu ]I"nellde bet. ill den dach, dat we oder v
c
eruen "an dem ghrClH'11 Johan vnde synen eruen tlesse
lane1 vntle slote losen, als hir vor beschreuen ste)'t. Vnde
w"'r dat dhen
Ill'euen Johan oder syn eruen, wil em
I
>>>
462
desse land vmle slole tu palltlc Slan, ieman wolde be-
wel'cn in den landen vlllle slolcn, dat scone we vntwcreo
in minne oder an I'echte; kUlllle we des nicht (!.in, so
seune wy vnde \'se eruen dat heJl'en keret mit al vnsel'
macht. V ortmc,' JlU ,".n dinghesdaghe vort ouer achte-
daghen scal man leghen enell hof tu )[eJsingbol'ch, dar
scal vse sOlle kouingh El'ik aUen DCllcn clle ghanze
sone (lIl1in "mme (lc «lIlIgh, dhe an em gheschcn sint,
vntle des negestl'n mitwekens na dcm JlOue
cal gh!'eue
Johall "SCII VOl'sl'l'OJ...en sone alltwel'(lcn \'sen ri,l(lcrcn
vlllle scal en lik op dcr stede weIltIer
cndcn alle \'eHch.
\T orlmer dat we vllde vse erue desse vorscreucn sone
stedc vntle vast holde, dat loue wi vor vnh'uwcn mit
vsen twen Stlllcn ]
I'ik vntIc Ollen, vnde mit v s 10 u et
her 1!!inrilt SRoItJlm, her IJinrik 1\101'l1er, her He) nc
van Uctzowe vnde her Conrad Molleke, r i d.I er e,
COIII'ad PI'ell, Clilwes Hane, "icko, OUo Vlllle 'l'hideke
l\Ioltl'kc, kllcl'l,te, VOl'fmer Jouct mit vs hel' .Tohall \'lIde
Hellllcke, hCl'ell \'all \r 1'1'le, "mIc dar tn her Vi('ko "an
Lobeck , hCI' IIcl'rllall vall Crcllllln, hcr lIinrik NOl'tman.
ridderc, \"IHlc l'Jawe
\'111 Lobck, C) n kllecth, "\ ortmer
IOllct mit 'IIS inll
hel' AII.el't vall )Id..]ellborgh, her
\ripcl,t Lulzow, her lJil1l'ik \'1111 HarneJ...ow, hm' .Johall
"an Plesse, ritldere, IIcnneke i\loltcke nule Ghodcke
,-an (leI' lUoJen, knechte: des
e hebbet mit \'n9
gelouet vlltruwcn vnde cr illghescgheJe gheheng]lCt
vor desse LI'cue, dhe sint ghescrellell vn,le p;hegheuen
in dcr stat tu Uillgh
tede na der hort ghodes duscnt
iar tlrellUIII1Cl,t iar Ileghen vnd twingtich ia.', des 801len-
daghcs. nege.,t Ila slInte l\Icl'tcns daghc c1cs hiJghen
bi
col'pcs.
>>>
46:J
'ach dem Ori
irHlle auf Pergament im königlichen Al'chh'e
zu I'l.openhagen, \' on lien 21 Siegpln sinli 13 ahgefallen.
'"l;I. allch SlIhm Histol'ie af Uanmill'k
II, I). H);!.
NI'. cxevn.
Dc'l' Rille'l' Reinf1'ietl 't'oJt PCJlZ 3 Castclla71 zu
Loiz3 t'C'N;iclw1'l tim' P{ar1'e zn Za'J"rculin die
EinkÜnfte 't'OJl einer /IlIfe.
D. (1. 1330. Miirz 12.
l'iouerint yuinersi, (1'1Od 110:-; UC)lIfl'illus de Pcniz,
miles, castel1anus in J
ozitz, assignauilllus seu
tlellloustrauimu
,1omino lIilll'ico 1)lchallo ill l'el'pcncill
et omllihus suis succcssol'ibus I'cc.1tlitus Yllius maJl:-;i,
videlicet (luat.uol' marcas allIlIlatim toHcntlas tle curia,
(IWUIl 1'1'0 HIlIIC illhabitat ßodo "illanus in ':ctclo\\'c,
SIlI)l'lciltC!'C in hoc littcra:-; uost I'aS, llI'ius ecclc..ie rcctOl-i
datas. III ('uius euiden('iam sigillullI 1I0stl'lUIl lu'cseu,
tihu.. est appelli'oUIIl. Datum allllo dOllliHi millesilllo
('('Co XXXD, il'sO die GregOl'ii pa!,e.
N'ach tlemallfPergallwntineinergemll.igell.cllrsi\.isdlCn l\1i.
nll
kcl geschridlellen Ori
illale im Gwssherzogl. Geh. 11.
lIaul)I-.\l'Chh'e 1'.11 Schwerill. r\n einem Pergamen,streifeD
hiingt tlas rUlllle Sit'gel dts lIittel's 11 ei 11 fried \"on I)enz all'l
ungeHilllertem ,,'acbs: ein \'orw1irls gel..ehner Helm, iiher
welchem drei SI.III;.;en, jeller mit dl'ei Fellel'hiischen slehen;
je 7wei untl 7.wci Slangen siml "(,I'hllnllen lind s,ehen in
Z Z (:e8Ialt iiher dem lIelme, nie t:l'kllntle hat in der
moltzanschen (;Lschich,e d;lIllIl'ch ". el'lh, dass dei' Uillel'
Ueinfried \'un P"II
. wieder Bllr"mann zu Loiz wa.., nach.
dem fbeinrirfJ .ft'toUtan im .\nfan
t' des J. I :J:JII sich ,'om
Schauplalze zllriicl..gezogen halle nnd bal.l llar:lUf ge
lorhell
wal'. l1ehrigt'ns war am 17. l\1;irz 133::! dei' fiiller iLulJoJf
>>>
tG.J
;A!toU,an im Besitze der Voiglei Loiz. Im J. 1357 hesass
aber Claus Hahn scholl die Voigtei Loiz. Hei {;elegenheit
der Beschreibllng der Schlacht allf dem Schc.pJlendamrn sagt
Kanzow in seiner ('hronik von Pommern (von Hührner) S. 91:
"So hed,le Cla",es liane, en l\Tekelborger, de stad ,'nd
"slot Loill:e in ne \"lId kl'ech van de l\Tekelborger hllll'e
",'nd sloch siek mit hertodl Harnim; Den lede Iler'och
"Barnim ok nedder, vnde gewan also de stat J
oitze
"sarnpt dem shl.e, ,'nd is 'sodder der till de grafescho(,
,,(
lItzkow by den herto.,en van l}oUlern vnd ',,"olgast
"A'e\veset."
(
erl'eulin oder Cerbel'zill ist d:ls hentige Zarrentin l,d
,Jal'men. J)a
Pa'rolla'reeht iiber diese (St. Pancra,ii-)
Kirche besass seit "em J. 12U:i das I\loslt'r h'enack. Im
J. I:IHj hallen die Hilr"r ,'on lIeydlmlke zu Cllldlzin, d, i.
jelzt I\.lelzin, eine I\apelle erbanl, welche Filial \'on Cer-
berein W;lI'Il. Darauf balte der mller Ueinfried "on Penz
in seinem Uorfe Cillow, d. i, Zeiro'low L,'i Luiz, eine I\il'l'hl'
(basilieam) e....lehte' und ..i.."clbe "on der 1\11lllel'I..irdle Cer-
I,enz)'n geirennI; er gah dt'm Pfarrer der 1\llIlIerl..irrhe zur
Vergiilung die EinJ..iiufte vou eine,' nufe in Citlow. llierallf
bezieht sich die \"orstehende Urkunde.
N'r. CXeVIII.
Df'l' FÜJ'st Jo!tanU'1'on 1rede mit 1nl'hrl'rn Va.
saUen, tier Craf .lo!lfnm ,,'on CÜf:kmv mit
1IIf'117'nl1 Vllsal1l'u 1/1u[ die R iltel' lJeiJlrirlt
wut Z"fjl'bnfl(l Tlutn mit mcln"'l'J/ llillc1'Jt und
KUllppeJl !f('loIJen den rerl1'(t!l (}'ell Zll halten
und (,lfiillut zu lassen, ,it'cldter zJVisc!ten dem
lJerzofje /Jarnim 'I'on PommC1'n und den ge-
Jwnnlen Brüdnll Tlllm gesl'h!osSell ist.
H. d. ] 330. Ang. 10.
'Vi Johan vall der gnatle godes iunchere tl10 \Ver]e
mille vse manne: {'laus van J
oLcke, Helluc)"e (
rnbe
>>>
46;)
undc lIimik No
cent) 11, 'Vi Jolmn van ,Ier gn:ulp gode...
.1e aldpste greuc vall (:litz,'kowp uncle v
e man: hPI'
Lyppo1c1 ßCI'P. rill(lel', Tllitlel'ik nnlle Petcr van Al'en-
11 0 I'('h , ullde \\T i lIillril unll... ZegchaJul bl.,
tlel'e p;he-
nmlIct Tll1m, Hl'lIl1ekc J\loltekl', her Ueywarll vau Pl'lIitz,
Ul'l'lIard van Lesten, lIenneke nahhe, iLuntftt Slltol::
tfSau, Hel'ßwn Sulen, Goteke Prcu, Vicke l\loltcke, Hcn-
neke Ylotow(' Ulule lIellllf'ke Ymmere) sdw hl'kl'1111P1I
vnde bl'tl
hpn opellhal'e, dat \Vi gheiouet Il1'hhl'lI vnlle
louen mit hanll vn,le mit mmule in dessen hrt'ue mull'
vntl'uwen flcme e,leIl'len vorsten hertoghen ßarnam vaJl
S'ctt
11 u1lde S) nen manueu, de MI' ua besl'l'euen st:in:
]wrn lIeuuillgll, 'V erllPr, (;ertl(. v:m
wpryn, Clause
"lilie )Iel'tell '\'illtcrul'lde, C]aus Lusl'lwwpu, 'Ve,h'gen
va1l der O
tCII, IIclluiugh vau dem Broke, LYl'poM
Uel'en van Kpmmyn, Henningh Seepl'1it?, ('laus vn,lp
Oaus J[py,le1len vndl' He,'ellt Y ol'se, ,Ie I'idtlerc S) 11,
U,') IIIl'r U[ll, '" pdeke :-\Iirhte, HCllllillgh nm Ost,
llcl'llt. YIHle "Eheie van 111') ,It'h\'('ke, .fand..e \" nlf null'
Eghm'd 1 [.'ytleu , lIilll'ik van Swel')ll, de kneehte syn,
dat lIilll'ik YIHle Zep;ll1'hallll '1'111111 de s
lIe fo;telle vllde
vast ynde ew(.lik holden sdHlen, tle twisl'hen (lem
cdde1en vorstell hCl'togllC Barnam mull' eil ghedege-
dinghet is, t]s MI' na bescreuell steyt: He Tune vude
('re Vl"lIIt ellseolen 1IIIlIIIIIer wedllel' buwen dat Inis t110
K)' kin fl er t' n vmle dc hel'thoge seal dat mit graueu
bewareu, dat. (laI' U) u weeh mer ouere p;;i, vnde se
fo;colpJl mit. dplllc ]uis tho Kummel'owe ewel'blik tho
des Ill'rtoghen delleste "itten vlllle sille trllwen man
h]ynen uIHle he el'c hoMe hpl'l:'. Y ol'tmel' hebhen se
cme lathl'u bede vndc borchdtmest dt's
er dorp: Sf'O-
voo l\1alllahollthe lTrk. Samml. I. 30
>>>
466
nenuelde, ßOI'ufyn, l\Ietrekowe, Summerf;tm'll vndl' dat
hOl'clulellest tllO l\Iescp;one vlHle also als se dat vall
em haddl'll; w"'r(' dat. se geh in den dorpen vOl'settet
hadden, dat scolen SI' Ylltwenen. V ortmer f;eolell de
Tbulle ltis laI hell 111'1111' hl'l.top;hen seuenll1l1ltll'rt mal'k
pCJlJlinghc, de be en sru1cli('h was, dm' he eil vor st'ttcd
hadde a('htelltik mark f2;e],les. VIII'tnH'r seoleJl de 'fJUIIII'
lOs mak('1I Ilem hertogen to-Uenneken y:m PIOIlt' vif-
Imlldert. mark pennillghe IIU to sUllte l\Iertens daghe,
dm' he eil VOI'C seffed halltle viH.ich mal'l,.. gcllles, de
scolcll llis weseIl j des Llift ,Ie hel'togh!' flellucken scul-
(lich vifhuJl(lel't mal'k peJlIIi nglJC , dar vor
l'al he Im
tbo sunte l\I,'rtells dagllC viCtil'1, mark vl'hol'cll ill der
bc,It', 111' he eme ...ctted IlI'fJ j dt'!oo...e Yifhundcrt. mark
f;eal de hertoge )\etalen half nii tho sunte
Iel.teus (Iaghp
VOlt ouer cln iar, so scoll'n ltis wesen \ if vll,le twilltil'b
mark geldes an deI' suluen bcdl' j tlc alll]eren heWe vau
tleJl vifhuutlert marken sra] Ile hl'rtoghe betalclI nfl tho
sunte l\lert('ns daghe vor" ouel' twc jÜr, !ooO sf'al dat
leste gelt lOs wescn van (lcl' setti IIghe , vndl' de In'eue,
de de bCltoghe dar "Pile gCllen hcft, de s('al hl' vor-
nygen, als hir vor
el"',lell is; d('sse Yif]uuHle.... mark
scal de hert.oghc mit haue bercdell, als ele "]''''n hrcuc
spreken. _\.Ile hl'eue, de dc l'hß./U' hcbLen "llpe dc!oosc
bc,lc vude vP11f' borc1ulcllf'st, dat to ,ler KiJ..illdel'cne
lach, vn,1 vpl'e seuldc, de sCillen wesen dtH vlH]e
machtlOs j wal. scr heLbt'lI, de seolen se wedder aJlt-
wardeIl \"lilIe seullen geuen ere hrcue vnde ercr br
dcrc
vnllc III'lIlIcl...e :iUolteken, ,1 at !;C dar af lalllClI vJ1fle
nicht mcr (laI' vppl'n sakl'n vlule s"ullent deme her-
toghell vntwel'l'cn van aUer aJlsl'l'ake: Yortmer M'ollen
>>>
L167
e ,Iesse dorp beh01ll1'11 mit helle vnde mit borcJuleneste:
Dukowe vlllle PynJlm\ e vnde clrvtti('h I11m'l'k p;c1t1es
tllO Kenl'el1yn. De (ll'1luieh mark gehles madl de her-
top;llC iosl'n vor drehundert ma,'k penningllc. iIir "1)
seal cn d.. herfoghe genen s)-n(' hrene. Hi.. JllI'Il.. sca]
id wesen
n ew('ghe
one mit aUe den. (le tho bcydent
f'ytlen in tlesser sake mede begrepen "yn, heyde mall
vOIle "ted.., vwle de Tune s('o]en n}lIe vogbede wesen
de vrB.wen van der Yerchen. 'VcI'e Ilat cle Tvne desser
diuk, de in Ile sone begl'e)len syn, nicht enhelden, so
scole '''1' herren, riddere vlllle knechte, de hir vorbe-
n01l1et fo:in, der ThlU1P vighent werden bYlIen euer m.int
dar lIa vlule deme hertoghc 11('[1'1'11 vl'pe se mit aller
maeht. Th" cme tughe desf'er "oue vllde des loucd
s
IU hehhp wi anl' vse illgescghcle ghchl'ughet laten Ibo
desseu brt'uell, tle syntte geuen na 111'1' p;odes hort
tlusent ial' clr} hundert im' tlruttirll iar, iJl S!lute Laureu-
I'ius (laghl'.
Nllch dem Original im Kijnigl. Provinzial-Al'chh-e zu SteUin;
in 2U EinsclllliUen hangen noch 13 Perg/lmenlsll'eifen, welche
aher :lIIch schon die Siegel verloren haben. (;e.lruckt in
Höfers Auswahl der littesten deutschen Urkunden. IJam-
b\lr
. If35. S. 30:),
Nr. CXf'IX.
f), cl. Wihorg. 13:1n.
epf. 22.
Am :!f!. ..lf/rpf. l;J:JO !Jrsit'!l r1tr iQcuric .:t'MUIfStl411
nr!Jr71 dr/l. Ritterll Fritte1'ir 'l,.()1t IJnht'k und .Iokall P/e-s
riltt' Ur/milde ue.f Kihli!I,f Chl'i,,'l()pher l'()U }JiiIlP1nflrJ.: zu
J1ibo1'!h llade Sllllln llistorie af }Jllmnll,./,-, XJJ, p. f!1:J.
JO .1,
>>>
468
Nr. CC.
Dm' Bise/tOr '/lnd das Dom-Ca]JiteI1,on Schmerin
hestätigen und 'regelll eine von den Tcstaments-
Vollsl'l'eckm'n des sl'ltn'erine1' Vikars JJlarquard
Kaie mit 64 Hufen in Schlllackentin uoli1'te
Vicllrei.
f). (I. Schwerin. 1330. De('. 20.
Omllibus )lre"cllcia uisuris Johamlcs dei gracia
el'iscopus, 1!ennannUfS prepositu!'., ,JohamU's de-
eallus totulIl(lUC caJlitll]um e c cl es i e Zu e I' in e n s i I'
salutcm ill eo, (I"i f
t omninm ucra salus, At! 1'f'I')le-
tumn fei memorimll et cuitleneiam pleniOl'em JlOUCl'illt
vniue"l'i et Ilt'ccipue quorum interest, fluod dominus
1\Iarqmmlus dietus f'alnus honc memorie, (Iuolldam
Ilel'petllus uit'arius cec1csie ZucrinclIsis, compos mcnte
ct raeioJlc, licct illfll'lllUs 1'(11'1'01'1', feeit f'I c:ÜlIstitllit 1Ieros
et lcgitilhoS S1W:, e:\eeutores tcstamcnti dominum Johan-
Jlem clc Siwan, )lerpetunm uical"iltm eillsdcm ccelesie, ct
cJominam Alheidmn, SOl'or(')J1 suam, u'l(orem \JclH'ici in
noua t'iuit:Jtc. et domiJlam Gertnulam, rdielam (ll1ontl:lln
JohaJlJlis dicli \VulIstorp, eOllsulis in \Vi"lItm'ia, Ilui
preselltcs et SpOJltc in se dictum offieium rcccpcrunt,
non immemor salutis etcme commiltcu;,i eistlcm, ut dc
bOJlis sibi a deo coHatis ill
taurarellt. Iwrllctuam uicariam
iJl ecclesia Zucl'inensi, qui c:\.ecutorcs in qnadam uilla
nomiJle Sm:tkcntill scx mansos {'um dimicJio emerunt
et iJlsos atl tlil'fam uicariam dCl'utarunt ct Jiberaliter
sccuJldum uolulltatem testatoris ecc1esic ZlIerincJlsi ohtu-
lerullt, condicioue tamen taU prcbabita, Cfuod .l\larclllarllu:o.,
L
........
>>>
469
filius Ylt'ici consulis in Zuerill in noua ciuitate et. AI-
heidis u,,"oris eius, dictam uicariam llrimo haheLit, ct
post l\Ial"lual'tlum Jll'oJlilUlUiol' hel"es clcriclls clicti V1rici
et Alheitlis ab tis(lrlU l'resentatus dietam uicm"iam p08-
sillcbit, quem ,Iictus Vh-icus et Alhcidis caJlitulo ad
tlictam uicariam lll'esentalmut. Et «(uia Ilimis crant
c'\igui et e"i1cs l'etlitus tcstatoris, cOl1ccssi1lluS dicto
l\lartlum"c.\o, de sUllll'tihus Ilicte uieal ie, nt eius l'editu!
ampliarentur, per f;ex annos, quo,l uon debet dicta
uicaria medio tcmpore per se ucl Iler alium officiari,
it.a (IUOll lIon tClleatul' in choro secunduUl r,'sillencie
COJlsuctudillem sCJledicle lfiearie ])CI' se l1el per alilllU
dcseruirl'. Adiicimus eeiam, l1t post l\I3l'(lllartlum, sicut
prcmittitur, a dicto Yh'ico et Alheidi presentatus "jt
clCl"icns, ct si allllOS legitimos 311 s;lI"crdotium non
habuerit, expe(.'tari Ilebet usque 311 mUlOS legitimos et
adhuc completos, dummodo per substitlltllm sacenlotcm
diete uic3l'ic in ehoro Zuerinellsi sccundum deLitam
cOusucllltliJlem se mi at ur, isto adiccto, si prt'dil'lum Vlri-
cmu ct Alheidem medio tl'J1l)lore mori contingeret,
llihilominus po:o.t Mar(Jllal'dlllll prnl'iIHluiori hCl'cdi se--
cUJltlum modulll, (lui supra l'remittitur, dp. sCl'eclicta
uical'ia i)lsi l1ere,]i ct 11011 alii tUlle capitululU prouidehit.
Post mortem ucro eorlUulcm iui'o l'afrouatns I't. coJla-
cionis e11m muni iure 3d capitulum deuoluetur, ita tluOll
capitulum Ilersolle in sacerdotio e-"isteuti conf"ret uel
illi, (Iui 110terit iufra mUlUm 3d sacerdotium promoueri.
Vicarius autem vical'ie in auuiuersario scpe(1ieti .lomiui
Marquar(li ]U'esentihu", iJl choro mi:o....e cl. uigiliis duo-
tleeim so1idos usualis monete canonicis et tluodceilll
uieal'iis pro animI' sue remedio crogabit, Nos uero
........
>>>
470
Johallnes el'isl'opus in tuiciollem ct l"'otccl iOJ1cm :,-;alll'lI'
matris ecdc:o.ic et lihertatem f'(Tlesie Ilo:-.h'e ZucrinclIsis
dictam uicm'iam recipimus de ('OJlseIlSU tudus c3J1ituli
110stri eamquc, iuuocata onmipotclltis tlci gmcia, am'to-
ritate Jlostra ab co Jlohis coHata p,'esentibus confil'Ulamus
in uomine patris et {jJii et spiritus saJlcti. Datum Zuerilli
in uigi1ia beati Thome a]lostoli. 111 cuius ,'ei tcstimonium
bigiUuUl nostrum et :-;igiUl1m maius capiluli uoslri, ('110
tltitur atl prillilegia, prcsentibus sunt "p]lenfa. AWIII
tlomini miUc
imo h'ccf'ntcsimo trigesinlO, \'igilia SU[lra-
dicta.
Nm'b eincr lJeglaubiglen Abschrift aus dem 16. ,lillll'lI. im
(
rossJlerzogl. Geh. u, Haupt. Arclth'e zu Schwerio.
NI'. CCI.
D d. Skantlcl'borg. 13;31 (1). .Mai 30.
I)I'/' I{;jlti!/ l..'hri,
lop/t wut seiu Sohlt Eric/t Ul'hlllclI.
th'1l /Je/'ru S/ i Alldf'/'Jimt 'i)OIt /J01'Jt!wZ1II ilt i/tl'f,1t ..\'dwl=
will vf'r.'prechclI, ihre !/U/CIl und mild"ll IIt'/'}'t'll ::11
,,'eill, lUlll ('I' l' 'J'8jJl"idtl i/me,. dU!II'!II''Il l'rmu' I1ml 11,,1_
di!lUll!!. _ }Jrr ]{jjll
q Ckristopk !laub! durclt dit"""lI
.JJlfIIl1l ill .!ti/twlll 'l';"{ !/f'11'Om1rn ::u Itab"II. lle1'1' Pt.tt.}"
I'rlldrlbo 1I111}"schall und 1!1eim'icf) S:MolJan Itabt'll
tlie"'rll JJ1'if'f mit ihm besie!/rlt. Al'lum
kalldcl'-
honig (1331), die corporis Clu'isti.
Angeführt in lIuilfeltl J)unmarckis Hi
is Kronicke I, 1'. 45:1.
V
1. S. 474.
.......
>>>
471
NI'. ('('11.
IJl'1' Gmf fleim'ick von SC!I1VC1'i1' schliesst mit
dem Herzoge Barni'nt von Pomme1'1t eilt Laltd-
f1'iedensbÜ:ndniss.
D. d, auf dem Schlosse bei der }'ähre. 1331. ,lulii 17.
\\'i lIinrik van eIer gnatlf' goc1es gi'CIIC tu ZWCI'in
bekenllen vlllle betughell o)lcllhare an desseme bl'cue,
elat wi mit bemdeueme mode untle mit nieu wilkor vns
('met hebbcn llm]e erhumlen mit deme elMelen heren
hertoch Bal'n) m van Stettiu an Ilesscr wisz, also bir
lIa hescl'ellen iso \V cre dat also, dat hertoch ßarJl) m
V1lU St(,ttin orloge, twilh'acht edder schelinghe hcdclc,
1'0 seole wi minne mille rechtes we1dich weseIl ; mochte
wi cme des nicht lIell'en, 130 seole \Vi greue lIimik
hertoch ßal'llym volghcn edder semlen ,'ifteyn man VI'
orseu mit "lIser ballllere v)I)le stile kost, w)'n "lide
vorlust , tft volghende twischen der Swille umle der
Oclere, \Vi"l'e cme des 11M, wi sco]cu eme vo]p;hen tlk
P)'I'itzc, ttim llcl'ClIstcu Ullde tfi. dcme Bane, 100 wallnc
he datz unll
"p orsen hehben wil, datz hc VIIS v(ir
uen manet tfi wCteuele (1
1Il, "0 seolell 8e tw;' meinet
an sinem dcnste Millen tfi. der tM; WCI'C auel' em (les
volkes not tr. euer mulcl'clI tM, so scole wi eme echt
volghen, all30 Mr gescreuen i!,. Desse vifteyn man vp
orsen llc seal hertoch Uafll)'ln vntfiln tB Demyn cd(ler
tft TI'eptowe. Hit, so I
ebbe wi lithgcllomcn vn!ite ollle
de iuncbel'cn ,-an l\lekelenbol'ch. T'" c b elc
sel' ding
bi nt : \Th.'ilt ,ft1oUtaU, Lucleke Nyeukcrke, Wyprccllt
Lutzowe, \Veeleke "aJl der Osten mule .101lall van Plcsse,
>>>
47t
ritldere,
icolaus I]e Lobelc, COl1riltl \'ulIle uude vCl
mCI' gutler Jude. Desse bl'Cf i8 ghegLeuclI ullde ghe-
,
sereuen to. der slotell bi der YCl'e, mit VUSCII1C ing]Je-
segJlCle beseg]Jelt, na gotles bOI'" tlusent im' drclmndert
iar au delUe envlltlurt.ichgesteu im'e, des mitdwekenes
lIa suut l\lal'gal'cteu dilge.
Nacb dem Originale im Köni
1. Provinzial- Archive zu SItUin;
, das Sie
eI ist \'on dem Pergamelltstrcifen, :111 dem es hing,
abgefallen. Gedruckt ist dit-se Vl'kunlle iulliifer's Auswahl
der iiltesfen deUf.
c"en Urkunden, lJamhurg, IH3:i, S, 3Ii!l.
NI'. CCHI.
DC1. Graf Hcinrich VOll .
'cItn'c'J'iJl 1-'cr/eiltt ::'m"
J)oliril1l9 einer Vikarci ill der Scltlosskapclle
zu Neustadt das DO'if Lelunlmltlen.
0. (1. Nellstadt. ]3:J], .\ug,..J.
111 uomille domini Amen. N"s tipi g'I'at;;1 lIillriclIs
comf'S Zwcl'inellsis tellore I'l'eselll ium reeognn
cimlls
firmitcl' I'wll'stantes, (Iuod ad illl'tmmllllll1f1l ;Iltare 1'('11
\'i(';lriam 1tf'I'l'ctuam ob IWl'OtWI'llln progenilomm allimat'llm
3111 11e lIustre auime 8alulcm in ,.apella ('a
h'i uostri
Nigell
t3fJ rle pleno COlIseusu patruelis lIoSlI'i tlilec.i
domiccl/i Nicolai ac aliorum, (Iuorum illtel'cst sen illtel'-
esse potCl'it II"orumlibet iu futurum, t(ltam villam nostram
Lemkule Pt'tl'O de llutzow lIostro clerico donauimus ac
cOlltulimus l'ul'e (lI'o)lter Ilcum eum omlli I'roprietate,
I'etieioul', ,,('ruicio et I'I"t
c3l"ia, clUn iuditio miuori, onmi
utililate, fmctihus et prnuClltibus ac omnibus snis metis
et distinctiollibus, agris sen terris cultis et inculti:oö,
>>>
473
lignis, Jlrati!o. ct l'aseuis, eo iure, ()UO ipsam uillam 1I0slri
[lwgenitol'es ct IJ()
hactenus posscdimus, nihil imis seu
prol"'ielatis uel seJ'Uitii aut precaric et petitionis in
lucfala uilla, nisi MII"'emum ilHlitinm manus et co1li
taJltullImoll0, no bis ct 1I0stris hel'edibus reseruantes.
Te s t e s Imins IlonatioJlis sunt honesti ui,'i: i!lUricUfS
JftOUJlUt, IIcrmannus de Klenow, Ludekinus Nigcn-
kel'1..e, lIinricus Hauen, Gerhardus de Zulow, militcs,
,Johannes de Z}wan, llol'cllardus et GOIlefridus, nostri
callt'lIalli, saccl'dotes, ct (Iuam )!lures alii lide digni.
111 ('uius ,'pi cui.lt'lIs t('stimoJlinm JloslI'o sigi110 ('ommu-
niri fpl'imns 1"'eS,'lIs s"I'illtnm. Dalum ct actum Nigen-
stadt allno domini
If'CCXXX l)rimo, die ilomillica
pro:\ima post fcstum ),cafi Petri ad vil1eula.
(;t"llrnd,t in \V t"stl,h3len nlon. int"tI, IV, p. 977. Uri
ina' im
rossherzogl. Geh. lind I1allllt-Archh'e zu Schwerin.
Nr. CCIV.
LeicltensleiJt auf dem Gl'abe des Ritins J11tmrtcf)
mOUtan in dm' Ki'J'che zu Daroull.
1), .1. 1331. Dc£'. 22.
o ,., 0 I
nlln : Dm m aaa: XXX qp I XI : 'KL9 : 17UtP-
mUl : ca' : DÖS :. hImua 9 : mOI
'Üznll: mILus: t I
_ n 0 10
nllO : Dm : m : 000 : XL I KL' : IVlln : ..(J' :
DnS : INDOLPh VS : mOL'Üznll : mILUS.
J)em Riuer J!!ein
it" "fl!t:olttan ward im J. 13'11 der Riller
lLutJolf .A!lolttan zur St"ite un.. beiden zusammen diesel"
Leichenstein 3m 12. N'ov, 1341 !;elegt. 1\lan vgl. die Er-
-
>>>
474
läuterung zum 12. NO\'. 13JI. wozu auch eine .\LLiltluug
des werlll\'ollen Leichellsteins gl'geben wird. Dem ersten
.\nscheine nach diirf'e man glauben.
tin
icb moUtan
sPi illl J. 1330 gestorben; aber es stellt bt'i gen,lIIe\'er 1"01'-
bchung iiher delllletzten :x nocll ein kleines J, ..Iso XXX J ;
die Zill'el' I i
t wegen I\lan
el :10 Rmlll1 iiber dem
gesetzt.
wie bei der (;rahschrift Ludolfs Buf demseihen l.eichenslI'ine.
Iadurch wird denn auch die Angabe I1uitfeld's bestiirkt.
dass JbdndcfJ molttan noch ;IIU 30. I\lili 1331 in Skan-
,I..rborg mit 111'111 Könige Cbristo(lh von Oänelllark eint'
lTrkunde besiegelt JHlbe.
>>>
Nachtrag.
..
Nr. CCV.
Der Pfarrer lleinridt zu Thll1t, die Ritte'l' Se-
glLCbaml 'I)on JJ7ittorp und Johallnes und
Nicolaus 'lJon Thu'lt und JolwlIlles G1'e1'ing
bezeugen, dass die
Prall Ellsabetlt, Jl"itln'e
(les /leim'ich Grope, mit ZuslilJmunlg iltrer
Sühnt', dem Kloster lJlw'lenfliess (Ile Ein-
kün(te 1)011 einem lIallse in AdentlO1f zu
Eigentlw/lt vnkauft lwbe, rvofü1' tlic Söltnr
mul B1'lidm' dm' F1'alt Elisabcth U1U! Ludol{
lJ-loltzan lmier Verrvillkültrllllg des EinlaBers
biil'Ben,
)), cl. Thun. 1291. Jan, 28.
()nlllibu!ot christi fiddibu
, ad (IUO:. I"'CSCIIS sCl'iptum
IICl'UCIICI'it, lIiJll'icus, sacel'dos et plebanlls ill C;lstro
Thulli.., Segheballllm.. Ile \Vittorl'e, Johanncs et NicoJaus
tlicti de Thunis, milites; Johannes flictus Greuillg in
omnium saluatOl'e salutem. Vt acta IJreterita P'l'ril)tis
prcselltihlls poslCI'is innotcscant, tellore Ilreselltillm pro-
testmnUl',' (luotJ ,1olllilla ]
IJS3hclh, reJicta llillrici (Iuon-
dom. dicti (;"OIIC, de C()IISeIlMI .ct uolllllt..te duol'UlU fili-
orum SllOl'Iml lIilU'ici ct .'ohmmi!o:. '-lIam dOJUum in A(len-
-
>>>
476
Ilorpe, bflluentem t1uos ({lIadrautes siligiuis ef tI'es
()Iidos
lIenal', (
t vnum porcmn valcntem VIU soli,los, vfudidil.
ecc1esie in Hillo Sancte l\I3I'ie pm XXIII mareis lJam-
burg. tlellal'iorum tanuluam bona pl'oJJI'ia et ab OIuni
atluoc;u'ia et impetieione libfra plcuo illl'e. Et ut !tee
uendicio l'ata ct firllla pel'mallcat, duo filii predicte
domiuc Elysclheth, I1imieus pt.Jllhallues sUJII'adiNi, (Iui ialll
ctatis erallt legitime, 'fheo,lericus et JllhaIlIlC!'i, fratres
iam diete tlomine, ct iLulJolfus l1ictus .;£1-toUfan
fide data IlI'nmiberuut, (1lIod ipsi, si predictam
ecc1esi,uu ah aliquo ue) ali(luibus illpeti uet iupcdil'i
coutigerit supcr bOllis iam t1ictis, omnes Luueburg
intl'abunt iude minime exituri, donec premcmorata
ecclesia ah omni inl'eticione habita occasiolle predic-
tOflllU bonorum p)enius fuerit absoluta. [11 cuius facti
rohur et euidcnciam nos lIinrieus sa(
erdos, Seghcbantllls
de \\Tittorpe miles, .Johmmes dicfus Greuillg sigiJIa
nostra presentibus apponimus; nos nero .Johanues ('t
Nico]au!o; fratres, (Iui sigillo caremus pl'Oprio, sigi1Jo
]l3tris lIostl'i domini ())rici fclieis memorie pro tfstimonio
ueritatis IItimur iu lIresenti. Aeta sunt hee Thunis aunn
o 0 0
domini 1\1. ce. XCI. Testes qu i aderaut: (lominu
Lutlo]fus ahhas, rmtcr .Johannes tJe l\liuda, frater Jo-
hannes de LoI'OW, 1i'atel' J.Jodewicus, monachi pretJictc
ecc1esie, I1iuricus 111ebanus in TUllis, .Johannes et Ni-
colaus predicti, Frederieus Pusteke, milites, i!.UlJolfus
mOUtan, Conradus aduocatus in Tlumis et alii p)ures
lide digni. Datum anno domini iam dieto, in oetaua
sanete Agnetis vit'ginis.
.\us einem Copeibuche auf Per
alUent aus dem 14. Jahrhundert
im herzoglich. br,mnschweigischen Landeshauptarchive zu
>>>
477
\Volfenbüttel, in welchem diese Urkunde lind die folgender.
rst kurz \'or Beendigun
des DruckeIl enldeckt und von
dem lIerrn Archinalh Schmillt 1.11 \VolfenlJüttel giili;st mit-
ge,heill sind. Dcr in dit'ser UrkuOlte vorkommende iLullolf
.fttou,an ist ohne Zweifel iLullo(f 11., der schon illl J. 127;)
ZU Berscanq) "f'i Liincburg I.dm hatte, weicheR allch
seine Sühne nach den fol
cOlleu Urkunden hesassen, es
aber wohl nach und nach ,'eriiusserlen, d:1 JLUlIo(f 111. sp1iter
wiellt'r im Hislllllme Srhwerin ,'orkommt lind die ftaU}an
im I.iinehurgischen wieder verschwillllclI, J\lan \'
I.
fiir lliese Urkunde 11011 die folgenden die (1rkunllcn N'r. "-"
lind CXLVI. - Das \'erhiillniss der
aU}an zu den von
T h 11 n wird durch .Ias \. erh1illniss der \' 0 n T h u n 1.11 den
.!MaU,an zu CUlIllUerow im hohen Gratle intf're8s1I11t;
"_1. z. n. Urk, Nr, f'L
XV ulHl CXC\'III.
Nr. CCVI.
Drr Pfarrer Nicolous, die Ritter Arnolti 'l'07t
Todentlor{, Johannes von Tlmn und /leim'icl"
Riebe 'Und die Knappen Lm!nl{ Gre1)i71!1 1l1ltl
Se!l'tCbanrl vom Ber!le, Bllr!lmiinnet' tier Bur!l
Tlmn, bezeu!len, (lass J:i''J'llll Otia, 1nUme des
lliftet's Lucloll flloll::an, untl ih1' iiTtet'er Sohn
OUo dem Kloster Sl'lwrnebek z'/lJei /limten
RO!/f/ en jiiln'liclwl' JIebull.'l aus t!f'm Dorfe
Be1'
'kamJl ode." det'en Jrel,tl" lwcI" dem Testa-
mente des Ritters Lutlolf JJIoltzall, ÜbC1'lviesen
haben.
D, d. Thun. 1299. }'ebr. 24.
Nos Nico]aus I']eballus, . \moldus de Totlentloqw,
Johanncs dictus dc TUllis, lIinl'icus dichls Hiho, milites,
Ludolfus tlirtus Grcuillg, Sf'ghehalldus rlirtn
de
Iollte.
>>>
478
famuli, castellani in cash'o TlInis, tenore Ilrcsencium
recognoscimus et tl'slamur, IIUOII r1 0 m in a ClDl1a, I'e-
licta domini iLul101fi quon(lam militis dicti
.flt1oUtan, et
tto, filius {'ius scnior, in castro
'fllnis in lIostra constitul i IH'escneia assignauerunt in
mallus monastcrii in Scercnllcc duos quadrantc.. sHiginis
singu1is mmis tol1cmlos, quos p,'e(1ietns 110m i n u s Eu::
l101fus ill testamcnto slIe vltime voluntatis
legauit monasterio iam Ilrcfacto, donec eitlem mona;;;tl'l'io
XX marcas dcnariorllm Hambul'g. l'crsolnant hcrc,les
militis slIl"'ar1icli. et hii duo quad.-antes (labuntIIr in lIilla
ßerseampe de domo, in (lila 1II00'atur .Tohallnes fHiu!'i
IluOII,lall1 M
ynl'ici. Huic mltem a!oosignacioni IH'esentcs
aderant: fmler O]ricus ct frater \V erncrus, mOllachi cl
sacel'llotes mOllasterii sepcl1iet.i. Jlec autcm "niuersa
(lrcmissa sigillis nostris, que prcsclltihns apl'ensa snnt,
dnximns prntestamla. Datum ca8tl'O Tllnis anno domilli
o
1\1 ce:. XCI X, in dic sallcti .l\Iathie apostoli.
Aus einem f'0I,eilJllche uul Pergament alls dem H. Jahrhundt""J
im herzoglich - bruunsclnvelgiscben Landeshall(lt:lfchh'e zu
W olfenhiittel.
NI'. f'CVII.
Dir /Jriidn UlIo und Lud(Jlf J.Jlolt.;ml vC1'!irlll{en
,lem KlostC1' Sc/wrne!Jck einen /Jof im TJmfe
/Jerscaml"
n. (1. ßlekede. J31U,
Nos
tto et iLul10Uus fra h'es tl iet i mol::
tJan rl'cognoseimus teJlore prescncillm III'otcstantes, 1111011
>>>
479
IIOS \'nCinimi C()II öti]io vem]jc1imus abhat i ct monasterio
"iue daustl'O in Scel'ellbec vnam curiam in villa Bers-
('ampe sitll:ltam cum omnibus pertinellciis suis, (Iuam
rolit ()nillam Thetmams c1ictus N)cbur, sO]lIentcm iure
cellsnali V 1)1Iadrantcs siliginis et vnum (llIadl'alltem
aucnc et I pOl'cum pro LXV marcis dellCII'iorulU Luncb"
libel'am et excmptam, eum omui iure. quo nos eam
p"1'M.:,limlls, perl)Ctuo possidendam. 111 -ruius f:lcti eel'-
titudinem dominus \'" el'llerus miles dictus de Medinge
iunior. Godcke tle Tunis et Seghebamll1s de Wittorpe
dicto abbati et mOJlasterio fide data nobiscum in so1i-
(111111 promiserunt et hec vnillcrsa et sin
u]a sigil10mm
no!ootl'Orum mIllIimine roboramus. latum llleke,le anno
o 0 ()
dnmini l\J. Cl'C . X.
\ns
in(,1II COlleibllche auf Per
ameDt aus dem U. Jahrh, im
herzoglich - braunschweigiscben Landellhanptarchh'e zn \V 01-
fcnbiittcl.
Nr. CCVIII.
lUcclttltild, Jrilfn'e ,,('s Ritte'l's Ileim'idt '1Jon Lint-
10m, IlIIlI ihres lJlanne
Sf'!tn'estnsülme "er-
kaufen dem Kluster Scharnebek tl('n Sdmzal-
zehnten UIIS dem J)orfe SulJ01f lind eim'n
/lol tI([selbst, 'llntm' GnN'iln'll'istlln!J mehrerer
Rille'l' und Knappen, unter denen auch OUo
JJloltzan.
D. d. ß1ekct1c. 1;1[.1. )'ebr. 2-1,
,
tJniuersis christi fideJihu!';. 3d quos presens scrirtum
perucllcrit, l\Iechtildis, relicta domini HiJll'ici (llIondam
-
>>>
4RO
militis dicti de Lintlo, salutem in omnium saluatore.
Nouerint hec videntes, quod postquam fplicis n1l'moric
(lomInus Ilinricus, (1'lOndam maritl,s rneus mil('s diclus
de J.intlo, 1Jilc1emaro et Cristiano dietis Ile I)llrlzowc
et lIiJll'ico cli(,to Pynnowe, ,idelicet filiis SOI'Ol'1l1n snal'IJm,
I't minorcm tIerimam de tota "illa Snhlorpe pt "lIam
domum ibidem situatam sille curiam, ((lIalll .J()halllleS
IlicllI!; Konigh inhabitat, castellanis de Ulckede 1)1'('-
s('ntibus eontulisset, predicti ] lillhmarlls, Cristianus,
lIimiclIs et ego communi omnium amiC'()l'IIm lIostl'Orllm
cOlIsiJiO ct consensu vemlidimus manu cOlIIl'liei l1ictam
tlecimall1 ct (lomum siue curiam !Irenotatam abbati et.
C'onucntui in Scere11bec iUre he,'ctlitm'io pns,..id('JI(las.
reccptis ab cistlcm C et. XX m31'C3S c!PllariOI'(III1
lIamlHlI'g.' nomille I'l'ecii IIIIJllcl'at.is, vlHle infmsC'ripli
.JOt'darms de lIi,ltJesakerf', \Vet'llcrus (le l\Iedinglll' iUllior,
FredeI'icus Pu!;t
ke, milites, ßoltJewinus dl' Lobl'kl',
etto SROItJtlU, llruno de llroke, fa 111111 i, a 1111'
,'ocati in test.imonium et rogati, Jlrcdictis ahhati (.t eon-
ucntlli promisef1lßt in solid um fide data, (1111)(1
il'sis de 11icta decima et domo siue cmia sppe,lieta
wal' a n dia m faeient, sccundum ((110lI iuris est bona
heretlitaria waraJularc, et «(IIOU ep;o micJli ct h"I'(,l:blls
meis in dicta uccima et dnlllO
iue cmia Jlichil imis
in posterum respl'I1aho. In cuius rei t
stimollium sigi1lo
prerlirti 110mini flilll'il'i 111' J.intJo quondam mariti mei
I't. sigiJlis ]Hedictorum militum e1. famll]ol'um
pres
lIs pagilla roboratur. Datum apml c1ls1rum
o n 0
ßleke(le anno .lomini 1\1. (TC. XliII, dominica IlIuocauit.
Ans einem COI,eihnrhe anf Pergament aUR dem ..., .fahrh, im
herzoj;1. - bl'81l11scbw. J
and
shanlltlrchh'e zn 'Y olfenbiillel.
>>>
481
NI'. CCIX.
JTierumhmanzig lliller und elf Knappe/l /Je!s:Cllllf'll
sidt dem llatlte und den Aeltm'lellten t!e1' Stadt
Stralsuntl (lItf 8000 .1Jlark 1vclltl. Pf{,lllli!Jl'
schllTrli!J und l'C'1'Sp1'echen solclte i/I !J{,ll';SSCU
Terminen Z11 zaltle'J't.
J), d. '01' Stra]sUllIl. 1316. A1tg. 17.
W i 'J;Tlrift, JiJernartJ vn d e }!1htt'tC ;AttoItsanl1
tle broellere, ,Iohan vall Kvren, LUlleke l'\eghendanke,
Otte van dem SandIJel'
hc, f'onrad van (leI' ßuglu',
('ourall Pren, Arnold van der Osten, Jlinric Thun, ,Johan
1\lorder, Yicco llere, llorchard "an Ott£'rshudcn, ,V oltJer
Hernevli'r, .Turips lIaseul'0p, Yicke l\lolteke, Didcl'ik vau
Oritze, lIim'ik Morde", Conratl Crenn TI, .ߣ'rtol(l Pren,
(;odsl'alk PI'en, Ucymer van 'Verlele, Arnoltl van Vitzne,
lIim'ik ßokeman, r i (1 d I'rf', Godeke Pren, IIcrman 1\10-
flentin, fleyner Preu, Ludeke lIal'denacke, Jlennekc dc
Lussowe, l\Iarqual'd vml Sediere, 'ol.'at van Sillen,
I1enneke Bahhe, Egghphanll'\eghendankf', Peter Nicke]-
r;one ,-nde lJill1'ik \Yal'kcrbart, knechte, wi dun witlik
allen hlllen vnde bet"ghet in desseI' sCl'ift, dat wi van
rechter sdlUlt. sin
chulclich den erachten Juden rätman
Vlule oldcrmanllen "aß dem Stralcssunde achte 11nseut
mark wcmleschcr pcnninghe, de ghellghe sill vnde
gheue. . De
ser pellnillghe schole wi gheuen he ren
Lauebrec11tc vall (ler Lesuitze to deme Gril'iswolde
dusent mark df's Jleghestell daghes ,'seI' vrft\ven Ilaghe
der ]ateren, vnde dusent mark des Ilcgbesten daghes
'mnte 1\1idlelis daghe, de Cl' to komende sint; wi scolen
"OU '\'Jaltzah.cbe Urk. 8ammJ, I, 31
>>>
482
en also hetalen, .lat hc de ratman vnde 0ltJCI'm1II lOs
late, "\ lilIe ghf'ue pn eren Lreef weder, de .Iar vp wa
ghcgheuen. Vorfmer scoele wi den sulul'n rälmannen
vlHle oldermannen des neghesten daghes SlIIlte Nico-
lawes betalclI tve duscnt mark, "\'IHle des lIe
hestpn
daglles to tve1ften t.vi: dusent mm'k, vnde .lc!oo neghcsten
dagcs mitvasten tvi: dusent Illark) de nu III'p;hest t"
komende sind. Dit vore benolllede ghelt s('o]e wi eil
betalen in der stat to dellle Sfralessunde ane fhop;heringe
in deli vore benolllcdell f
den mit rcdeJl pellninghen
olll'r mit lJal1(le, dar sc dit ghcJt mede mop;heJl nemen
in deJl iaden, vnde to ueme pallde scole wi d(in. also
pali des I'echit iso Vor aBe desse hellonH'deJl dille fo
hul.It'nclp vast vllde "\'ulleul...ome, hehhc wi dl'lI I'at-
manneIl vnde (len oldemlaullell van deme Stralessllllde
aBc 111'111' mit samen der hant entruwell Jouef,
vnde ]whhet dessI'll hl'H hevcstent laten mit deli ing}lC-
se
he1en dcr craften lude, de MI' na volp;et. "nde Öl'
vore sillt Lesereueu. Dat louede heft "au el'er Wl'ghclu'
van vns mit eil entfanghen hel' HCllnille vall StegllClif"-.
hel" \Vedl'gllC vall 'VI..lele, ]11'1' Jlelmine "\'an \\' o]kowe.
her UUl'chm,.1 vau der Ost, Jlel' Lodl!wieh van \Vedele
vnde hl'I' lIiurik van HC(7.t'l1. Dit sillt. de des",.,,,
breef beseghelet hebb{'t: h{'r 'Vlrilt., ht'r Jaea....
nartJ VII d eher
i1tl'ik .ftrtoltsan, llel' ('0111'1(1 Cre-
mOli, lte)IllI'I' vall 'Vede]e, hl'l' Godscal.. PI'PII, bel'
Bertoltl PreJl, her AmoM van Vitzen, Godscalk Pren.
Dit. louede wart g-1lCd1in vor der stat to deme
Strales
uJlde na godl's bort dusent im- dre hundert iar
des sesteycmlen iares, ill demc diugbesdagbe binnen den
acbte dagben der hemelvart VIIseI' vruwen SI
llte l\Iarien.
>>>
LI83
Nach .Iem Originale im Stmlt - Archh'e Zll SII'alsund, auf Pel"
gament, in kleiner, zierlit-hel' :mnuskel. An
eh1ingt 6ind
n.'un Pel'gamentstl"t
ifen mit Siegeln (ein zehntel' Streifen ist
leer) ,mI' blassrö,hlichem \\Tachs:
I) das Siegel des Uitters iiUdcb .oUJan, wie es
Tab, I, NI'. 3 abgebildet ist; Umschrifl:
+ S'. VLRIm. Dm . MOLZS1tN . i\IILlTlS.
2) das Siegel des R i t t e r s ilBe
nba
lJ .oItJan, wie es
Tab, I, NI', 4 abgebildet ist; Umschrift unklar;
:1) das Siegel des R i t tel' s 1!?eindcb .ft!IoUJan, wie es
Tab, I, Nr, 5 abgebildet ist; Umsclll'ift:
+ S'. hmmOl.1\IOLS1tN .1\111.1'1'18.
.t) im runden Siegel ein dreiseitiger Schilt!, Uings getheilt:
I'edlh ein halbes Had, links pin Querbalken auf einem
selH'lig gegitterten Felde; Lmschrift:
+ S'. OOMmOl. .MILlTIS. D. ('IW1\lMON.
5) ein rundes Siegel mil einem mit Z1i1111en bese,t.Cen
Ualle; Umschrift:
+ s' , U({l
ImU. DO . WH])((L£f.
li) ein rundes Siegel mit einem dreiseiligen Schilde,
worin im Dreieck drei auf der 's1)itze slehetlJe Pfriemen;
I J IIIschrifl:
+ S' . D1\I . 00'l':-;C1tLOI . PRUn.
7) ein dreiseiliges Siegel, wie Nr. 6; (Tmschrift :
+ S'. nUHTOLDl ,Plwn .l\IILlTlS t t
S) ein dreisei,i;;es Sief:el mit einem aufgerichteten, rechts
,;ehenden Haasen; Ualschrift:
+ S' . DU
lIm , AUUOLTI . Du . nzun,.., 1'1".
9) ein dl'elseiliges Siegel mit einem Pfriemen; Umschrift:
+ S'.
O'ÜFHlDI . Pltun.
Ohne Zweifel bezieht sich diese lTrkunde anf die Sc h la eh I
im lIai nholze vor Stralsund am 21. Junii I:U6; vgl.lTrk,
Nr. e:\.1I unll die folgenden und NI', CX
X,
>>>
48.J
NI'. ecx.
Die ndiJe1" OUo und Llldolf ftloltZll1l ve'l"kaufen
dem. Kloster Sdw'I'1lebek einen Hof im DO/fe
BC'I'scmnl"
D. d. Liiuebul'g. 1316. Occ. 21.
Nos lDtto e t iL11JJOlfus fr a t I' e s die t i JMolt!an
recoglloscimus tcnore Iu'escnciuUl {l'Otestautcs, (Iuod uos
vuanimi cOlIsiJio ct conscusu YCIHlillimus domillo abhati
f't couuclltui ju Sccl'cJlbec vuam curiam ill yilJa llers-
campe sitllatmll (:um omuibus pel,tinellciis suis, (IUt' vol-
garitl'r di('itul' euria 1\lc) ulcui, l'SoIueutcm inrl' cClIsuaJi
fIUill(/tJC (lui.uIJ-alltes siligillis f'f vmuu I'0rcum, 1 11 '0 lxx
mal'cis dellariol'UlU I1amhurg., liht'ram ct 1''l.f'lI1l'tam, CUlII
omlli iurc, (IUO nos ei.IID Ilosscdimus, I'l'rl'ctuo flIIssi-
dl'lI,lam. 111 l'uius {;lCti ecrtitUl1ineIU domillus Sf'p;he-
balltlus de \ViUol'l'c, Juhallncs dt' TUllis, Godefl'idlls ct
0110 fmtrcs die!i de Tmlis, milite1'o, dicfo domillo ahhati
(.t COllucntui Ihlc data uobiscum ill solidmn pl'Omiscl'tmt,
I't hcc vllillel'1'oa ct sillp;lIla sigilJol'Illll lIoslrol'tlm Uluniminc
() 0 0
roburamll:,;, J);lfUIU I
ullebul'
allllO domilli 1\1. CCCXVI,
ill d;c SiJJlctj Thome al'0stoJi.
Aus I'Iuem COI'l'ibuche auf Pel'galllent aus dem J.t, .Jahrhuudert
im hprzoglich - braullscll\vt'if.:ischen IJandeshau(ltarchive zu
W olfenbüllpl,
>>>
485
r. CCXI
Der RiuC'l' ,lo/tann 'Und dCl' Knappe Ub'ich
Rl'Ütler lJon T/nm 'I'erkaufen tiem Kloster
Scllllr71ebek tlen Zehnten tlt'S Dmfes Oltlell-
timf uud ei/zell Hof daselbst lind tIer Knappe
OUo IJloltzan leistet mit mehl'ern Hittel'n und
Knappen fÜr diesen Verkauf GewÜhl', unter
Vm'millkÜhrllllg des Einlagers.
D. d. J
ünd)Urg. 131S. Jan, 1.
Onmibus ('hristi fidelilm,.;, all (IUOS I'resens sl'ril'tum
PCl'lIcllcrit, Johalllles miles et 01dcus famulus fl'ah'es
dieli de Tunis salutem iu domiuo. l'\otum "il I'rescn-
libus cl futm'is, (luo,1 JlOS vuanimi ('ousensu omniulll
hl'l'ctlum JllIstl'lIrum ven,l;.ltnms ahhati ct ('onuentui
monastcl'ii in S('cl'enhcc (le(.imam ,ille 0ltll'ntlol')le ct
ynam curiam ihitlem ('mn felldo ac omnibus I'crtincn-
ciis earUllt1em cl CUln olllni iure, (IUO nos pas posse-
dilllUS, 1'1'0 C maI'cis Ilcnariorulll lIalllbmg, ct )lro CC
ct XX mart'is dcnaI'iofUlIl J
unebtll'g. iure hCl'cditcll'io
PI'I'"ctuo l'0ssidcllllas. Pro cel'liludine autem et wal'3ndia
I'I'ClllisSOl'lllll Johannes Puslele, ()fto de Tunis, Se1!;hc-
halll1us 11c \\Tittol'l'c, ßoldewinus eil' Lohekc, miJites,
ClDtto J:J/tOUftnt, llinricus Grcuing, Nicolaus YI'SUS,
famuli, Ilictis abbati ct ('onuentui "na nohisculU in
sol i ,hun 111' 0 mi s e 1'\111 t fide ]ll'estita maImaJi. Si vero
Illcdio telllpore dictulll monasterium super IH'emissis
in parte vc1 in toto inpeticionem siue illpetlimcJltum
"Ii(luod llaterehll', 11013 el nobiliicum supra nominati ein i-
tatem Luneburg illtrabimus el intrabunt, nOIl exi
>>>
486
t'ni, tlonec tlietUIU mOllastcriußl fuel'it e
l'editlllU. PI'O
cuius l'ci testilllonio 1"'csellS scriptum sepe llicto dedimus
JUIIJlastcrio sigillis 1I0stris necnOJl et sigillis omnium
IJl'cdictol'um videlicct conpromitteucium sigilla
habt'lIcium I'Oboratum. Datulll J
ultcburg anllo domini
() 0 ()
1'1 . Cl'(; . X V HI, in dic cil'Cumcisionis domini.
Aus einem VOI,eilmcLoe auf Pel'gamenl au
dem 1-1. Jahrhundel'l
im herzog!. Ll"illluschweigischen Lalldeshau(llarchh'e zu \V 01-
fenLüUel.
NI'. CCXII.
ni'I' lUtte' I' Joltll1Ut wut de,,' KIl([JlJlf' lll/'iclt
Hriüle'l' ('O'Il Tlum
'erkaurPrt dem Kloste'l' iu
Sl'ltal'llebek den
lJJlte1t, /-'OIl 1'1wmesbw/'g
lind ei/teu Hof' daselbst, unter Ge')l'(lll1'leislu1tg
me!tl'ere'l' Ritte'/' IInt! ]{1111ppen, lIntm' dUlUl
(lIIdt Ullo J.1/oltzan.
D. d. Lunchurg. JJJ 9. )1:iI'.l 3U,
(luiuCI'sil'1 dll-isti fidclihus l"'esclIs sCl'ipl UlU visuds
SlUC auditul'is JOIUlUUCS milcs ct Yll'iclIs f:amulus fmll'cs
Jicti dc Tune salutem in omnium saluatore. IlInotcsci-
IIlUS 1"'csClllihus et posteds pl'cscJlcium 1'1'1' tenOl'em,
(Iuoll IIUS dc cummuni CIIIISCUSU olllnium bCl'edum
nosll'Ol'UIl1 vcndidimus I'eligiosis vi,'is flomino abbati et
conuelltui in
ccl'enbec tlecimam ill Tho.lclIleshurg iul't:
clJm fcodali, ((uoII (luoJldam tcnuerunt lIobiles dc Bol-
Ilellsdc, ct vllaJ!l cUJ'iam ihidcm, sulucnlclIl
illgulis mmis
V (IUadl'antes siligillis et VI
olidus, emu omnibus aliis
....
>>>
487
suis perlincnciis ct. I'um omni iure. quo IIOS 1'1 Pl'Ogc-
Jlilures Jlostri dicta bona vitlelicet (leeimam cl ruriam
possedimus, pro ('Cf' et J
mards (lcnariorum T
lII}('burg.,
iure herc(lilal'io pel'pelllo possi(lcIH1a. Pro waran dia
si1luitlcm dictprllm bonoJ'Um inuiolabililer obscJ'Ußnda
vna lIohiseum Otto (le Tune miles, lDtto SoltfSan,
llill\'icus (;reuing et l'iicolaus TIere, famuli, pro mi-
sef1lßt simul et illsoli(lum fidc data, quorum
sigi]]a vna Ilostris cum sigi1Jis pres(,Jltihus
(lU'\.imus literis ill euidcns testimollium apl'0llenda.
() () 0
Datum Luncburg anno domini J\(. CCf'XIX, feria \'1
pro'\.im:l :Jute )lalmas.
Aus f'inem Copeihuche auf Pergament 1IUS dem 11. Jilhrlmnilert
im herzog!. brannsrhweigischeu Laudesllaul'lal'chh"e zu \Val-
fenhiiftel.
, . T .
,
nIIIf
.....,-/
(t)=-
>>>
,,;,,11
. ,..
(. .....
-.. - '
....
>>>
\.'ltl'st.. Su,.:,'1 ,11"1" \11" M..ltzahu.
1....ri..,lri..hio I. 129:1-I:UJ. :: ,1.u,lulfs n. 1
9J,
n
'a. n"rnJIlIrII'S 11, 1:\18.
Ci, tI..inri,....N I. \:I:.!U.
Zur \1111 \lillt:lOuhn,"'IIt'/I-I'rl..ulI,I..u -
ill\IlJIllIlI:
. 11.1.1.
...- C ma*'
>>>
...
>>>
Sil':.":d III"N IIl'rm:lllll :\I;.lt'l.allll I.
I.Hls IInln-I'"ul.
tt.s \nn Sdl\\I'."in. !!. IIIH
um lau,.....h....... '41n
h..t.ru'
ZlIr \1111 \1;llr7.;lhll
dll'lI - I r"IIIIIIt.. - S;lIlIl\Ihlll:
. n.1.1
f".J. ,- r J"dtu,nu.dj,r
.F.671'....._... ...
. ."....
>>>
,..
.
IL
>>>
-
>>>
.
i
L
>>>
7-
-
. 11
.
1"
>>>
"
p
t
f
,
"
-
Bibliotcka G16wna UMK
"1111111111111111"11"""""111111""'"11111"111
300045542520
j,
>>>