Słowo Pomorskie 1929.11.03 R.9 nr 254

Niedziela, 3 lIstopada 1929 r. 


D%ls 
_ 20 stron. 
- 
, . 't . 
. . " 
ol . . 

 . , . . . 

.
 . t . . . 
. 
 . . 
. . . . , 
.. . . . 'Y . . 
" . ' , . 
 . . 
. . . , . 
. . . 
. . I I 

 . . . . 
. ... 
 t 
. 


.. 


Cena 20 groszy 


l . t ił . . . 
. . . . 
., , 

 . ł.. , . . ; . . 
. , , , . . . 
, . . . . 
, , , , , . 't t . . . 
. . . 
. , . , , 
. 
 , . . . . '. 
 . 
. . . . 
. o , . . . . " . . 
I o . , . . . . .. . . . 
. 
 . -t . . , . . . . 
. . 
, . , 
 . . . 
 . . 
t . . , . . . . . t 
, , , ., t 
. f . . 
M.stwln - Dom Rodzinny - Siła I Zdrowie. Gazeta ToruiuIoka 
OQLOSZE"IA 


DdennDt Torui1ak1 Dodatki: tycie 
ABO"AMEtłT 
. ....J*11ot1 .. _JI aJ.;.co.'. 8,00 al, . ......JIOCIo _m........'olo d,30 .ł,....... 
poasI4 ,ul . ..a..-I_ 11,116 ol, pn. ......ooIdeII .1.'.... 8.00 El, _.e;.o. a,łO &I, 
J*1 0fIMk4 . ....... ..00 ol Za,ftD1c
 6,60"" W Gla6Hu 2,10 1'1_ . dootaraen,_ 
2,10'" W lUIe .1)*11r6. _odo.....'olo .114 .,.ł-. p..-1r6cI . _lrlo4at.. '''''iIr6. 
I .. po "'&"'''.0 "'" od........... _ a1odoow..-nł.. plo_ a aboJUoDel ale ....,. 
p...._ demap6 ... aI--1
 aumeró. od_odo..... bib ....,... abo...m........ 
Konto czekowe. P. K. O. Poznłln nr. 200 69S. 
Oddz. w Gr.dzhldzlu Mickiewicza 22. Tel. 207. 


wie... mil. .. _e 7-ł-, 3& F, NIrl. _ &ebIem nc1ab. _ .... ł--. 1O,r. ...... 
. oelride :r . II ,"olUe 100 F. 
 _, 8Ii,r, _ 1 .... 160 11" :IA...ł...-i& 
NompUIr. i . zułneł. mle"" 30 p_t ......wytlrf. DroIIDe. wie... ........ 80 F, lrMde 
...
De 1110..0 1(, B". Dla -ł'IL P""'T I ...1r1'01oti 30 ...-t alitlrf. X--łlraq liO /fi 
Prs,. -.ao... 
iu ....eły1.Ńc:2 'ub Pr&1 
 ..... apada. Prq 
 ...... ..:_6 
ale pny,... capo... .. ...11. b
,.. Za te..... _ I _lo ...ej. ..łon. aie oIIpoorwL 
Konto benkowe: Bllnk ZwiQzku Sp. Zerob. w Toruniu. 
Oddz. w Chełmiy: .1. Tor.ńaka 38. Telef. 54. 


- 


Centrala: Toruń, ul. 'w. KatarzYny 4. Telefony: 57,300,888 
- 
 -- 


Nr. 2S4 


Rok 9. 


Posiedzenie Sejmu, które 51 e nie odbyło. 
Z
amlenny artyku!. - Oficerowie w hallu sejmowym. - Rozmowa marszałka Daszyńskiego z mi. 
mistrem Piłsudskim. · Listy marszałka Sejmu I prezydenta Mościckiego. - Komunikaty oficjalne. 
Wratenla. 


Znamienny artykuł. 
Czwartkowa "a.. P04t1
". (nr. 2 z d. I dzając.. pał'istwo w o«zaoeh Jego własnych 
31. 10 br.) o'
 
&elny 1 ohcJ&lny sruPY obywateli, przeniosą z wieców i szpalt 
.pulkowDlko"".k
ej piMł w artykule P. ł. swych gase& partyjnych na trył)un4: parla- 
,.Dośt BWlek8ol11&.: menta.rn" - myl.. si4: gł4:ooko. 
- nKraj ma Jut 408;rt popl&6w ftlKbeł- 
ttaneJ de
i, 08łanianej pow
 poj4:- Zdrowy instynkt 
twowy wola wl6l- 
Ii& "władza U!!taw
". Jeł.6li pe.nowie I kim głoeem: DoAt tego! - 
poe.lowie ID&ją nadsie.Ję. le z dniem eW- Po tym 08trym, wespra.wiedliwym art y- 
BiejszJ1ll ta tylko naatąlJl zmian&, il 8WOje kuJe, a któl'y pozoetawiamy bez koment&- 
dotychczaeowe ineynuacje, potwane I o- ny. rozegraJy Bił w Sejmie wypadki, które 
belgt. IJWO'" cal" tw6rcrmt poou"" soIIy- podaje: 
Komunikat sekretariatu M....załka SeJmu. 


_ . W dokI 3t palxil:ił-'DA& 1'. b. wstał:! mi -łu&by, któn, wzbra.niaJąc im 1VSt4:
 
11& podstMv1e I81"f¥senia Po Prezydenta kilku z nich obraziła. 
Rmplltej z dn" 
 pddziemlka r. b. swo- \łaruałek Daszyński wcbec łe@o olIwiad- 
IalIe Da «Od&.lnę ł po poł. posiedzenie Sej- czyI, ił! obraionym przysługuje droga stu t- 
mu, na któl"elJo pi__ym punkcle poI"Z¥I- bowa. Jdell kilku z tych panów było W7Jbu. 
ku blennego było plerw-.e czytanie preli- rzooydJ, W%bunenie ich jut min4:ło I dla- 
mlnana bodtetow880 na r. 1
-31. tego prosi p. generał&, ., im olrwiadczył, 
01.010 goch. ł po południu wdarło alt: ż, demoaatrae)'i zbrojnej w SeJmie nie 
przemocą do pned8ionlt.a gmaclnI Sejmu miMIe I posiedzenia nie otWOl"£Y. 
okolo !Iłu łnbrojonych oficerów WojU Pot- O BO4&. ł m. 12 -łDeldl7waJ dy;;ktM 
IIkicb, którzy odsunęli strU 1DIU'II&&łkow- kaDce!&J1i SejDl1l p. ma.rw.ałkowl, le oft. 
lik, ni dopuuaaj
 do w&jlda oe6b ber cM'lJWi. ch
 u"o",,
 szpaler dla ma.r. 
llgitJlT )'j. sral'ka Plłlu4skiego, który jut w6\\czas 
O lod&inle ł mln. Ii UlAn-łek Sejmu maJ
ował at
 wewnlłtl"E gmachu w MIL 
poproelł do aiebłe p. mJnl8tra -ł"&w we- przem8ClOfleJ dla pp. minislrów, jako g- 
.11
trzn)('b Bon. SlawoJ&-Skłlll!8towskego, stępca pn!mjera dr. K. Swital!lkiege. 
tll'nlmu oświadczył, te zgromadzeni w Marszałek Sej1IMl polecił ponownie dy- 
,n.ed4llonk.U oficerowie zlekcewatyU we- rektorowi kancelarji, &by pop!"OIIił otlceJ'Óll1V 
rv.-lIJ\ie orga.nów D'1&J'IIzałk&. ab7 gma.cb o opusuunie gmachu Sejmu. Prośba dy- 
Sejmu opukUi I pozostaj.. n&da1 w Sejmie. rektora kancela.rji pozostala bez ekuUru. 
Wobec t
 oświadczył p. ministrowi. le O god.J.. ł m. 20 
wołał marnałek Sejmu 
dQP6kl u.bro
ni ludzie gm&chu we opusz- pnewodniczącyc.h wwzystkich klubów, któ- 
1:14. poeiedzenla nie otwony". ny zja\\"ili ai
 w Jeso gabinecie I lIgodz.ili 
Gen. flkładkOWltkI w odp090..iedzi Mwiad_ l eie, te 
 ezablami' I. 
w
lweraml pasie- 
tzył, ł.. oflCł'rowie byU podratnienl słowa- dzenla nIe nalety oCIwi8r&t . - 
List p. M....załk. Daszyńskiego. 
o ,001. 5-ej wyelał DI&1'II%&łek Sejmu 
DIIstęp1Jjące pi8mo do p. PrezydeDta Rlpll- 
tet: 
_ t,7.an,.dcenla P8ID& Presydenta Ru- 
cZ7PO!'polltej z dnia 2ł pddziernlu br
 
kontra!')'1!:nowa n łl8O prus p. premjera d.ra 
ll.az.:lmerza Switalskiego L. PreL R. P. 
1&!t'i'2 o zwołanie sesji Sejmu. nie mD8' wy- 
knat, poniewat o (I,'Ohinle ł po poło wdar- 
lo ",i
 przemocą do gmachu ee}mow88'O prze- 
1r.ID 90 Ilrorojonych ołlC8II"Ć'\V W. p.. którzy 
Ile. m'1 ie t"danie opuftCunl.a gmactru Sej- 
IDU odpowiadaj.. odmownie I pometaJą w 
pobhtu sali preiedzeń Izby Pos('lsklł'j'. - 


P. Prezydent do Marsz. Daszyńskiego. 


O godz. 8 m. 15 otrzymał pan m&l"Szalek 
&ejmu następują.ce pismo p. Prez,ldenta 
Rzp1itej: 
- "War9za:W1L, dnia 31. 10. 1929 r. 
P&nie M8l'Szałku Sejmu. 
W odpo\\ iedzi na piMno Pa.na Muszałka. 
doo
 te w tł'J eh'Wili majduje si4: u mnie 
p. marszałek Piłeudski, który jako U8
 
pujący dziś choregD premjera złmył mi re- 
lacj4: o stanie w Sejmie, która to relacja jest 
sprzeczna z Pańską relacją. Wobec tego nie 
jestem w stame bez z jednej strony pre- 
mjera, a z drugiej strony bez obecności l'3-I 
zem u mnie Pana i P. marszałka Piłsoo- 
!kiego zajlłć jakiegokolwiek stano\\oiska. 
Proponuj4: zatt'm Panu Marszałko\\oi o
:Ilotyt 
posiedzenie dzisiejsze do innego dnia ce- 
lMI1 \\)i8Śnienia sprawy jak .rytej. 
(-) l. Mościcki". - 
O godz. 8 m. 30 zaprosił ma;rszałek Sej- 
mu po nu; drugi pnewodnicr.ących ]dubów 
I oś.w.iadczył, te ma r.ami3l' posiedzenia nie 
otw\erat i r.awi8domić posłÓW' piaemme. .. 


z powodu ob6adzenia Sejmu pnez wrojnych 
md2.i paeiedzenie odracza a o terminie na.. 

 pp. posłów zawiadomi. 
Pocr;em o gom.. 8 rozdano po6łom D86łIJ. 
pgjąee III.wiadomienił': 
- ,.z powodu zaj4:cia przemocą frooto,. 
wilii sieni wejścio\\ ej i poczekalni gmacłw. 
Sejmu przez uzbrojon) ch oficerów Wojsk 
Polekirb w liczbie około stu kilkodziesi4:- 
ciu, którzy na dwukrotne weEVo'anie urzlt" 
dowe org&DÓW Mar.;załka Sejmu. gmachu 
sejII1Q\lego nie opuszczają, oświad.czam, te 
pod szadlami pp. oficerów posiedzenie dzi- 
siejsze odwołuję. 
O terminie następnego posied7en1a 811- 
słaną pp. posłowie uwiadomieni . 
Mal'szalek Sejmu (-) l. Daszyński". 
 
O godz. 8 ID. 30 sekretan ma.:rszałka 
Sejmu p. Dwernicki, mJ&ł si4: na Zamek ł 
pilrmem p. ma.nlza.łka Daszyń!i".
 d4I 
Prel;ydeDt& Rzpliłe;, ZllWiadamiają.cem e 
od1'OC!El8Diu pierwszego posiechema Sejmu. 


\ 


Konfiskaty dodatków nadzwyczajnych. 
BnpośrednJo po za.jŚC;iu niektóre dzi en- l Tak 
tay.i& si4: pl'Si8bTeg lI--ypadkÓ'W 
niki wydaJy dodatki nadxv.yczajne, któl'e z czwartku dnia 31. 10. 
N więk1lzości BOScały lIkoofiskowane. . 


Wrażenia. 
Na margiueme tychte szereg dzienników - Chcemy rocmówit 
 z poeł. Koeem 
notuje ewe wratenia. I tak ,.ABC" (nr. 307 i Polakiewiczem. 
z dnia !. 11. br.) pi!!ze: Przodownik pnep\lŚcił oflcel'Ow, lrtón:y 
-"O godL 3,50 do przOOO?'JIika straty sej weezli do hallu, gdUe komendant straży 
mowej. stojącego u wejścia do ha.łłu sej- sejmowej p. Sawicki upy1al ich. czego so- 
mowegoo pod.eer.ło 
h ofkeI'ÓW sztabo- bie iyCSl\. 
wych. Jeden z nich podpulkmrroik od_al Oficerowie odP1Wied
eli ponOWIlie, le 
8t
: che, mówi
 z a.tonkiem klubu 00. pl'Sł.m 
płk. Kocem i . posłem Polakiev.icum_ 
W nasie te,; krótkiej rozmowy - jak 
opowiada komendant lJtr&ty sejDXnVęj, p. 
S-łC'ki - weszło do haJlu dai!lzych trzech 
oficerów, a w pan: minut p6tniej. na dwie 
mmuty pned ł-tą pl'U!d dn:wiami \\ iodą- 
cemi do hAllu sejmowego Ji,awiła si4: gro- 
;m około 80 oficerów. 
Prarwie wszyscy byli ubrani po słu:t:bowe.. 
ID4, t. m. w pe.sach i z sza.blami prą ba- 
ku. Byli to pnewa:tnie kapita.nowie, majo- 
J'CIO'Wie i podpułkownicy. 
Wc.bodZII,Cej do halhl gropie ofioerów 
mstf\pił drogę komenda.nt stra.ty Sawicki 
w towarzystwie ł pnodownikÓW', zap)""tu- 
jl¥', cze@'O sobie tJ'CZ" i do kogo pnynH. 
Na t.o Idący na czele major odsunął 
stoją
o prred nim stra.tnika i ze sło,'ami: 
- Nie do pan8. tu pnysrJlśmy. 
WSlJtdł 'll-raoZ z innymi ofi('erami do haS- 
lu. 
Za ehwi1
 cały b&U seJm"'...y mpełnił 
się otIceł"&Dli. 
 usiadła na ławach, 
więksml!ć pall\c p8ł1ieJ'OC!Y I eicbo roz.ma- 
wając przechadzała 8i4: po haltu. Wgr6d o- 
ficen- pnewUaJ.i oficerorwie 
ISWojsk. 
i Szłam. Gener&1nego, jakkolwiek za.uwa.ty. 
liśmy taktt' ofi
M'ÓW 30 py. łO pp., 11 uła.- 
nów. KOP-w hd. 
Wiadomość o pnyb)"Cw 
. ofke1"6w 
roI65zla si4: błyskawicznie po calTtD Sej- 
mie. Prezegi klubów sejmowych udali się 
n&tychmill6l do m&1"Szałka Sejmu D--ń- 
!'kiego. M
. 
ki kanł aawezv.aI 
do siebie najpił'ł'W komenda1\ta straty Sa- 
virkll'8O. a p6fniej dyrt'kton ka
t'łarjl 
8t'jmOWej p. Pomorski
. 
. 7..& ch\\"i14: p. Pomor-ki udal tli4: dn 1\(11. 
In i Z'" r6cił si
 do off('erów Ile sło\r.'ami: 
- P. m
. D&f!Ir:)'llski prMi Panów. 


.' 


.f
t 
., 
I 
';' 1 ' .
 
I . (
 
"- "'--- 
. ...- 
... 


iOO;;. 


1" 


.
. 


" 


-1) . 
/
 


""4 / 



 PE r:1E (GrE
 


Rozmowa marsz. Daszyńskie- 
&0 z. min. Piłsudskim. 
w dal"lym ciągu oficjalny komunikat 
Ie-kretarJatu marszałka Sejmu pisze: 
- "O godz. I) mlD. 15 l8ł0611 Ii
 w g&- 
bm('cle p. D1arslBlka Sejmu lD&I'Sza.łek Pil- 
8udakl ""TU Z gen. Składkowskim I płk. 
Beckiem a za.t
ał otwarcia poIIiedzenl.a, 
IIM)"WlljlV nleotwieranle poRiec1senla "he- 
c,,", 1I8I})y1oJf\(, skąd włe ll\al'!Ułek, te 0- 
ficerowie 
 m'lbroj8DI itIP. 
M&.l'IuleJt Sejmu odpowiedział na to. 
Ie p. 1Il&l"!I_l
k Piłsudski jest tytko go- 
Aci('m I na Jogu obrazy, jak.o gos-podarz nie 
!Dote odpowiad
 ohrRtenlamt. 
M8.l"!łZałek PIłB\w.kl: "Ja jeetem tu ot! 
ejalnle". 
MIU'!I,..lek Dasz) ()ski: "Ja taktf' J tem 
tu "'Icjalnle". 
Mef'lr.alek Pll!ludskf 1JII.pytał d.'Ukrot- 
Id,,: "Cli to pru\akie oetatnle /Ił(1\ ,.. 
Man.nłek DMZY()!lkl odpo\\1pdz Rł dMI. 
ltroł"1e: ..Tak jf!l\t. Pod szablamI i J'l'wolwe- 
liCnf ufe otwOll'Zł poełedze.Il1a". ._ 


A 
· V. 


" "0 ..' 
C--
.. 


DET AUCZNIE 
KALOSZE 


.. 9. 70 
.. 11.- 


.,.
 .. 


....ki. .. łr,bIow,j .-. 


. 


. 


SNIEGOWCEd......i. .. poa... .lepi. wHncL 15 !O 
,.....y ..aray a..... WyJO'f. i "I..." .ł . 
..i....c.. a'....... _ar..j I.b loro.. 18 - 
. .k.. wył.,.. i kl...." . _ . . .ł . 
..Ie . ,_'o ..ar.. ....... ..b beic e 20 - 
apnr...w.lf..;ki_ .."'..It....y. aJ . 


BUTY 


a...oe, ...... l..ło bei,. · 1oQet..w. 38 - 
...I.nię.-i_ .......ł . 


ZĄDAJCI
 WSZĘDZIE mlCo ttARICI 
..PEPEGE" Z PODkOWĄ I
>>>
I'ft'. ZM 


....... .. -łJłI . IIIłtOł- JWn 1'. 


sr.owo PO.oasam - 


5tz'. 8 


Nowe okłaa, pnecaw Is(lliuoWU 
Ory".ał.a Plan...a.. ...... l.naJe... 
Isc:hiaa I..t achorZ8!li.1II ał6WJ1elło nerwu dol. 
nycb koduyn. Dla uauol,c:Ia cierpled poleca le- 
karz domowy 30 okład6w aa pomoc:, PiKCzu. 
uicb .Ga.m....m'r..... a mianowicie .tarczy 
jeden ....m'.....- dła JO.krotneto nato:owaola. 
Dła ca'.I noji potruba 3 ,.IM.,....
.. Q,. 
wny .kład I bup!. laform. ustni.: BUlro Plaz. 
czany Pomad. 111. Masda1ar.ke 7. TeL 1895 
pi
m.:.i. prZeli' Biuro Piaac&uy dla Polaid, 
Clen".. 


to jul ni.zwykl. słłnemu zaos\.nenlu. leie 
U jut dotychCS&s byly one. jak wiadomo. 
niedobre, łO po dniu wczorajszym nabrał 
IDOR4 cech doałownie przesi1eniowych. 
Co na t&k1m iI
ie rzeczy mote ..ro- 
bił rqd, tel!O niepodobna si
 ladną mia- 
ł" domyłleł. Polotenie R08Podarcz. w 
kraju j..t bard.&o ci
łkie. PoiDłem. fi- 
nanaowe państwa naklada obowiązek 
UC&8/fólnej ostrołnoAc1. 
i
dzynarodo
 
konjunttura polityczna uklada &fe w 8PO- 
sób. wyma/fający od PoleJu n&,JwySU.j 
clujn06cl i zaralem Awiadectwa j.j &iły 
wewne\.nnej. \'" h.ch warunkach _targ 
mi
d.Jy dwiema władzami paiatwowemJ. W.ód t&kich okolle&D08ci zacztło 
w dodatku pn:\ biorający formy tnk pelne slO ponownie tyele aejmowe. Kraj 

kspre!lji, mot e t}'lko niulyehauie uuu- caJy czek.a. mocnych po8Un1ę
 i roz- 
dnił prace rządo\\'e i poproetu IO'Oził naj- 
_"' gn l..A W dziedzinie go 8 P O- 
powałniej!l&em prle8Heni.m. ;,u "ol V" 

Iezwykla lekkomyAlnoA/! mekł6rych d a r c z e j - a tym
sem wydarze. 
CQ
nik6w politycznych w W&rsaawle 
 nie w Sejmie zdawa.ło-by lłi.ę w&ka
y- 
toll-a jest Jlodsun"ł Im wyobruenie o ba- wać że peWDJDl czyunik.O'IIl zaleiy 
/fatalnoAcI podobnvch, lak wcz0!"8 jsse . e- I · . na tem &Żeb y 
1Y\.A U'1WUN 
piaodów. Ale ludzie. oManenI pocsu_ r
eJ '.. 
v..,. 
-.. 
ciem odpowiedzialnoAci. no i dośwladcze- skIerował gduewdZlej. 
niem. nie mOA wzruna/! ramionami na Społeczeń9ł.wo jednak patrzy z nlł'- 
wypa
ki. tt6r.ym szeroka 0l?inja nadaje pokojem na ciężIde połotenle gospo- 
&n&mle symbohcznokL Do nich tel nal. darcze i domaga się na tern PO lu --a- 
ty apel
'ał. abY urnieU zdoby/! sie na .... 
odwatne i I'O&UDlDe alowa pen.....jl... _ cy i P O P r a w y. 


1& RsecayposPOm.J. prosaąc I!O J
o:kf 
interwencj(. Pan Maruał ek . I u . 
którY pnyłlyl n. oh' uci. pOSl&dzenia Sej 
DlU i o "yal.uum lIści. p. DII:'3 
 kiep;Q 
do P. preJlydenta ni. był ..wla ony. 
udał się do Pana PreJlydenL& I re eją o 
nica8DI nJ.umotywo\\an.j niecheci )). mar 
ssalta DauYlisltJ8Ro do otwarcia posied.. 
niL Wtedy p. Yarssalek Piłaudski dowie 
d&Ul aie o tre'cl listu p. D&azyilaki8l{O do 
Po PrezYdenta RzeczYPOspoliteJ. Wobec t. 
#Co. je miedlY przedstawieniem &Ilrawy 
pnea p. Daszy]\skie/fo a relacj_ p. mar- 
szałka Piłsudsk1e/fo zachodziły bardzo da- 
leko idące sprzecmości. P. Prezydent za- 
proponowaJ listownie )). marssalkowi Da- 
szydskiemu odlotenie p08iedzenia na Inny 
dzie6, aby ml
 motnoś/! wyjaśnieni. 
przy )). premjerze tych eprzecznoAcl". - 
Komunikat Klubu Be-Be. 
Sekrewjat klubu BB. komunikuje ofi- 
cjalnie: 
Bezpośrednio po ()Ifło8Jeniu odwolanla 
posiedtenla sejmu klub BBWR. odbył ple- 
narne pOSiedzenie, na którem jednOl{łołnle 
powziq,1 nas tepującą rezolucje: 
W Iwiąuu I od\tolaniem posied&enł- 
prlez D. marssałka sejmu i wobec mot y- 
"ów. zawartych w ro.esJanem prza:eia 
zawi.domieniu klub BBWR. oAwiad.-za: 
te w8&wanie przez unedników i "oJ- 
nych oficerów. pnybylych os. po"itanie 
m!U'S'Palka PilsudskieRo i twonących upa 
ler w przedsionku. do tt6re
o wst
p nI. 
Rdy nie był nikomu wzbroniony i Rdzie 
slale w czasie posied%
i1 oclekuj_ rółn. 
dele.ltacj. i interesanci pryws
:li., było nie- 
8łycbaną obrazą w stosunku do oficerów. 
Dalsze ammenty p. marszałka Da- 
szy1\.skie/fo p04hkto\\aDe nieuozumiał_ i 
nir.J:em nieuraall!1n
oną obaw" pned. 8ZJa. 
lerem oficeró\\. witając}'ch ew

o \\odza. 
maią t-ndencję de1Jl8jl"0/ficzną i zmJerzai, 
do aiania w SJ)Ołeczei1stwl. niczem nit'u- 
motywo" ane
o niepokoju i &AID
tu. 
Weber te/fo klub BB" R. postanowił 
Sl{losił votum nieufności D. marsz.lko'l1l.i 
..jmu. 



S8r\i . pad1u 
 
Ofic8l'D'W1 e przyj
łi .. slowa w milcseo.lu, 
a t,ylto I
 a web major d.Jplomow. od- 
powiedsiaJ: 
_ 
ycseoie P. ID&I'SL D&SIyMk18f!O 
P'Q'jmuje1DY do wicldomokl Z ballu ni.. 
wyjdEiemy, ponJf1WM m&my ł--'O SlNLjdo- 
wat si
 w nim taIt !IIImO. jak MIS) 
y inni. 
W t)"m CZ&!Iie przybyl do Sejmu marsz. 
Pił8ud5..i w Ww. kpt. T8JTsyMJrI
. 
Poza Szpalerem. 
Gdy U1&l'S1. Piłsu.dski wued.1 do bałlu 
"
Z;
"1KY oficerowie sta.neli DA 
t
 
tll--orqc szp&1eor. jedn'Lk II1&n!L Piłs
1 
o b s z e d I 
er s b O k u i udal Slę Vi 
tow. min. S'kladkcrA"8tif'!!'O, Pl)'ston i pik. 
Dt'Cta do salonit1J Rady MiDietrÓlW, prr;f- 
l
&jącl!E'O do !lILIi J)O'it'dzeń. 
Konsternacja. 
\\'j.a.domoŚt o wyniku inteNencji w hat- 
lu wnvołala w SejIl'1e ogółne mziwlenle. 
Pocz
ły krą!) t najrovnaitsa i najUibze 
l'
tQSki. PoslOlWie, którzy ju1 byli zebrani 
w s.a11 posiedzeil ro
i s1
 po kulua- 
radl. 

kt. nie ",,.łącaajł.C polityków BD nl
 
wi.,dz:iał o co 
'JMcłv.1e cbo3l Wybitny 
nło!l
k BB poeeł prof. 
waki wli- 
fa !!i
 do grupy dz:Iennikany i WJ'Pytuje 
sie 
",czkawo, co 8ie staJo, Zapytywani 
i interpeolawani le wszy1ltkieh 3łroD pasło- 
.'e BB 
z&j_ ramionamI, d&j
 do po- 
aaaia. te sa.mi Sł\ ta.kte mezorjentowani. 
O godJ.. ł.2O IDM'IIL Da.!lqtJski z'l1l.'olaJ 
posiedz;
nie prezesÓIIV kh1bólr.. W posiedze- 
niu tem wzięli u
: 
Im
iem ZPPS: poII. Nifflzi&Jkmw;ki i 
Libermen. 
Im:emem Wyr.roJenJ&: poeeł Róg. 
Imimiem Str. Ch
):iego: 
I D_b- 
.Iti_ 
Imien!em PiAsta: poseł \1iitoll. 
Imieniem 
R: r.)Seł Roguscza.k. 
Imieniem ChD: poseł Cbacmsti. 
ImienIem BB: posel Radzi..iłl 
Imeniem 
'D: 
 Ryb&1"Ski. 
Imi
niem Ukrai6ców: Lewiclu I Ba.ny1i- 
sti 
Imieniem Kroba tJ'd.: GrOn.baum. 
Imeniem Niemc(Jow: HUI!i6ch. . 
Około BO4&. 5-e1 &tmo8fera dochocW do 
lIitl'bywal880 Dalliecia. PoI!Iło..ie 1 dziennl- 
ka.ru gubi_ lię w dom1Slacl1, w kułuarach 
.łJ'ch&/! PI-ie«daie glMnJejns 
zkl. 
W pewnym D10IIIeDCIe w prupełniODJ1D 
poełami. ołicM'lUlli I un:ędnłkami przed- 
l!ioft1ru do eali poI!Iiedzei1 puYa z tnu1tlpm 
f[!'R""I!). WM1'!CY w menerwowM1lu podry- 
wają sie, a jakiś groby poseł podn08i UIIp()- 
bjająeo 
kę i m6owi: 
- l
szcIe me 
 nIe ałeJo_ 
Pnecbodzim,. oł- RlVPy jJ'WO dełl8tu- 
!ąt'1rb posłów lł-l1ejnoldawych. Docbodq 
nas 8JOwa 1VyI!Okiego Ni
mca (?): 
- Gut, eeh1" gut... 
W loty dJPł .....-t
 eJ tnIdnoby było 
wepc
 lIIIpiUu: Dziem:rłtaru 
 
uf co chwBa konferuj, I c:rlODk8mJ od- 
DOMJ'Ch podIIta.w 1 biegn" do pokoju tele- 
fODÓW mf
cb. O nlebJW&łem 
.mt 
_uh1 Ś'łf'iadt.sy fakt" te Jed
 a 
dsfennIk.any IUelDieałch ..-.eYI
 ił 
...r:soraJ a BerłJnfIm t r a n 
 ł o w _ roc- 

. 
PrzynosQ krzesełka. 
PI'S8& dl1n1, Ituluar:r _Jmują -ł
 n0- 
wą "sensaCjąM. Oto około 
 6 ID. ;'1 z 
klubu BO. zaczęto wynosi/! do hallll krze- 
sła dla stoJlłC)ch tam oftcer6w. Dyr. Po- 
monit! zabronił w:rnouenia kneseł. na 
eo post PolaItJewfcz i Broda OIObiłcle do- 
piłl101Va1i, lIby do ballu wyniesiono krze- 
IIIL 

lną UW&lfł: zwraca. le lD&r'SZ. Mna- 
tu Szymat't!lkl DO przybycia tło ..jmu 
wdal elę w hanu w dlutszą rozmow, s 
.riceraml 


-=::I 


po 


- 


Pierwszy atak !(nnserwatyst6w 
angielskich. 
Pewrót Mac Don"'da. - Wniosek Kon serwatys t6w w sprawie 
wznowieni. stosunków z Sowleł-nle 
Liverpoole. I. U. PAT. Londyn. 1. 11. PAT. 
Przybył tu dzlj rano prpmJer an- Baldwln. Chamberlaln oru: neI"tII 
Bielski Mac Donald. OŚwiadczył on, wybitnych członków p&rtjJ konaerwa. 
ie jest przMwladczony. ił cel jego po tywnej zapowloozJeJt zgłOlhn1e w 
dról). do Stanów Zjedn. zostal osiłB- Izbie grolD w naJbllter.y wtorek nutt 
niety I te je!lt obeeni6 otwarta droga puj,c, poprawk, do wniosku rq4o- 
do nOWef[o etapu. Wieny on mocno, wego " Iprawle W%now1eni.a milu. 
te jego spotkanł. z prezydentem 1100- k6w d) plomat)'cznych angielsko - !lO- 
Uchwała P. P. S. ve'I'em oral rocmowv l: Innymi meia- \\ie'klch: Izba ubolewA, t. rq.4 l. 
mi lltanu Stan6w Zjednoczonych przy król. moki nie dotrzymał zapowiada- 
.,Roootnik" (nr. 312 z da L 11. br.): czynie się do "leJkl....o wllienia na- n y ch warunków. kt6r. w swoim cz&- 
- ..z. P. P. S. stwierdsił Iwoj_ zupel- .... 
ną 9Ohdarnolt ze sta.Dowiskiem ma.ruałka rodów amerykailsklego I anAielskiego sie przedstawi" premjer t mlnla
 
Sejmu tow. Inact'1fO Da9lyi13kie/fo, po_ oraz "wy.tlOkim stopniu wzm0c:ni4 spraw z,agr. jako nje!będne dla wr.no- 
czem powziął jednomyAlD4 uchwał
. le tch wz.ajemne zrm1mienle sle. 
Ia 011 wienla stosunk6w dyplomatyczn)'ch - 
,.-a:yacy łOwaJ'Iy8Je 
lo..1e I senatoro- też prześ"iadczeni6. że w rezult&f!e RosjI), sowiN:k, I potępia. wznowienie 
wie 8tają do dyspozycji C. K. W. Partjl".- rozmowy amerykailskiej została też ty("h stosunków aż do chwili, gdy WJ- 
Ponadto tenie sam ..Robotnik'. podaje utorowana droga do bardziej skutecz- I żej wymtelriollym warunkom przed- 
le: _ ..ERlekutywa W. O. K. R. wzywa neJ współpracy & innemt państwamt w8tepnym W.tanl6 zaoo6t ucz711l00e. 
wUJ'Stltich całonków D&i
lnie oraz czlon- dla utrzymania pokoju jw1atowego. 
ków Kół Furycmych i Zawodow:reh P. P. - - 
s.. by w poniedziałek ł-
o listopada o 



;a; 
k:ł
:n
:::wd
e

,
ak naj- Przew:ekłe przesilenie we FrancJi. 
Pasa tein podkreśla ..Robotnik" te m'n. T I róba T rdl 
 -.I 
Pilsudski: rzec a p : a .. "WVII"
 ł--AAPUa 
j k l..D°J SeJmu 
e ed.n dł ni. 

z 
!,6pnt' Paryi, l. 11_ PAT. Paryż, "1. 11. PAT. 
:ł
 sze:ł:;:'es 
two
n:;.n:
z : I Parlamentarna STUpa radykał6w Tardleu oświadczył drlennfk.,..am 
fi cerów. Pomimo z&pewnien Druy pro- ł socJalnych 
Yła dzJ
 raDO poeledz!" je będ
e miłował utwonyt gabiD
 
rqdowd. ładnej owaeji nie było dla tej n.t'. Daladler I Montlgny prZ6dStaWi- 50UdameJ akcji republlkaiWtteJ I Ił 
prostej przyczyny. łe oLIcerowIe poPIWtu li zebranym okołiClno
i. w Jakich zamierza on prr.eprowadzlt narad, I 
nie zauwałyli marszałka". odmówili oni w pewnej chwil pomG- posr.czeBólnemt osobistoścłamI jako I 
Uchwał K l ub N od u ("y senatorowi Clement
łowi przy for- jednostkami. a bynaJmnJej oJe ebce 
a " u ar owego. mowanJu pr
 niego gabinetu. De- na" lozyw&t kontaktu a grupami ja- 
P
 dłutszej naradzie ..Alub Narodowy" putowany HMH zakomunikował Z&- ko takl
mJ. Nls będ, wprawdzie pne 
OKłasił "'e czwartek uchwałę lej tre
: bn.nym... Tanlleu ma podobno za- srJtadzał - oew1aduył Tardleu - po- 
- ..K!ub N'!-rodowy. lebrawlzy al
 po miar oliarowat teki minlster J 'alne sr.ez--"Inym oeoblstoścjom. aby li . ' 
odroczenIu POSledunia Sejmu. zwolane/fo _......_. -.... 
na cWeń 3L patdr.iernika. powa1-ł uch",a I S-,lU c
om Kronnie1"a rady- poror.wn1aly se 8weml ugrupow
 
ł
 naa
puj
: blno - socJałów. mi I składali im oI!praw()&odanJa, ale 
Pierwu. J)O-łedzeni. zwyczajnej SUJi Pary!. 1. 11. PAT. nie chą nawet mat oplnjt l decJzji 
lłucUetowej ..jmu., awolan. przez P. Pr.. T!U'd1eu po konferencJi u prezyden tadnych ugrupowail jako taktch. - 
aydeł-& Rspiitej. zostało UdanmnłOD. ta republiki Doumergue u()żył wizyt. Przypuszczam, te w nledzJeło obie Ja.- 
przez 'I1I.kroczeDłe-joropy uzbrojoDych ofice Briandowl. który obiecał mu .wóJ u- I by zoetaD. &WOłane n-.pewno. 
rów do 
achu ee)mOweRO i opÓr ich))ne d&1al w .)co gabinecie. 
dw l&J"ZIłd.Jenlom m.rszałka Selmu. 
Klub etwierdp, 2e wszelkie zakłócanie 
spoko)u i n.ruszanie pow8«i prac pnez 
konstytucję nuuanych. pnyno.l nkod
 
pa:6atwu. Zwłaucaa dętkie ooIolenie Iro- 
IJ)Odarcze kraju WYIDARa. aby obrady Seł- 
mu nad budtetem mo«ly odbywat s1
 w 
atmOllfene IJIOkoju. Zamącan.le ich od- 
wraca uw
 od odllOwled.Jlalnolci za do- 
tychcza.owla IIOlItyk
 rządu w dzied.Jinie 
JrospodarCUj I fjll&lLlOwej. 
Klub potępia sl)08Oby działania. obDI- 
tające poiłom łYCM pa:6atwoweJro I 0- 
świadcza, .ł. broDi/! 
dzi. stanowczo 1"0- 
dnok1 i pow'" prIU: paiwtwowych". _ 
Prua niemiecka o DI'dache 
Zarówno "YoeiSC:be ZtJr." (nr. 261) jak 
I ..Berllner TaReblaU" (nr. 516) poGaj_ ob- 
IIz
rne teleJrramy o .jklscb warszaw. 
skieb. pnyuem ..Voulv.he ZtR." DOtUj. 
lako by w draiu krytycznym nadeszła oko- 
ło /fodliny 6-tel wieczorem wiadomołt a 
Pran 2e oddziały robotnlk6w cłUDlł do 
miast.&. abv równie! "pokojowo". }ak 0- 
ficerowie nie tyle w samym lODachu al 
pn
d llIDachem urz"dzlł dl'mon.raeJ
. 


I 



 


Berlin wita swego nadburmistrza, 
ZMnI..zaneKO w --łdaliczn, at.... Sk'ark6w, demonstra- 
cjami. 
do lIam&ehodu 1 odJechał do IWCO 
mMBdtsnla w CharloUenburgu. 1'\10' 
taj jednak zebrał li, równl.t Uum a 
policja nip mOKła wkrocz,t. bo de- 
monstranci przechadzali It, lpoko)- 
nte po ulicy. na której o tej porze 
zwykle nie ma żywel dUlzy. 
Kiedy ukazał sie slUDochód Bća.a. 
tłum rzucił sle ku wejściu do jego 
wIlii. Wśród gwizdów I okrzykóW 
..Precz a pa.karzeml PTOC7 lo parhol- 
klem łydowsklml" BU.I pod oełol1f 
policji udał si, do domu. Przywola' 
ny oddział pollcjt roz.próuył deDlOD" 
8trantów. 


BerUn, 31. 10. PAT. 
Nadburm1atn Berlina BOn. pr7e- 
dwko kt6remu w nrI
r.ku lo głośna a- 
fel'ł korupeyJn.. brad Skluków toCzy 
ste oet.ra kampanJa pruowa, powró- 
cił dziś do Niemiec lo podróty repre- 
zentacyJnej po Ameryce. 
Na spoUtanle B6ssa wyjechał bur- 
mistrz Berlina Scholtz. kt6ry złożył 
mu na pokładz.le parowca ..Bremen" 
sprawozdanJe z dDtycbcr.&80wel!'o eta- 
nu dochodzeil. 
W czule lOdowania p..aażerow do 
Izło do bardzo nleprzyjemnego dla 
nadburmistrza zaJkla. Na powitanie 
Jego. grupa demonstrant6w rOZWłntr 
la wielki tranpparent t n."llIem: . Fu- 
tra h .kładu braci Skluk6w po 1-()OO 
marek: dla p, HO
M zawsze po cent" 
zniżoneJ". Dokola demoneł.rantów 
utwOTZ)'lo się w mgnieniu oka zblego- 
wł...!ko. które policja lZybko rozprosz;,- 
la. kontlllkuJac równO(:ześnle t.ranElpa- 
rent. 
. Nadburmistrz )3óss. 'który wzbra- 
nIał .10 udzielIt licznie zfO"omadzo.. 
nym przedstawicielom 
rallY Jaklc
. 
koiwiek Informacyj. wYJecha! narazle 
do Bremy. gdzie czekat będzie na dal 
lze dyspot) cje z Berlina. 
Berlin. 1. 11. Tel. wł. 
WcroraJ wieczorem. kiedy nadbur.. 
uli.trz Bós. przybył do Berlina na 
dworcu powitałY go 1Iumy ludzi (prze 
ważnie BocJal!ltt.w narodowych) IIzy- 
df'rczeml okrzykami. wydam t Kwiz- 
dem. Pod OIłłono polcji wsiadł B6I. 


Sejm pustoszeje. 

 !!taIo si
 jut wiadome te poet. 
dzenie _1&10 odroczone, leb
nl w we- 
atybWu Mjmowym oficerowi. oDuicill 
«mach sejmowy o 
odz. 7 ID. 60. lak Ily- 
ehat. uuyll1ll to na rozkaz komeDdanta 
ftIlUta, który osobiście mlał prz}był do 
"Imu. 
Zwolna robił. elę w Sejmie ci8za. Po- 
..y
etdtaJl wszyscy 
rucy mlnisterjal. 
al I pr.y
jum Rady Ministrów. któnch 

 połudmu było bardzo wielu. Zebrały 
.łę kluby poselskie na ner,",y. ci ul po- 
-ławIe, których kluby nie obradowały 

o komentoll-all pnebl_ dnlL . 
Co podale urz"wa 
P. A. T-czfta? 

wa Ajene}a PAT. l)OdaJe: 
- ..:L IIOwoda nłewyla6DloD&«o doł-4 
S!-Ikia z Jm1
 oflceTÓw. ma1dujących 
mt. w onedalOI1ku Seima, p. maruałek 
8e)IDU uwata) &a etosowne nie otwiera/! 
J)OAledzenla 8e1mowel(o. Uumaczą: P. mar 
szalkowi P1łaudsklemu, laatf:Jlulącemu Dl, 
dyep01lOw
 P8.nII preDlI_a. le M1)Od 
b&lmetami i ll&ablami" nie I..t w l\anie 
I'OzPoezynat poaiedzeniL 
Ten sam DlOt" podał 11. maraałek 
IkjIDw w U6cle lłWOhn do Pana PrezYdeo- 


4& 


Kronika sportowa. 
TKS. 29 - WKS. Gryf 2: I. 
Toruil. 1. 11. 
Za wody towarzylkle w plik, ooł- 
no miedzy powytazeml dru!ynamJ sa. 
koilezył1 8it zwyclQMwem drułyn1 
TKS--u. 
Pomorzank. - GKS. 3: I. 
W 
 b r z . j n o, l. 11. 
RfYIA,anżony mecz piłki notnej mIt" 
dzy GKS. (Grudr.itdz) .. ..PomOl'&&1t 
kI)," lo Wę,brzeźna zakohczyl II, pe'" 
nem zwycioatwem goapoda.rą. 
wiernie współpracował. 
Mecze ligowe z Pietku le XI. 
K a t o w I c e. Pogoń--Ruch 3:1 (!:o). 
Kra k. 6 w. C7acom - Orami l:ł 
(2 :0). 


Uwa,d "Kurjera W.szaw- 
skleKo". 
..Kurjer Wanzaw!!ki" (nr. 300 a dn. 1. 
lL br.) n& marl{in-łe ))18ze nas
pujące 
uw&Ri pióra B. K.: 
- "Wytedki, których wldownt_ stał 
się Sejm. niechYbnie wywrą w kraju /flę- 
bokie wratenle I BtaD_ się Drzedmlotem 
naltyW1lz:w:ch komentu%V.. tym razem jut 
w szerokich kołacb łudnołci. 
e te ko. 
m
DtarIe nie przyczyni" e.ę do rozwl___- 
nia Mdullznel .tmOllfery". kł6rą prr:ed pa- 
ru dniami dOjnał lut n.wet hiennik sa- 
neeyjny. O tem nie potrzebujemy mkoRo 
pnekonywać, Przeciwnie, domniemania, 
po/fIOllki. bipotezy i obawy. chtuattery- 
zulące tak 8i1nie ntuacj
 d
ialelsz" w Pol 
lICe. o\.nymaIą, nl_ety. nowy pokarm. 
Ponad to w8Jyatko .. Jbila ale fakt., te 
etasunkl między rządem a
n:ł
m lIielta- 
ł- wskutek tellro. CO 8i
 at ........OW-UlU i
>>>
Nr. !51 


.LOWO POMORSKIE - lłIetIzłeIa. dnfa I IIsIopd.a 1.21 :r. 


II'D'. . 


= 


A k .. J, mitiW a%częlcis IV tyciu - znaczy konYlltoł z nodarzojącsJ aifl ucziA1iwsj okazja 
m lJ r u an Il! gf OS Z q: Tokq IJpoaobno4d %dobycio mojqtku I %omo
noki daj" w/olnis Pońlltwowo LottRjo 
J I KlolJowo. Drobno kwoto 10 %Iotych (csny I086w: łwiortka - Zl10, polówko - 
Zł 20, coly - Zł 40) otwitl1'o katdsmu wFOto do gl6wnsj wygranej 7
0.000, 350.000. 250.000. 150.000. 100.000. 80.000. 75.000, 60.000. 
60.000. 40.000. 2$.000. 20.000. 1
.000, 10.000, 
.OOO I t. d.. i t. d. no ogólną lJumi t. 
............ 32 MIL JONY ZŁOTYCH. 
C -1 · , ' tok. te Ielli Idol kupujs dwa IOIIY. to moill z niemal matematyczną 
O uru ni lOS wy nrV'wa. pewnolcią oc%ekiwoł wygrane;, baw,sm i.tnie;e prawdopodobieństwo 

 j 
 I J l: ,. Wybrał nolety kantor mający og61nis nOJwlik&zq NImi 
wygranych- Kantorsm takim. kI",y lal nOJwlikazq I nojllzczflAllwazq kolskturq w kroJu Jelit ' 
,:J:!.
a.
 !!£;I1::
!w
 99'
! 
 P!.
:pr.
1 
!:k
 k!..
'!..s 
f !L/Y! 
J;:" 
"NAPZ/EJA. w kotdt4J bez WY1qt
u Lottu!' 9,16wne wygrane. dlatego bUlJprzeczms %oslugu/e no mrononolszczęAliwlJ%ego kantoru LoterJi. 
7 YlJlqCII ludzI u:zbogoca rok roc%nI
 %okuplenle 10II6w Lottuli Pońlltwowt4j. Nowy plon gry 20 LoterJi jB$t tak ulotony, tt4 zapewnia mOKlmum 
IIzonlJ. co ata WIO Poftlltwowq LoterIi Klollowq no culs IwlatowvcfJ loteryj jako nOJkorzystnieJs%q. Kolekturo .,NADZIEJA" %nono /Sllt IV 
calym kroju % IIWS/ IIOlidornolci IlJkrupulatnolci IV zalatwlomo kJientsli. 
Ciqgni
nie l-szej klasy odbqdzie.. 
ill już 14. i 15. listopada b. r.1 
POnIewo' popyt no IJ%C%flIIIWS IOIIY kolt4ldury ,.NADZIEJA Je&t kolOIIolny. noldy Jut d%il wystosował %om6wienie nostiPujqCt4j 
trdcil Do Kolektury .,NADZlEJA", Lw6w. SykstulJko 6. Ninlsjs%em %omawiom.. . . 10II6w colycłJ po Zł 40, . . . . IOIJ6w pol6wek po 
Zł 20. . . . . /olJ6w tWlortcrlc po Zł 10, do l-el klasy 20 Lotsr/i. Noldytolł w kwocis ZI _ . . . UI8%CZi natychmiast po otrzymaniu 10II6w 
blonkletsm P. K. O.. o kt6rtlgo zo/qcZt4n1S do 10II6w uprolJzom. lmif ł nazwisko. . . . . . . . . . . . . Dokładny I czytelny 
adl'UJ. . . . . . . . . . . . . . k-1685 



 :Równie do
re,jak najdroższe mv dh 



 1 l 
 J 

,,,,¥_,,,
'j''''- lecz lansze .., 
.......¥....¥... 

. 
""'
 ',,'i/ . . .,.. 
,. ł "' " c.. . """..... 
!I
,. 'I 
 ..... .,..,"
' II 
'.. 
{ . I'" ............iilll ll'lll 

 * ' 
y . :....
.........iW
iiiiii'IC" I.'. . - . 
 _ 
 t. '. . 

'" 
.J!
J 1/11111 /1111. .- 


_ ¥J..
" .........
;::: 
'.. I 4 . ,"', ....... ..0. 1.P""7' o" .
......
iii.
'!

 
\ III , . 'I ", 
 , .........il,,"1 1",,01'" 

"..--,- i: ;;:,_
 
.....t'iiiiiiijjllp'
'
 orJe
 ,..e 
. 

 ("'.' II ':"'
 

rn I . 
 
.. 
 
 
 
I " 
 
+
.

 
 1
: . . ,'0/0.... 

:
 J '
 4..r ",,"'''''jiii'j'1 1VU 
... , . ..' ..... 1 111111 
!. ' . . ........
.IIIIIII d"e. iciG 
.' i-' .... , .....
..'.;P
I
Ilłdgo . obłl 
. :. '"1r", . , '" .ro.........
 ł\ '8
W5ł- I oł"ie I . 
':7'1
 II .' 
j\
' ,. 

 ' 
.
. -," "
'."....ro"il l 
..---: \-¥iJ. t. . ...........'

IIII"" 
. .. 
 L r",.. "",....,"'.,..,
 c" 
.. ..... 
' .. · , /. 
.' ..... I IIP . O} a 
. I' .' ... , . ",,-,'''' III '1/11 
, t/'--' - . ...... 
 
 . ""''''
'''I
II,!III
tet "e. 
. ii. . ." 
:_
Ir ","""
IIIIIII 8 I o (fIof/lO 
,I' I . \,--:.
""
., .,'....

11111'.8r1'(I erf'J 
li! " 



-ł 
 ";' " !l l'prt1J ",oś p 
 "" ... , - 
-łł5 
", _.' . '10-....... 
.... 
 I' 
.1' .. r 
t .
..co 
ł 


Niebezpieczeństwo traktatu handlowego 
pOlsko · niemieckiego. 
podplunIe traktatu. - Kore.pond. "Berliner Tageblattu". 
Na tema.i nlebezplecze6stw, j&kfe poczęł.t konl'lOlIduje. europejskiej polI- 
dla dem zachodnich przygotowuje tfłd pokojowej. 
,.maly" traktat handlowy polsko-we- W ra.mach rozpoar;ynajGcej się wkrót 
m1ecld zamJ
illśmy nasze UW84P w ce w Hadze końoowej fazy planu Youn- 
artykule wstępnym ,,slowa Pomorskie- ga, obecne rokowania w Warsmwie 
go" I d. 1. 11. br. (nr. 253). Obecnie ,.A. przedatawi&je. niewe.tplIwle Jeden z naj 
B. c." (nr. 307 lo d.. 2. 11. br.) donosi c ważniejszych etapów, który w sposób 
Berlina w telegramie wlaanym pod da- miarodajny może wpłyną.ć na wynikł 

 SI. 10. br.: obecnych rokowań wstępnych. ł.oc14- 
- ,,Dz1j pótnym wieczorem nadeszła cych slę w Paryżu. Dlatego :aozumiale 
tu wia.domość o podpfs8.niu w clKU po jest za.fnteresowanle rokowaniami war- 
poludnia w W&r8'l.&wie ł.raIktatu bandlo- sz.awskiemi państw, uczest.nicących w 
wego między PolBke. & Niemca.m.1". - planie Younga. Rokowania we SQ. jesz- 
Ponadto ..Berlin er Tageblatt" (nr. cze ukończone, w danY
h wa.nmkach 
lU I dn. 31. 10. br.) w kOi"espondencji z JednaJt moge. w n a J b 11 t a lo y c h 
Warszawy podaje: d n I a c h doprowadzić do podpisania 
_ ..W Warszawie n8MtQ.pI wkrótce umowy. Tajn
 radca Marliua wczora.J 
pod isanle umow polsko-niem1eckJeJ 
rieczorem wYJecbał znów do Berlina. 
" 
I4:LkU z 
widzlane. przez plan Prowadzone ró.wnocz.eśnle przez pre- 
Younga likwidacJe. przeszłośd, o Ue w zydenta sę.du krajowego l niemłec
:ro 
OBIatnleJ chwili nie oddT.lalaje.' prze- sędziego rozjemczego dla Górnego 
IG- 
-.lud, ze strony polskich czynnłk.ów 8
 Schneidera o
. prze
. radc
 lega,. 
ft__A h U ta d h cYJnego "AuswArtIges Amt MMkebena 
.........owyc mowa w anyc wa- ....Au I 
nłacb ote d at d rokowania w sprawie zała6
n a 
ru. m spawo ow znaczne o - skarg, wniesionych 8WegO czasu pI'f.M 
JI"
unJe stosunków poJ9ko-niemleokleb, m.nI . .£ ć I I k P I d Li ' · 
i. Ż eJ8Z0.. n em 8(' . w o sce o gI 

 ile tak. e odpre zenle . Jest wogóle 
o - Narodów przeciw nieprawidłowym Ii- 
II..e w rama.ch istnleJfłC
ch nastroJów. kwidacjom _ d()prowad.z.i.ły jui w dużej 
W 
 pism polskich uka:zała się m
cl do wzajemnego porozumIenia. 
wczoraj j)ocbodqca. prawdopodobnie Polska delegacja do rokowań o trak- 
I jednego tródla nota.tka, w której obec- tat handlowy Jest w każdym razie jui 
no8t kierownika wydziału prawnego teraz gotowa do podjecia rokowań o 
.,Auswirt.iges Arot", tajnet;o radc,y Mar- traktat. Fazy końcowej tycbże oraz in- 
tIWI& w Warszawie komentowana jest nych roliowań należy Oct.ekiw&ć w dm- 
IV ten 
b, jakoby rokowania polsko- glej połowie 118topad&. Fakt. Ze zarow- 
nlemlecllu& o traktat handlowy miały no rokowania likwidacyjne, Jak ban- 
być wkróke zakończone. Wiadomość ta. dlowe prowadzone sę, pn;8Z posła Rau- 
nie odpowiada prawdzie. Tajny radca 9'hera, inne zaś rokowania powierzone 
MartlUlI, który, jak wiadomo, zatrudnio z09ł.a.ły wyłfłCZn1e takim delegatom, 
nJ' jest oficjalnie w bzt<owa.n.iu u,- którzy znaje. stosunki niemieckie lo dlu- 
gadnle6 wschodnich w obreble planu goletniego doświadcz.enia I maje. Il'OZU- 
Yc.unga, be.wll w W&.I"8Z&wle celem po-- mlenJe nie ty liko dla Iądail niemIeckicb, 
p&rcla posła Rauschera. w jego rokowa.- ale takie dla psychiki polskiej - dał, 
nla.ch lo l'ZIjdem polskim, które pozosta.- jak się okazuje jui teraz korzystne re- 
Jt w r.wię.z.ku ze sprawami, wynikaję,ce- zultaty". _ ' 
mi I c
 IX planu Younga, & doty- lak wlec widz.lmy w racbubę wcbo- 
C7.łCeml likwida.cjl prz.eszl06cl - i sta- df4 l:Je.r'd:zo iywotne 1W!Z6 Intnesy I go- 
Dowlt Istotne m;upełJ1.ienle rokowaiJ. 8pOdarcze I narodowe. W Wa.nzawie 
P8Q'&kich obe.roronych od dnia 18 wrze- dobiJa tllę jakiegoś ta.rgu w sprawie 
6nła. tern amem zada.n1em. specjalneJ umowy lik"idacyjnej w zwię, 
ObaW)' poisklej prasy narodoweJ, !e zku s planem Younga, z odroczeniem. 
rokowania w sprawie likwida.cjl przesz- pertraktacyj bandlowych. Społecz.eń- 
loAd omaczaje. zarazem w8łn.ymanie stwo polskie dowiaduje się zaś o nich 
lik w I d a c Ji m fe n 1& n fe m fe c- dopiero z prasy niemieckiej I to pod k.- 
II. I e B G "Polace, & mDłe nawet lo ł a- tem 081rożnośc1 berlińskiej. 
godzenie taktyki poleklej w Ponadto krł4 coraz wyratnlejsze 
stosunku do k o I G n le t ó w nlemiec- wIeścl, które l prudtem obijały się o 
kich w PObce, podlegajGCYch Jeszcze na.sze uszy, o perirakt&cJacb 'W sprawie 
II k w I d a c J I w EWllJ.Lku z prawem o Ile d I a n i a się Niemców w Polsu 
Pierwokupu _ nie 81). pozbawione a specjalnie w pe.ałe granIcznym. 
Podstaw. RU)d polski według w9%elkJego Wierz)'my, że n.a.sze ciała parlamen- 
prawdopodobień
twa wetmie za punkt tarne nie zecbce. nad tę. n I e b e z p I e c z 
WYJAcia wrażenia, odnl8Bione z rokowań n e. apra.we. przejŚĆ do porzłdku dzien- 
haskich. pvyskkb, & IdQ.C8 w tym kle- nego ale I społeczeństwo mU
 nie 
runku, że kontynuowanie dotychczaso- mote. Zbyt wielkie bowiem walory na- 
Wej pollt)'ki wobec własności nlemiec- tury narodowej i B
podarc!ej wchodZIł 
klej w Polsce I wobec reszty oeadników I w grę, I póki ozu należy im slę IIzczene 
blealieckich, nIe da alę pogod:dt r; roz- I powatnie przypa.t.rr.et. 
Komunikat MlnI.terstwa Spraw Zagranicznyche ,,"eue Frele Presse" (oczywł
cle: Pomon:.e. ŚllJ.Skl), 1
. 
w,anuwa, 1. 11. P AT. raz mpnestania 11 k w ł d a c J1 mienia O ugodzie. 1 utorowano. drogę do pokojowycb .Ja.. 

n. Spraw Zagr. komunikuje m. in.: ni8miec
it'g-o w Pol!'Ce. Rokowania do- Wiedeń, 2. 11. Tel. wł. sunków pomitdlY obu -pailstwaml. 
toku obrad. w Paryżu w łonie ko- prowadziły w dniu 31 patdzlemika do. D . . . IOOeń k N n- Ob Iż I t dy k 


 mrału IX pla.nu Youn£,a dysku- podplqanla p o r o & u m l e n t a, na mo- \ Prell

li:::'e
c'la a
;kui" o e

Wi
 n en e s opy . ontoweJ_ 
twe8.l1& była w ostatnIch tygodnIach cy którego ną.d niemiecki rn
kl się polsko _ niemieckiej. n87ywając je. jed Sowy Jork. 1. 11. PAT. 
I 8tja r.a.leceń zawartych w tym pla- defWtywnie wszelkich pretensyj raI"ÓW- ne. z. naJnczę
li"" . I:h kart konferen- FederaI Rf'!:erve B',"k w Nowym 
"
, 
oIYcZlJ.Cyrh 717eczenia eię preten- no Rzeszy jak l Jej obywateli w etosun- 
ji ha!'kiei. Wpraw '6 nie wszydkie Jorku obnli)'ł stopę d)"Skonto\\a nr 
1,)'1 fina.naowYc.b. POlaJto..n1em1ecldc.h 0- ku dD Polski. tyc:ł.en1a. niamiec:kJo# 
 oeln1o.ne 

 
 


y"" 
 -.oŁ..r 
....
........ 
: ....-1 


'. 
, . , 
. i 
l!] 


9l1 y dlo ELIDA 
 
k-1137 -- .. .-.- ' - - 


Równ::teŚnie rq.d polski, stosuję,c domU 
 Rzeszy. iż; postano\\ił n i e 
się do zaleceń planu Younga, zre:ł;ygno- korzystać jak dotychczas z prz)-sługujl)- 
wal z dochodzenia swoich roszczeń na- cego mu pra.wa o k u P u w odniesieniu 
tury finansowej zarówno państwa jak i do osób rentowych w wn\&41kach dzie- 
obywateli w stosUDlku do Ruszy oraz dziczenia pI"Le'L spadkobierców pierw- 
7godził się na z a p r z e s t a n i e dal- szego i drugiego stopnia, o ile nie byli 
8zej likwidacji mienia n l e m I e Co- onI karani; 
k I e g o. c) Sprawa odstę,pienla r e n t Bau
 
Oba rządy postanowiły przystę.pić banków w Gda.ń.s.ku prz.eJó rz.ę.d nie- 
ni&r.wloc:mie do roko"ań w sprawie miec.ki została również załatwiona, 
zwin1ęcia mies-za.nego tQbunału ro
 przyczem 
 Ruszy pnyjąl na siebie 
jemczego polsko-n1emieokiego w pary- wszelkie ewentualne rreten8je tego 
żu. Ponadto oba rzę.dy zgodnie post&- banku. 
nowiły załatwić jednocześnie szereg dal Powył.8ze pororomienie kładzie krea 
szych spraw dotycbczas nieuregulowa.- wzajemnym. I"OSIfczenIom łi pretensjom 
nych a więc: finansowym oraz licznym proceoom 
a) w kwestji spornego obywatelstwa. ci
cym się od szeregu l&t. OS
Q- 
oba rzę.dy uzgodnily dalszy tryb pos\ę-- ty wynik. rokowań. przyczyni się ni.. 
powania, który zapewn1a polubowne za.- wę,tpliwie wydatnie do da.ISlJej norma]ł. 
łatwienie tej sprawy; I zacji l rozwoju st06unków miQdzy 00- 
b) Rqd polski ze swej strony :Z&"1a- pailstwamf.
>>>
I t wodu naleciałości lokalnych. Konferencja 
I sło
ca. nie chdał)' JJDać j
o radosnej 
'iecza ,!Ie 

'ła tak p?s'ępnQ.. smu n!). biskupów poddAla ro" niet rewizil ksieJ{i 
Kościół I religja. siły 1 chronił)' się pt"zed m!) w 

ęp- J
 to Się meraz mówI. In medio ve- !iturJ{iczne. 
. " ne kruigan.ki, klasztor
w. 
ycle. ze rltM. Konferencja blekup6w ruskich .Do\\zi
ła 
Z zycla zakonow. wsz;rsłkietnJ. JPgo pr
eJawaml. UWala- . Z PaJ_
y.. . !!ZereJ{ uch\\al. kt
re D,l"zf'dsłłł\\lla 
Jf.U 
, " tnich latach cal szereg D'e- ły za zJo. które nalezy w sobie wygu- Zabur.zema arabsko - zydowsk1f
 w I św. do zatwlerdzenti. . :.pecJalna konusla 
. 
 o. ł:omadzeń zakon
-Cl1 ro
wi- bić I zdeptać umartwieniami. I modli- Pałestyme p
zypomnlały śWiat!!. ii zajr.nie sie wPl"owadzenlem tych uch\, ol w 
.;IIt:\w
 dziołałn
ć na polskiej ziemi. t\Vł. aby m
e .0SI
!I!)Ć z.bawlenie". stosU'l1
I.w Zle
1 św,. bardzo duzo po- &)'Cle. . 

 ich !i('zby nałpż{L: Jlilew!)tphwle. IZ mJędzy asceZ') zostaWlaJIł do zyczema. - Z powodu . -- 
ł średniowiecznI) a ascezl) św. Teresy syjonistycznych zapędów rZ/łdu anglel 
a) mlsjoaarze oblaci NIe,pok.al-. od Dzierle.tka jest niemala rożnica. sklego położenie nie tylko mahome- Kobiet, w 0141, muszą ele stal'8Ć o u. 
Panny lIarjJ.. J 'ednakże twierdzenie . J 'akob y asceza tabskich Arabów, ale wogóle chrześcl- suniecie katdego E.aparcia stolca. 
1"Z('z u. 
d bl t6 łozone zo- i o t ł I' tY'\'anie naturalne] wot.. RorzkleJ Fran. 
Zgroma zenie o a w &.II od Sredniowieczna miala w sobie tylko jan w Zi.em sw. s a o sl
 b
rdZo c 
z- ewka. J6ft!" Kł.eI'Ownlcv \lni\\ersyteckich 
!łta-ł 0 . 
. r. 181
 pru' z ks. d
 .?fazen I' pierwiastki 1O'0zy nie da się utrzy- kle. totez 
enedykt ?,-V J PIUS X
 me- klin:k choa'6b kobieeych ch\\alą jedno- 
PÓZD!t'}5zego blsk
lpa 
(ars) IJ
" Wk:-\:I:. mać. POt'
bowicz w swej pracy o św. jednokrotme podnosIli gł08 w te] spra gro

le naturalną wode FraDcisó:.ka. Józefa, 
w prowaudi. ." ('dług sta
:sti8 I z Franrisz:ku lo Assyiu (\Varszawa 1900. wie. Jak sz
'bko post
puje zaż
'dze- gdy t łatwo sie ją zatywa i łll80dne dz.iala- 
końr.a 19
5 r. hcz}'lo ono wt .y . Ph' su 11) pisze o nim li:. oddawał ludz- nie kraju świadczy to. iż gdy w r. nic takowej bez uOOcwych &kutków nas:e- 
wincyj i 12 wikarja
ów 
sy}nr . kO
ci "iarę rado
ne. I pogodne. ml- 1922 Palestyna liczyła 83.951 2ydów. puje w krótkim cUU!lie. 
de.ć w ap!ekach 
liclba członkó
" 
'rn
!nła p6 i w per:ł lość natury i w8zechstworzenia a to w czerwCU 1929 r. było Ich tam już i drOogŁ'l'jach. K1734 
15 arcybiskupow I. blsku w. o o - przeclt'Ż św. Fra.nciszek to jedeiJ z 15'.330. - Co do organizacji Kościoła 

-- - 
Fki oblaci prz}'bY
1 .w r. 1920. d Obec - głównych przedstawiclpli średnio- łacińskiego w PalestynIe. to w r. 18'7 "- 
nie pol5'
a prowlnc]a 
ro
a zen

 \\iecznego zakonnego ż}'da. Nie mu- , został viskrzeszony patr
archat jero- Odrodzenie katolickie 
sklada Slf z 6. doroó\\ 
 o
nyc . siało więc być tak posępnie w klasz- zolimskl obrz. lac. PatrJarsze podłe- we FrancJI " 
Pozn.aD. -'.lar

\\.lce. Obra. robl.&'k' j torach, gdzie panowaJ duch takiegu gaj!) katolicy - zamleszkaU w Palesty- 
arch
d: gm

m:ńj
k
ato


8'It 

 zakonodawcy. - Jak nie wszystko w nie I na C
'prze. (KAP.) W wywiadzie. udl.1ełonym 
LubhmeC w .Iec l: .. '. nasz)ch czasach pogodne. radosne. O. R. przedstawicielowi jednelto :I wielkich 
deń. w diecezJi. 
łaskle]. 
 
lskJeJ we
e tak i rełi,ltijna myśl średonlo- dzienników katolickich HolandJi. BłynDY 
prowincji na misjach na CeJłome pra- " . historyk I działacz katolicki Goyau. czlo- 
cuje 9 misjonarzy. Polacy. pt"acujQcy nek akademji francu8kiej. w ten spoeób 
"" Kanadzie i na innych polach misyj- Z M - .asla Watykanu wyraził si
 o sytuacji Kościola we Fran- 
D}'ch. nal('ż{L do odnośnych prowincyj CJI: 
lub nikarjat6w. "Dzlałalnośt eDoleczna katolików fran- 
dzeDie pal1otyD6w Zakończenie konfere ncll episkopatu rusk. cuskich wśr6d robotników wykazuje ta- 
b) Zgroma. ..." . d . We \\t o rek . dnia 29 paJdzIemika Ojciec kie p08tepy. te moltą one być uwataneca 
Zgromadzpnie załotył ks. Pałlotti Wponiedziałek. dnia :..o paz zlernik!\ oRarniające cały naród. W ..tYRodniach 
( 1 "= ) 1 835 R . Cel odbylo eie urou)'ste poiotenie kamienia św. przyjąl na uroaystej audiencji Epi- . b . 
+ """ "" r." w Z:
Dlle. ero . . k l a ko "".' ru - kl ' ""n d ""- e " odnl ' ct n'- m k ił. m e- spolecznych" uczestmc.z
 o ecnle r6wmu 
d . -... d . we
ieln8J{o pod nowobudUJące su: o e. 
 ..... 
 "" .... a n n_ I b II h I 
głÓ"
fm zgrom a zema: roUJU zeme . G .. tro ""n ll ' ty "' zept .. cki .... o. BI ' skuPI ' ru8CY - a - profesorowe elre Itijnyc un "ersyte. 
k . ód Idum ruskie. Teren na "zRonu I&DICU- "" 
 , .".. a -... . h \V d I I 
durha apo5'tols 'iego wsr WSz:yst- lum obok mających DO\\stat I{machów Pro znajomili Ojca św. z w)'nikaml prac kon- tów p.....s.wowyc. V z a y Drawne W)t- 
kich stanów; ('('le poszczególne: wspo- pajtanda Fide i kole
jum amerykańskie- 'erencji. tematem której bylV Rlównie spra szych uczelni francuekich mają jut zna('z. 
mag n e k..j..ż y "\\ier k ich mis J 'e w I Oj Ś 
 wy or " anl ' zac] ' i I . d '. e c yp li ny w semlnar j 'ach ną liczb
 profeeor6w wierz"cych. MOl'lll- 
a i - "Ol. RO, podaro
'any z:osta przez co. w. ...0- ..' noŚĆ I prawo 8ą po Itronie katolickiej _ 
kraju i zagranic.ę.. prowadzenie do- l8j{jum ruskiemu. Gianiculum iest włas- duchownych. oraz ujednostajnienia rytu- i to jest Rleboka przycz:yna telto zjawisk&. 
IDÓW r('kolekcyjnych. seminarjów i 1. IlOŚci" Watykanu na prawach euteryto- alu I liturltjl. Nalety pamietać. te dla Na "'el odrodzenie katolickie poetepuje po 
J).. rozpowszechnianie dobrych pism, rjaloo
ci. t} ch ostatnich Ipraw I w I\ośclele nym- woli. bardzo powoli. Uwidocznia Ile to oa 
. . t --I. d h Ceremonja połotenia i poś" iecenia ka- l'kim istnieje sppcjalna KonRreRacja Rytu. 
orgamzarJe s oWarzysz
 o u
 u a- L' o " cl . ól W - chodni do ' ychcza - n i e P08I 'a da! studentach teoloRiI. którzy obecnie nieco 
I C ł k . . kł d mienia "eKielnel{o odbyła sie niezwykle .. 
 
 . 
 I . b j t kt I . G 
po:sto. z on oWle me !I a a]1ł .. . l kard ló _. Kuc) - I ' ny ,"D kieJ ' 8 nA CJ '
' n ..n o or " anu. I Cl;nlel przy ywa" a e ze weL dv- 
. I I k Ó urocz)'ście w obecnoscl "'Ie U rna w - .....,...- ..... .... .. b I .. b I k -f 
ślubow. ('Cz prz
'rz(,clen a. I: t I'ych kurjalnych oraz ceieRo E skopacu Itr.- któnbY okreAlał I nonnowal sprawy kul- y na WII .wleceJ Y i O I b ...et I Y' wówczas i 
T1rz"rzeczenie u-vtrwania do śmler
1 f .' tu - e " n .. tr - ne " o. Z te " o "" owodu W ob - tam s)tuacja popraw a y 8 e r6wnlet. W 
J-' "nor katołickieRo. obecn
o na 
t1 erencjl w . " " a .. ..... . k .. . h od . d I 
w zgromadzeniu ma siłO obopólnego Rzymie. rządku "8Chodnim powstały r6tnlce z po- Wie sZyCu mlast..(' wie zan e k06c1o- 
kontraktu i stano\\i o spójni zgrom a- łów przez wiernych I('st zadowalające na 
ad 
 wet w dni pOYoszednie. W Jrodzinach po. 
dzenia. \V r. 1927 zgrom zenie Ii- poludniowych w kościołach p8ryeklch IpO 
czyło 6 pro" inc)-j. .9 klasztorów i 1918 
".r. tyka si
 niemalą liczbę ollób na modli. 
członków. Do Polski pal tyni przy- ., I twie. Praktyka reliRijna Drzvstosowuie sie 
byli w r. 1908. Obecnie posiadaje u!\. do nowycb waruoków zarobkowania. E31- 
nu ;) fundacyj (\Val'!!r.8wa. "radowi-" skopat franculIki zastanawia sle nad wye)' 
CP. Suchary kolo Xakła. Ołtarzew pod 



 laniem misJonllrzy na 
'ieś. celem poz}". 
Warsz:aw.ę.. Chełmno). \Viele dzialaj!) ... .. .\0.' 
"\ 

 


 !łkania z: po\\rotem mae dla katolicyzmu." 
na polu piśmiennictwa katolickiego. 
a pytanie. CIY nie nalety si
 obaw1.
 
m, in. reda
uj.s tVlrodnik: r-PrZP!fl!)d ...---- :.\ noweRO kUnlu politvkl antYklerykalnej, 
1L. atoJI 
 kl J d 
 ipnnlk - P '
 '..ka ,-
-;. \ Goyau odpowiedzial: .,Antyklerykalizm 
.ń ...... To '. ". ". "
 wvczeJ"l)al sle. a Doli tyka a la Combl'S nie 
c) Z 
d"",1e salwał-'jaa6w. . l ł I mORlaby eie utrzyma/! na dtutszą met
. 
Załoione zostało w Rzymie w .. '1 . 
 Ruch ten mÓRlbY III
 znów zjawić. I(d\by 
1881 przez o. Franciszka od Krzyia ( katoHcy nie DO:!!teDowali z olłJlomednil\ 
. roztropności", Ustawy ant)'reli1olo11 ist. , 
Jordana; potwierdził je ostatecznie pa ł I nleją jesz:cz:e. ale nie są eto90" lIoe. Ct.e!l:O 
piei Pius X. 1911 r. Celem zgroma- milcząco dokonano przy wybuchu woin
. 
dzenia. jak je!'o ustawy określaj
 je!lt DO. X. to trwa nadal w mocy. Porozumienia 
praca nad utrzymaniem I rozszerza- . Kabiny pasa!er!!kle mi
dn rządem a katolikami niema. \\ 
niem "iary Św. we w3Zelki motliwy I w samolocie DO X. katd,m i('dnak razie mot na mówi/! o pe", 
sposób. ". pocqtkach 1929 r. zgro- ne
o rodzAjn ..modua yiyendi" lub o ..1'10- 
madzeme liczyło 5ł koleKjów (podzłe-- 
 łitvce zamknl
tych oczu". 
lonych na 5 prowincyj I tyleż komi- -1 "f 
sarjatów\ i 1196 cd(mków. W Polsce ff. . 
salwatorjanie pracui!) od 1900 r. j 'IV 
die
zji krak4)wskiej maj.!) j kOlegja. 
W obronie nURłjDej mytU łnMtDto- 
włecza. 
Gtarło sie przedstawianie wieków 
średnich, jako czasów grozy religij- 
nej. I tak np. w jednem z pism prze- 
znaczonych dla młodzieży (Iskry. Xr. 
'3) rzytamy: ,.średnie wieki w fana- 
tyzmie pokutniczym odwróciły się od 


1!łLO\VO pOMORSJUł: 



tr. ł 


ł;' 
\. 



 


- 


26 trze
c się na bryce. rozmyślaJ chłopak 
nad swym losem: Właściwie nie mógł 
slon . CU. się skarżyć: inni sle biją., gloduj'ł. śpi e 
pewnie w tyrh rowach. które on \\idz.1ał 
tyłko przez jeden jedyny dzień, gina. a 
(Powi
t w!p6łczesna). on sobie i:.yje jak u Pana Boga za pi e- 
Było mu to wszystko jedno cero I Pewnie, na obczyźnie, zmówit się 
I to tak dalece, że dot.l)d nie Inte- z ludźmi nie może, ale śpi na &Uchem I 
resował się tern i nie starał sie do\\ie- jedzenia ma do
t I życlu nic nie groz.i! 
dUeć. - A jużem myślał, że to dla mnie słoń. 
Jakoś pod koniec maja przyMJo do ce zaszło - przypomniał sobie zaćmie- 
Eggerta. wezwanie do 8Qdu na rozpraw e nie słońca z dnia pierwszej bitwy. 
przeciw Xogen&owl. Stary kazał zapr:ząc X. 
do bryki, zabrał Józka I Dibberta i poje- MlnQ.ł rok I Jakubowski stal się waż- 
chali do Schoenbergu. Podczas rozpra\\y nym człowiekiem w PaUngen. Wołano 
oka.zało się. że Józek jechał niepotrzeb- nań Joseph, a mówiono o nim "der 
nie, bo jeniec nie mógl być 8wiadkiem. Russe". Przylgnęła tA nazwa do niego. 
Augusta za zamienoD.!) kradzież kur I choć protestowAł. że jest Polak - ka- 
pogr6źki pod adresem Eggerta skazano tohk. !li"le pomoglo to wiele, bo no!!il ro- 
na rok domu poprawy, a Eggerta sędzia syjski szynel I .Jt&łl'ZkieL Po niemiecku 
upomniał. żeby raczej psy sobie sprawił mówił bardzo słabo. Prukrecał !Iłowa. 
a nie puszczał na złodziei ieńca. Stwier: I !!polSlZCzał je. na jedno niemieckie wy- 
dz
mo 
,,:ie
 według oględzin lekar- padało mu trzy pol!lkie. lub. rosyjskie, 
sklch. Jakich August zaŻ4dał. że Józek ale zyskał ludzq 8ympe.tJe I zycz1fWOŚć. 
za mocno bije. 
flelf też Siemcy szacunek dla Jego Biły 
Eggen. był bardzo rad l: ....yniku pro- I rozumu. Rzadko kto we wsi potrafił 
cesu, a Józek nawet nie wiedział że był tak śmignOć centnarem zbOża ja.k Józek, 
p
ed!"iotem dysku
jf wy
iego sądu. jego rozum -ś polegał na zna]omoścl 
SiedzIał 
z na 
ozle b.rykl i rozmyślał pracy. roli, zwier/!)t I dziwnej zaradno-- 
nad .tem, ]a
by eJę dowl
az.i
. c
 woj- śd. 
aj\\lęcej lubiły go dzieci i .kobiety. 

 Jeszcze ]em, czy tez moze Już JeJ Z dziećmi potrafił się bawić }ak nialik.a, 
niema. Przypomniał !!lObie tę IIprawe a kobietom umiał się przypodobać prze- 
ld

 stali na. rynk.u miasteczka I wl- dziwnie. Przepadała za nim Fryda pra- 
d
leh kompa.n]ę śW1etnłe maszerującej wie - g08pOd
-n1 Eltgert& umizgały (lię 
ple
boty. Pn:ed kompanjlł B'lła piskliwa doń \\prOl!t I Lena Kreut
feld i jpj .io- 
o
k estra. I: plsz.o:.alkaml. grająca podol- sua Lb.&. a potajemnie w:z.dychala do 
n18 wrza.sk!J
le Jak roeyjskle. Landjeger niego córka wójta Ann!. ZudrośclU mu 
aal
tował oficerów. zaś oficerowie zwra- zaś parobcy i Adolf Sager I RIJdolf 
Uh tY!ko głowy w jego stronę, CO się Behnke i Hans \Vegpner, i R
IJ:rpert 7.a.us, 
t
kł:'i ł: rdZO podobało. Jó
ek przylo- a już najwięcej miody Kreutzleld I Heł- 
lNdrmł rę ę do duzka 
!I1uetu, .!:P po- ni Blocker. Zazdrość B7J1a jednak w pa- 
o pnJ88.k6w do 'auecb.u. -
eru. rze :lO pewnym az.acu.nkJ.em ... nawet. z 


Jerzy Kossowaki. 
I 
Smier
 


nledzleł... dnIa . "'0...0.. dtn z. 


",'." ' 


.- 


.. 
"'''' 



 r.
:

 


.. 


popuJarn
cil). Józek był dla tych ludzi 
postacie. egzotyczno. niez.wykłą., opro- 
mienloOl) aureoli) od"agi a nawet b0- 
haterstwa. Opowiadal im nieraz swe. ła- 
mane. niemczywe. ów pierwszy moment 
zetknięcia Mę z wojno. owo płe1'W!lze naj 
mocniejsz.e wrażenie. jakiego doznał w 
chwili uderzenia pierwszego granatu. 
Słuchała KO chętnie cała oberża, mimo 
że co drugie słowo było polskie lub 1"0- 
syj!'lkie. Opowiadał też o !lwej dwuletniej 
!!łużbie w roeyjaklem wojsku, o swym 
pobycie w oboz&.('h jeńców, I turmie w 

fagdeburga, a nierzadko o swej wsi. 
Dunajówce. o rodzicach I Wilnie. Zapo- 
wiadał. te jak lIfę tylko wojna &kończy, 
wróci zaraz do Dunajówki. ale przedtem 
wstQpi do Wilna, gda:le jut Matka Bo!'ka 
Ostl'obramska, przed które. W8Z
 scy zdeJ 
mUj, czapki I cywilni I wojskowi. kato- 
licY' I prawoslawnJ. a naWl't 2ydzl I Ta- 
tAny. 
_ A Jakbym czapki nie zdJął - 1..a,. 
oponował mu ru w oberty Paul Kreutz- 
fełd. z którym Józek ez8!1em popijaJ 
piwo. 
_ Dlaczego? jak WJR:YSCY zdeJmuJ'ł? I 
- z.:lziwll Bię Józek. 
- Włdnle dlatego. 
_ Toby ci pierwszy lepszy chIopak 
c1.&pkę stre cU . 
_ ChcLdbym tBklpgo wid
et. Gębę 
bym mu rozbił. JakIś glupl r08yj!lkl 
zwyczaJ_ 
_ Nie rosyjski. tylko pol
kl. 
_ DaS 1st mir Wurst. Gwi.zd.tę na pol 
skle z",ycZ&]e. 
_ A ja gwiżdżę na niemieckie - ue- 
waożował się JÓ7ek. 
- To ja cię gwizdno w p)'8k - .ko- 
Cl.ył D8.i1'1. Kreut.1Jeld. 


t-or. 25' 


Ś\yi
ta katolickie w szkołach 
pruskich. 
(KAP.) Pruski minister oś\\iatv wyd
1 
zanądzenie. na mocy któreRo w dni kato. 
licklch świąt \\olni są od zaj
t nie tylko 
ucznio"ie i uczemce. jak bylo dotych. 
czsa. ale takte i nauczyciele. Jako wolne 
od zaleć! dni 'wiat katolickich uwat.ane 
są: świeto Trzech Króli. Bote Cialo. dz:eń 
św. Piotra i Pawia. dzieiJ Wezys!klch 
Świetych i Wnlebo
zlecle Najśw. 
:8rii 
Panny. 

 
 
I byłoby przysIło do bitki. gdyby nie 
stara Mette, która wmieszała sie w całO 
sprawę I zagroziła. że zawoła S} na. 
Kreutzfeld w
'szedł. a JÓzek nie mógl 
zmiarkować, cO b
 ło powodem jego UO- 
ścl. WytłumaczYła mu to Frau M4Itte: 
_ On by chciał. żebyś mę żenił E kt6- 
re.A z jego !lióstr, albo z Lene. albo z Llzt. 
Tam u nich teraz bieda. bo stary Paul 
mało 1.&rabia. a jego mł0d5zego wołaio 
do wojska.. Dostał urlop na \\ {osenne r0- 
boty I jut go kończy, to I zły. fA 
- Ale przecie ja się nie moge !.en..... 
bo jestem jeniec. 
_ Narazie mógłbyś zostat taJe. bM 
ślubu. a jak się wojna. skończy, przysla' 
liby ci dokumenty I ożeniłby. siO. 
- To już bym wolał lo Idę. Nogen!!. 
- Ty 8ię nie zadawaj z te. rodzino- 
- Dlaczego? 
- To przekle'ta rodzina. 
_ Jakto przeklęta? Nie rozumiem. 
_ PrzekletA: ojciec pijnk. matka cza- 
rownica, syn złodzieJ i córka nie 
Ie 
lepsza. Już teru 7.& chlopakaml lata. 
_ EL rhyba nie. Za młoda na to. 
_ Właśnie 7.& młoda, a jut, Dopiero 
8zesnaŚcle lat' ma. a ja \\ lem. że jut. 
J{mkowf przykro się mbflo, bo ,

 
81ę lda Nogens bardzo podobała. . 
dzIał je. njeraz, ja.k po zamknięciu w 
o 
mu POpl'8.wy tego draba. Augusta., 
lłw to 
dmla mał('go Fryca na folwarku E
 
tA. Była cicha. jakby jakaś !I 
 Uplon
 I 
nawe.t !!tary Eggert. który cał j rod):t
 
Nogensów nie luhił. do Idy le U
D-... 
chal. Zło
liwi gadali we wid. że to M, 
tego, bo podobno stary Eggert rota.ł 
.r 
go C7
U sł.08unek mi/oMlY z NOi"enso'&' lo 
I że IdB jtoflt jeyo C61 kl). ' 
(CiłłK dalszy naste,pl).
>>>
Nr. 25ł 

.... 
 


liLOWO POMORSKO; Dledz1eIa, ala . aUtop..aa lIn r. 



tr. 5 


ł. 
- tłl
 ' 
,
 ". 
4.

 
,.,. .- 'W 


PR.A".'ZJ'f/Ą PRZYJ.EMNOŚCIĄ 
:
) '. I E T .,RAN. . 
 
JĄ Q,ŁEJ\\JEL'
 HICHT 


j co 
.. . GIl 
on 
, . 
 


.J ... 

 
.
-
- ' 

"/1;.
 
a- 

 



 


Pan Tuwim. 
,.RłD1t kUabiDem w bruk aUCY.. 
DolA"lI.wdy - nie cbdellśmy zajmować 
Ile tem plug9Atwem .lItera c kiem" :2:yd& 
TuwiWL Wobec licznych Jednak zapytań 
ze strony na.sz)cb czytelnIków podajemy. 
ił w MHobotn:ku" umidciło to ;,ł!OiySZCUf' 
pewnycb t.eatrzykow war&Z8wskicb wiel'K 
pt.: ..Do pro&tef(O czlowleka" - a -:emu 
proetem u człowiekowi doradza P. Tuwim; 
_ "gdy Cię wolają: bron na ramię" 
::;dy ..do ludności' ..do 2Ołnleuy" 
na alarm CZ8l'ny druk ude-rzy 
-łe trzeba iść i z arma1 waJić" 
..1 łud.dć historyczną racją 
o ziemi, chwaJc I robiety 
ojoac h . piI'ndziadach i sztandarach 
o bohatcrach i of1uach._ 
te _ oj
zno bIć się t;nełJa 
Rtnij karabinem ... bruk uUCy:' - 
, t. d. 
\\ yst.arCZJ'. 
Na m&l'l{ineeie te«o ..wMwa.nia", mają- 
CP!tO w)ratnie cechy boIsuwickie "GI06 
:ł;arodu" umieścił taka SIU8U1ą uwagę: 
_ MZ e P. Tuwim ma rasowy wstręt do 
obrony kraju, w którym eio urod%ił i któ- 
ry go karmi, to nas nIe dziwi; pod tym 
"U(ledem nie r6tni 8:e od innych swych 
wSJ)(JhH
nawców. Dziwi na.a tylko odwaga, 
I jaką wykpiwa y, dzienniku C!y-an
'm 
J)ł"7A'Z robotników. hasło OlJrODY ojczyzny i 
aaleca zmobiliwwal1HD tolni6l'7..vm rzuca- 
vie karabinó\\ ',' Czy to ma b)'ć wier8Z na 
uczczenie 6 ej rocznicy ..zwyc
st\\a" z dn. 
6 li8l0Jla4a! Jak mote redakcja polskiego 
dZM-nDlka zamieszczać tak" prOwokacje do 
niepolłłuezeńst\\a i dezerc!i'k - 
Redakcja "Robotnlka k czul¥ się nieco 
nieswojo W umleMcz&nlu tego łYdowakie- 
1:0 płodu tlum&CZY sle: 
_ ..Na całym 6wiede wzma,n 110 ci"gJe 
ruch antywojenny. Lilena.tura liczy jut nie 
dłit's'ątkl dzieł pacyfuJtYC'tnych. a eetkl 
\\,ymieumy Iylko takich Jrl
nych autorów 
dzif'ł aotywolflnnych. lak Remarque, Bar- 
b
Of!, t.ow, 
..rug, Fren8!len. Dub&meł i 
111e'\I. wkolu Innych:' - 
Pros1!ęk. pr
. Ruch anty\\"tIJennyT 
lwłbJ;CZ8 w !I;jf'mczecb? CoT A czy n- 
daktji .Robotnika" wiAdomo. te BarbU9lJe 
brł zwycz.ainyro <entem pl'tlnym Sowie- 
lO.., 1 łe Rema.rąue'a ..Im \\'l!6ten nlchtB 
Dl'lJee" spotkało lie z Cltólnem pot
ieniem 
calel niemal EuropyT Pocót powoh'wać sie 
na te świadectwa' 


Mote więcej umiaru... 
z kół bardzo pov.atnych społeczeństwa 
polskiego w Gdańaku otrzymujemy dłutszą 
IIDrespt)ndencJfJ. dotycz
 obchodu połe- 

1n8f!'0. W'f4dzonego na czeŚĆ p. tsdcy 
l;'I'abińekielo przez miejlJCOlW'8 Zjed.D, ZaYo 
w POłowie pa1d
ka. 
Z kot'e5POndeocji tej aamiee.aamy po- 
nJ:t:sze urywki: 
Jak bywa JI1'S1 tegO rodzaju okollczno.. 
'ciach. be.wioDo lię potroeze we wzajemną 
adOnLcję pr.IJ pomocy W)'gł88 7 .&l1ych prze- 
mówIeń. Jednak najwlecej rozwinęli BWe 
zdolności kruomówC1e d\\ai c}-wi1ni repre- 
zpntanci hola PoIllkie«o w "Yollt9t&gU". 
5(alo Atę tedy: gdy jeden porównuje 
Gdańsk ze Zba.re.tem TrylCltii Si&llkiew1cza 
i odwałyl si
 p. dr. ('.... I!I!&wiać na.ró\\'ni z 
bohatel'6klm Rkł"7.etuM.im, to drugi w obl'C- 
I10Hd wYSlOklch umdnlków komisarjatu 
'!N1('ralne
 I ró1nych prr;ed8tawicleli na- 
czelnvch fn9'ytucyj 'Polskich w Gdańsku w 
l'l06Ób nl
raktykowany wYlał BWą łOłć na 
I'rzedsta\\ i('.rela (nleo
 - RzpliteJ w 
Gdańsku, iedynie dlatef!O, łe nie chciał dać 
śleJl('l(o posłuchu tym, którZy 8'0 za plecami 
łt}'Jj i rozlerki w łonie I'POleczeństwa poI- 
.kll'l(() w Gda(u'ku wywołać usiłowali. 
Pan radca G1-ablński, ktl1rego uW1Itaoo 
tu jako wielkiel!O meta 
jl. cieszył się 
w pewnych kolach wielką sympatj" Wąt- 
lI i e Jednak, abv t" cIrofra Pl'%YłIPOrrooo mil 
lI'awy, zwł88UU. wobec mi8Ji doprawa- 
d71'1Ih& do jedno1:te,ro frontu ""Aród społe- 

zprł!lt\\8 P'lsk. w Gdańsku, Je8T.C'Ze \\iecej 
Jednak 7adziwi&10 wobec tych ataków mU- 
!'7cnle w)'"ok. u17
dnikńw. kt6n.v w tRn spo 
I\(,h ,t1ali zły pnykład ".flI"oma4
 robotni- 
kowI. W pol8łclm r'()botniku w C,dańł-ku 
tkwi rd1.l'ń zdrowy I doory. pS1lją ,ro tylko 
I1I00dpow\('dnł łN'Owodyrzy, podbecht)....!In i 
pr7"
 7RwrooWY('h demll
ów. 
\\ d6h,7.ym clUu kO'reSlxm'ltmt . m-r 
\\alo:r 1-11jmul" 8Ię rolą p dr. M()('1:yń
kl
o. 
w7vwail\c go. aby OkRZnl dobrą wole ('Zł'- 
wll'k" Uf'ZCiWCRO, a \\1edv pn:pbaczyć mu 
f()t6\\ 11M'.I'wllIit'nla eT POCZI\\\8ZV od p:er 
W"7.'.ch kroków uwianych DĄ t(1J'pn:e b. 
JI.I.kl)fnlsIIoTI8.lu I r.1IIPO\\1adR ;:dobycie zau- 
fan!" oJlulu. ktÓł"t'4W obe-cnie rzekomo nIe 
001\18.In ",), 
łlotl.ltkowo dowlMuj('my !Ole. ił' na od- 
11.,fY ,obchód pr'I'dl'ltawlclcll pra"y nie za, 
101"0170110. wobe- t'ZIIIfO O'el1ę pOrufl7.onych 
nł"l"z kor..."onllenta uwag J)OZ08ł&wi&mY 
u(,.7.1'ISIlIlknm 
, 
- 


Zapisz... na członka Czerw. 
Krzyi&. 


Potwory w ludzkiem ciele. 
Niewinne dzieci na usługach żebraków. 
,Policja w Kaliszu dokonała w tych zadali) ch szpilkami. W trakcie dalsze 

mach 1iIl!'uszneRo Od
rycia. 
tó
 oneltd
j dochodzenia okazało sie. te dziecko o:
 
Jeden 
 I
ka.torów ulIcy Babm,eJ 
 Kall. było jut wypotyczane całemu szere
owi 
szu za \\at
ł. tebraczke z dZI
cklem na tebraczek, które Przyj'!llm zwyczajem 
ręku. która. weszla 
o bramy I przy PO: w sPo80b podobny wyciskaly u dziecka łzy 
mocy sZlnlkl kłula Je tak dlulo:o. dopókI co pomagało im w tym niecnym prou- 
wybuchlo głośnym placzem. Nastepnie z derze 
płacz
cem dzieckiem vodchodziła do drzwi Ka zasadzie tego wyjaśnienia policja w 
tamtejszych lokatorów. prosząc o jałmu- Kaliszu porozumiała sie natychmWist tełe- 
tnę dła chorego dziecka. Widząc tak fonicznie z policją w Sieradzu. cf'lf'm a- 
strasznf' znecanie sie nad dzieckiem jego- reszto\\ ania właścicielki "centrali" wypo- 
mość ó\\: zatrzymał przechodząc eRO podów tyczałni dzieci. Okazała sie nią starsza 
czas pol.łcJ!lnta, któ!)" 
o pOinformowaniu jut kobieta. która zabierała powierzone 
!tO o zajŚCIU znecaDla sle nad dzieckiem jej dzieci niepraw
o łota. otrzymując za 
te
ra
zke zatrzymaI ,I dopro\\adzlł, do ko wychowanie icb po\\atny haracz. Mając 
mlsar)atu. W trakcIe dochodzenIa te- do dyspozycji niewinne te ofiary posta- 
braczk
 owa oświadczy la. it nie jest mat no\\iła ona wykorzystać to dla swoich nie 
ką J)Oa
ada
ego dzieck
 i te otnymała je cnych celów. a mianowicie wYPtrczała 
od znaJo
eJ swej w Sieradzu za które 0- je rótnym podejrzanym teb raczkom, które 
płaca 8O\\Jte sumy. pro\\oadzlły je w świat 
Wobec teJ{o. te dziecko było bardzo Podczas aresztowania jej wykryto w 

h:ern.e ł zdrad4ło iakąś chorobe odwie- mieszkaniu w suterenie ł-m maleńkich 
zlono je do miejscow8ll'0 szpitala i stwier- dzieci, które zostały przesłane do tłobka 
dzono
 te napozóJ' wydające sie niemowle I mif'jskif'!to. Wstrząsająca ta sprawa zata 
Jest Jut 2-letnlą dZiewczynką. przyczem cza coraz szersze kregi i przewidywane są 
wykryto na ciele dziecka mnóstwo ranek, w związku z tem liczne aresztowaniL 


ł, , ./- 
. 
.. 1',
. 
- . 
, 
" 

.. 
',' , 
ł 


Echo radja Z przestworzy. 
Ciekawe okrycia norweskiego uczonego. 
M
ieJ w!ęcej na poczę.
ku 1927 ro- Rozważania Słormera f jl'go teorja 
ku ktIka większych stacYJ krótkofalo- pokr)'waje. się w zupełności z ekspery- 
wych zaobserwowało ciekawe zjawl- ml'ntami i obliczeniami. 
sko po,,:sta".:sn!a echa sygn
łów radjo To. dla-clego feI1()men echa radjo- 
telegrafI.czn"ch.. I tak np. .Jedne f te wego występuje tak rzadko, tłumaczy 
s
me s
,rnały krótkofalc:wl'] ra
Josta- Stórmer konil'cznośriQ. spowodowania 
c]1 w Eldhoven były odbll'rane me r
z, szerl'gu sprzyjając)-ch "aronków. Echo 
lecz kilkakrotnie 1 to w odstępach 
 - występuje prz)- pewnych tylko długo- 
ku s
kund. . . ściach fal krótkich, \\ysyłanych w od- 
\\ obec tych cI('kawych zJawI, powiednirh kierunkach z dostateczni 
prof. Stormer z Osła po długich i tmu- energją 
dn
h doświadczeniarh. ....rzeprowa-. , . 
dzonych zapomoą stacji Philipsa w . Feno
enu echa 
adj()wego nalez.y 
Eidhoven, " n
5t
pujQcy sposób tłu- Się s
dz!ewać 'Y o,kresach. gdy słon- 
maczy powstawanie erha s'-,rnałów ra- ce. zajmuje _poło
en..e 
rostopadłe do 
djow)'ch: OSI magnet) czn
j z
eIDl. . 
Słońre wysyła promienie katodowe, ?kres
 te 
ajG SIę .łatwo ast.ronom
- 
które w poNiżu ziemi. a szcz('góln:ej czme Obl
czyc, tak" ze na podsta",:e 
w pobliżu jej bip.frunów magllet
.cz- tych ,wyhc7eń mozna l
óry dokł
dme 
nych, podlegaje. wpływom pola magne ustalIć czas. " któr
m echo będzie wy 
tyczne"o lieml w tpn "....0 "ńb. iż twó- 8t
powało. 
prawdllł to zre.sztę. ra- 
rą one pierśrlf'ń. którf'
o śCiany sG I chunkowo l ekspt"rymentalme prof. 
utworzone przez prę..dy elektronowe. I Stórmer. 

redni-ca tego pier
cienia jest wielo- I 
krotnie wi
ksla od śl'ednicy kuli ziem I 
skiej. f!"d) t. jak wynika z badal'1 i obli- I 
rzeń. ma ona wynosić około 600.000 I 
klm, Wnętrze pierścienia jest puste w 
tym sensie. iż żac1ne zjawiska elektry- 
czne w niem nie zachodzę.. 
wierenie 
na bieRunach zif'mi wywoluje gaz), 
zjonizowane przez przenikajQ.cy w t)'ch 
miejscach do nasfej atmosfery . pier- 
ścień elektrono\\y. 
OpierajQ.c się na powyższej teorji. 
prof. stómer wyjaśnia. iż otaczajęcr 
kulę ziemshG pierścipń elp)"h'ol1owy. a 
raf'7ej jego ściany. działaję. jRko prze- 
wodnik elektryczności, toteż wys
'ł8ne 
I zil'mi fale elektromagnet)'l'zne pod- 
legajQ. odbijaniu od t)'ch ścian i przy 
zachowaniu pewnych warunków. wra- 
caJa zpowrotem na ziemię. 


:
 
. 


. . 
 
. I 
- 4 'ł
 t 
11 ( 1-3'
"h '\ . 

 ILtł ,
.,.,... 
. ., -.:;t (\ 

\ 
, 


\.
 


,,"- 
.,...... 


{ ," 

:, 



 


'..... 


- 


'" . 


'" 


0000 


.' 


Chodzący sklep. 
Handlarz-domokrążca w 
Konstantynopolu d£wiga 
na sobie przeszło dwa 
centnary towaru 


., 


.. 



 
'V'J"V'V 


Ordery czesko-słowackie dla 
kardynała Gasparriłego i in- 
nych dostojników. 
(hAP.) Prezydent republiki czesko-sło- 
\\'ackiei. :\hlssa
k, przesIał kard
'nalowi 
selirf'łłlrzowi stauu. GasJ!arri'emu. w do- 
wód wdzi
czności za zasłup;i. polot.one 
przy zawłll"Ciu t. zw. ..:\łodus 'Vivendi" mię 
dz)" Czechosłowacją i Stolicl\ Apostołską, 
wielki krz
't orderu bialello lwa z łańcu- 
chem nR I\z\"ie. Ró\,nocJ.eśnie rząd praski 
udpkorował innemi "
'sokiemi od:macze- 
Idami flekl'elana konlO"('J(acH dła nad- 
7\')CZainHh spraw kościelnych. ks.. łlrał. 
Pi7ZRI'do. pOdsekretRl'za stRnu. ks. łlralata 
Otla\ iani i b. sekretarza dla nadz\' }'czaj. 
nych !!Ipraw kościełny'h, obpcnello nuncju- 
sza PUy Kwir\"l1011le. Mgra. BorJrongini Du- 
CL 


Pst I 


\ 

 


l
O.OOO lł=M. 
Ol 
ol. 


może osiągn4Ć kaidy, kto zakupi 
los 1-ej klasy 
2O-tej Państwowej Loterji klaso- 
wej w szczęśliwej Kolekturze 
"Runo'., Rawicz i Ska. 
Lwów, Akademi
ka L. 3. 
Tysiącom ludzi przynosi Pań- 
stwowa Loterja Klasowa rok w 
rok szczęście i bogactwo. Naszej 
Kolekturze sprzyja stale nadzwy- 
czajne szczęście. k1687 
[O drugi los wygrywa I 
Spieszcie, bo 
[iąanien!e łoi 14 i 1
 IiUopada br. ł 
Zamówienia wykonujemy na- 
tychmiast, przesyłając oryginalne 
losy wraz z blankietem P. K O.. 
na przesyłkę należytości wolną 
od porta. 
Wycilłć i przesłaćl 
Zam6wlellle S. Pom. 
Do Kolektury .a..e.' Lwów Akademicka L3 
Pro.q o przysłanie mi, 
_,_ l0a6w calyclJ po al 40.- 
_ pol6wek. _ 20.- 
_ ćwiartek.. 10.- 
Nałełytość W kwocie zł -- --..--- 
prześlę IIDt
chmiast po otrzymaaia ło.6w 
blankietem P.K.O., który mi Firma do l0- 
sów dol ,czy. 
Imię i D&lwisko 
Dokładny adres 
(Uprasza się czytelnie wypełnił). 


Teatr miejski w Tonmiu. 
..Ofiary morza". 
dramat w j aktach H. Heijermanns'. 
t
hnie głębokim realizmem. ł"'iedola 17- 
baków, padajQ.Cych ofial'a.mi łotra - 
sz}pra, który wydaJe Ich na łaskę i me 
łaskę morza, byleby kosztem ieb mło- 
dego życia zdobyć kwotę ubezpieczen.1o. 
wę. za star
 zgniłę.. spl"6cbniałO i olc 
wartą łupinę statku odmalowana. zo. 
stała w barwach iywych i mocnych. 
Smt.uka znajduje rozwię.zanie oczekiwa- 
ne i łatwe. Kto wie. cz)' przez to włab 
nie nie daje wrażenia pełnej pra.wd7 
tycio" ej. 
Premje.ra. pię.tkowa (1 bm.) \\ ypedła 
zadowalająco mimo. że tempo akcjI. 
osięgnę." szy kulminację w akcie 
 
gim, osłabło I niemal zamarło " osta
 
nim, mimo iż naog6ł niedość piet)'zmw 
okazano pruślicznemu jęzYko"i Uuma- 
cm - Kas.pro"icza i chociM &Dl 
wnętrze chat
., acz bardzo pom}-slo"" 
nie było h()lenderskie, ani nie były ni. 
mi syoje. 
Takie postacie. j&k. Geert, Bannflł. 
lo, Dantje, Klemens Bos potra.ktowar4ł 
ogromnie plastycznie. Peł
 uznan1a. I 
pod:zi"u wzmiankę poś"i
cić nala\1 
jednak przedewszystkiem Kobuso\1\ł. 
Ten staruch - wyjadacz, żartown11\ t 
poczciwota. b)'ł pn.epysz.ny od poczę.ti 11 
do koilC8. w maue. mimice. d)1kf Jl 
geście i lT 
h\t. Z l'01.I'Uwnieniem pe.:tf-l.J 
H::\my na je
o bezzębne-. a 
ecieł. tło-. 
neCUlC uśmil'chY, k.r8.ŚnQ. sr.al
.nt. ;11. 
poradne machnięcia bezsilnyeh I'\k... 
Kreacja naprawdę nadka - l go
l" 
sceny stołcc:IJlej. W. )I. 


"
>>>
ł-. lDIi 


lILOWO POIIOIłS&JJI - ...-łł..'.. .... . llatopa" 1ftI1'. 
naUepua pasta d
 zębów. przez miliony codziennie w utyciu 
T I k C h I d t uwatana ieat za najdoskonalazy ałrodek do pielęgnowania zęb6w 
y O O ro O n I jamy uatnei. Specjalne zalety. t. ..... opec.er OHII .......,. 
z. ar.ll"" .1.NIt..... ........ J 0l1li.1. .lolH'lJle.., ..,.dI .., 
k_leoo tqdajcie tedy tylho " C H L O R O D O N T': 


W\r'. .. 



wleclee 


- 


Spr....łaDJe z 1b...-J"t060 1 puł-łt- 
ceaJa -łaDdanL 
W dniach 11 i 12 paidr.iernik. 1»'ło 
nasze missto świadkiem wjE'lkiej uro- 
czvstości. gdyż miało zaszczyt gcśdć 
". 'murach swoich J. E. ks. biskupa dr. 
Okoniewskiego. Mieszkańcy miasta 
Wt'zmiffnie u("i8SUDi st8rali si
 wszel 
liemi siłami godnie przywit8Ć tak do- 
stojnl'go RosC'ia. Stow. M!odz. ZE'ńskfE'J 
na dowód prz:}.wię.zania do sw('go arcy 
pasteaa u!('korowało pomnik Xajsw. 
St'rca Pana Jezusa i brało udliał w 
proeesji do fary. Wieczorem oddali 
mieslkańcy miasta hołd swemu arcY- 
pasterzowi. De-Iegacja naszf'go Stow. 
\\ręcryla ks. biskupowi album pami!)t- 
kowy. który zawieraj fotograf je naJ- 
cenniejszych p&lIlie.tek naszego grodu. 
RówIl()czt'snie jedna z druhen wygło- 
liiła okolicznoSciowe. deklamację. 
Dz.ien ł"Rstepn}' pozost8nie nasz&- 
mu Sto\\arzyszeniu na zawsze w pa- 
mi
ci. g\!.rż obchodziło w tym dniu u- 
roczystość poswirce
ia sztandaru. O 
godz. 
8-ej była zbiórka przed loka- 
lem p. Chełstowskiego sklj.d ruszył po- 
chód z delegacjami do kościoła pokla- 
sztornego. Tu przemówił do obecnych 
Najpnewielebniejszy b. biskup zRrhO 
eaj!)c, aby druhny Sww. staly wiernie 
pod sztandarem tej. której obraz wid- 
ni'je na ch
gwl. Nast
prUe dokonał 
aktu poświ
cenia w obEoc
cł rodzi- 
eów chne:;tnych. dr.Jhen miejsl.owych, 
delegacyj Bractwa Strzelecldego, So- 
koła, S. M. P. Zeń.skie r; Przechowa 
Gruczna, Przyszersk&, Sul£ówka, Sar= 
w\\ic i S. M. P. .n
skie ze ŚwieoCia. 
Po skończOnej uroczystości udali 
.tę rodLice chrzestni do plebanJi ce- 
łem podpisania aktu pośwircenia. Ro- 
dzIum i chrzestnym! byli p. p. dr. 
Pruszkowscy. Jeszkowie, Parczewscy, 
Manthajowie. Maciejewscy. kap. Cza- 
ehowiclOwie. F&hiańscy, dr. Sobolew- 
.cY. Przyst8\\scy, Glazowie. Rytlewscy 
l p. ChebtowsJd. Oddział druhen wraz 
z delegacjami udał się Da salkę p. 
O1ełstowsJdego. 
Po przybyciu rodziców chrzestnych 
przybył ks. patron i 07najmił. że n.asr..e 
zebranie zaszczyci SW/ł o})eenościo 
najprz;.ewielebni
jszy ks. biskup. Toteż 
druhny J: wielk4 uciech!) utworzyły 
upaJer l witajl)C dostojnego g
cia 0- 
krzykiem - niech żyje - wprowadzi- 
ł) szpalerem na salkę, gdzie uśpiewa- 
ły hymn młodzieży żeńskiej. 
Poczem l!rzemÓwił !'lajnewieleb- 
niejszy b. biskup dziękujlłC za przy- 
\\itanle i życzył nam jak najlepaego 
rozwoju. Następnie ndzielil nam ks. 
ł.iskup błogosławieństwa arcypaster- 
uiego. Po przeczytaniu dokumentu 
poświęcenia sztandaru artystyem.je 
'a"}.konanego przez p. naner;yclela No- 
wika, złożył ks. biskup "'Ój podpis. 
Następnie rozpocz
ło się UTOCJ:yste ze- 
branie. któremu przewodnlc:zył b. nasz 
patron ks. Prabucki w obecności wie- 
lebnego żs. kapelana Pastwy, O. Leh- 
manna prezesa okręgowego, rodziców 
dlne8tnych i delegaC) j. lU. Pr&hucki 
opowiedział życlorya Stowanyszenla, 
p?czem przeczytał nas!ępnJt-ą rezolu- 
CJę: 
,.Zebrana Młodrle! Po1!ko-KatoJl- 
dta żeilska w Swieciu nad WIsłe. z 
okazji poświęcenia sztandaru przez 
Jego Ek!lcelencję ks. biskupa dr. O- 
koniewskiego, przekonana o konIe- 
uności łlłczenia w organiucJacb 
prz)rzeka st'iwać w obronie Kościo- 
ła. praworZ9dności obyczajów l nie- 
podległości Rzeczypospolitej Poł- 
sk:eJ: 
al prlez zwalezanie żywiołów ant y- 
c
ru@cijal1!ki
h. które !Jzene. raz 
.lęzkl
ć obyczajów i propaguJ, 
!zkoły bezwyznanio\łe. 
b ?rzez 
orliwe wyznAwanie wiary 
l rozn:ecanie świadomocki oba- 
wi4zków obywatelki Polki 
ypodobnlać sę będziemy d
 chrze 
ACI]an p:\er\\szych wiek6w. którzy 
8taIl()\\ili jedno serce I }edną du- 
szę". 
Na..,. urhwalon!) rezolucję druhny 
w",,-yełltle jak jedna lIię zgodziły. Da- 
lej nastąpiły przemówienia. 
KI kapelan Pa8twa z Pelpltna ty- 
ezy
 
 rozwoju i aby wkróke wszy- 
stkie dZiewczęta ze Świecia w 8łere- 
Bach naszego Stow. sit: złlJ.Czyły, p. 
apteka
 Jeszke w Imieniu chrzest- 
nych J:ycz.ył Stow. dobrego rozwoju 
na dalsze] drodze. KI. Lehmann pre- 
ze!! okręgowy. złożył życzenia zwraca- 
Jąc lię z -prośbę rio starl
o Ipolec7.eń 
Itw
 aby lepiej opiekowałtl siO mło- 
łlz.l8Z4. 


Potem D.&8ł.piło składanie gwotdzl delegacjom, roddoom cbrzMtnym 1 go- 
pamie.tkowych; ottarodaweami byli: 
ciom r.a gwotdzle l pnybycie. Potem 
X.tolkkl Zwipek Młodzleiy Pol- pnem6wił jeszcze w Imieniu cbrzest- 
skiej na dieeMj
 ehełmiilskO z Wł- nych p. Gl a IIkładaje.c iYCJ:enia ł 
brutna. Okrog KatoHckich Stowarzy- dziękował r.a uufanie. Uroczyste ze- 
szeil. Młod
E'iy Polskiej w Świeciu branie r.akońclono wspólne. pleśni!) 
nrW., ks. Lt'hmann Świecie. kil. KUn "My chcemy Boga". 
ś"ie-cie. aptek. Henrykostwo lenko- Po spożyciu śnIadanIa bawiły się 
wie rhrzf'stni Św!e."fe, dow6dca Kadr. druhny ochoczo. pny diwi
kach mu- 
M. Woj. 1. Czacbowicz lo żon/ł. doktoro- zyki. Potem zasiadły do wspólnego 
stwo Pruszkowscy. W. Chebtowski, B. obiadu. Pod
za8 obiadu przemówił ks. 
Glaza chrzestny Świecie, Antonina Prabucki, p. por. Koprowiak, prezeska 
GI.zowa chn:Htna Świeck. Emilja t druhna Pieczkówna. wiceprezeska S. 
Tade-u!lz Parczew!lcy Belno. A. Macie- M. P. Przechowo. drh. Was!)Ż&nka. U- 
jewskl ŚwIe-cif'. Francinek I Wanda roczYlltotlć zakończyl ks. KHn dzięku- 
przystawscy chnestni świecie, Ed- jąc w Iwojl'm pnemówieniu wszyst- 
mund l lad wiga Sobolewscy 1. l W. kim tym. którzy przyczynili aię do u- 
Rytlewscy Świecie. Stow. Młodz. Zeń- świetnienia urocz).stoścl. Około godz. 
skiej Pnysiersk, Stow. Młodz. 2el1- S-dej wSlystkie druhny wymauero- 
akiej Przechowo. Stow. Młodzie-ży Zeń- wftły pned p
ebanj.ę.. celem pot
lla- 
skiej Sulanó\\ko. Bractwo Kurkowe nla NajprZe\\lelt'bn1f']SZf'RO ks. bisku- 
Świecie. Tow. GimnastycUle Sokół pa. który sanlOcbo
em przez Sartowl- 
Świede, Tow. Glmna
tyune Sokół CI" wracał do Pelpl1na.. . 
Przeehowo. Tow. Pow. i Woj. Swiecle W niedzielę 13 patdZJermka wiecIlO 
l Stow. Yłodz. M
skiej Świecie. rem o go 'z. 
8-mf'j odpgrało Stow. 
Po zJOŻf'rou l!"Woździ zabrał glos I sztuczkę rl'ligljn!) p. t. .,św. Małgorza- 
przewodnicZlłcy dziękujoc przybyłym ta z Kortony". 


Walny Zjazd Kupiectwa Pomorskiego 
w Gdyni. 
RezolucJe. 
Un:c*'łniając komunikat prasowy o monopolu splrytusov.rm (

lIIDnik Ulltaw M 
pn:ebiegu oLrad Walnego Zebrania Dei8@'&- nr. 60 z 19::?8 r.), a mlanOW1Cle. aby k
ntro- 
tów Związku Towan:)s1.w Kupie.:kich D& la .karboy,a nie ła\dał. umleuclensa na 
Pomorzu, odb) tego w Gdyni. podajemy po- etykietach naw Y firmy wyw.'tJrcy. 
y.1 od- 
nitej w streuczeniu rt'z.Iucje, jakie zapa- powie-d&ialność Z;& ror:1ewane napoJe 1 tak 
dły !lA tym zieidz.ie. pon
 ro&leWDI
. 
Czoło....r. n-z:nlucja powołuje się na u- e) podwyl.aunsa rabatów 
. I\Przed.w- 
cbwsły .ljazdu .. 'bleuslOwego w sprawie ców wyrobólW mODo
lu tytODl
:egO I spl- 
spe-.
jalnego JI
mu gospodarcuso dla ryt.u80wf'80 celem 
lntereeowanla Icb 00- 
Pomona. rot&m1 tycb wyrobów. 

 dl:edz.inie polit)ki podatkowej; obD.l- I. W abMIe Itna.ły ItIaw.łIłlc:nJ. 
tenle sta".ek podatkowych. ogTanJcunl!l Wobec st&bilizacjl złotego . celem u- 
egzeku,-"yj. Ulieeienie dodatku komunalnego nikDięda clVłych dyferenc)'j ku
ych 
do J?Odatku dochodov. ego, obnilenle odse- _ \\ ladze lurbowe winny wpłynąć na fa- 
te"k 1 kar za zwłokę. brykI, aby faktury wystawiane były w zło- 
W dJ:iedz.inie kredytowej: udzielenia kl?- tych polskK'h. 
dytu długoterminowego - hlpotecmego pod _
 dIot J 
&U1e.w r.ierucbomollci. 3. W 
 "-.r ..... . 
W dKiedJ:in.ie koncesyJneJ: n.tJ'Cbmluto . Rezolucja pnecłwał8lWia li
 utworzeniu 
'" ego wltnymania odbioru konces" tyło- Biura Ek6portu Zbół, a pnec!eW8zy1!tklem 
niowych i spiryt'.JSO
:fch. udRele
lu temat wyłł.Clnego praw. wy- 
Relolucja w zdecydowanej formie Itwler stawlanu
 łwladectw rnew
ch I ja- 
dza. ie jed)"Die jej ueaUzowanIe uchronI klcbkohriek prerogatyw. 1Da]¥yc:h charak- 
sfl'ry bandlO\\"e na PomoTZIU od kompłika- ter 
opol
 eksportowe8(l. . 
,-"yj mogących zachwiać 
now&g1 gospo- Jełh P0ID.UDO wuystko biuTO to łH:fklt' 
darczą Daslej dz:elnic:y. Rewlw:j
 w for- u
onone kuple:
 
 odpoWIedniej w 
m1e memorjału y,ręcsyła w środ
 30 paf- Dlem repnuntacJl handlu zOOłoweso. 
dziern.ika rb. specjalna delegacja Związku .. W uu.II ayaaoId agnł6w ...d1. 
J"Z4dowi. w. W&I'!!JI&wle. Procs tego uc:hwaJo- W}'cIł I kaJlC6w połriiaJ.-:yoII. 
DO mo.ucJe: .) bandel Iąd& całkowitego mi.i-ł. 
L W zabaIe IDClllopolł: podatku obrotowego, 
.J odnośnie oowt'lizacji ustMvy anty- b) skodyfikowania lJtoeunkOw prPfDych 
a.łkobolO\\ej w kierunku zmiany SywtelDU i UM1n!
 pn.epia6w, odbIeraj¥ych kra- 
prohibicyjnego I policyjno _ adminWracyj- jCTllllmu 
n&owi I kupcowi podrótując:emu 
nl!@'O na 
C&DO _ propagandowy motn06ć konkureDCjl z przedI&awlelelaml 
(mieaieIlie L zw. "dni prohibicyjnych"). -sranic:mymi l W. M. Gd&J1ska. któnl 1tD- 
b) pnywrócen1e rest&uracjom dworco- rzyatają I dogodnłejszych lJIr&wni4'tJ. 
wyro za przykł.dern Europy ucbodn iej L W aaknsIe kart.l.1&acJł. 
niesłllunie ode
netrO praw. WY81ynku W uczagóinołci odn06we braniy ielai- 
gdyi władu maj" d08tatenne środki D&d- nlaneJ tąd& lIi
 wpl'O'\ł'adzenia ulltawy klU'- 
zoru. aby nie 
ylo naduiyt. telowej. pOIuewal dątenl. kartelowe prze- 
c) przyz!l&D1a prawa roz.lewu &&granicz- m)"lłu, nieujote w ramy specjalnej ustawI, 
nych napo]O'W aikoboiowych nie tylko f.- stwarzaj" pewnf'gO loduju s)'Btt'm mono- 
brykom .Ie i hurtownikom win, poIlKycmy lIpł'Zł!Ciwiaj¥y slO pojęciom 11- 
d) wła
iwej int81"pre\&e:ji art. 373 1'0&- benlnJ1D I wolności handlu uzaletniając: 
porządz.eDJ& Prezydenta Ruczypo.politej o całkowicie kupca od producenta. 


Z polskiego portu. 
Wycieczka dele..łów mltdzyn arodowej konferencJ rozkładu 
jazdy. - Fabryka przetwor6w rYbnych. - Slip rybacki. - Port 
rybacki na WielIdem Morzue 


G d 'i n la. 28. 10. Poz. tem w cbwllach wolnycb będzie oo-y- 
W nied%lel
. dn1a 20 J&tdziern
k. bawi- ł.nv na dalekomoMIkle rybolówlltwo JNt 10 
ła tu wyc:iecrka delegatów mi
yna.rodo- jut druRI ':atek 
lol'8k't'J{o IlL'Ilytutu iły. 
wej konferencji rozkładu J&Zdy która j&k b&ckieao dJa pot.n,'b rybołówstw& pełn8ł!"O 
wiadomo obradowała. oet&&.nłO w Wanu- morza. 
w..e. Pnyjechali 001 8Oec:ja!nym pociĄgiem J.k II
 do
iaduJemy. :\!w:L. PrzemyWu t 
w I
:wie pnesdo 50 osób, reprezentują- H.ndlu prowadz:l obecnie pt'lrtraJaacje z 
cyc h prawie ws
kle paAatw. Etropy. pewn" firm" zagraniczn" o wydziertawfe- 
Na:ety zauwuyt. łe Niemcy nie byli re- nie p;runtu na hrlnie -portu Da wYbudowa. 
prez,nto\\ani. WycMCzC8 towanYHYł dele- nie wielkiej fabryki kOD881'1V I 
WOC'ów 
J{a,t M.wa Komunaaejł inl. E)81J1oud. a w rybnycb. PrzedJotawlciele tel firmy. w ktl!. 
Gdyni przyl"czył 1110 JetlZcze naczeJn k..... rej uan
any j_ w J)OIWatpej m\.erZe 
cji w GdYD: p. SzPUD8I'. kapka! DOTWeekj. lut oJ{IądaU weny w 
Cały poclV w Ikładsie 5-du w&,!fonów Gd.."VJ1i i znajdują Je zupełnie odoowledoie- 
Iypia!nych I wozów reet&uracyjnych pOd. mi do łe.ro celu. 
lltawiono do por'.u. Rdzie 
ie prze8ledlllłlę Naft przemy.1 przetworów rybnych 
na bolow:lee porto",," MUnus w w celu prze- &koncentrow.ny J...t lak .łotąd w Wilnie, 
ia1dtki pO porcie. Fa.cbowych inform&C) j na SII48k'1J. w Pblnaniu. a czc:1It.O I nawe: 
pn.ł z
za.niu udzlelu kapitan portu Za- przewatnLe pnemya1 ten BPI'O-.d1a BU- 
leaki rowaze ryby z są.
nlcb P6f1stw CzAI naj- 
. Po zWIedzeniu OOńu I miM'..a Zwiąuk wytBZY. teby równoleJ{le powstal równieł 
F
 E ob .
ycYJnYCb w GdYni przyjmował 
mYsł przetworny. IJProwadzają(:y ryb
 
1;""", .adeI/1 w hotelu Centralnym. O be
n1ą dł"Oltllr mOl'lJ1c, na 00 Gdynia 

odz ł pO Płud.nlu wYe1ecz«a wyjechala na}'Lupełnlel elę nadaje. 


em.do W&l'!oZ8WJ'. Aby umołliwJł ryb&kom nAwawe kutw 
nb i kliku d!1I
1 wy}echa.la do Ko- ńlw na miejscu. Mln. Prvmy.łu i lłalldlu 
:'tk
 ry::- :łrzy]ęi:H! nowowybudQWa.n
J{O -pnyetępuJe w dniach najbh't.eZYch do roz- 
. Handl M ef(O koml1!ja M 11\. PrzemYlIłu -poczęcia bud""" Pf'1Y bafj('nle rybackim 

Ia u. l'In\ WI\QCzekt,)e wYJec:b&
a I 
I
ga I1l1pu do wy("jĄlt&n.ł. kutr6w 118. bl"7-fJg. Do- 
tek ł::łY1 b de.dzenł- M6t.ku dl) Gdyni. Sł.a.- tYCOO7Q,8 s kn.tdl\ najmnleJII
 nawet l"C.'Pa- 
r1k.MW1d
 u ov,any 
 S
lfli w Frede- , racją kutrów mUlZą rybl\cy wyj4't.dtać do 
!IlJ1,u\u R:

.zam6iIeDle Morskiego [n- GdatJ,.ka. na 00 !Ile trM'1 duto czasu i 
 
Slównie do na

 h pr b 
'2
cZl)
 
8IIt "'awi& J.lIeDl
ze obcym. Z rhwila "la wy- 
W)'c ....... mon.klc:b budowanaa slipów. 
 --ł rybacy sa 


nlewielk" opła
 wyclva ć k'*Y na bn.es 
i (i.robne reparacje ""'Ykonyw&t we wł... 
n)'IIl za,krę8ie. 
Sam, budow
 wykOllywuJe koOBOl"Cjum 
fran
ie. ..-odkami Morskiego In- 
Itytutu Rybackiego. Koszt budowy slipu 
wyni("6ie ok. :!50 WO d. 
Sprawa budowy porlu rybackleJ{o na 
Wielklem morzu po9Unęla siC! ZOłl.cuUe na. 
pr
ód. N. przyazly rok budłe:owy Z08tała 
uchwaloną na ten cel kwota pół miljona zL 
Da \o motlloAć roz.poczęcia budowy portu 
s wl06ną roku przyszlego. 
Jak wIAdomo f'rZ0Prowad7lO'ne w tYlD 
I'Oku studja na wybnetu wy ka.zal Y. te naj_ 
odpo\\iedniejszem mlejaoem na przy.ly 
uort jest odcinek wybrzetA J)OI'nlofzy Wlel- 
k" Wei" a lIaIlerowem. W t.em lo miejllCu 
wiec zdecydo"&no r01JOCZł\Ć budow
. 91wo. 
l'JII'nle -portu na WIeUdem menu znakomi. 
cie pn:p'Łyni s:e do I'OJ:woju rybołówstwa 
I będzi.e nadzwyor.aj OOt;OOne dl. r., baków, 
umotliwlając im kon:ystanle 'I dal.ych 
ob&&rów wodnych. obI;cwe wyzYllkl,,'anycb 
pnM Innych I ppewnlaj"c Im bstMcz.ne 
achronisko na wypadek burzy. 


z 


NITH 


. 


o\K.O
 _' 

 -r...t

, 
J ZEGADEIt! \ 

 '- .ŚWIATA! 


 
...
 Ilł .. 
...
 


... 
... 
... 
.- 
... 


RADJO 



.ł- 


NIedziel... I Uat
"'" 
Poz1W\, r96 J.c:. 1.5 kw. 335m. 12.
 
"MJecUW"!Jt\\O Wielkopolski w roku 1'
 
_ int.. S'an'51aw WJOdek). I
 .0 kultu. 
nw:-h' owoców i WIU'Z}W pod azkłem
 - 
doc. dr. ł\onstanty )loIdeobaver). t:t,4ó - 
13.10 Wykład dla g06ilQdyA pt. ..C.zytlZczenM 
r6tDych przedmjotów W - p. Gabrjela 
óI. 
to_kał. 18.15 - 18,30 Biulet,) n Stow. 
YłodL Połek.JeJ pt. .Wrat81'Jia z pobyt
 
pod płócrelWym dachem". 18.50 - 1
.
 
Koncert muzyki wlosJuej i lra.neuakieJ. 
0111'. Ka.rpi1CU (fortepia.n), Aleksander 
ł\arpac:ki,. art. 011. po&D. (b8.ytOD). 20.00 - 
20.30 Słuc:bowilko pof!OOne. 
,30 - 'l:.!.,oo 
ł\oocert wiecwrny. (Tranamlaj. I Po&nlollla 
do !\rakowa i 
atowk). Wykl.oD&WCY: Wla- 
dysława Gotrojewlcww& (m
n), 
prof. Jó»ef Pawlak (orKany). tnnsmiaja z 
sali reprezentacyJncj. l'rogram: l. Wldor: 
SymphoDie RQD1&DO (wyk. prof. Pawl
). 
2. Bnet: Dw1e wje It op. .,cannen". SalOt. 
Saens: MJ& & 011. .,5am.son I Dan.... Mo- 
Irluako: .) Ada I op. .,5truZny Dwór", b) 
\\ ędrowna p".aSZyna., c) Złota rybka lodsp. 
p. GQlfojewkeo-). 3.. C. Fr&nck: .) Pu(o- 
raIe. b) GuUmeM: GI'Uld ChoeW' (odeII'& 
prof. Pawlak). 


Czy to prawda? 


lak nu Informują. podobno czołowi M, 
ilN..ony Da Pomorzu cz)'Dh\ -ł...rania w kie. 
runku zdobyci. powatnt'j c

1 akcyj "po.. 
morskiej Drukarni Roln!czeJ", które 81\ w 
paeladanlu ..pom. Izby Rolnlcuj"'. S}Kaw
 
robi się pO cicbu I ma jej ai
 dokonu I 
pominięciem walnl'J{O zebran!a radców 
Pom. Izby Rolniczej. które w myfłl 8t

tU 
łedynle JeM kompetelJ'tne do załatwiania 
podobnycb IIJraw. Jak. kTl4ł1\ pol[loski. p
. 
ZN Izby 1_ -podobno przychylny tel akc]l, 
a JJO'Plera I" bardz,o J{orllwie pewlen
' 
wokM.nota.Tju8l. Drukam'. po przejęcIu 
jej pn:N MD&CJę. mialaby Iłutyć 
"Opo. 
wet8jącemu wydawnictwu B&DacYJnemu 
na Pomorzu 
J6k Dal z kół 
nlC'lycb inf(..muj'" ..
O- 
manka DM1karnł& RołnJcza" powst.ala d7.I
. 
ki wł'twencjom I podatkom. iakie epole- 
czefJetwo oa rzecz Izby sklad.&kJ. i bylob1 
rz
 n!
 tylko niewłałciw-. ale \\'P
 
szkodllw4. &łeby 
 wepólna w1u.snoić mia- 
ła 81. do8ta.t I w ręce pewnej Dlelicwej 
grupy politycznej, 
CbOIImy wiertyt. te 
bkom tym z 
miarod&lnel etrony lie Z8/Pueczy, dł- u- 
IIPOkojPnla opinii. 


-,. 


Czy wYpełniasz Twój obowllJ2.:!
 
obyw.telskl7 Czy Jeste. J
 
członkiem wspłeraJłJcym TCL 1 
Zapisz si. na członk. wspler" 
I,cea o towarzystwa kulturalnG- 
o.wlatoweao T. C. L.
>>>
!U. fM 


" . 
"OWo PoIJOR8EIZ - aledzte1a. dnia I UstopaU JRI 
. 


gtr.7 


O,.cndDołcl lokowane w bankach 'Q 
!)OdStDwta dobrobytu cal.Qo lueju. baal.. 
Lowlem rolpoiycaajta le na cele produ. 
ktywDe. 
DopoJDoicSJ rOIwolowi kralu. Idll Dlt! 
bc dzlclI przetrzymy\\al plani
dzJ w domu, 
lecz ulokulen I' w IDDDych aobl. I ma- 
lta tkowo odpowiedzlal Hankach Ludowycb. 
Suma wkładów. zlotoDych w Sankach 
Ludowycb zachodnich wil.w6d&tw. w"o- 
ala lut do co 50 milionów zł. 
Wkłady POcltaWIIJ od I zł pnylmulta: 
B...k LlldowJr . . . Dzlałdowo 
Bank LlIgoWJf . . . Gdafi.k 
Ba..k Zw
 Tow. Kup. na PomorzlI 
Grudzllldz 
Bank LlldowJf, . . . Jab'onowo 
Bank LlldowJf . . . KartuzI' 
Sank LlldowJf . . . Kowal.wo 
C.ntr. Ka.a Rzem. ..a PomorzlI 
Torllfi 
Bank LlldowJf . . . Tllchola 
B.nk Ka.zllbakl . . Wejherowo 


=-= - 


Walka o tytuły. 


"GaZeta Polaka" - . Głos Pomorza". 

a sanacja trochę klopotów z ty- 
tulami swych nowych dzienników. 
W myśl dekretu prasowego. na te- 
renie RZeCl)'pospolitej Polskiej nie 
mogę. isLnlet dwa pisma o jedno- 
brzmiącym tytule. Tymczasem nowo- 
rodek na dwu trupach sanacyjn)'ch 
Gafet& Pol
a" w \Varszawle zapom- 

jflła widocr.nle o tem. te \\ Wielko- 
polsce w l:06cjanje wychodzi od daw- 
na dl.iennlk o tym tytule. Wobec tego, 
że w stolicy organ sanacyjny przy brai 
\en sam tytuł wyda\\nlctwo "Gazety I 
polskiej" w Ko&cianle wysfł.piło na 
drogę sGdo\\ Ił. 

a pecha sanacJa stołeczna, gdyż 
b
dzie musiala zmienić w krótkim 
rZ&8:e t),tu1 s\\ego pisma, ...hyba ie... 

t'łpl Kościan. 
podobna blstorJa może mleć miej-' 
lee i na Pomorzu. 

owJ' bowiem dziennik sana
yjny. 
oIJrabiaD)' na przerótnych tajnych 
lil'nfł'fent'jach. berbatkach, czarn)-ch 
kawarb. o których kiedy. nader de- 
kav.t runy plsat będzje moina I z po 
wodu czego niejednemu iółć się prze- 
"rlCać będzie w sosie sanacyjnym - 
potanowił obrać !lobie tytul "Glos Po- 
tlCna". Tymczasem w Grodzladzu wy 
chodzI od pewnego CZ&J!lU tygodnik 
".jUrUf p. t.: ..Glos Pomoru... lak nas 
inJ!IIIlUJIł poczyniono Jut "starania" 
b.f spólkę w:rdawnieze. tego pisma na- 
Uonić do unlany tytulu. 
iiI() usł4pl - narazie trodno oce- 
nit, w katdym razie walkę tę o tytu- 
ły warto zanotować. 
--- 


POliieraJcle Przemysł Polski! 


Pomniki w Kołomyji. 
w Dted%i.l
 27-go lO, odbyło et
 w Ko- R m" t . 
łomyi, głównem mieście POk'llda w Mało- III
 na 

en 
r;:


 me 
ęła 
P?IBCe wschodniej. od.ałoD1l)C1e pomnika p. 
łat Iltukl, w p
:t
;:
::


9 
PI
?dlklego, k.tóry telecram PAT. tak opl- podc
 krw8lWego rokosw rw;kieco be
 
BUje.. kanne rozbiła zimnI\, kam "e sta.t.u 
- ..P
II[ Jelt działem znanego ar- pieimlana. serc. Inną ę 
tysty l"zetbiarz& Konstantego LaszcUt, 
z IImutDlej
 j t h:wa. I 
profetora AkademJi Sztuk Plekn
h w Ani szeI'llZ8 lpoleczeńst:o pOlskie


 
Krakowie I przedeł.a.wia mal"!'Z&lka Pił- ściślejsze. z którego wyslli twórcy I fun- 
BUł-kiego w pozycji IledząąceJ z r:koma, da.torowle pomnika kołomyjsk.iego nia 
opartemJ na kolanach. W lewej rl)Ce !Dar- pomyśla.ło dot
 o J'e6tytucji stalUY poe- 

ek trzyma kslęge pr8JW, w prawej zaś ty, którego wlzprunek Po wiecz,ne cusy 
mlecz, kt6rego 08trze WBkazuje na W)"1')'- miał -łobić gr.Jd pokucki." 
te w kl!l
Z8 I!łowa: "Wolnoł/!
 rawn06ć,. Więc C;Zyt Karpiński został naprawde 
braten\wo . - Jut poUJ6.W1ony pomnika, którym uczcił 
Jednem Ilowafll pe'mDlk ten wzniesiony go .naród w pięćdziesiąlą piątą rocznicę 
J..t pod ł;1asłem trójmianu rewolucji fran- śmierci? 
cu.klej: liberte, t'g
lite. fraternite. lak na f:slla caJo plef.ó Karpiilskiego, bo któż 
obecny okręll v..alkl 
 demo - lIbera.lno - nie Inał dAwniej I nie Ula dzisiaj w 
parlamentarnym ul!1r!łjef11. 1Ąyr08łym z re- Polsce calej pieśni "Kiedy ranne wstają 
wolucjl fr
ncllflkleJ.' przybranie tego hasła żorze", albo "O Daro.lzeniu Pańskie m". 
jest raczej .udl'l'1l1jllc", Śwładny ono w "B..og file rod
i. mac truchleje" albo wre- 
ka
dym reIle (I... grol"hc z kapustą w po- szde owej ,,\Yieczomej": "Wszystkie Da- 
jQt'lach n,!
zllceg'O C'br
u. sze dzienne I!prawy"? I czyjego ducha 
W chwili. gdy w D1edzlel
 w Kołomyi nie podnosiły one i nie podnoszą do Bo.. 
z udzialem wla.dz I 
łów B. B. odsła.niano g.a swą treścią rzewną I pełną słodyczy 
pomnik P. Piłsudskiego, ukazał sle w melodją, tworzoną przez sam lud, wdl.ie- 
,,LwowIkim Kurjerzc PonLnn)"m" (nr, 319) klem ich ocz.arowany. Rozbrzmiewają 
plekny szkic prof. Unlw. Lwowsk., Wllhel- \onaml Ich i ogniska pastuszk6w. I BZ.e- 
ma Brul"bnall!klf\tlo o Franl"lszku Karplń- rokie niwy podcz.a.s pracy rolnikl1v.'. j 
Bklm, w którym znakomity znawca pUmien- świątynie Pańskie, I dwory szlacheckie, 
nlctwa ojcz)"lltego m6wi: I chaly wieśniacze. i grzmią niemi pol- 
- .....W nledaleklej od Hotoskowa skie piersi tołnierskie. dzień Boty wit&- 
(mlejlu urodzenia Karpl6.sklego) Koto- j
c i tegnając sie J: nIm przed cieniami 
myi pG'Itanowiono przekauć potomnoki nocy. W tych pleśnlacb Karpiński ltanął 
pamleć Poety, przeJ, te slrony Rzeczypo- tak wysoko. jak tadf!n przed nim, ani po 
!lpolltej wydanego, kamiE'nnym doku men- nim z poetów polskich. one tyją I tyć Aresztowanie hochstaplera ze 
tem przeszł
I, pomnikiem i dzieki u- b
ą tak dłuRo na ziemi polskiej I w Stanisławowa. 
pobiep'lIwoAci i pracy obywateli kołomyj- kości olach polskich. jak długo przezna- Wiedeń. 29. 10. PAT. 
sldch, a przy p&trjotycznem poparcIu spo. czono nam czrif Boga. Przez nie przede- Ubiegłej nocy aresztowany tiu 
ł pod 
łeczeństwa całfWO. monument wznies1ono wlzystkip!D tw6rca Ich 08iągnął nagrode r.arz.ut.lm osrokańczych manipuJa.cyj i sprze- 
i po uJ"O"zys.em naootemtwie odełonieto wielką. "ieks!:ą od wieńców laurowych. niewierzeń na sumę jednego mHjO!lla marek 
16 września lb80 roku .,ku wiecznej pa- ktUTe wiedną, I od pomników_" - 6l-letni kupiec Eugenjusz Józef Ma.rgulin, 
mjQC.i" c
ów pn:rszły
h.. . Tak s
bie. myślał _ pew!lie w 
oble i pocbodzą.cy ze Stanisławowa. Aferzysta. ten, 
PomDlk postawJono 1 po
wlęcono, ale. I!am Karpiński, w dmu. kiedy w Kołomyi 081&dłszy w Nlem:l£ch był za.wikł.a.ny przed 
jak nll;przekór bas.łu .
kt
 fundacyjnego: gdzie Jego pomni
 został zMurony! nie u- 20 laty w aferę, która odbiła si
 WÓWCZlU! 
.,kll \\ lecz.llej pa
l
Cl . Dle przetrwa
 on w
o za właściwe prz
dt!'W!lZY'lltklem ten gło&1em ecbem w prasie niemieckiej. Wte- 
ani lat p l eMZl6I1ęelU. cząateczkl WlecZ- ł pommk odbudowat I mny wmosJ:ono, ale_ dy to Ma.rgulin po s,przeniewierzeniu wiek- 
n
l: ł:łęka barb6.rzyńców, która przed współcześni .mogą. i mają ołxw.'ll\.ZI'k my- szej sumy na sz.kodę dwóch arystokre.tó
 
WIekami pod
 jednego z napadów na śleć Jeszcze l coś mnego" l niemieckich w towarzystwie pewnej znane) 
na bruku berlińskim di"y operetkowej 
- - zbiegł zagrani:
 111& skutek łistów gończych 
P k . t aresztowa.ny został w Pętersllurgu. gdzie 
roces omunls Y czn y . poda.jąc I!ie za holenderskiego barooa, mie- 
szW w Jednym z luksusowych hoteli. pro.. 
Sad ckregowy w ŁodzI skazał 19 wywrotowców na ka... wit- wad7.ąc tycie hochstaplera i dontuan&; 
I . od 2 d 5 I t wydany przez policje rosyjsk4 władmm 
. . . Z enla O a . berlińskim skuany zoetał na kilkuletnił. 
L ó d to 31. 10. nik. Władysia" Owczarek, Franci
zek ka.re więzienia. ()(hyska.wszy wolność, 
WCJ:oraj w drulOm dniu proc8lu komu- Wikuk, J6zef Bartczak. Leon WoiDlak, MarguJ.in przycichł na jakiś czas. wskutek. 
niBtyczneRo zeznimali bleltlL poclJ8m Bolesław RZ1\dkowski. Jak6b Balkowski. czego policja pnesta.ła si
 nim interesa- 
ubrał IWS przedstawiciel 08kartenia pu- Boleslaw Wasiak. BOJtUsław Dylewski wać. W ostatnicb latacb uda.ło mu sie jed- 
bJiczneRo prokur.e,lor 2abi1\ski. Scharakte wszySC}- DO 2 lata wiezienia katdy. Hersz nale znowu W}-płynąt na powierzchni
 i 
ryzował on Ibrodnlczą działalność podsąd- SJ:
ieJlel 3 lilia domu p
pra
J". Wł
d}:sław zdob)-ł nawet w koła.ch gieMowych dzięki 
nych. którzy przez przynaletenle do par- F1l1pow.skl -:- ł lata clet
leR"
 wlęzu:nl
 swemu t&len\owi towarzyskiemu i &pry- 
tjj komuni8tYCmej obrali BObie za cel 0- Andrze] Kozn'ól{ - 
 łat CU:t
lej[O wku:
le towi ha.nd.lowemu wielkie zaufanie. Dopiero 
balenie ul!trojlł lpołeCUlel(O i państwQwe- nill.. Wolf MOIIZkoW1CZ. Mo)łesz .Chalm na 8kutek podejrzenia. jednego z jego inte- 
I{O w państ"ie polakiem. Prokurator tą. Bra]tbard. Gedalłe RozenlaJ I Srohm Ze- resantów, który poll-1erzył mu 
iery g;eł- 
dał dla 10uzystkich oskllrtonych suroW8,I{0 111{ Rozenlal - zostali uniewinnieni z bra- Iłowe wa.rtości 200.000 marek. pn;yczem 
10\ ymiaru kary. ku dowodu winy. śledził go przez detektywa pr)"Watnego. 
Sąd po wysluch&Dlu s
on OJ{t
sił ,!y- WszYl!tkim zaliczono areszt prewencyj- sprawki Ma.rgulina. wyszły najaw. Wszcze- 
rok. mo
 kt6reJ{0 z08tah Bkuanl: Feliks te śled%two i rewizja, przeprowadzona w 
Kąslel na 2 lata 1Ąiedenia, TUl{enjul!z Ma ny. luksu&owem mieszkaniu berlińskiem dał)' 
łOlepszy. Chaim Jonas GoldberJ{, James nah.podziewany wynik, II-yśwletlając &ze- 
vel Rubin Hesz. Dawid Da]sx, Jan Mo- rag niepo2Jbawionyeh roma.ntycmości l!!IpIr&- 
rawski. lak6b K08QWllki, Wacław CIeslo B,dź członkiem T. C. L! ! ! wek &fenysty I łwchsta.plera. 


,
1 . - . "r 
 
.., .. . 'ł.; 
r.,;;' · 
 dcn.y .'
. 
ł 
eiltolo I 
I\
 
OT"



 j 
L 
/. - -"ł 
iii 
łi 
'O. 
";'- 


. 


';] . -.

 . .
.., :"'-.. 
,'" :1!. 
',
 J'-;[. 

":
& 
.....:..
 I 
. 
 " 


. t.! 



, . 


, 
.ń'
' 
Z-ĄDAC 


W1Z
DZIE 



 


Jacek Malczewski. 
I mów ubył jeden wielkI artysta. Nie 
!l&Io jut miedzy tywymł lacka Mala
w- 
'kiego, W mel&DchoUjny jesienny dZI
ń 
rlo4ono do grobu w Krakowie na 
kalce_ Je: 
dnego z najlepiej zułutonych Ojnyźnle I 
SZ1.url. Odsledł od naa w !Błstynne za- 

wialy jedm z D&JpokornleJ
h synów 
ziemicy naIIuJ, ub) ł nam ml!ltn, .którego 
IZ1.uk& byla sezamem czaruW przedziwnych. 
On Jeden, ostatni wielki roma.ntyk w Izt
- 
CI, j lit druid -kapła.n. lJLI'ICgł kultu n
J. 
ezy6\uych Idll&łów. On jedeo z 
t&tnlch 
cZlL1'Odz.iejOW. ..um .woj. !!Ztuko mUl
yclną 
I pneogromnł., modlitw" C)\wlerał naJProst- 
A4 I najła.rlIWllf4, 
Długie d:ll8liątki la1 wytrwale I I upo- 
rem godnym podziwu. a z pokorą iśt'ie ': 
wange1lcznft obdarsal hojnie Bkarlam.i 
8wfCb czarownych wizyj naM Iwój. który 
po Rogu nadewM.yltko ukochał. On jeden z 
nirłlCIIl)"Ch wybrany był. &by modlitw!' 
pr
pojooe wizje lwoje wykuwać po m1' 
8lftowaku. on umial teł, ju. .nlkt. Inny, 
I'QI&wijać teczow" wstęge przedziwnej me- 
lancholjl. a przed Innymi Jel!zc:ze miał I 
tlll1 dar wielki, te sztukę Iwoją ucł:ynlł 
l1Id wyru powatnł.: wprowadził ją w 
tkam męty II cło.IoJei:l8łwSll k.rOleYo.. 
1kIem.. 
I głębokich prRtyt Wł88UYc:b, tajemnych 
lIIUmlaa duszy, palftcej 
kDOłY, rado- 
6c1 I amut1w lkJ'ystaJlzowala si, ona gl\:- 
baka mlłośf 
 I to naboteńl!lWO pne- 
d&lWł1e ku Najd08konallumu. 
Zapra.wdę wl
lklm był miBtnłm Jacek 
II&lczeWllkll 
Byl teł I dla br&cl mło&zej dobrym 
lIfCem i Dauł"zydelem niepospolit) ID. 
Pozostawił i1a.rodowl wielki artylta w 
lIIJu6clmle kr61ewaJrll'j IPtkl tworów bpz- 
lennych I genJalny.:h, o ktorych tomy ca
e 
,bano I pisa/! jeexl8 b(ldą, ale poZiOtltawlł 
tet mlodzy ska.rb&mJ jeden nade wszystkO 
!lenny - wielką !Il(n\.'0 swoją - W 1 k a I a- 
I la. o powolat1lu &r1.yltów I zadanlacl1 
Itztukl Rzadkie lloowa genjalnego Brt}'1\ty 
t myillclela. w)pada dziś' kiedy odszedl 
r
 nu w WWif.ty dalekie, poll-t.lIrzyć, abY 
.Ie pol!zły .". IIII.pomnlenle. 
Bylo Lo \V eZMie na.jś\\ letnleJ!lzega rol- 
..oju k.rako
8ldej a'k3demJI I&tuk pięknych 
-. cmau Pi
r
zego swojt'4Jo rektoralu w 
łI'
 UC
lni. W pewlon zloty melancholij- 
III dZIeń PLLd1-it rnlll.a 1912 r. Jace!. MIII- 


czewski na Inauguracyjnem pnemówieniu najdrobniejszy. A za.ch\\oyceni cudami, ja- światła, Cienia, Półtonów I Blasków, Jakle 
do garstki zebranych adeptów sztuki po- kiemi nas otoczył, t
amy nieśmieli być prawodawca Kajwytszy roztocJ:ył I zaltre- 
wiedział takle bezcenne Iłowa: równi Jemu: by Go lepiej rozumlet i uk
 śllł w Wszechświecie. Uczyć Waa będziemy 
.,szanownl panowie, a przyl!zll artyści cha.t, więc pow8iamy I!ie odtwa.rz.ać two- byście byli: Dumni w ducha całi)Śct - a 
polscy I Miałem oddaWDa umiAr 
Inicjo: ry R
kl lego: na płaszcz
-żnle bez wytnia- pokorni w kaMej chwHl tycia. 
wat o\warcle roku I!zkolnego w Jedynej rów łub w br) le z pełno
ią, W}-mia.ru. 
dz.iecie bowiem s a m I i s a m o t n i, - 
Akademjl Sztuk Pi
knych na &ferni pol- Zapatrzeni tak, a pokorni: przy !)I'acy jeteli wytrwacie I zostaniecie art)I!t.ami, to 
sklej mową witającą: Nowy rok szkolny, odtwarzania.: lipiewamy w duchu hymn u- jest. jeteli ty/! będziecie c h c i e ł mo- 
nowosapieanych słuchaesy, jut uczesuuJą- wielbienia, hymn miłości dla Najlppszego d.litWł. sEtuki. k1ęezą.c przed tronem Milo- 
c)"Ch I to Ak6demJe ko6czącycb. I zamiar Ojca, za. tyje cudów. łas-k I dobrodziejstw. ści Botej. Świa£ obecny tak k1ęaącyc:b, 
ten m6.1 ilpełniam w pocr;uclu obowiązku, Z tą chwilą naraz lączymy dwie d r o - Was samotnych z 08 t a w i. Świat pny- 
jaki mam wzgl\:dem samego siebie, mego g I, dwa l! z ł a k i, dwie d r a b I n Y. po s:złości ta.k klęczących W88 W i d z i e 
 
posłannictwa I mojej obecnej godności. Myśl klÓl")"ch lie wwosi duch ludzki ku dosko- będzie t ą da II Ale Wy nie bQdz:;iecie s a- 
pierwotua moja była, teby na to otwarcle ro- l1aJenlu I osil\81llęciu swojej latni: Drogą m o t n i, ale Wy nie będziecie sa m i. 
łro akademickiego za.prol!it I reprezentan- !ot o d l i t w y I D r o g ą M i łoś c ł. Bewecie kleczeli, zapatrzeni w MiłoAct 
tów ciał naukowych I historyków sEtuki. A 
y modlisz sie (kolego m6j\' 50 Bie Najwyuzą -i widziet 1" będziecie i od- 
Ale tej myśli zaniechałem. I l! a m stoje nie modlisz _ aby cle widl.iał S4Sia.d Tw.ój czuwa/! w W8zechśwlecie nieskończonym: a 
tutaj wobec Was, otoczony kolegami te- _ &Di sle modlilII - byś d081.ał nagrode śpiewając Magnificat, pomrzecie. 
mniejszymi I Wam 1, kolegami w pny- czy dOClesną, czy wiecr.ną;. ale modlisz się, Przedtem jednak niejedni z Wu (tak 
IzloAci. bo kochssz Boga. - 110 On Twój Ojciec w.sz
-f prago!:) na skrzydłach lpskl unie- 
[ tak jest lepiej, jestetmy bowif'm: lO' najdrotszy, a jedyny ducha twojego i Zna.w- I!ieni, humonje całej przyrody uozumia_ 
dllnll. ltowanyszeniem, sektą wt&j
lczo.. ca i Sędzia I Opiekun. Zatem w Mądrośt I!IY. odwagą Dotą obd8.rr.eni., IIdolajll. pa 
nych. Katden I nas w duchu IIWOlm po- Jego ufny. w uczucie miłości niepTU'branej watą sle: stworzy t barmonję calości z uero6 
stawił sa cel: pra.cować na polu sztuki. streszczasz modlitwe: l\lech sie Wola Two- swych własnych. n.ak$r;tah h.a.zmoojl 
rod I Wszechświata - l poczniecie stwanat: Ar- 
Ceł ten wspólny łącEY nM w. z nę, a ja śwh:ta stanie. c......ieła. Bokle _ Synam1 Botymi. 
P ra c a ustawiczna na polu SUUkl, odkrywa T k I 8 - ki kt .-..- J ..... m OCU I "-... nas"'" 3- 
od I a ....u, ""0''''''' . ..... .... "' tedy wIed -' eć ...... Zl -
I.. ........ ..._
 
nam po woli tajemnice naszego uw U " I 
. I dla Ś\1o'l8 ta, którv n L1 "'VU............, --. .-.-...... 
. j n e .".,...llemy czyni i: ani . , "; e W I " ec 
 e, W D
, """'z"u k m&] """'e . któ- 
"W I ' ę ....A uczucia sztuki. jaka w nIe II&meJ 'u D
 d '- plenl ....... y których .... 
 _.._.. ł-- .. .... 
" """" b . nas o.......u, 
i ... . .......L, re dl a ludz.koeci oale J. d OPÓ ki do .
 o g łodu 
IPac """''' Te uClucia. wyron: nlają nas z d t a &ID po -
 rnle 
 rze b& a.nJ dla ....' 
-J - nr Ik B t O yci n MU" ł"'" .' P - yku '- _ ni A-- -DD łon i"'
' b.......a;. 
reszt y I p oleczei1stwa., sdz.le n a a o y h rz m 
ła w którem staliśm y I!I" . L'" -- -- ......... ........ 
. ki I f P}'c y e i"" , ...... T y lko w chwil&ch łaski widoczn. -- 
pisIe hlstorje: pollty . pnemys u, in&D- bIegli, ani dla podziwu tłum6w, które Je- ... ..-- 
BÓW I aocJalnych zagadnień poslczególnych sUle I!łyneć nie che" g los u w o łaJ" c e.- prawd%.iwe modlitwy sztuki wywołane ni.. 
na.rodów. Te uczucia powtarzam 1o\'yodręb- g o n a p u s z e z y. Ale uprawiać lą (mu- Ś1niertelnem.i zostają.. a drogowska.zami BIł 
nlają nu, bo nil w walt'e o b)'ł., ale w kę) będziemy z miłości zblita.nia sle I łą- i będą - dla ludl.ltości całej wszecbłud5- 
be z tr OłlCe b....u doczesn6f(O mo&emy lylko I ".. h D b O J ned 1tiemi. Wobec mnlejl!ZYch kręgów rzeko- 
3" któ h t k czen a z .'aJwy....zym uc em cem p - m y cb harmon IJ " , które zacieśnia ma.A-ł. 
d"t).t do Ideałów w ntuce, ra ."" 9Z u a wiecznym w CislY w pokorze I osamotnie-- J 
dla l'el!zty ludzkiej lpołeCUl
ci Jł:s t p
e- niu. A jak modlitwy najszczereuj _ na.j- lIzm społeczeństw. albo &&ś!eplenie egoł. 
dewszystklem la
w,,: 111m Się stanie I ble- tarliwszPj, naj
łebszeJ z głębi gł
bin du- s\yc
e..tYchte wobec światła pra
 z a. 
glem CI&SU I: hlBtorJł.. I na.uką .szczegól- cha pochodzącej. &Dl powtórzy t drugi rai wan..,eIJ.I. płynącego. . 
ną. I Jedną z najwiekszych modlitw ludz- nie motna. ani naucsat Jej nie motna, bo Te k
lka słów cMIMem po"ledsI
 la 
kości. katd
o człowieka Inną i wdął Inną 
 JI8In: twlerd:zet1. p

 p.

 Mał. 
Dlatego jesta.imy l!A.mi na dzi.slejszem dzie. Tak my \\'as tutaj tej modlitwy _ na tem przem6W1emu 
l
 81;: c:a1:a 
zehraniu - 1 a m I. jak katdy z nM będzie tej najszczerszej. najgłebszej. najprawdziw- sk
tecma dzlałaln
/! moja w tej Ak.
 
s a m pnez cale tycie. stej sztuki jako 

oścl mod:lltwy waszej mjl. Pogl
y. moje wyenułem z wJun88'l 
Trzy sił dr
 do udoskonalenia Ducha .- nie naliczamy. l'le motemy Wa.s nauuyt p:.źz
 i y c I a&k a 
eUbłagano(;
. I
ÓW 
i zblltenia. tegat do Tronu Boga: Droga mo- an:ydz.ieła modlitwy (sztuki), kt6n Was w
r I J o. "
 pr:EeWlD ... 
dlltn y (Askpza). Dł:osa miłości I DpJ@6 wie- w
Ol!i w prochu lptących P?d stopy Duc
 g r 
roc
; :(){'=ł
' Jaclta Malcsewskl.. 
dz} (czyli poZ11aDle 
rawdy). ?\a dr:. llze "sze
hm()Cn
.Ilo & .sercaml przebran
ml I£lotono do grobu w lymbollcllOJd! SSI- 
milośd jest szlak sZlukl. Tym sz
aklem łzam!. od .\\ e.zbra
 ch uczuć. Arc)dz
eła łach hanci8uań8.klego biedacz ;uy Poko- 
uląc dOl"hodzimy bliiej do powwia \

Eech- modlItwy Vv as nie. na\l_I"Eymy.- arcyhieła zdob" I Królestwo naJwi ksie i 
 
potę
'; StwórC}" z wolą I!IO le.go lacDleJ jed- w sztuce. jak CtYDlt \\ a s n ł B n a u c z y- :;' ch - t ąf 'nad. Tra e N .
 
nocEymy. Śpi1wamy bo\\'iem my artyści m y! .\le starać elę b
ziemy wam poka- 11 em s an p. . r-" aj 
,Magnificaf' na widok dzlfl, stv,'onon)ch I t}"\vać Wielkość 
a - cz)- '" budowie I 
 kk. pned.zl'wme D&dews&)1łU(o u 
przez Doga na ziemi i we \\ szechświede. kO'Gri namniesze łlltoty Cly w z&ry1Owa- oc 
l'wiell'IRDlY Ducha Najwy1.IiI(\P;O, pour.iwla- niu formy prte
potopoy,ep;o 0lbn}"m6 - u- . . Eugenłua PrzJbJL 
Jąc I"Z)" obłok - czy kwiat - uy kr}tizLal es".' \\..s bedLleID) pat.rzeć na te cuda - "Tol"UDI'U. !SI. 10. 2Ił r.
>>>
..zeń. pnewidzienvch w rozporządzeniu 
I dn. 19. wneAnia 19"
 r. o ustanowieniu 
da \\"ywOZO\\ elto od masla (Dz. Ust. R. P. 

r. 71 POII.. 538). 
W związku z pow
.tszem z dniem 1-RO 
listopada br. wchodzi w tycie na przerlliR 
6 miesięcy rozporzl\dz:pnie Ministrów Sltar 
bu. Przemysiu i Handlu oraz Rolnictwa 
z dn. 20 września 1929 r. 10\ sJ.'r,wie zwro- 
tu cła przy wywozie masła (Dz. Usl R. P. 
DI\ 71 poz. 539). Mianowicie vrzy wywo- 
zie &8.1(ranlce naturalnel{O masła krowie- 
ItO Da podstawie zaś\\ iadculi instytucyj 
do te,to upowatnionvch (poz. taryfy cel- 
nei \\ ywOZOW!!j nr. 259 uwalta 1). wy- 
twor:&oneJl:o \\ kraju. prz
'lnaje sie 
I\\rot cla. uiszczonel{o za spro\\8dzane z 
&a,IO"anicy I zutyte do \\)twarzania masła 
urządzenia i materjały pomocnicze we. 
dłult norm: za 100 kI{ naturalnel{;) mash. 
krowieJ{o zł. 20. 
Zwrot cła uskutt'cznla się zapomOCl\ 
kwitów \\ ywolowych. wysta" ianych ka. 
tdorazowo prlez upowatnione do tel{o u- 
rzedy celne Da podstawie zaświadcl!eń 
związków eksportowych lub izb przemy- 
słowo - handlo.!'łych. po stwierdleniu 
wywozu towaru lalO'anice. 
Kwity wywoZQ}\.e opiewają na okaz1- 
cI!!la. zachowujl\c watnośt na przeclliR 9 
miesiecy od daty ich wystawienia i mo. 
Itą słutyt do uiszczenia naletnolici cel- 
nvch za wsulkie towar\" sprowadzane z 
zalO'aoicy, w katd)m z' urzed6w celnych 
upowatnion).ch do wY!ltawlania kwitów. 
Wykazy z\\lązków eksportowych. u- 
prawnionych do wysta\\iania wymienio- 
nych knitów ol{łaszane 
I\ w Monitorze 
Polskim. - 
W sprawie cła wywozowe&o na Cennik "United Baltic - Corpo- 
masło. rationu. 
Z dniem 1. listo1)ada br
 wchodzi w t y- United Baltic COrDoratlon" urucho- 
rle rozporządzenie Ministrów Skarbu. mii
 obe('nie na linjl Gdańsk - 2 Ełłtkl: 
Pnem)słu i Handlu oraz Rolnictwa 1 dn. London Balta\ ia i Baltonia i bf:dzie utny 
19. września 19'29 r. o us&&Dowieniu cła mywala stałą tyl{odniową komunikację . 
'\1!oywO%owe
o na muło (D.. Vsl R. 
. Dr. Londynem. StaW wy1)Osatone 8ł. w u- 
71 po&.. 5381: Mocą t
o rolporząd
eDla u- rządzpnia chłodnicze i naletycie prz)'l{oto 
.tanawI.a SIę. cło n
 mas
o kro\\le .oru wane do transportu 'POlskich artykułów 
jeRO mle
zarony s mnemJ tłuSZCZ4JDl ... spoi y'" CZ) ch na rynek aD.lOelski. 
W}'SOkOŚCI 600 Il od 100 kJt. brutto. Stawki przewolowe \\ynoszą podlUI{ o- II--łdo 
Wolny 
 cła jest wywóz. naturalne"i0 !!tatnio pOdanej informacji: 
masła kroWl
o o I&\\artości wody me W chłodniach: bekony łO AZyl. za 1.000 W GIItatnIch claaa.ch dalo się lau\\ a- AoIr.. 
wytej 16 proc.. nie posiadająC8RO domIe- tonn. tyt duie oty\\ienIe w t'yp04JłlJta lUaltro- 
uIti inn,ych Uuuczów. oraz innych nie- m
sło 55 szYI. za 1.000 l ...bYł-. czej(Q najlepszym dowodem jut 
właściwych domieszek. wywotone na pod drob 70 snL sa 1.000 t. bie1.\cy numer (ł3). Oprócz artykułu Ja- 
stawie w\\iadcseń inst)wcyj do teJ{O u- W I\\ykłrch pomieszczeniach: bekony na AU,ltustyno\loicla LraktuJącelCO o kwe- Czasopisma. , 
J)O\\&inionych. 35 slyl. za 1.000 U. stjj nauczania w szkołacb, barwnep;o opl- ..AgIDda Kupiecka" - oto doroczne 9., 
Poetanowieniem Ministra Skarbu... Po masło ł5 szYI. za 1.000 kp;. su M. Trzo!bińskielto o Ziemi c.ieaz}"l'1skiej da\lomcrv.o Z\\i
ku TowarzY&lW Kupiec. 
rozumi!!niu z Ministrem Rolnictwa i Mini drób 60 11%).1. 1& 1.()()() kit. feljeton6w o ostatnich wystawaeb \\t\.r- kich. które & dawniejszych lat Inane, uka- 
sUem przemysłu I Handlu z dnia 17 pat- jaja 30 UVL za 1.000 kj(, AZa",skich oraz I ostatnich prem)er tt'a- lało się znowu i Itaje t'lę tem samem prak 
dsiernika. 19"29 r. (Monitor Polsltl Dr. 2ł7. . tralnych - znaiduj!!my całv szerecr nader tycznym I poh.teunvm doradCl\ katde,ro 
s dn. 25. pafdliemlka 1929 r.) uDOwatnio- Premie od wywozu zb6z. Intert'!!ujl\cych artykułów. Sa pler\\AZY kupca, przemysiowca. rzemieAlnika. ban. 
ne lO!rtały do badania muła i wystawia- Ubie,:lej nocy odbyło sie posiedzenIe plan w
'bija sl
 pyszny felieton 
fsrjana kowca I wOl{ółe katdel{o. ktOry ma do cry- 
nia w\\iadczeń przy wywozie masła bez Komitetu Fkonomicz.oep;o Rady Mini&tró\\. Hemara pt.: _Z leboratorium kabaretu". nienia z Ultadnienlaml haDdlo\\etnl. pod- 
da instytucje w nutepującej kolejności: na którem UCh'lULJonO ullł&DOwi
 ... myśl Od rusu sławnych s16" ell: B'11'a je8t to datko\\ emł. socjalnemi itd. Staie li
 "na 
l. Związek GOS))OCIarc%y Spółdzielni ustawy celnej casawo na okree 5 mlt'sie- bodaj p!envBZV &el{o rodzaju artykuł w tem samem t potyteczn)m podrllclnikiem 
KIeaarakich w Poz.oaniu. CY' zwrot ceł w wyllOkoki od ł do 6 zlo- Polsce pisany tywo. lekko I z humorem. dla ad\\okata. lekarza. kapłona ltd. 
2. Związek Sp6łd%ielni Y1eczarskich I tych od 100 
. wywiezionych zMt w u- przytem autor porusza tutaj między Inne Cena 
)danel w nader tr\loalej oon- 
laj
rskich w Warsza\\ie. letDOŚcI od rodzaju produ
u. a to: ięot'z- mi sprawę od
bn!!l{o re81{0
'ania polskiej wie i -jak jut laznaczy!lśmv - zawierll- 
3. Yałopol!llti Związek Młeczanltl w mienia. tyta, OwA. ))S%enicy I ml\1d - es- publiczności na tart lub sat
 rzucone Jącej obok notatnika tek c 
ne In forma. 
Krakowie. lem ulatwienia W\ wozu nadwytki wiorów le sceny. TYJrodnik lIlustrowany pozy, cJe. poucze«6In)"ch dziedzm tycia han. 
ł. ft!da3ło - sojuz W w Stryju. oraz etandaryzacji eks'J)Ort.owanel'O rbota i sker równIet wl!oółpra('ę prof. J. 
Iakare- dlowel{o. \\ynGIII: 
5. Centrala Mleczarska (Yolkereizentra mąkI. Ze J:\\TOtu ceł będą m08li konyllłat wicza. kt6ry w szereJrU artykułów pllla- t.kontowej (notatl\lk całoatronny) cena 
le) w PosnaDiu. ci e
erzy. którzy pny \\'YW'OZie wytej nych Z\\1I\ztym I Iywym stylem poda czy ł złote. 
6. Izby RolnIcZ!!. wymienionych produkt6w vrzed.stawi" za- tt'lnlkom swoie uwaKi o podróty. którą l-kontowej (notatnik caroroczny) ceDa 
7. IzbY' Przemysłowo - Handlowe. hiadczenia stwierdzaj
e od'PO\\iedn'. ich odb)'ł ostatnio po Stanach Zjednoczonych. 6 złotych. 
Do \\-s))Omnlane(to 'POstanowienia dałą- j&kołt. Zaświadcunia będl\ wydawane I \Vkońcu numeru biedny "Pan HilaryM zno I Do nabvcia '\\e wszystkich 
kladach pa 
ClOne SIł ... cytowanym numerze Monitora prze.z organizacje !!It!IJ)Ortowe lJJ)OWatniODe WQ się Ikany C%Ytelnikom na l11o\oje kło- pleru ".
I. u wydawcy - Z":Ulzek Towa- 
Polskie,:o przepisy. dotYCZ4Ce trybu po- do 18«0 pruz Ministra Przemvełu i Han- 'POiy I przvl{ody. Ol{ólne wratenie - te rr;yetw Kupieckic! w POJ:nanlU. ul. Pocz. 
st
powania przy wystawianiu zaś",iad- dIu. Odpowiednie J"I)Zponądzenle mech nUID!!r jelit tywy I Interesujący. (ez.) towa 31. J ptr. 


........ - 
Ł--- 


IJLOWO POIIOR8Km .... 
-..::: 
--.----- 


i ( 
,@ 


DZIAŁ GOSPODARCZY 


M_I Zloty , 
 .
 
Rzym 1926 ;.
.. 
. - . 
£a 
ZądaJcie w5zedzie 
znakomitych mydeł I krem6w 
toaletowych 


S ()11ll; t a n]9J 


Pomorskie Towarzystwo Przemysłu 
Chemlczllego "pomerania" 
w Grlldzht dzlI . 

 '
 Wielki @i) 
 

 Złoty Medal 

 Cirudziądz 1925 ' 



- 


Zainteresowani importem 
z Rumunii. 
Pomorska Izba Rolnicza prosi uprzeJ. 
JOie o wskazanie adresó
 firm polskich. 
Interesujących sie importem a Rumunji 
do Polski nastepujących artykułow rolni- 
u)-ch: kukurydzY'. wykI. ml\kl. I{orczy- 
cy. 
hu. makuchów I innych artyku- 
rów paste\\nych. 
Pomorska Izba Rolnicza. Toru:6, ulica 
Sil!nkie
 icza. łO. 


aIe&ldela. _la I Ibtope4a 1111 1'. 


) lainurtlsowanych mInistrów ukate się ." 
_ duu najblitsz)'ch 2 tyJrQdni. 


Wainy wyrok dla właścłclell 
aułodorożek! 
. Orzec
eniem karnem Wladzy Skarbo- 
wej w Toruniu ukarano gny\\ ną USlłego 
roku cały szereg wlaścicleli autodorotek I 
to w wysokości po 260 złotych za. przekro- 
czenie I ań. 98 ustawy I dnia 15. lipca 
1925 r. rzekomo popełnione przez kr, &e 
wJaMiciE'11! autodorotek prowadzą.c prz
d- 
siębiol'!!two przewozowe majl\cy ChOClat 
j&flną tylko dorotke samochodową, wyk
. 
pili świadectwa pnemysłowe kategol"J 1 
\"HI. za.miast kategorjl II h. Przeciw te- 
!!lU orzeczeniu wnieAlI dotknięci karą 
przez pana adwokata dra Ossowsklego w 
Toruniu sprzpciw do sądu. Rozprawa w I 
Instancji pl'lled sądem grodzkim odbyła sie 
w lut).m rb., naruie tylko przeciwko oSkar 
tonemu Feliksowi Janklewlczowl J: Toru- 
nia, podcJ:&8 gdy wszystkie inne spra\\'y na 
wniosek obrońcy w8trz)manO at do prawo 
mocnego rozstrzygnięcia sprawy przeciw- 
ko Jankiewiczowi. Obrońca. zaprzeczył, 
aieby oskartony był &obaw lązany wykupy- 
\Vat Awllldectwo przem)"llłowe kategorJI II 
h.. Jak na to wskazuje rozporządzenie wy- 
konawcze Ministra Skarbu I dnia 8. 8. 25 
do ustawy o podatku przemysłowym w ob- 
jaśnieniu do c

cl II li£. A: rozdział \"1 
kat. cłru.ga punkt 2 załącznika do art. Z31 
(
 97 cyt. rO%pon. wykon.). albo\\-iE'm w 
ustawie o podatku pnem)'Słow)m \\ymle- 
nione jest w rozdz. XIX. lil Co U czeki &8- 
lącz.oika do art. 23 cyt. ustawy dorotkar- 
stwo i furmaństwo jako odrębna gałą! ło- 
komocji i podlega opodatkowaniu w for- 
mie świadectwa prze m) !!ławego kategorjI 
nn pnem. (poniewat zatrudnia tylko 1 
uofera). Taki patent oskartony natomiast 
wykupił. 
S"d grodzId przy('hyla)ąc się do stano- 
wieka obrony. uwolnił oskartonego od wi_ 
ny i kary. Przeciwko telm1 wyrokowi wni! 
siono odwolanle Er etrony prokuratury I 
Cnedu Skarbowego w Toruniu. Dnia 28. 
10. odbyła się r=pra\\a w 11 Instancji 
przed tul S4(1em okręgowym. Oskarton&gO 
bronił znowu pan adwokat dr. Ossowskl. 
Sąd okręgowy wniesione odwołanie oddahł 
na kosu Skarbu Państwa z motywów za- 
\\artych w W) roku 
 il1 tancjL 


"'-r tJ'\' 
........ ....

 


Ciągnienie I. klas, 
20-lej LoterII paflstwoweJ 
odbedzIe s,. lut 


14 


15 


I 


Uetopada 


U.topada 


G'Gwna wygrana 
50. 00 ł 
oraz wiele dałszych ".yQranych POl 
350,000 - 250,000 . 150,000 - 100,000 
80,000 - 75.000 - 60,000 - 50.000 . 
40000 .. 25,000 . 20,000 - lli,OOo- 
, - złotych i l d. 
Co drugi lo. wygrywa. 
W ostatnich loteriach wypłacilijmy: 
100.000 zł. lIa nr. 10118 
80.000 " . " 55963 
28.000 II " .. 1&198 
20.000 II .. II 12613 
oraz wiele WJ!ifa.nych poni!ej 20.000 zlotych 
Cena 10sII wynoall 'f, 40.- zlotYlh, 
'I. 20.- złotych. 1/.10.- zlotych. 
lDłliala IiSI'I.' tskltuIlill' 'OrlIIiI. 
M. REJE II S A 
BYDGQ'Za 
ul Dworcowa 17. Telefon nr. 27 


IJtiłf i Jna/al I kIJmil: 
ZAMóWIEniE. 
Do kolektlIry M. ReJewaka. 
Bydgo.zcz. Zema.iam do 
().teJ loterj 
los6w całych Po 40.- złotych 
100ów połówek po 20.- zlotycb 
, 101ó. twlutek po 10.- &Jotych. 
NaletytoU ulu
z. po odbioru 10.6w blank. 
11& P. K. O. ruem z losami nadelłancaU. 


z t yg odnia ..rewja" zawarta w ..tyslGcu j jedner na spacer%e a sparer dodaJe apetytu, tÓw. aktor polotoDY .,na lopatki W 
- · powieści I opowieści jakże niewyczer- a gdy już zjadly 1(0... Ud:', lako ro- przez recenzenta, kucbarka 
deksc
- 
.lak o mały wre. bJe I'OSIaJem powt. pan.. była skarbnic. wIadomości o lę w fantastycz:nych dziejat:b Polekl towana ,,kronik.. wypadkÓW' - .ka
' 
icIopbanem. - tyłka ..ljełoDOwa. _ dawnej cbwale ojczyzny. odegrać miała OWa "mama z dziećmi" dy rbftnie po oturbę I pokrzl!plen
e 
Ozem powiDj
 by6 feJJetOD. _ Krzy_ t z owem ,.go" jeszcze nie wiedziałem do ..feljetonu" "pieszy. Obok. godz.l- 
.. zwI«da"ło. Otwieram -ki XaJmilsza to bYła I
ktura. H:sto- ale pot'Zote.k rozdzialu tak mi się po- weJ" rozrywki każdy 
m. zna.lezć 
ryczne te powieści pocblanialo sie z dobeJ. że nie wytrzymałem I pocbwa- pragnie odzwierciedlenie z}cla z Jeg. o 
T o ruń, 3 listopada 1929 r. niemniejnem zaJeciem niż dzieła Ulem sif nim przed rodzIrem swoim. radoeneJ uy smutneJ !ltrony. by!e 011- 
Było to za czasów. kiedy Polska w wielkiej trójki wypróbowanych przy- odczytaw!lzy mu ..
'. na glos. Sku- zwierciedlenie prawdziwe. !lloze. to 
mecie ..urz
dowym" istniała jedynie jaclół. młodzieży' luljuaz& Verne'a, tek byl najmniej przeze mnie spodzie I byt nawet odbitka w krzywem !
'er 
jako . Provinl Posen". lub "priwislin- Myn Reed'a i Fenlmora Coopera a wany: ojciec sklłjł mnie. ie na ZeB7)'- ciadle I to ch
tnle CZ}-ł8ć bedlł..łx: 
.kij kraj.' lub jako ..Galicja z Głodo- pamiętam, że otrzymane przeze mnie ty !lzkolne I tak duto pieniędzy wyda- wiem każdemu prz}'świera !1ad
1eJa 
rnerj..... laś na polityczneJ mapie Eu- w darze na Imieniny 5 tomów ,,Dzie- wać musi a ja tu mu jellzcze papier ujrzenia w tern krzywem z:wlercladle 
ropy próżnobyś szukał boda ) . cienia jów Polski" Wiad. Smoleńskiego spra I. b d b d k t k fi t as li :e lancetem "'Rtrrv pokleres70 
wił y mi nie mni" J .s? radoŚĆ , niż da- poIUl; e ę na z ory. s ryp ..s on - r z w. . - (8 ' o 
kształtu dawnej Rz.eczypospolltej, co - skowal". orzekaJlłc bezapelacYJnie je- wanego oblicza bJltniego. \\el( a 
ongiś ogromem swym J:apelniala cały rowany o rok przedtem ..Robinson go ..przepadek" I ukazał ..zaJmować wla.enego _ brotl Bobl). Grunt za 
środek Europy. I acz.kol\\iek z pod- Kru!lOe" lub jNlztze dawniejsze ,.po- się głupstwami". Bal Gdzież to jeet - to żeby była prawda. 
recmik6w R'eografji można bylo do- dróże HulJlwera". taki ojciec, któryby mial pełne zrozu- Wtem sek! Napisze
z niepraw
ę 
wiedziet się. że tam gdzieś. nad WI- Nic dziwnego. że skorom z Ve mienie dla d7ieciecycb spraw swoicb _ dostaniesz po Ibie za rozslewa
le 
.ł. obok ,.jewrejów" mieszkaj.. także me.em po k!!l
iycu łaz:ił, z Slenkiewl- ..poclerh"Y 
fatka natomiast poblat- \\!adomoścj ..mepra",dziw}'Ch". naplgJ: 
rpaljaki" a hen, nad Wart. kołacze czem łupll Tatarów I hajdamaków Ił liwiej przyjęła te moJe grafomańskie prawdę _ cz:eka dO ko
a za ro
gl
 
I!ię je.!!Zcze jakW plemif. z:",'ane Po- z Mickiewiczem w wizję przyszlej popędy I orzekła. że ja prawdopodob- w anie wiadomości "mepokojIłC)rh. 
len", wszelako o tych pierwszycb "mó- Polski pogl,dal. - 
nodzleńcza. ba, n.le mam "żyłke" literack... WróżonO Nie z Innycb. jak tylko z t}'cb powo- 
wiom racz:ej. jako o ,,katolikach" o- niemal dzlecieca fantazja moja ponlo- mi wloc. że jeżeli nie zacmif samego dów milczało pl6ro moje przez .ezere g 
mijajlł c smętnie nazwy ..Polak" 'zaś sla mnie l pewnego pięknep;o dnia po- Sienkiewicza. to przynajmnieJ... drżyj miesięcy. aż oto "reszcie p?wledzl
- 
CI tycb drug!rb. że sę. to ..Pru
acy stanowiłem napisać... powie1fić. Mia- cie MnJszkówny I Inne ..trfdowate'.. lem sobie: "Otworzyć właśnie 
8JI) 
m6wi
cy po polsku", Nie było więc la to być powieść fantastyczna, osnu- .,Lata płyn.., Jako wicher. Jak. po- 8Mję eejmow.. - otwo
zę I ja .awoJ
 
Polski ,.urzędowej'. ta na tle dziejów Poleki oorozbloro- toki rokn.... _ porwany wirem zycla eesję feljetooowe.. Moze mi się tt 
Zato w sercAch I umysłach n
zycb wej a rac
j Polski ..nierozebranej.... zapomnialeom potrosze o swolcb ..ln- uda bez przeszkód. na jakie napo' 
tYł!, ona !'" pelni bla:ku swojej nle- gdy t wlaśme fantazja podllun.;ła m
 klinujach litera('kicb". Los tedy zrzo kal Sejm przy otwieraniu swej nowej 
j
lerte.łneJ potęg;. Dusze nasze. spo- myH .prz
kr
lenia rozblor
,,: Polski dzlI, że nie zostalem 1fteratę,. ku zado .eejl". 
WIte kIrem n:'rok6w niewo
i rO.ZŚwie- I naplsam
 daJuycb j
J dZieJów. d71e woleniu 7.apewne nie tylko mnie sa- Zadania mam przed sobę. n!
 tsk 
tlał b!ask św,et.lośd PolskI Piastów 
ów Pol!1kl 
!)nstytll('YJnej (po 3 ma- ml!go, aJe I t) rh tysiecy moicb bli
 wielkie, jak Sejm: głodomorskl swój 
j lagl
I]()!1ów. P
lski Z61kiew
kicb, Ja) z dynastJe. .aek. nat ronle. nich, którzy uniknęli pla
i czytania budżet zalat\\lam ,pp-watnje" .& 
 

0
Ił:WICZ6
. SObiesklcb, Polski W wIelkiej tajf'"umky nie zwier7a- mo:ch powll'Śc1. Zostalem nRtomiast przekroczenia (dość ('-łęste) budzetO\,e 
Sk
1 


k
? 
J:rze
u:klcb. Pol- jlłc Ilę nikomu. zabrale';' się do dzie- feljetonist... Czy tr7pba mlet do tego karze mnie 101 atosem kwitów ś
.
 
t.owsklr.:S 
c . lUSZ . w. poms- \ la I zac
łem pi,lać. Zrobiłem już ca.- ..żyłke"? Xie wiem. ale ie jest to liczkowych" na pierwszego. suz:ę 
 
przesz1
c:i R:;;
r.arowa

) z s.głę:-In l
 rozdzlal. Z uAmlerhem politowa- kawałpk cbleba clę1-kl i djablo nie- tedy bedę. jeteli t.e moJo baZltrol}' cbM! 
.Iczów żeł) nle szem p ra len te- n a wspominam dziś Ul swoje bazgro- Wdli
c7DY _ to pewna. w nieznacz:nej mierze 
:pf\lnlę. role. .
 
pocz:ci
ym y stam zarmni et cboćb
 o \ ły. Pamiętam - zaczynało się to .'eIJeton t) Rodniowy w dzienniku k.. feljeton ..niedzlelny
' spełnić po...... 
kt6rego ,rewja" d::ej
 pr
S
W
kljj tak: ..Mama wróciła z dziećmi ze. jP..8t to kecik. do którego przy niedz:le I men a o której wytej ówilem. 
urania, od róinoko]();OWł
 s cb o LM e . 
raceru I .zaraz J:asiedl! do obiadu. \ li ka7.dy rad nos wetknie: kupiec prze I Ogłaszam sesjI;' feljc onowo, jakO · 
k6w l Mieszków aż .Y z. ama wZIęła kawal Pieczeni. pokr
. rntony kureem glełrlowvm w d71aJe 
epoki .t.anisław
wSk::; sm
ltn
 I dnl 
a ł ła go I dała go dzłecl()m. Dllecl ja- go!podarnym pJ
ma. rolnik przel
k- twart.. Z..... 
. wa ego y go. bo byly bardzoglodne. bo br.y niony zapowiedz.!. odebranIa kredv- ---
>>>
. z:5I 
= - 


[ 


WIADOMOSCI 


ZBLISKA 


I lDALEKA 


W ĄBRZE1:NO. 
ZebRale Stow. Chrzełc..Nar. Nauczy. 
111811 Su. Powu. w WlłbrzefDle. Koło wą- 
brzeskie odbylo swe dru
ie zebranie powa 
kacyjne w Jlniu 25. 10. w sali rysunkowej 
szkoly mł;Skiej. przy licznym udziale 
czlonków pod wy traw n. przewodnictwem 
prezeski p. WalterQwej. Po odczytaniu 
proto
ólu pnez sekr. P. Noryśkiewic18 
JUII.. złotył wyczerpujące sPl'8wozdanle z 
przebiellU urocnstości lO-lecia istnienia 
Slow. Cbrze
c.-Nar. 
aucz. Szk. Powsz. 
koła kowalewskieRo P. Lu
iewicz. Nastep- 
nie zobrazował wyczerpująco P. Iz}'dor De 
le\\skl ..Kwartalnik PedaRo
iczny". prZ}'- 1 
czem 
orąco zachecał członków do JeRO 
prenumeraty. - Referat: ..Polacy - przo .. 
do\\nicy w reformach nauczania szkolne- I I 
fl,o". '" YRłosił p. Edmund Noryśkiewicz. I 
Prel....nta darzono burzą oklasków za wy 
 
f{łos1!ony referat o naukowej trelcI. I 
 
Naslepnie omawiano sprawę kursu je- : 
rz)k-d IraLlcuskief!.o oraz porU8zono sDrawe I y 
załotema kola na powiat wabrzeski. Na p 
teID zebrali:e zaruknleto. I 
 
DRZYCUI, pow. Iwieckl I 
Umpełałeale wJ.adomoic:L W nr. 
 I 
..Slowa PcmO\'sk;ego" z dUJa 17. 10. ukazała IC 
'Mię notatka pt. "Dostojni goście w Drzycl- 
Uliu". 1rt6rą na1ety uzupełnić. Do epecjal- '" 
nett"o koaUtetu naJeteli nie tylko Wlbrani 
p8Jlowie z Dl"'lycimia. jak p. wójt KruC%- 
ko\\8kI. p. eołtY8 natkowski. p. kier. szko- 
1.\' Januszewski. kupiec p. Edmund Doma- 
chowski. ale katda wioska miała swego 
przedB".awiciela. m. .In. naJetad teł 40 ko- 
'Jnlt.etu ka. proboszcz Dorszeński . 
OeiemnaAcie bram trlumfalDyc1ł ustawi- 
ła cala paraf ja; podzielOOO je na postcze- 
lIólne wio6ki. Do upi
k.az.eDia tej ul'OCJ:Y- 
sto&ci pr'ZyczyniJa sie t&kte ludnoAć całej 
parafji przez złotenie . dobrowolnych dat- 
ków pienletn}"Ch. 


Jeden & paraf jan. 
NOWEIlIASTO a{Drw. 

1-ł1łC'lłl. ptaadaru w ."omal.. W 
ubi8lfłą oledziele odbyło SlAJl w Radomme 
poAwiec:eoie sztandaru S'..ow. Kat. Mlodz. 
Y('5k. !oLszę Iw. odprawił I okollcz.noAcilOwe 
kaz&11is wygłOS1l ka. adm. Chmleleckl. Po 
urocz)"1ItOk1 ko6cielnej odbyła sie akade- 
mja, na którą WI"8Z s zuządem okregu S. 
M. P. przybył prezN o
 S. M. P. łta. 
lepl POI"%y1\ski. który w slowuh wznio- 
.tcb flnem6wił do młod1Jety. 
Odmacz-ł.. Ju 
 dOwiadujemy, od_O 
macmny rosc.a.ł krzytem Z88W&1 precee o- 
kreru S. M. P. ka. W1k. POI'Jyńskl. kpt. 
I'IL wojsk po)sklch za r.:uługi połatone 
jako były oficer alutby czynnel w 65 pp. I 
. dorł6d uzDania usłU&' na froDcill I w 
,arnIrIoale dla pulku. 
PRZTSIERSJ[, IIOW. łw:IeokL 
%aml.1 wte60& .a łnuI1ae. Nauczydei 
1t1\0 rejonu konferencyjne
o Przysierk. 
utupilo za.miaet wieńca na tnunne DXIar 
leJZo śp. B. Zakrzewskielto dłu
oletni8Ro 
tier. szkoły w Gruczme. łałobn" msze św. 
za spokój duszy DXIarłe
o. Reszte z ze- 
branej na ten cel kwoty tj. 5 &t. ofiarowa- 
no na łIOtneby kaplicy w Bu
ówcu. 
ł-ł.łe zlKlrtOW. P. w. I W. F. MieJsco- 
wy Komitet Ośrodka P. W. I W. F. urzą- 
dził OItatmej niedzieli 
awody lekkoa- 
- ----- --- 


I 


u 


I 
I 


- 


m.OWO POlttJRSJD.G - meezfalll, dnIa 3 llatopatta 1929 r. 
.
 


tletyczne na łące P. Wojdy. Na zawody 
lekkoatletyczne złotył sie piedoMj: bieRi 
100 l łOO m., skoki wzwył i wdal rzut 
kulą. Wyniki zawodów są następ
jące: 
Pp. Józef Zió
koW8ki 500 punktów. Bernard 
Ziółkowski '50 pkt; Antoni Kiełpiński łl0 
pkt; Jan Ruszkowskl '00 pkt; Roman Af- 
felt S30 J!kl Potem odbyła sie na sali p. 
GuczalllkleRo zabawa. 


' CSira
 


d. o 
CzyszC'Z.enia D 
wszelkich a 
PRZEDMIOTOw : 
DOMOWYCH II 
i o 
KUCHENNYCH .11 
. Ii 
J8kotei N 
do ł 
MYCIA R
J A 


Do 
CZYSZCZENIA 
METALI 
SZYB i 
LUSTER tyfko: 


6!!D 


PELPLIN. 
Z obrał Rady GmInael. OstatnIo od- 
było sie posiedzenie Rady Gminnej. na 
którem dokonano zamkniecia ruhunków 
za rok 1928/29 w sumach dochodu: 
103.139.91 sł; rozchodu: 103.066.83 zł; re- 
manentu: 73.07 zł. Po udzieleniu absolu- 
torjum rada uchwaliła z dniem t. Itru dnia 
br. utworzyć szkołe dokllZtałcają
 co ze 
specjalnem uznaniem podkreślamy. Po- 
siedunie _kończono uchwaleniem dodat 
kOW8RO budtetu szkolne
o w wysokości 
500 zl 
Adm1DJstratorem parafII a01Voc:erkiew. 
Ulel po śmierci ks. del8R"ata Drapiew- 
skie
o został mianowany. jak sie dowia- 
dujemy tamtejszy wikary ks. Papenfus. 
Wl
orulca. Staraniem Tow. Polek w 
Pelplinie odbedzie sl
 w dniu 5 bm. o go- 
dJ:inie 2O-tej w lokalu P. Zawadzkiego wie 
czornica, na której pro
ram złot" sie: 
humorystycma jednoaktówka DL: ..Klep- 
tomanja" oraz 5zer
 niesnodzianek po- 
czem odb4:dą sle tańca. Cześć czystego 
dochodu Drzezn6cza si
 na cele miejsc. 
uboJdch. 


] 


=, ":




. 
. PO starej (eme 
. dopóki zapas starczy do- 
. .tarcza loco piwnica. Da do- 
. Qodnych wanmk. płatności 
. Tranzyt 
. wl. Wiktor Klewe 
. Szczytna 15 teL 242 kl460 
. skład. Chrobrego 19 
. 
. 
. 
. . 
. 


-E 


o O) 
HURTO\\'XIA 


TAPET 
Jan KapaJtlsld I 
ul. Szczytna 13 
O d230:l .!ol 


.. 


'ł;,K

UrE.' ': 

 ..wwJ",
P" . . 
'.;'
'BOL;CilOWY . 
.,. 



 
, I H urto\\ nia 'V in i Spirytu3 I ji 

 ..JJOZIEF BOK, STAROGARD 

 T.I. nr. a. Pomorze. 
B Zaprz".ł-łłon7 do.tawca win wn.zaln"ch 
ii W poleca 
i I NA w
..I.r.kle tokal' W}trawoe - p6lwytrawo8 

 franca.kle czerwone. blate I burgundy. 
i Szampa4.lde 

 
' Koniaki .rancu.kl. . kraJowe. 
- 


rozpatrywał przejdzie nad nią do porząd- 
ku dzienneRo. w kaMvm Jednak razie 
uchwała ta jest znakiem czasu. 

azar na cel dobroczYDDY urządJ:a ru- 
chhwe Stowarzyszenie Pań Miłosierdzia 

w. WincenteRo a Paulo w niedziele dnia 
3-
0 bm. w hotelu Centralnym. Czysty do 
ch.ód przeznacza I!ie na pomoc biednym 

Iasta. a. przede\\ szystkiem na urządze- 
Ole dla Olch gwiazdki. _ Spodziewat sie 
nal
ty. te obywatelstwo miasta nasz eRO 
dOPIsze, b
' noprzeć zbotny ceL 
Zab.awa aa cele P. L. O. P. P. Ostatnio 
przy licznym udziale miejscowefl,o obywa 
lelstwa odbyła sie w hotelu Centralnym 
zaba
a taneczna. na rzecz P. L. O. P. P. 

 mlły
 nastroJ.u przy dźwiękach muzy- 
kI przecląRnela sre do rana. 
SI;PÓLNO. 
Bomba pękła, Notatka zam'esWZOna w 
Df. 2łIi .:Słow
 Pomorskiego.' pod tytułem: 
..
 kutm etylu sanatorów pomorskkh" z.ro.. 
bda w. cały
 nasrtym pO\\ieci.e ogromne 
wra.1
me. Mimo. te ..edakcja nie ujawniła 

W1S!ta tego .iegomo6cia. WSZl:iSCY ze.czy- 
naJą SIe domysIać. kto jest tym UtytILo- 
wan;'m dYRnitarzem. który w sposób pod- 
stępr;ły chciał poszkodować Pom. Tow. U- 
beozpl
zetl w Toruniu o sume 42 tysięcy J:ł. 
S!l'm L!1".eree:owany P. dziedzic. robi minę 
wc. nIe w
ząeego, w obawie jednak 
te J
O nazwl6ko zostanie podane do publi- 
cznej wiadomo8ci. ma zamiar zrzec 
sie wszystkich godności i t y t u łów. 
- S
rawdza. sie w tym wypadku przy8lo- 
wie: Tak długo dzban wooe nosi. dopó1d 
się u
ho nie urwie. 
MLNO. pow. tucholf;ltl 
WspomDi.Dłe pośmlertae. Przed kilku 
dniemi zmarł t!,l w sile wieku. bo w 53-ym 
roku tycia. osadnik lip. Antoni Kosiak. któ- 
ry pomimQ, te był rolniki.em nie stronił od 
flra.cy społecznej. Przez cztery lata był on 
prezesem powiawwym Zwjązku Osadników 
R
nych; poza tem naletał do Rady Nad- 
zor
ej miejscowej Kasy Stefczyka. a nie CZERSK, 
brakło go i w zarządzie Kólka Rolniczego. Zamiast urzedowlULla, agUacla party.- 
POfUUb jego. i to wepaniały. odbył sie w Da. \\ )"suniete swe
o czasu przez sanację 
Tucholi; naboteństwo tałobne odprawił hasło: precz z partyjnictwem! zostało jw; 
ks. wilL. Rogala. który na.stepnie prowsdził całkiem pOltrzebane a na jeRo miejsce wy. 
kondukt pogrzebowy na cmentan. W po- wieszono hasło: ..niech tyje sanujar". 
Rrzebie oprócz licznych .rzesz krewnych i która jest najbardziej partyjną part ją. Ni- 
znajomych wzieli udział prezes wojewódzki 
dy jeszcJ:e tadna z partyj nie nadutywa- 
Związku Osadni,ków Rolnych p. WOjciech ła taw swojeRo wpływu i stanowiska. jak 
Pryll. prezes powiatowy Pom. Tow. Rol- to czyni sanacja. 
niczego p. Rako
ski. prezes Kółka Rolni- Samochody, utrzymywane za. podatki 
cz
o w :2:aJnie p. Płsanski oraz D. Szpe.j- obywateli warczą po powiecie nie zawsze 
da z Zalna z ramienia: K8.ł!Y StefC2J\ ka. - w celach urr;edowych. 
Niech odpoczywa w pokoju! Bo czył przyjazd z Chojnie do Czerska 
]!(ALA ItOIlORZA, POW. tucholsld. pewnego dyf!.Ilita.rza., celem zbierania u- 
działów na rzecz nowopowstającef!.o wy- 
Amato
 aa zlemDiakJ. Ledwie ukoń- da1o\-nictwa sanacyjnef!.o mołna uwatat za 
c.zono wykopki. a już zaczynaj" si
 nocne rzecz urzedow,,! 
GNIEW. ap&cery do kopców ludzi. kt
- tanim Obywatele ułÓDają sie wprost pod cie- 
Uehwala o _I.wataleale wyboriw do koez.tem na.pełnit chcą swoje sklepy zie- t.arem podatków. tak komunalnych, jak 
Rady llielskiel. Zrozumiałą sensację mniakami. Pierwsza.. te
o rodzaju wyciecz- tet i Daństwowych. a tu prr:ychodl1 je- 
wśród tutej8z8Z
 obywatelstwa wywolał ka. nie udała się jednak. gdy t na JJ!'Ze- sJ:cze taki dostojnik sanac:yjny j kata d 
lut uchwały dotychczasowej Rady Mlej- &kodzie staną.ł mie;soow.y leśniczy P. Cie- biedaku podpisywać udział na Di!!Illo par- 
skieJ. - złołonej z sanatorów f Niemców lewicz. który \\taśnie w bm czasie wy- tyjne. które ma sJutyć Dewnej klice sana.- 
uniewałDienia dokonanych z początkiem szedł na CJ:atY. aby upolować przy kopcs.ch cyjnej. 
patdziernika br. wyborów do Rady 
liej- d7ika. Upolował 
o teł. ale był to dzik Dziś płacisz na udział sanacyjn€Ro WY- 
skiej. Uchwała zapadła \\iekszością 
ło- ..dwunot.ny". Pan C. zaprowadzi I złodzieja dawJ1ictwa. a jutro komornik Dnyjdzie 
sów 9 przeciw 3. Solą w oku sanatorów do za.rządu maj
nośri. j!'dJ:ie okazało sie. cie fanto
-ać za zale
łe podatki i to sie 
I Niemców jest fakt. te w wyborach 0- te jest to jeden z mniejszych K09fod&'rzy z nazywa sanacja stosunków '\\ Daństwie, 
statnich Z\\ycie8two przypadło obozowi Rzepiczny, miejscow()Ści oddalonej o 11 takte pod wZRledem 
ospodaravm. 
narodol\-'emu. D1at8RO tet pod błahym km. Czas skończyć z tą sanacyjną .,zaba.- 
pozorem rzekomo Dewnych nieformalno- _ STOBNO. Pow. tuc:ho1sltl wą". która zaczyna jut katdemu Itardłem 
ici wyborczych Drzeprowadz:ona została Pierwszy baJ. Ostatniej niedz'eJf w)-chodzić. 
przeJ: dotychczasowych radnych wspom- miej6co
"y obel't)'sta p. Bobkowski Ul"Zl\- Niechaj dyJmitarł:e Dilnują swoich 
nlana uchwała. Jesteśmy pewnI. te s
d I dził w noy..
w}'budowanej saJi pierv.szy sDra
 i .urzedu. 
 nie uprawiają polityki 
administracyjny. który sprawe te będzie bal dla nuejSCOWeKO ob)"wateI6ł
a.. Zebra-I partYjnej za publIcJ:ne pieniądze. 

 -- 



................... 
. Polecam na sezon m6j bogato zaopatrzony 
. w 
. 
. 
fi 
. 
l o damskie, meskle I dlleciece 
w naj nowszych fasonach i kolorach oraz 
i śniegowce i kalosze 
I. ".485 w wielkim wyborze 
lIan i .Iii 
I B7dgoszcz. Toruń. 
\. ....;
;;-;....
.....;__ I;
;; 31. 


OST RZE:l:EttIE I 
Chc,c ubyć pronki 
nuzego wyrobu. nllle. 
ty przy kupnie ak- 
ceatowa
 i wyratnie 
t,dać orygln.lnych 
pro.zków z ..KOGUT- 
KIEM"" G,seckieQo. 
znUlycb od la, trzy. 
dzieshL Zwracajcie 
uwag, I odrzucaicie 
IIporczlfwie pole- 
cane Da6ladowmctwa 
w podobDem do nasze. 
QO opakowaniu. kl208 



 


811' 9 

 
 


Z A K O C 11 A /t l. 


ady u8tomi przy/gn( do Twyeb mi/yeb I'ąk. 
Jakbym kwiatu dotknqł z nodworttlń8kieb Iqł. 

kqd to mi(łłolć .lcórki. lei .ubttl/no wońf 
Mydlo ..PRZEMY
t.AWKA" mo itldynq broń._ 
k-934 


lo się dut.o gości i zaba\\a toczyła się we- 
soło w dobranem kółku. Miejscowy kier. 
szkoły p. MegRer \\,) koriysUl.ł sytuuję na 
rzecz I O PP. Za jelm inkjo.t,)"Wą utworzył 
sie naprędce komitet z pań i panów. któ- 
ry zebrał kwote 30.6t zł. \\{;rod rozmajjlych 
przemów i toagtów ba \\-10no sie ochoczo do 
rana. 
DROtDZIENICA. pow. tucholskf. 
Sprytni zlodzieje. \V nocy z soboty na 
niedziele amatorzy. mający zamiar przy- 
właszcz\ć sobie wwal' przeznaczony na za- 
bawe. -zamknęli obl'rt)ste p. Jausena do 
chllm'D. a potem zabrali pe\\ ną ilo
ć papie- 
rOSlJW. wódki i kielb6sy. 
śLIWICE. powiat tuchołskI. 
Zbi6r grzyb6w poważnem źr6dłem do- 
chodu. Rozle;de lasy twoajszej okolicy c0- 
rocznie dają obfite zbiory 
rZ\ bow, kt
- 
rych zbieraniem zajmują sie całe warstwy 
ludności. W bietącliP roku rozpoczął si
 
sezon zbierania Krzybów dopiero w mie- 
siącu patdzierniku - po silnych oDa dach 
deszczow) ch. które spowodował V uro- 
dzaj IITzybów. - GrzyMw jest tak wiele. 
te nie motna ich zbyć na miejscu, 
ani w sąsiednich miasteczkach. załem han 
dlane wywotą je samochodami do Gdań- 
ska. Szkoda, te przedsiebiorca włoski p. 
Galiano. mający wielką suszarnie RCZY- 
bów w Brusach. nie uruchamia takieRO 
przedsiebiorstwa w :fliwicuh. z ktorym 
to J:amiar
m odda\\na sie nosi. a w do- 
dAtku rozpoczął budowe potrzebnych do te 
RO budynków. 


ł 

 
.
 s 


Zysk na kie= 
szeni j z
k na 
zdrowi u I 
Przy praniu Persilem zbyteczne jest wszelkie 
pranie wstępne, prudewszystkiem zaś nieby. 
gjeniczne tarcie i szczotkowanie. Niemaj Persil 
sam wykona całą pracę1 Persil zrobi swoje I ..-1 
Ale pamiętać zawsze, że należy Persil rozpuśdć , 
w.zimnej wodzie, a bieliznę zagotować raz jeden 
i to krótko I Wystarczy to zupełnie. t paczkę 
Pers ilu wziąć na 2 1 /2 do 3 wiader wody. 


J 
. 



,
:sil'
p. [sil. 


'- 

, 


I
>>>
fili'. IV 


IJLOWII POllo«saa: - .1edrle1a. dJha , .&5lopa68 11t.._ 11". 


z Pelplina. 
a8t
pnie rozwinął si
 manll e - 
sUlcyjny pochód. ..tory zakończył sie pod 
!.ościolem przerno\\ ienlem Po. burmIstrza 
\\ ojcz)'il!lkiel(o na cześt Ojca /iw. I rektora 
Pay, ło" "kieRo na cześć h.ościolll kutolic- 
kieRo. Po południu n. urOCZ\"iltem zebra. 
niu niewiast I panien refttral p. t. ..W obro 
nie m.UeIisI"a kalol. w Polsce" wYJ{ło- 
sił. p. prof. Wlad\"uyna. dla mętczyzn I 
mlodziety na ten sam lemat referat wy- 
RIosil p. prof. Groth. 
Na obu zebraniach zapadł}' odpowie. 
dnie l-ezolucJe. które OI(ł0810ne zosLaly 
przed nabotelistwem rótańcowem. "Dziel\"' 
zakończony został uroczystem Te Deum. 
Nadmieniamy. te pocb6d posuwal sl
 ph;k 
nie prz)'branemi ulicami: Gdańską. Po- 
morską. Kuzubsk, 
tostow,,- Kole- 
jową. Wilczą. Mh l\sk". hrucz,,- Proetą I 
Południo\\ 
 Pocbodem kierował Pp. Fa- 
bian I Zimnocb. Na czele komitetu "Dnia" 
swi: ks. probosza Wl Mlyńskl. p. Krze- 

DW. mlenieckl. P. 
fikolaiskl: członkami kom!- 
KoaI..t ..,Ir....a_. u.lr.apa UwoHW'. tetu byli: pp. BilIcka. Baszayk. Domlan. 
Stara.niem Ir.s. probouaa KupeaynakleJro GlińskL GOla. Krajnik. Krzewi6skl. LizoÓ, 
ur,.onyl mę komitet wykona1o\ocz)' celem MarkowskI. Micbalskl. PawłowlIki. Pro- 
IOJ'l{&Dizowania akcji - jak JUS dOD08ilil- chowllki. Semr.u. 1;'kacaYL 
my _ zakupu dzwon6w dlA parafji S\&ro- Wylr.lady UDhnnyWta Pow.-4lluł IllO 
mit'jaJUej /iw. Krsyła w Tczewie. Wrbra- roJ:pocUUlo mę w Taewie w dnIu 2-J{0 bm. 
ny &ostał specjalny komitet w)'konaway pod kierownictwem dyr. p. H. MląCJ:y6- 
11( Kład któreao w8llzli: pp. ke. Drob. Kup akleJ{G. Wykł.dy s.. bezpłatne. Koatuje 
c:sy
ki. Cu.iow.. Binko1o\o&. 1\ołodz.lej. tylko wt)1.owe. kt6re \\)noU 2 zł. 
U&. Kaml65ki. hobylinakl. int. KołoMiej Buole nrtUllllła gba.....yea.. Zywo- 
ski. Gryfko\\8ki. Molińska. Macleje...ka to. i ruc;bliwe w QPlIŚcie D&8Zem Towan. 
l.oje\\.ka, Orłowska. Małkowska. Muelle- !fUnD. Sokół odbywa .we twlczen1a w K- 
row&. Li.. Pawlikowski. Brend.. Willy- li RimDutycznt'j «1mnujum męak.łelfO w 
na, Wladrczyna. Wojczyńen dr. Su- nutępuj¥ym porsł.dku: w Arody t 80- 
mitWr..i. Radziejev.61d. Wi!Jta. Yi
yń- boty dla odcWału mellkie«o od «od.. 20- 
&ki. SU'UUyilUi. inł. W,dolawski. Noj- do 21.30; dl. młodaieńc6w w łrod y I ...... 
czy6akJ I Slomian.. Wadłu!f oblicze6 2 ....- 
nowe dz",ony OJ'¥ J)J"zela.n.ie 2 staryeh boty od 
od.l. 18-tej 
o 2O-tej; dla oddz.la 
clIwon6w kosrtowat będx.i. ok. :wLOOO zl I lu mlod.
eły ieńaJtieJ w po
edzłałkJ. 
dolicuj..C do _o konieczność oadbudo- CZWartkI od «Od.. 18-teJ - 2O-te.J. 
Wf wieły ko6cielnej ()j{Ólny kout wJDie- Wyst. Fnakl.. j
 przewldzJ
 mo- 
sie na 60.000 &l WaJ{. najwlęwelro dzwo łD. było c.i
) ł III' wlełkle
 powodz
- 
nu wynoaiłaby 52 cLI'.. druJri
 2ł ctr.. nIem. ArcYlDł-trs 8CtIIU' polaJUej wY!lUUi1 
&necl
o 18 ctr. i oajmniejuliltO 7 cb'. - 
Wyd.tek jak widet będ
e wielki. al. 
nutrój O«Ó,lDy w6.ród paraf Jan jest by po- 
pnet jak naiRol'1C.j &boU1y ceł I ni. 
- 
pit ofiar. 
. knalId JJOlicyl.... Prsy&rsymane &0- 
słały ! oeoby. wysiane z Ameryki. 
01IcIaU ..Dm Ir.atoUckł..... Jak jul 
poprsedn.io do noeiliAm Y. 27 bln. odbył ai4 
w miŃCie Da.uem ursądsoDY .Wl'&nlam 
pu&fji Aw. JÓł0.8fa parafjalnY .,D&ień b. 
toliw
 na czNt Ojca iw. Hułem t880 
.Dnia" była obroDa ma1teós&wa katolic- 
kie«O- Rano po pobudce odf'
n.j prses 
SWw. )(łods. KuoL odbyła &1C ticha IDN& 
h. i !fenualna komunja Aw. Po urocay. 
mj muy Aw. clrulÓ.j & rsędu odbyło si. 
nabota'latwo dla cWec1 I młodzi..y. O go- 
chinie lo.
 na ufOCz)'lI\eJ .umie podoioałe 
Jr.uanie W}"Rłoa1ł U. kanonik dr. Raueja 


- I NOWA CERKIEW, po....t.,ron.rdu
 
CBOJNICE. . _ Zuch.ała kraddei. UlUa 

 JHltd
H'r- 
PnDa . Kółka Rc:lalozem.. W D1edz.Jel
 nikli br. poPt'lni
na zMtaJa \\ l.elka kra- 
clltia :r. pa..d
iel nlka o..lb) lo Sl
 o .go
&. 1. dl!ipt na sl}"od
 JedneJ{o c tuteJszycb rle: 
w lokalu p. Jaldtewsklł'R.J lebran:e 1\o.lka tnikow. Tente cel.m zakupu bydla J:naJ 
Roinic
o. kt6re .tagaił przy nader hcz- do\\ al sle w Dzierzą,tntt'. J{dzi
 .Iajechal 
n.-m ud£iaJe csłonkow 
zes P. ł'rus7ak. \\OZem pr.ad karcZDlt. ZostawllIJąc ko- 
VcbwaJono na \\nkJ6ek p. prezesa dobrO- nie bpz doz.oru wszedl do Wllelna. Gdy 
wolnie sio: 
odatko
ać p"_ 10 gr..," 
or!la po pewnym czasie wrócił. nie zastał jut 
na _upienJoe ptandaro. l'óasl
l!Dle \1;)!lI.J- swPj \\ Jasnolicl. Konie I wóz. n. kt6rym 
8ila P. Bogusła
-sk&, iDS
9l"J..8 I'OIlll?"" zuajdowało siQ 5 Awiń znikly bez śladu. 
skiPj Izb:. Rolnlczej.z Torunia b&rtl
o
" Wuelkie poszukiwania 'POzos ta ly dotyeh. 
U\\-y i 'PI 
ć «ff
 
-Yk
y o kobIet w ('1&8 bez skutku. PolicJa powlat6w staro. 
cII"ObiU oru. o d)' a.J _ CI 

klad prele- J{ardzkI8l{o. teze\\ ski
o i J{niewllkle,o 



 omow
 t 4 ml ' -I-Iaa.kami. prowadzi elIefl(iczne docbodzenia. 
g&IItk.i ł-' 
ODO rseSlS 
.... . 
W obszernej na teD temat dyskusJI SZLACB'I'A. pow. .t.roaard.UI. 
prumawia.li prM:86 p'. 
sPk 01'&& pp. 
t UlUt
. podcza
 z
bawy w 'u'
J- 
W
","liki. GJ6wcae\\skl 
 JD8t.rUkt.or po- SIeJ oberty kilku młodzlenlaszk6w ",-bIło 
wiaroWY Scibor M&l'CboCk.i.. Dalej 
om
- & cematy Wl!ZysU.ie szybY \\ oknach k.ra 
nikowai po pI"I.'Z6S o pokaz
e drobiU. tuteJ- my. Prsy
ołua. 1KIlicJa wysledził.. 
l!IZ
o Tow8ol"%)-st\\a Hod(1W'!1 Dro
łu 1 
łe- SJ)J'&wców. ho 
bi Poczto
 vch. kt6ry odbędsle Ble dOla 16 
Iis'.opada .... w hotelu p Ka.l
ty. a.p&lując 
do cDook6w o gorem)&1ne wzięcie udLi&łu. 
Sprawę zaJołeaia 1\ola Go&podyd Wiej- 
-łcb odł040D0 na dsień 24 li&tOJ)&da br.. 
. kt.ćrym to dn1u epra- definityWnie z&- 
I&twioDl' zostanie. 
IDstnb:Jlrka Po 
",-sk& 
- 
wiła cel I k
 Kota GoepoIb--ń Wiej- 
skich. uJecając 
 wSU.... kim 1f08IPOd)'- 
, oiom i ieb córkqp1 J)J'Irs
pienie jako 
C%łonkinie. \'\"końeu uchv..alooo JJI& wniosek. 
po prezesa reeolucj, w &prawie nie8Pr'&wi&- 
dliweso \\1::
 podatku dochodowego 0- 
raz pl'I)W\T6cenie dawnych podkomisyj 
p&CUnk.:1WY c h. Rezolucja 
 zosta.nie 
PJmOl1kiej lsbie Roln'csel w TCJrUDiu. 
KomItł-Ola łydoW'Ska -łe ......- 
Wła.;ciclelka ak.ł&du ma.nufaJL1W'Y p. Ma- 
.. Wajngar'& nie płaOła od 
 Cz&- 
BU .Ja.ściciełowi domu Ił. Wei
 
czynszu za wynajete ubikacie. Kiec:ty .uma 
WD'06ła JUS w &ya
e. ))08ItaDOWiia p. W. 
W DOCY 1 piątku na 800cq dni& 
 bm 
wraz 1 towarem r:alado\\ anym na samo- 
ebodrie s'..-d emlYchD"t. Nie udało się jed- 
DUte to. gdyt Da. If
 UC%YDku -- 
mocb6d -.nyma.no a towar zał.'f'any lO- 
-ł przez komornik.a 
 Niechaj 
to będsie przestr'J8l\ dla wł&Acicietl domów 
1fted odnajmoW&Diem _ych ałtła46w %y. 
dom. 


ftAROGARD. 
..... lD.3 2Il 10. nQCł. około IfOdziny 
!Z wybuchł n
le potaJ' w domu J). Kicha. 
1& Sado.....ekiuo prsy ul Pelplif!.skiej 1
 
Jakij pnejełd1ająey roW&nY8ta Allwałyl 
1llÓeń. alarmu
 mi8Blk.ańc6w. którsy 

ołali wi,k.sQ csełt Q'etfO mienia wyra- 
&owat. Potar powstał na .trychu. oof!jmu- 
jąc od ruu cały dach.. Strał. która w Jr.rót.- 
k.im c:usie przybyła. w niedlwrim aasle 
.uumn. Oł(ień. Ten 8&ID dom palił .iQ JUS 
5 J'8r! i ło ł razy w roku bieqcym. Na 
&em.ł fKJWstaala JIOtaru m6wi aie r6łnie. 


Iłr. 
 


NA J L E P S Z Y PROSZEK DO PRANIA 
tt LOTY" 
Kaid. p.czk. ..wler. pod.r.k. 
W8Iędzle do uabycia. k81$ 


r I 

komitej rolJ WI8towlllkl8IfQ w kom. 
dJi BałuckieJ{o .J.rube rybY", dzielnie mu 
se!.undowal artysta JuaUan. N. widowni 
\\idzi.ło sle pUblicznołć nawet z dal.zych 
okolic TCZe\ltR. 
LUBlSZEWO, POW. ł-....Ir.L 
Zabr&DJe Z. o. IL Z. Pod przewodni. 
ctwem wic8prezeaa Zw. Obr. Krea6w Zach. 
odb)'ło slQ ostatnio w wiOBce Dallzej zebra 
nie tel!'ot Zwi..łku. Referat popularny wy- 
J{losil redektor .,Gońca pom:" p. Lewan. 
dow8JU. Prezu8m koła Z. o. K. Z. 10- 
.tał wybrRDY p. piaakowUJ. 
LIPNO. 
Polt.t P. wole.octy waruawUJego . 
Lipa1&. W clniu ;t;i p&tJ&iern1k& przYb)'l do 
naszego mla6t.a wojewoda w&l'8z4wuJ, p. 
Twvdo. k&Qrego na dworcu kolejOwym we 
Włocławku wiWl pnedat.awlCiele D&8Ui
 
miaat&.. PodC&88 pobytu p. wojewody odbył 
sit. w eali eejouk.owej raut" na którym byJi 
ob8cD1 Jrz,ed.st&wiciele wład1. inatytuc)"j 
apolee&DYch Up. Nazajutn ti. dnia U pał- 
ddernilka odbylo si, z racji obcbodu jubili. 
u.-u lO-leci. 
u powł&toWCliO u.ro- 
czyete oaboaeń.wo \\. koklele pa.ra.fjaln)'ID. 
O ROdz. 10.1:) odbylo alQ poAwltcenle przy- 
chodni pruc1wja.8IJCllHlj. IItacJi opieki nad 
m&tk4 ł d&iec:k)6Ul, .:.a.cji pneclw"Krtliliczej 
-pn;y udziale p. wotewod.Y. O .ooz. 11.30 od- 
było ai. po6wipnIe DO
"Ybudow&lleio 
gmacbu .jmlku powiatowego. p iod%. 12,30 
'PO r&& pieJ'wB.ZY w DOwowy1JudoWIollYffi gIJlłI 
chu odbyło się poa1edzenl. \UOCIY.Re Mjmi- 
ku powi&łiaWC80- 


[ 


) 


WIADOMOSCI Z CHEŁM!Y I OKOLICY 


@ CeoIa Ir.ra-ł-b - hblenIr.J . 
C1łelmiy. W nit'dsiel" dnia 27. 10 odbyło 
al, a&branie zarządu. które r6wn1n .... 
uczyCJł awoj
 obecnoAm 1). Matus&&k. I 
ram1.nIa at.arostu jako o,..an władzy 
nadzorca.j. - ZebranIe to miało char.k- 
ter naclawyc:sa.jny. at.arllzy cechu 1). Kali- 
nowski po przywitaniu obKD
 przedsta- 
wiciela wn:czyl uroczykie caeladnik.owt 
k.rawiec:k.iemu Po Pawiowi Kalinowi a 
Chełm!y łilU poch.alny orU naarodY w 
postac.i .rebrne
 zeJ{arka. przyznane 
przez p. woJewodQ pomoraklełro A wyka- 
&aDą przy ełtz.minie czeladniczym w dniu 
8. 7. 1
 r. Pllnott I wy801tJ poziom wie- 
dsy fachowej w odrobieniu utuk! czela- 



czeJ. któ" wykonał z bardzo dobrym 
wynikiem. tyczył PRytem swemu wyzwo 
leńcowi dałazej pilnej I owocnej pracy 
nad wydOllll.onalan1em m, w awoiro z&wo- 
eWe. - W akc.ie tym r6wnieł brali udział 
WBZyKY uczniowie krawieccy. do których 
apelował. &łeby przez wytrwał" pilną 
prac, 'POł11 1& przrkła.dem ich b)'lego 
wap6łuC&Dla 1.& awód .w6j naj ak najwy1- 
uy stopień postawili. 
Podobne uczere iyczenla ak.ładał rów. 
nI" p. Matuua)l w Imielllu starol'wa tak 
petentowi jak I obecnym uczniom. pOCJ:eDI 
starszy cechu p. KalInowIlki o J{odz. 17.tej 
zamkn-ł &ebranl. bulem .C&eAć krawle. 
ctwu". 



.. 


WIMI I 
LIKIER 


Illil[
1 nil 

- 
Sztuk Teatralnych 
II I a 


ZAKŁADY MECHANICZNE 


t,URSUS" 


tJt 


SPÓł.KA AKCYJNA 
Centrala, WARSZAWA. SJIERNIEWICKA 27 29. Tel. 11-84. 
poleca : 
SILNI I SPALI O d:ł600'K
M MRH!MU. mYDgJ!DS
1I 
pny mlnlmalnych kontach eksploatacji 


Jlltriw Dmlmr

i[
 


wynajmuję ntukl teatralne wyczerpane 
w kaięeamlach. oraz Tedtr dla dz1ed 
WR8
ZnWR, Kowu-Smiat Kp. 26 
T.I.to.. 170-2' d-
 


ODLEWY 
z łeliwa i metali p6lszlachetnych 


ARMATURE 
do pary. wody, gazu oraz .pecjallUl do cukrowni. 


MOROZOWICZ. 



 Pm słal1tielslllII IIL Jllmkl.: Inuamlllllll- iłmlł If. 11. 
.... 


!UlUllnm " " III I II" I , I I I IIIIInlilUml11llH1ł!! 
Zcldajcie ..Słowa Pomorskiego.: IOKAZYJNIE TANIO i 
Kaid! moie zdobJt tomne utaiu na lotet l .i PańltiD w ft ) . ' 110J:.::c;
o:;::::
-::
:
e. 
.::':tLIIO_; 
Sil t = brym stam. . d..zld.m celo krytym. = 
o.::.ta\.,z ok.zll I ..de'lIl do Kolellł-wy Lot..,1 Pe6-łw ij o 3t K. M. FI.t. Co.p. e OBObo"., 
z 
 

 w .ru.wl...L "ALIIWIU 88. .-wole tał.. rok i mł-ł"; E 1k6r, wytclełaDf. 
 

n
 Joe po cenie -łnal.... do 1-_1 Id.., to-łat Po1aldeł == an4 K. M. SleM..r . CI8Obo
 i 
PaUlwowe) loterII. wybrany zupełni. baiaterno...ie pna -ły... = o/tł K M Op.1 Ił olObo"., I 



g. .zwller
..lIolnlll.. .. &Madz.. obłlczc6 keb.ł.ł.,csn:: - 11/30 li III: C.e.rolet ł 
wy. 
td przef:-ze': r. ,,:d- ?ł:::ł d
, P. K. 
O aa ... '8.a
-, lab 12/40 K. M. a.rllet I łOII c:ł4Ur0Wf - pocIIrdl- ;! 
.'. 1011. ao z Cal
 "40 zł za r. lo.. al. II. .... au al. Dych 
 d,tych. ... 
por.con:' _ 
ycZ'CTlDOI'':;.;b.::- :;:= 715 ... .. 1ieł 9140 K. .... O..rt...d-Wlalpp.t t eł.a- ; 
Lo.W WJ'.W....W ..ł)rch.da.t po ołr.,....I. 
t6wtd. Poł.ca Da 
dDych warwna 11-1697 
 
G&.OWNA WYGRANA 750.000 II IIIL S. lUTO BYDGOSZa 
 
__ CI
.nI-łe o
c:.:ł:
 
: =,ra-:tto · l'..... .. IMIGlu.Kl ul. Gdafl.ke 18
 
O bideł ",ar-et i ata .. · p.'" r. 
 ... -; I ,,' 
Qw..al Do katdeto łc:. Itolekt
: d:ład....!"7...tycł-iut. I" 
Dlka z wł._ęcz_ potwłercłz.nł_ 
 

 Po SzyU...1droł- 
los, wybranI prsa II. SzyUera-SzkoWł=' do -Co pr
1 
 N. 
. proce
towo wielIla lIoAl wy.r...wch I popne --to peocIa 
Ust Y oIzl.ł.nyoane do apr.-wdZ8llŚ. w ..net KoIeId-. k-1. 


\ PopieraJcie 
,- 1( 


Przem,sł 
Itr.Jow.. 


RUMY 
I 


WROCIŁAM 
Karola Bergerowa 
d-2403 den
Atk.. 
Stary Ryn.k 5. To_A Telefon 8ł7 


PI KNV I TAWAŁ'I'"POŁVSK NADAJE 
. r
 - 
 

-= 
 
NAa
AME
 UkVłOO PU)IO(O(I 



.' 
l- H 
..... . 
ł..-
 
.- 

'tti
i 



 


'6)' 


k-I
 


p O l.calD,. 


d.2187 


shórzanc pasy zap,dqwC 
_tiry Da p..., :zapędowe. tzemieoia do IZyda 
I .I
e w..eWcb gatunk6w. wo.k uemiellllY. 
obrllczł.1 rzemienne do porno. Skór. ua uprzlli 
wuelki.go rodlalu. podkładki IlIcowe pod Ilodla. 


KU NT ZE &. KITTLER 
wl. Zegłaraka 21. TOFlU
 TeJelon Nr. tO. 
....... 


I. KI... 20 Loterii Pałł.twowej. 
Połecam Dlol. 8Zczę6ltwc 101Y. ('.taln.a r ldlo ..- 
_I kolekturze ollrol1'ule duto "yzuy"h "y
rllnych. 
GI6W11a WYl!rana 780.00 zł. 
Ce... II. Icm tylko 10 zł - l'. losu 20 zł cal.g o 
'OlU 40 :d 
CI........nle I. kl..y 14 11CS lI.topllda r, tJ. 
STANISŁAW JAr;KO\\'
KI. 
Kolektura Lot.rll Pa6stwowrt. Dlulla I Bydll n . lcZ 
Konlo P. K. O. 209;SeO. Zam6w.
Dia 1'11,,"11. ,a' 
ł.t.tll. odwrotnie. ułQCza'tc do losu blankl
 g t 
wplaly Da P. k. O. k11.. _
>>>
,.,.- - 


. 


st.O
O rOMO.8KlłO - afeGzJeł a, dnia . dat.pada U2t 1'. 


, 


ł-'r. !51 


I!a'. 11 


I 
- 



 

 
. .,. '
tb: 

 
'-' .
BLAS
 

 

H Ell O' 
f 
IlAJlEPID monuc tmIAN
 
 
 
, PIEIlE lAM I elEU ., ,
 

 


.. 



'
'
""
"L
' 


,
 
. 


. 
--.. 
 a'L

 -łłł- 


Do Dabycla ....d.le. 
Wyroby marki "BLASK" n8irodzone zOltaly na 
P. W. K. złotym medalem. 



 ._----- 


Lekarka zamordowała swego kolegI:. 
lkfYłobóJcze morderstwo we Lwowie. - Policja ujęła spraw- 
czyni.. 
Lwów, A. W. sodowym nlejaq. dr. MarjQ Maćków, Ie- 
wc:soraJ wieczol'eD1 at Pdtoekfe«o była karkę, pod zarzutem akryto
czego 
wtdowD1. S&a-odkoweJ 
brodnl. lIopełnIo- morderstwa na osobie dr. J. TelisLew- 
Dej przel niezoan. koblett. Ona,.. Ikry to . 
b6jez8lf o ..machu J)&dł 31-1etni lekara po- skiego lekarza chorób wewnętrznych 
mocnlcay azpitala po1oDzechneRO Jaroaław szpttala powszechnego w Rusinie, któ- 
Teliallwlld Szedł OQ w towanYltwle pe- rego znaleziono ostatnio leł.Q.eego na po 
WIlij kobiety p
f'Z uliCł PotocJuejto. v:ł przek chodnika przy ul. Potockiego ze 
chv. Hi. f{dy chCIał IIrzejAć przez JezdnIO . 
kolIieta wydobyła 1 torebki rewolwer i 
mlert.elD4 l'8Jl4. Ju 8lQ kazało Mać- 
Mellla do lekana., trafiaJ.c w tył f{ło- kówna była IwegO czasu narzeczoD4 dr. 
wy i powoduj.c oatychmiaatow. 'mier
. Teliazew9kiego. a kiedy stosunki ochla- 
1)OCJem zbi
ła, korzYltając 1 demno6ci.. dły dokonała na nim prawdopodobnie 
Na mlejace wYł)adku przybYły wł&dze'. St ......._
__ " 
 . . 
lIedCle I rozpoczęły Aledstwo. Policja jelt swej zemsty. m",nu"...."" u mej "wIeze 
ju1 DA tropie morderczyni Szczell'óly 'ledI ska1eczen1e pochodzQ.ce Od drutu kol- 
ura lrIym&De .. oarule w taJemnicy. czastego i ustalono dokładnie drogO, 
Lwów (A W.) I Ict.órQ. wracala po dokonaniu morder- 
Policja an8dowal& i po prr.eprowa.- atw&. 
dzEIńu śledztwa pna1r".. AJ a władzom 


------- - -- ------- --- 


Ugłaskanie Sekutnicy. 
.... Serwus! Jak 110 m
Y 
- Fatalnie. 
- Powód' 
- WUYltkie bllety 11& jedyny- koocert 
Klep
ry wYllnedane. 
- Wlc.c co, , 
- Jakto co, Zaraz wid
. te Ide je- 
-łA tonaty. 
- Ciekawy Jeatem, 00 ma w8PÓlnel{o 
m&łłeńatwo 1 Klepuł"- . 
- Ma, ma - i bardzo nawet wieI.! Po 
lIierw_ze - Klepura pr<I1ie w Warszawie 
wybrać sobie tonę. Taką małą blondynkę. 
któ,.. mÓf{łby IInez całe ty-c1e na rękach 
nosić. Powtóre - tona mOja nif{dy jelz- 
cze oJ. _ły_zała Jea-o cudown8jW I{łolu. 
który prlYDQJI mu 1000 dolarów dziennie. 
Jak obazyŁ 
- Czaaem nawet dwa razi tyle. 
- No. wldziaz. Jak ja lię teraz w do- 
mu pok&to' Znau moją tom:._ Sekutnica I 
- Tak, to bardzo... enerf{iczna kobieta. 
Ale dam ci rade n& jej ua-łaskanie. 
- Znaaz kOf{o, ktoby odstąpił bilet? 
- Nie. takief{o azaleńca niema w War 
ezawie_o Mo1eSl jednak S&lIrosić Kiepure 
do domu. 
- 1Artujesz!' 
- Bynajmniej I Czytałel chyba, te je- 
dyny koncert Kiepury. który odbędzie się 
w FilharmonJi, dnia 12-1{0 Iiatopada bę- 
dzie transmitowaJlY- przez radjo. Masz w 
domu radjo? 
- Nie. 
- Więc na co cIekasz, człowieku?! 
KUli zaraz JakiA dobry 8p&rat - 
 teru 
'wietne i b. tanie - a bedzielz miał w do 
mu nie tylko Kiepure. ale i wazyatlt.ich 
j8f{o rywalów' Ale śpiesz _ie. bo z powo- 
du tranamisji KiepQl'Y wazystkie akłady 
radjowe .. przeciątone obstalunkami' 


Krwawe żniwo oprawców s0- 
wieckich. 
Moekwa. A. W. 
W Mo.skwie aresztowano f!TUpę b. 
oficerów z generalem Pokrowskim na 
czele. Aresz.towani oskarżeni Slj. o 
atworzenie org&niza('ji kontrrewolucyj 
nej p. n. "Stara Ruś". Wszyscy aresz 
towani przekazani będlj. se.dowi polo- 
wemu. W KronsztacIe aresztowaoo 
kilku marynarzy, u którycb znalezio- 
no ulotki rozpow_zechnlane przez 
zwolenników opozycji prawicowej. W 
okręgu Tomska 5 wloAcian ror.strze- 
lano za zabójstwo urzędnika SOWiec- 
kiego. W gubernji moskiewskiej wIo 
ścian1n Pa.rfimow, który ostrzeliwał 
z karabinu dom 8Qwietu wiejakiego 
został rozstrzelany. \\'raz z nIm roz- 
stczelano duchownego Riabowa i Jesz- 
cze jedn
o włościanina. 


Oporni chłopł rosyjSCY. 
MOIkwa, A. W. 
Jak donoszą z Izere«u miejacowoAcI 
włołciaJlie postanowili zuie\\ ać tylko ta- 
k. llołć zbota, która jest Im potrzebns. 
M. in. w ok
 Kubańskim f na Ukrai- 
nI. nIektórzy f{ospodaru usieli od 10 do 
20 proc. _wych JlÓl. Bratobójstwo w obonle tycia. 
Przyszł. wiQkszość w Czecho- 
słowacji. Pazcsyna. A. w. 
( On8f{daj w Piotrowicaeb powiatu 
Praga AW.) Jl8ZCZyń8kief{o między 23-1euum Antonim 
Panuje t.u przekonanie, iż większość Brzozokiem a 2S-1etnim bratem jeltO Leo- 
parła.ment&rnł utWOl'!Z4 p&rtje chłop- poldem powsłała kłótnia. która w końcu 
akie, ora.z czescy i niemieccy socjaliści. przeszła w bójkę. Leopold Brzozok, będąc 
Większość ta obejmowalaby 179 man- I w _tanie nietr
eiwym, uzbr?jon.y w bag- 
. net wojakowy I sztylet, nucll 8le oa An- 
d&tów, co stanoM około 60 pcoc. człon- toni8f{o. który w obronie tycia schJNycił 
ków perla.mentu. Prawica za.POWiada / brata sa azyj" dusząc f{0 tak długo. aS 
już obecnie 08ł.ł.. 1 zdec:ydow&n4 opozy- ten wyzion
ł ducha.. Po dokC?n
u atr

- 
cję wobec takiego nIj.d\L Mówilj. iż sta- neltO czynu. bratobójca zJ!d
 sle. w mIeJ- 
. . . ' . acowym posterunku polIcJI, a-dxie zoatał 
nO\\1S
o. premJenL powIerzone zostanie aresztowany, a nast
pnie przekazany wła- 
eocja.liścle. dzom Aledczym. 


ŚmleR W płomieniach. 
W1lno. A. W. 
We wai Praefun,. 1)Owlatu 'wfeda6- 

 Idar'JYł _I, traRiclDy wypadek, 
",Huttł któreRo dwie o.oby poniosły 
śmJm. 50-letni Błałej p..ieJun I córka 
litO Weronika młócili zbote w _todole. 
Dla ołwieUeni& terenu IIracy- uat&wili 
lampkę naftow_ nicsem nleochronIonł.o W 
lIU'1Iym momencie QIIunęło II, zbote, liny 
nlatając ich. równocześnie nA od IIrze- 
1rlÓCOnej lampkf poWItał oRiei1. Podayc&- 
n. naftą IOOte _ploneło tak azYbkQ. te 
Puiejun i córka jea-o ponieśli 6mierć w 
plomll4\iacb. Zwłoki IUllełnie 1W000lone 
wydobyto po uf{..zenIg połaru. .. 
SOO-Iecle ksl9C1a Witolda. 
Kowno. A. W. 
Wczoraj odbyło _I, posiedzenie Ifabine- 
ta ministrów pod przewodnictwem prezy- 
denta Litwy SQ1etony. poświecone a
jal 
nie jubileuszowi 5OO.1ecia Am1erc:i W. ka. 
Witolda. Po złoteniu _pl'&wozdanla przez 
prezesa komitetu jubileu8ZoweltO pułk. 
Braziulewicsiu8& prezydent zaakceptował 
"aystkie poczynania komitetu oraz lI08ta 
nowU zwołaf jelzcu kilka poaledzeń, na 
których Jl4:dlle u_talOIlJ' p
 uroczy- 
Ito6d.. 
Amn..tja na UtwIe. 
Kowno, A W. 
K
 tu pogłoRf, Ił w lIW1łłoz,b1 II 500-łł- 
I'Oczni
 6ml.erci WICa. WltokIa I S'N1
e- 
mJ I łam 
iami w efenw:h 
 
lIowycb Iite_ldd1 poN8raD& J- aprawa 

bsenia amneetJi. Prawdopodobnie i ta 
II1me&tja nie 
z1e dotyczyła Polaków. 
Jak wi&domo, dot,ycbCZ&8 1 ok.a&Ji Jubileu- 
BZów i uroczystoAci były oglaalane ..moeetJe 
jl1l.na.k nie obeJmowa.ly one Polaków. O- 
11!cna liczba wieini6w politycznych Pola- 
k6w dochodli do 150. OdbywaJ. onI kart 
po 5. 8 I 10 lat wi-ł8DiL 
Trzydniowe wakacje na gleł- 
N cizie nowoJorskieJ. 
OWf Jork. AW. 
Zan\d giełdy DOWOJorakieJ poate.nowIł 

mkn,ć giełdo w pill,tek i w lI()botę. Dz!- 
leJlZe 
I. giełdowe 
 
1141 &piero o BOdzInie 12 w południe. Dy- 

kejl naJwlększycb he.nków II sadowo1e- 
,18111 Pl'Zyj4:ły 14) d8C
ję zarządu giełdy. 
n&rwa w unędoW8ll1.l'll od - pI-.tku do po- 
1tchi&łk11 umotliw1 PJ'Z8mQC&onemu w o- 
t&tnkh dniach panikI, pereoae1owi giełdo- 
""DM1 'Wypocr;ynek. Rockeleller wspólnie 1 
'YUecn oglO6!ł komooi'kat, w którym oś\\iad 
za, li n&Jwa.tniejae papiery na giełdz1e 
.. PllnOWa.rt.ołciowe i wobee tego OlI wI'U 
'.Iyn
m wieI. papl61"6w poetaoowlł za.ku- 
II
 Sł-dek tyd! pa.plW6w Jest tylko ch'" 1- 
"Wf I nie 8'łGli 
aia&emi kQDeek- 

 


{ 


GRUDZIĄDZ 


NAJLEPSZY 
smalec 
.mer
kaiaskl 
funt 1,80 zł 
cukier 
funt 80 gr- 
Prima tlllste 
śle lie 
. 8ztuk 1,"'0 z' 
Fral\ck8 
c,koria 
funt 1,10 al 


Sadlo 
Poledwica 
I.ebki I t. d. 
z ubo1u ek.porło.ea- o 
111. Chelmhbka 40 
111. Ko..arowa 16. 


Gr.75 


I PoszukuJ, 
domokn&tnych na kaid, 
powiat do 8pt'Zedaty do- 
mowej artykułów t y- 
wnośdowycb. W)'nagro- 
cUenie dziennie 10 zł. 
Reflekta.nci winni prze- 
k
 250 zł- na konto 
P. K. O. P
nań M. 

1. 1)OCZem otrzy- 
maj. oryf{ina.ł towarów 
i llros18'kta. Zgklszenia 
do administracji Słowa 
Pomort'kiego pod..Do- 
mokrątny
. Gr. 
 
Sprzedam I8ru 
dom 
tanto 1 OłI;I'Odem owoco- 
wym i warzywnym przy 
głównej ulicy w Wą- 
brzetnie, z wolnem 
mieszkaniem dwupoko- 
jowem. Zl!'ł09Zenia w 
ksj
a-al('Di R. \Vojtecki. 
WabneiDQ. . '" 2I6S 


PoszukuJ, 
do fOO morgów dzierta- 
WY. za inwentarze do S.Q 
wpłate wille Dowoczeaną 
Na odpowiedt znaczek. 
Czarnecki. Grudziądz. 
Plac 23 
cznia 9- 
Gr. 306 


PoszukuJ, 
25 pa.nienek Ma.kowski. 
Luna Puk w Grudzi,- 
dzu. Gr. ro7 


Statystyka potaró
 
... POII1onJde_ StowUZJU8ll!a t1lJeZpIeo 
0Dń w !'0I'1U1Ja za wad...... 1ł2I L 
Potar6w zgłouono we wrześniu 101, r 
miaoowicie: Dnia 1. u Po KlemeD8& Doma- 
cbowekie&o, Nowe Grodziczno pow. Lub&- 
w... 3-BO u p. J
j1LlZ& TuotkowakiegO. Sar- 
nowy pow. Ko6cierzyna. 3-g0 u Po TeofIlla 
RogOWBkiego. Ciche pow. Lubawa, 5-go u P. 
Leona Niklaaa, GlinCtl pow. Kaztuzx, 7-8- 
u p. Marji Grom&Dowaj, .MyA!ota po.w. 
Dsialdowo. 3-go u P. SylWeełra SternWl- 
kiego. Szwa.roenowo pow. Lubawa, 5-Bo . 
p. Andrzeja Krzesiua Chojnice, 5-s0 u p. 
W. LlLDdowskiego w ChOJnicacb.. a-gO u p. 
Piotn. Gemby. ChoJniee. a-go u p. Zielke 
Otomal"&. l'nyjaźtl pow. Kartuzy, 2-go u p. 
Waiczaka .K&zimierza. Nicwa1d pow. Gru- 
d1:iądz, a-go u P. Maciejewskiego Stef
 
Cłe.Jeta pow. Brod.njca, 6-go w 
iBtra
l_ 
m.. Torunia, 5-g0 u II- Pawła Staroma. 
TrzciaJlo pow. Wą,brzeźno. 5-go u p. Ada- 
ma Borowskiego. Os1a.szewo pow. Lubawa, 
i)..go u p. Zygmunta Białowarczaka.. Szeo- 
leld pow. Chojnice, a-gO u P. StanISława 
Ortmanna, Chojnice, a-f{O u II- Konrada 
Szmeltera. Orzełek pow. gępólno, 5-«0 u Po 
Amalji RoMe, Mała ZlawieA pow. Toruń. 
jogo u p. Francisz.ka Gebrke, T
wek po- 
wia.t. Świecie, a-go u p. Franci&ka Przysiec- 
kiego, Pia.aeczno pow. Sępólno, 5-go u p. 
Fi-lipa Bauera, łĄkosz pow. Lubawa, &-
 u 
II. Jana Zaremby. Kamień pow. Sępolno, 
5-11'0 u II- Józefa Szrambe, Lekarty- pow 
Luba"'
 a-go u p. de Bonin Bernarda Lo- 
bań pow. Kościerzyna, a-gO u p. N&Ub&u- 
81'8 Gwt.awa, Minikowo pow. Tuchola, 5-1(0 
u p. Baryiskiego Jana. W. Rado}Yiska ,?ow. 
W
rzeźno, a-go u p. Ernesta Borhelma, 
PneszIooda pow. Wą,brzetno. 7-go u p. 
Florkowskiej Marty. Dz.ierzno pow. Brod- 
nica, 5-go u II. Zielińskiego I{IIZ'OI&, Lubie- 
azynek pow. Kokierzyna, a-go u P. :turka 
Jakóba, 
biny- PQw. Toruń, a-go u p. 50- 
biechowskiegl Antowego, Ciemniki Węglu 
skie pow. Świecie, a-f{0 u P. KunoWlSkiej 
Pauliny N. Wiec pow. Kokierzy11&. a-go u 
1. Gabrycha Franciszka, Kie!pin pow. TU- 
chola.. 5-go u p. Semraua Francl6zka, Pia- 

yn pow. Tucbo'a, a-gQ u P. Rekow- 
akiego Jana, Liniewko JIOW. KolIcienyna, 
6-11'0 u P. Józefa Jerzykowskiego. ZielenlQ 
pow. Kościerzyna, a-a-o u p. Nykla Brooi. 
sława. N. Buko
 pow. Kokienyna. 
6-g0 u p. LOttachwagera Augusta, Ko- 
byle pow. Kokienyna. 8-go u P. Jó&efa 
Ck:hona, Święl08ław pow. Chełmno. 8-80 u 
p. Piotra Lachowaldego. Złotol'ja pow. To- 
ruń, 5-f{o u p. Wiktora Męcikowakiego, 
 
wa Kiszewa pow. Kościerzyna, 6-go a Po 
Henryka Templina. Mierzyn pow. Lubawa, 
5-1{0 u II. Gustawa Hoffma.nna, Ryba.k1 po- 
wiat Kartuzy. 5-go u p. Rudoifa La8sa, 
Korne pow. Kokierz.yna. 5-go u II- }iWyde- 
ryka Tempe, N. Wiec pow. Ko6ci.erz.yna, 
5-g0 u p. Bernaroa Muszkiera. Wy_in pow 
Kołcierzyna, 5-go u II. Gonelan8ł{o Adam.. 
Konojdy pow. Brodnica, 6-g0 u Do Jani- 
kowaldpgo Marcina. Ss.rnowy pow. KOŚcie- 
rzyna. 5-go u II- Bre8Zki Marjana, N. Bu. 
kowiee pow. KolIcierzyna, 5-8'0 u p. Kę- 
dZio.rakiego WiDcent
o. lan6wko pow. 
Brodnica, 6-go u p. Obneaorge Franciszka. 
Lutoń. pow Chojnic:e, 6-go u p. Luki Le- 
ona. M. Podlesie pow. Kościerzyna. 
6-go u P. Thiela Ja.na, RiałDWiet& pow. 
Tuchola, 5-g0 u II- Zaa:dl'Ol!m8g0 Franciszka, 
Ostrowy Bryńsk pow. Broc:Inica, 8-go u p. 
Kufla Franciszka, Przyaiersk pOW. Swi& 
('ie. 5-11'0 u p. Wandt'ke Franciszka, Mrze- 
zio v POW. mO'1'Ski, 11
 u p. Dembińskiego 
Stanisława. Stablewice pow. Chełmno. 
5-go u 11- Mroz.a Pawła, G
y
 pow. 
Tuchola. S-gO u p. braci W. f E. Franc, 
Soanówlw pow. Chełmno. lO-go w Elektco- 
wni Powia.towej. Rutki pow. :Kartuzy, 11-go 
u p. Ojdowekiego StalIi5ł&wa, NowawW 
Chełmińska pow. ChełmDO. 
(Cł.R dalszy nastIj.pl). 


] 


Budowa nowego uniwersytetu 
papieskiego w Rzymie. 
(KAP.) Budową noweltO uniwenytetu 
papieakieRO ..GreltOrlaJlum" na Piana del- 
Ia Pilotta w Rzymie JIOIItępuje szYbko na 
przód Roboty maj_ byt ukońClOne je- 
IIzcze w roku blet. Motliwe. te poświece- 
nia nowea-o monumentaln8f{o l{IDachu do- 
kona 8&D1 Papiet. Audytorja noweltO .l.re- 
a-orlanum M przewy1szaj. rozmiarami 8&t. 
dawnef{o uniwersytetu papieski
 w Pa- 
lallO Borro9180 przy via dei Seminario. 
\"'zrastająca stale liczba seminarzystów. 
przybywających tu na studia z całef{o ś\\la 
ta, uczyniła budowe t, konieczn, 
p"tniCY. Iwledzaj.cy "o.rody w&tykaJ\- 
skle. lauwatyli tam .I pewnością funda. 
menta nowej Ilinakoteki wab'k&ńskiei, 
która wykończona zostanie w końcu roku 
przyszłef{o I do której maj. byt przeni. 
slone cenne obralY ze starej qalerji na 
początku roku 1931. Obecnie prowadzone 
są prace nad budową azerokiej ulicy do- 
jazdowej do wuzeów watyk!Lńskich. poDle 
wat z poleceni& Papieła. d&",na ulica vi. 
dena Fondamente zostanie zam1mi4:łiL 
Maj. byt równiet wybudowane 8chod,. 
które umoiliwi. dostęp !.io mUleów II Piu 
za deI Risorl{imento_ 


\. 


Prima 1/, funla 
kaw, w 
dZ
d
:'Z ołicyn& 
0 , 85 a' Ofn'odem. stajniami, skle 
pem 1 \\ aszt&tem rze- 
wuelkic inne towary po I tniekim do sprzedania. 
cCDach hurtowych Dom w Chelmnie II oli- 
8rDn '
J!lm Uun aw llb' I cynf\. Btajniami do sprze 
hllillll (;1111 im! I dania. Cena korzystna. 
Ciradz1lldz. Zltloo;zpnia Grudziądz. 
ul. Wybickiego 26 teL 108 Chrl hmil\aka 87. \\ ła- 
k1ci8l . domu.. 
. 200 


STAROGABD. 
Z ..elu. Wyrokiem wydsialu karn
 
s
u ok
owego ZOllt.aU &&Sądzeni: Ma.- 
ksymiljan M
r;yfulki 1 Dorzechowa (pow. 
starog.) Za uraz cielesny i usr.k.odlenle n.e.. 
C%y na karę wi4:zienia plUlI 7 miesięc1:, Jaa 
Zalewski I \\'srszswy u. mrodni
 k
zie- 
ty n& karę ",i4:zienia przez fi miaięcy f 
Leou Lukov.ski z D
-dgoszczy 1& wredni. 
k1'3dvety na 3 mi
iące wi4:zienia, POIli. 
Mm r-v""Uo 
 
1' MdIJft.
>>>
Ph'. 2M 


BLOWO poatO-łSIUJ: - 1l1edzSe1.. I!Dta l ba'lopalla tm r. 



 
. 


,,1.eopo1d Rychter" w '!orunlu P. Jan 
GUtUlILn obchodzi łO-lecle pracy na LeIU 
8tano\\isku w t)ln 8amym zakladzie. Ju 
bilntowi skladajt\ tyczE'nia s okazji jubi- 
leuszu dyrek('ja zakładu I wspołpraco. 
\\ nicy. 
_' Z '1'ow. Kraloznawczego. Na zebra- 
niu miesit:czuem low. IHuJOLuawcugo 1:.0. 
10.) podano Ul. in. L10 w.adomoŚcl czhlol1kÓw 
kilka faklOW i I1clb I tlzialslno
cl Tow. 
które winny zalo:eI'e80VI ać szer81Y OI(ól 
PrEY j
to w tym iM:tzouie 9 wyc.eczt'k '10'...3 
oeoby). w !K"bronisku t)Ull'z&Su\\em Tow. 
w Strzelnicy (przedzamcze 9i, urządzout'1D 
na nowo na wiosu,. ..b.. udzielono nocleguw 
25 w)cle-c7kom (7:,3 oe,); dla czlonkl.w u- 
rząLlZOUO 5 w)deczek IAleksandrow hu- 
ja\\skl _ Otłocz)'n. lIarbarku.. 1'0Zl1al\; la. 
dniO'\\ a: poznań - hraków - Zakopane- 
lHeł"ko - Wisla - Milowka - halo\\iCt 
_ Częatochowa; Gródrk - tur) dla 6t 0- 
8ób. W)'cieczka do 
la,lborll"a. na klórq 
zjl;l06i1o Sl
 łJrz.eszlo !li osob, nie d087.la n'e 
stety do s
ulku. ze WZł!I
dow niezaletn)ch 
od zarZĄdu Tow. 
\VCEesną \\ !osn", urzł\drono knrs dla 
pr7.ewodników. w któl'Y m \\ zielo udzial 11 
osób. wyszkoleni wówczas przewodn;cy od. 
dali powatne uslu
i pJ"'7Y oproVl8dl.&niu 
\\ycioczek; w:l:ks&oZ;ć wycieczek opNWa- 
dzali w tym sewnie wyszkoleni prz..z p 
porof. Adasie\\ ieza członkewie J(imnazJalne. 
J{O hólka Krajozna\\c
go 
Ilodzież,.- 
Śwleto wydalo mlejllCowe Tew. Krajo- 
:z.nawcu pięknie wykona.ną punoramę m 
Torunia. klórą motna nab) tllIĆ w cenie W 
lIT. w ksiellarniach toruńskich. 


sł:I'. ft 


..Fale Dunajuw. Nieslychanie efektowna I 
najełona karkolomnemi vudnośdami 
rzecs ta Ilasuje wykonawcę na technika 
I.ei klasy i zmusza RO niejako do \\ )'po- 
wiedzenia ostatnieRo alowa o calym zapa. 
sie środków wirtuozowskich jakim rozpo' 
rządza. Interesującv ten proJ(ram podn
i 
jeszcze zainteresowanie. które wzbudzil w 
mieście zaPO\\ iedziany \\ ystęp artystv od 
kilku jui lat bardzo przez Toruń cenjonejl;o 
i przypuszczać naleły te sala ,omnazjum 
w dniu ł-J(o listopada po brzeld wypelnio- 
ną sostanie przes RTOIIO osób, laknących 
prawdziwej strawy artystycznej. 
- '1'ow. KuDC6w ChnelollaAsklch w 
'r.nal.. Zebranie aekcJl kolonj&1nej I 
kola drobneJ(o kupiectwa od
dzie się w 

 poniedzialek ł. UstolIada br. o Rodz 20-tej 
w biurze towanyltw liny ul. Z8Klarsklej 
nr. 1. Zarząd. d 25:J9 
- Szkol. tdc6w II. KOCIII.6skfego za- 
\\iadamia o nowo rozpoczynających aie 
kursach w dniu 5. listopada w saU 
..Strzelnicy". Znana se swej zolidnoścl 
i faehowe!tO kierownIctwa Bzkola P. K. 
kiwnie niewlt.tpliwie duto chetnych nau- 
czenia aie taf1ców. P. Kochailski po po- 
wrocie s ko
resu naucSYcleU tańców w 
\Varssawie, tI}Ucza tańcóW nalno\\8Z}.ch 
nchwalonych pnes miedzynarodowe kon- 
Kresy w Paryłu i Zurychu. - SzczBl!"61y 
w o$[loszeniu numeru dzisiejsseRo. 
.. SeIlS8CYID. por.1łkl klaem.tOllraL 

dą sie na dochód wGwludkl" dla 
wdów ł sierot pO funkcJonarJuszach pol. 
państw. w niedziele. 3 listopada 19'29 r, o 
lP;odL 12-tej ... poludnie dwa wielkie po. 
ranki filmowe w kinoteetrach ..Pan" i 
..Sloilce". na któO'ch W}'śwleUone I:osta- 
ną wspaniale dramaty w IO-du akt&cb 
a to: 
W .lnie ..P a n W dramat IIL: ..Zemsta 
murzyna s Emilem Janni
em. Lyą de 
Puttl I ""emerem Kraussem; 
a8Ś w klnie ..s I o ń c e W ..NIewolnica 
Sl:anJ(haju" s Bernardem GoeUkem. - Po 
nadto doborowa komedii ł ..T)'Rodnlk u- 
tualnośd". 
Bilety po zniionycb cenach do nabycia 
od dnia 20 patdziemika rb. w .kleple cu- 
krów Wp. SzvmańskieJ(o pny uL Szero- 
kiej &2. uJ '" dniu poranku od KodL 10 
przed pot pny kasach kin ..Pan" i ..Sloń- 
c

 d 
 


=---;al wl . k ... .I.d.o czo .. łealr
 ..ell.. Tor... al 
PAIAC( Dzjł. sobole 
PREMJE.." 
A.ant_ cłowe ..qdzielo kinemat
r"ji 
polskiej produkcji 1929t3a r. 
JJpod bander
 miłości" 
..spuai.ała epopea morska .. 12 aktach 
pe. powieści Z. Drom1ewiczo_j. W r. eł. 
Z. Sawa.. M. Bo.da. J. Marr. W, 
Walter i Inni. Bilety Ideowe I wolnea" 
wsL niew. poca. o 5. 7 i t. w nleck. od 3. 



WlnJOWJD I dDi D :
s:epne 
wyłwidIa a kolosIlInem pow
 kapitlll
e 
arcydzi elo filmowe reżysnp Joe MIlY a 
powról Z niew
l_ 
potęłny dramat aUloki. cierpienia I 
tęsknot)' w l' aktlIch. W rolach 1116 w n. 
GII.law Froellcll. Dl" P.rl
 
I Lars Ha..o.. Ponadto II"Jcu
ne 
występy slyRncgO wirtuoaa ne bałałalce 
E. Dubrowskiego . nowym re
rt. 


NiedZ. 3 listopada 
1'1. 
ł 
 
 l.. 


KRONIKA 


Sobota 2 listopada 
v.ieli .ladD.SI nI. 


Toruń, dnia 2 listopada 1929 r. PoradD1. dla m.ł-.... bezplatna (ul. Wa. 
ły. obok SU't!7 ogniowej). - we wtorki ł 
Stan pogody. Ciepłota po.",ietrz& czw&r1kl od 80dL lł-l6-e
 
w ci
u doby od 
odz. 1-meJ rano PoradDl. pneclwarvJ1Jcu Cul. WielkIe 
dnia l 11. do godz. 7-mej rano dnia Garbary) bel:vlatn8. czynna \\e ",torkl ł 
2. 11. naj,,)'ższa + 15 (+ 13), naj- pi"uti od J(OdL 13.30 do 15-teJ. 
nwu. O (+ 2). 
Stan w dniu 2. 11: ciepłota po\\ie- Biblioteka liucenb (uL 'w. Katany- 
trza. o godl.. H-tej rano: + 5. Ciśnie- ny 13) otwarta w soboty od 15 do tO. 
763 W':1 X ( S E ) KsJ.łDlce mIsIsk. Im. Itooenlk. (ul. 
nie jO\\ieuza: . 1& r. . W)'soka) otwarta codziennie I: 
Yiątklem 
Stan pogody: pogodnie. niedziel I 'wi"t od 9.30 do 12 i od 16 do 
Stan wody w WWa z dnia 2. 11.: 19.30- 
Płoek + O.tS (+ O.łł). Toruń + 0.26 _ WI.domośel koicł.łDa s pr. Mokre 
+ O.
), Fordon + 0.24 (+ 0.21). na nied1iele 3. 11. O Rod.L 7-meJ ms&& 
Chełm.n() + 0.2ł (+ 0.10), Grudz.iodz 'w.; o J(od&. 8.30 msza św. dla dzieci; o 
+ 0.27 (+ 0.26). Korzeniewo + 0.50 Rod.L 10 suma; o jl;odL 12 ostatnia msza 
(+ 0.ł6), Piekło - 0.3":? (- 0.36). św. O RodL 3 nieszvory s wystawieniem 
Tczew _ 0.58 (- 0_60). Einlage + 2.łO Przenai,,"'. Sakram. i kazanie. - Chrzt, 
(+ 2..60). Scbiewenborst + 28ti (+ 2.80) 03.30. - Po nieszporach zebranie To",arz. 
Ciepłota \\ody w Wiśle + 6.3 OjCÓW w salce u P. Krullki. - 
(+ 6.2j. .. Kom1Ułlk a l 're.tra Pom. w 'ronaala. 
U wag a . Cieploty podane 50 we- W sobotę i? bm. o 8od1:. 2O-ej drugi raz 
dług ciepłomierza Celsjusl&. Liczby . .
"'a.dzieja-. 
w na-..iasach oznauaj/ł te same dane I W Iliedzie}e .3 bln. o godz. 1&-ej pO pol. 
z dnia poprzedni('8o. kowedJa w 
CIU ak.ach ADdre de Lorde 
i Piecn Cba:ne pL ,.Proboszcz wśrod be- 
I ł Raczy'. 
J K O M U N I K A T Y W niedziel, wieczorem. o godz. 
ej 
. . opft"t'tka R. Stoł&& pt. _TaDlec szczekla.
. 
- KODCerł proL 'rurt:zYUkieao. Pro- 
J[T&ID koncertu '-!tO listopada, jakim ura- 
czy nu llrof. Turczyń8kl. Jest ułołony 
historycznie. łłOlpoczynająe jak zwykle 
koncert Bachem. prowadzi on nas po. 11--1..' 
pnez Sc:arlattieRo i Beethovena do cześci -* Za -- \V przeddzle6 dniu 
II-ej koncertu. Rdzie zatrzymuje sie spe- Zadusznego 'tV pittek l-p:o bm. zgod- 
cjalnie na Chopinie udzielając w prOKI'a- nie ze :r.wyczajem - odbyły siC we 
mie miej8ca \\szystkim niemal formom wszystkich parafjat'h toruńskich pro- 
jejto t\\órczoki. W częAci ostatniej spot- cesje iałobne na cment&rze. Pogoda 
kamy sie ze starzejącym !lie iut impresjo- dopisała - było pochmurno lecz de- 
ni
 DebussV'1D, .którejl;o utWOry JeszCl:e pło I bezdeuczowo. Toteł na l'D'Ienta- 
jednak pelne są czarująceRo uroku. za ruch było nlezv.y.kle rojno - tYSl
CIr 
Debussy'm pn'\idzfe Albenil: - muzylt na ne %&Stępy śpieezyły :r.1otyć hołd IWO- 
wskroś dzisiejszy aby nas '" ytrątit na 
chwilę s pólsenne$[o marząceJ[o nastroju im blblkim zmarłym. przystrajajoe 
pozostałeJ[o pO ut.l\orach pOprzednika. &re- groby w kwiecie. lIuminuję.e je lawp- 
11ioIucjoni&ował i I"OZłfl'Z&t przel całą ks- kami i świe.cami. r-;a cment&n.u woJ- 
Ikade buntotlniczvch porywów niepOkoją- Ikowym. jak I w zeszłym roku. odby- 
cych i czasem pra\\ie brutalnych rozdzie- ło 8iO niezwykle uroczyście złożenie 
lanych hojnie ręką utniJ o wielkim ta- hołdu poległym I zmarłym żołnierzom 
lencie I kulturze muzycznej. Zapoznamy - t: udzialem Ucznych oddziałów woJ- 
się ro\\niet z Wiede6c
ykiem Dahn
nyf, skov.ych I kompanji honorwej s or- 
który po raz PIerwszy flf{Ur.Qwat 
dzle w klestr" 
IIJ'OIn'Smle koncertu w Toruniu. Koncert ..,. 
zakończą arabeski na temat dobrze &&pe- I _eJultUe... pracy. W sobote. 2 KO 
wne wUY8tkim znanejW walca SraulB&: lIStopada br. werlunistrz mh n. parowe
o 


[01 ' 0 Nowom. ynl'k. om I" X w nalnow. 
. łi:mie Zem.ta 
a...na. Nlldpro- 
'/1 ,em - t komedu. d 2.s4
 


_* JlGDłbkata map. Na wnlo!ll'k 
prokuratora Słłd okręgowy w Toruniu 
zatv.'ierd
1 konfiskatę wydanych w 
Berlinif' a rozpowszec:hnlanych w Pol 
sce t. zw. ..BZ Karte". na który('h 
świadomie przedstawiono iakoby terr 
torjum Polski składało się tylko z b. 
zaboru rosyjskiego. zaś Pomorze nie 
ma oznaczenia .,Polska". na nlekt6- 
r)'ch zaś z tych map. oznaczonych na- 
główkiem ..Karte von Deut.schland' 
POJD()rle przedstawiono jako częśł 
sklado"o I'iemiee z napisem ..Korri- 
dor" . 
Zuchwalstwo Niemców. jak wida
. 
sięga JUK zadaleko. uznanie przł"O na- 
lei:y się s"łdowi za unieszkodliwienie 
bezczelnej pl'Op
andy niemieckiej. 
_* Z łyda Koła O&'łrw Rezer. 
.wy ,,'1'ora.DIa. Jak się dowiadujemy 
prace prz)gotov. aWC7e do części dru. 
giej" nadz.wycza.jnego wałneRo ubra- 
nia Koła Oficerów HM('I'\\ Y dobieg'Jł 
kooca. W porcn.UD1IE'niu & zantdem 
Okręgu pomorskil'R' Oficeró-.. Re7.Śr- 
wy u..talooo jako termIn ubrania 
środe 20. listopada rb.. o czem c:tlon- 
kowie zostan"ł specjalnie Z&wlad
 
mienI. 
_e Z larg1L Z powodu 'wie ta W. b' 
w piątek tarJ( odbyl sie Jui we czw&r\N 
31. 10. i bvl b. silnie obeslany. zwlauesa 
duto by lo ziemniaków I Janyn. Ceny I&nD 
towahimy n8BtęJlulące: maslo 3.30-3.50. 
maslo kuchenne 3 zl; J8ja s.5O-ł zJ; śmie. 
tana (litr) 2.łO-3.20 II; t"a
 :;o 8T; 1D16d 


, WIADOMO.CI POTOCZNE J 


Dyłn D_Y aptek.. Od soboty 2. listoII. 
do piątku 8 listop. dyturuje apteka ..Ra- 
_d&ie-cka
. Szeroka 2i, teL 250. 
KIIZ81U1I Im. lIleezkcnnkłcJt w Nledi. 

'ied%iu otVlarte codziennie od Rod&. " do 
18. Dojazd do atacji kol. WabrzeźDo.. tel. 
V. ąbrzefno 33- 
BlIIljoteb 'r. C. JĄ, pny ul_ Wysokiej 12 
otwarta codziennie z \\y
tkiem niedziel 
I -ł-t od Rod%. 11 do 1
 I od 16 do 19. 
BUIII.tab Wle.by Welu. tul. Zełflar 
aka obok kasyna loIarmZOOO11iHo) o",,"arta 
eods1ennie z wyjątkiem niedl:lel I 'wiat; 
.wypołyc:saInia od 15 do 20 I c:&ytelnia cza, 
sopism od 15 do 2L 
BaJjohlta _jske.a DOK, Vm. (ul. 
tegl&r!lka, obok kuyo. garoiz.,now.). 0- 
twarta codzieDnie z "jjątJdem nIedziel I 

: wypotJaalni. ksiątek od 15 do 
2O-ej I ezytelnis ezuop:.so. od 1
 de 21-ej. 
___tIti od goch 13.30 do lHi 
Bfll1loteb I aytelał. fraMub Stow 
PoJako-Fnuic. w bołelu ..poloDla' . otwar- 
... w 6rody i piątki od Roch. 17 do 19. 


,Jt 
1,,,. nkIJ
IIIZlI..., łrłIlk 
Nil Pow. W. K. w POlllall iu 
demonstrował aię ta chlo- 
piec" któreilo p6! twarzy w 
pieł Dch . w-łł-lIcb I l p.. lał 
drulla połowa odJwieto na 
krem. m ..Hallna" i &11- 
I pelnie cayeta - illdat w 
Kurs handlow, apteka
 :a
:ote;
:b perl 
buchalterii poje d.. podw6jnel. PIIARMACH

II
 
włoskIej. amerył&Dń.lliej, usta- BydllOS acz w.ł&ate. re 6b 
wianill bilanaów, kaliQrafli, poL wy'le poczt. zl. 2.
. 'i: 10; 
i niem. języka, ..ytmetykl i kore.- 1.00 d. - - 
p!nd
ncjib.nd1owei, steuoarafji. Garbarnia 
pisaNIl _ maszynach. dla ma- I two 
loletnich I doro.łych. I 
.," .r
 R baki) 
T akte "dzielDm p r y wat n y c" TORUN, Stroma . 
 
lekcyj j,l:yka polskleQO. frllncu. przy parku mir! .ł- 
.kiee o , nłemiccki
o I anlliel. Garbulę i fllrb.j, sk6r1. 
skiego d860 futrzane, dolllr
ujęL.
 
I futra wyszarzałe ,ak ...-
 
A. WiŚNIEWSKA liIy skunbowe i t. p. Pr
 
T O r _.. Kop.r.lka D. II fasonywa ai, .
tł:a .. 1 

 
I rze jabaltDnle, I 
o 
I Mam DA sldadlM flto" 
wy,_bowane _6rY o
 
I biale csarue. hlIIIIY.- 
fab-laDne I inoe ek6ril 
I po ta.lck ce.a 
 


O - I - C 
 PIJMORsKA SPOtKA-ItY$LlWSKA 
. I Skład bron' . amllnlcJ' 
. . ł r.l.t.a .... - T O P. " ił 
aal...a .... la 
rn.fki. _liany lai 25. adoloy oreani:z.ator _ łDerG- 
WllII:aem ltanowWna. zmieni poNd, z dniem I Iłycuua 
1130 r. Na tyczeme kilka tysięcy dotych kaucji. 
zeł-aDa prryimuie Słowo PGm. TonI6 pod "-1543 


A. de LUZE II FILI 
Wina bordoski. 
Cz.rwo.e I blał. 
b.t.lkow.. w. Fra.cJI 
I"ue _ terenie torllA.kim 
polecs po cenach korzystnych. 


poleca 
po cenach I 
konkuren- 
. w


 I \II 
rocluJu . 
I Szeroka 24. 
broli. am_nlcJ4I I przJłbol'}' mJłillw.kl.. . 
'WIliJ JlUkmkJl d 1144 WnłtUeJl zIlrrIł! I JlltrU 


.... 


CKO lA 
T.I.fo. 1&1. 


Ostrzeżenie. 


d.1462 


Dnia 29. X. 5kradzłono mi w Pomaniu 
. uamwaju o godz. 
giej popoł. weksle na 
Ięcznę s
mę Zł 40.000.- z żyrem pp. Józefa 
Jaskulskiego, 

rzeja. Maciejew.kiego, wy. ' 
-ławca St. MacIejew.ki. - \\-eksle te niniej- 
.
 unieważniam i ostrzegam przed naby.. 
aem 
kowych. 'ł! r
z
e zgłoszenia się sprawcy 
k:radzleły do Jakiejkolwiek będt inst}tucji 
proszę oddał go w ręce policji. 
Sł. Macie ewskl 
mejlltek Dobryle..o poczta 2wn Wlkp 



. 
;"
T\SJ{ 
 .?
 , D{ 
i..
. 
a '. 

 '''
\ 
'1,;:;;JJr +, 
- ..,. 
t ,;.,'.;) 
 
\ " ., k\-.,.. 
Obwieszczenie. 
;
. 
R
 
Posiedzenie Rady Miej.kiej w środę 
 
,l l.¥pj. 
 
&:da 6--go listopada 1929 r.. o godzil'ie 6-te J : 
 
Wle:%orem. 
 
 
 . . j,,"

. 
p . d . W .
... - .. ,'t"
' 
oS1.e zeme ydziałów AdministracyJ- 
 . 
 ' .. 'J!: 

ego ł finansowego w poniedziałek dnia 4-go 
 
 ' 
 
II!.topada 1929 r., o godzinie 6-tej \ltieczorem , 
 
Ponędek obrad wywieszoł\Y w ratuszu. M. DallcCłWska. lillt, SI!T.ta 
.. ' 
Toruń, dnia 31. pafdziemika 1929 l' ..
u.kło,... dostarczy ni IIZtDnder6w do K6łek RoI- 
NcayC
 P. T. R. 
 Katohcluel M/odzidy Polski . nil 
PneWOdIlI
q Rad, Mtelskle) 
Iecezlę che:łmhwk... Pro... alłdał of.
JJ. 
1-1741 Michałek \ .nna nlllJ'odllO
a t ao.'1I111 w roku 19:18 w Toruniu 
. z o 1'1.' _med.'em. d-960 
SyrOp buraczan P OCZTO ... I 
nowej kampanjl poleca y WKI · widoki Torunlil , 
lu - bner I S k dobrze .ortowan. I czarne .. 10000.:zł ł 
. a, Fabryka S,roJu 1 11 kolo,owe .. 1.,,000 s:zł. al 4S. d
tarc
a za I
b:ze

-;;; 
Seolao p. Tonft. 11-1380 J. Themal T.z.o.p. Poz_6. .1. Wodna 23'1 


ł-Mt 


..' 


BrowarPomorski 
'6z.'. Cllronowski..O 
PodQórz . ToruA 
'T elafo. 19.5 


PlunOWJ[
 
palt odp-ł-zanie. ..,. 
Uaczanle w de_nl


 
Da _lei.CII d1"..., 
S. Blalo.as 
T orllJ\ 
SuJII.nnicza II tel. 
 


poleca Iwe wy'mienlte piwa pod DMWIII 


ś 


IET NKA 
POMORSKA.
>>>
Widowiska świetlnłJ. 
.,Pod bander, mUokl n . Dziś. w 

obote 2. 11. na ekran kina ..Palace" 
wchodzi dawno oczekiwany. rewela- 
c)'jnJ film połski p. t. ..Pod bander, 
miloścI". plerwsly polski film tego- 
rocmej produkcji w Toruniu. \V ro- 
larh główn).ch wy
tl?puj/ł ulubieńry 
publiczności: Zbyszko Sa wa n. Jerzy 
Mur, Wład).slaw Walter, Marja Bog- 
da. laga Boryta i inni. 
Film zostal wykonany ! wi@lk, 
plpczolowlweci/ł przez reż) sera !\I irha 
l. Waszyńskiego. r\le żałowano pie- 
ni{dzy na dekoracje. które wznosił 
Korrls. dokonano łicznych zdje
 na 
statkach laska wie UŻ) czon)'ch przez 
leglugę PolskQ.. widzimy wiec słynn/ł 
Gdynię i okręt szkolny .,Lwów". Film 
ten opiewa pi
kno polskiego w)-brz6- 
ia. potęgę I rozwój naszej marynarki. 
Akcja fIlmu toczy się w Gd) ni, w So- 
pocie. Tczewie I na okrętach. 
Film .,Pod banderę. miłoscl" cieszy I - 
się kolosalnem powodzeniem w War- Rolnscy 
!lawie. jest bowiem ")'swietłany rów 
nocześnie w dwóch kinach ..Fi1hąr- 
monja" I. ..Pan" od dłużslego czasu 
przy stałe przepełnionych widow- 
niach. 


. 


tQr. Z5I 
\ 2.50-3 -zł;- ziemniaki (etr.) 3.50-5 zł; kap
 
ta biala 15 f{r; czerwona 15-20 Ilr; kala- 

'orY (f{ł6wka) 40 f{r. - 1 zł; kapuBta wło- 
Bka 20 1tI'; faBola tół
 00 f{r; fasola zlelo- 
a 80 f{r' marchew I buraki 15 f{r; Bałata 
'io I{I'; k
larepa 
mendel) 1. zł; n;odkiewk
 
r IO f{r; szpinak 35 f{r; pOmidory 30-60 gr, 
dynia 1
20 Iff; cebula 25-40 f{r; włosz- 
'Czyzna 15 I{r; pis:truszka 10 I{r; kurki ło- 
. 50 I{r; maślaki 50 f{r; I{rzyby prawdzh\ 
 
I (mendel) 1.50-2 zł; I{ruszkl 70 f{r. - 1 zł, 
'ablka 80 I{r. - 1.50 zł; 'IiWkl 60-85 gr; 
t 
ytrynY 25 f{r; z powodu zbhtaJących Bie 
\ zaduszek duto było Ii." iatów i wieńców: 
. Na tarf{u rybnym były wl:l{orze. szczupa
l 
i liny. karasie. śledzie 110 cenach mezmJe 
nionych. Pod koniec tarf{u ceny znacznie 
opadły. 
_- Ofiara zawoda. Pracuj/łcy przy 
budowie nowef{O mostu, w kesonach, 
gdzie, jak wiadomo. pracuje sję w 
silnie sprężonem powietrzu, p. Luo- 
wik Makowiecki. 1. 22 (Mickiewicza. 
nr. 125) powracał w nocy na pię.tek 
l-go bm. od pracy do domu. Około 
godziny wpół do pierwszej w nocy, 
gdY był już niedaleko swego domu. 
dostał nagle a.taku drnzności. Po- 
licjant wezwał karetkę pof{otowla, 
która przewiolła niesLCzęśiiwego do 
lecznicy miejskiej. 
-* Kolektura P. BUlerła. Zwraca- 
my uwagę na wkładkę kolektury Lo- 
terjl Państwo\\ ej Pawła BiJJerta, do- 
łłczon/ł do dzisiejszcf{o w).dania dla 
Torunia. ..Słowa Pomorskicgo", przy- 
czem polecamy tę kolekturę jako jed- 
nł & naj.starszych w Polsce, obchodzQ.- 
Cł w tym roku lO-ciolecie swego ist- 
nienia. wszystkim 
7an. Czytelnikom 
naszego pisma. Ż)'czę.c zarazem kolek- 
turze, ażeby uszczęśliwiała nadal, jak 
dotychczas. swych graczy. a przede- 
,",szyatklem życzymy wielkiego losu 
w 2O-tej Loterji Państw. 
-* Na kośel6ł na lIokrem. P. N. 
S. złoż).ła w administncji naszego 
pisma 60 zł. na kościół na Mokrem. 


Uł'Złd Stanu CywllneKo 
w Toruniu. 
Od 20 do 26 patdziemika 19-.29 r. z
ło- 
li1i: 
U r o d z e n i a: Mistrz kra"iecki Józef 
GrzelWrowski (el. młodszy majster wojBk. 
Jan Kruszewski (s), kowal Franciszek 
PnYbyliński (a). urzl:dn. monopołu Bplry- 
tU80weRo Jan OS!lowaki (c). obu"nik An- 
toni Wotniak (c). kuchan TadeuBZ Górec- 


[ r.:.
ó 


. - 
folE. 


I Gara! 
1-2 lamochod6w do 
najęcia. BydlZDlka 86. 
k-25.S5 


[iektr. ,.muał twarzy" 
z parową klIpiel, 2,50 zł 
-:
 Radiolux 1.50, - ,_ 
Zald.lryzi. .. 1.0BODA 
:. ul. Chełmiólka 5. :. 


Fortepiany 
Itroje. wykonuję, piC!rwszo- 
rzędnie. Wojnarowiu uL 
św. Ducha 13 111. p. d-5091 
&-cio 
ktuilfa 
imn. hum. niech 
doty o,erte na 2 
odz 
lekcie codr. do Słowa Pom. 
pod a-5256. 


Krawiec - kuśnierz 
WYkonuje pra. 
ce krawieckie, fUh"zan@ 
I)OW8 i przeróbki tanio i 
dvbrz u _ S:anialaw Kopeć 
.TorufJ SUkiennicza 18. 
d590 


Warszawska 
krawcowa azyie wykwintnie 
tanio luknie od 6. bałowe 
wieczorowe n. PaJta 20 zł. 
W ykonanle prędkie solidne, 
Potrzebn. panienka do nau- 
ki. Strumykowa 15 lIptr. 
11 5280 
Na lekcje 
muzyki (fortepian), obcych 
ęzyk6w, maIarltw. i wszel- 
kich prac zachodzllcych w 
zwel utuki zdobniczo' 
artyltycmei, przyjmuie tię 
ucKtllów lucIenice. War- 
...waka 8. WYloki parter. 
"wo-' .-5.15 5 


- 


Lekcyj 
t8ńc6w R 
I s . OZPOczyn. kurs 
t
nzy 1:'11 0 , 2-gi 9 listopada 
n. 7 e ;1 a Werna. Jeczmien_ 
- . p. g5304 

 Przed.fawlclellł 
· obwod 
tento y na nasze Dpa. 
clarcz:. ne w,
oby gospo. 
'rie POSzukuJemy. PanG- 
ze6.:.ł, kau S c ill mai, pierw. 
d, chroder IS. wie. 
W.rvall. 


aLowO POKORSIIT£ - DledzI.la, dnia 3 lUtopacIa 19:'=9 r. 


ki (s), piekarz Otton Hoffenfs (a). kapitan szkoły gospodarcze na terenie Państwa 
WładYBław Ber@zińaki (B), komjnarz lf{na- pOlskiego ilcz" ",iele wychowanek, które 
cy Lęl{a (c). 'luBan: Józef JanowBki (2 c), powracając do Bwych ognisk domowych 
palacz kOlejowy Walenty Jankowski (c). wnoez" dut_ kulturę gospodarczą.. 
robotnik przetojowy 1f{n&CY Zieliński (s). Pragnąc zadość uczynić potrzebom BpO 
robotnjk Bolesław DyleWBkl (c). st. poczt y- ł
zeństwa na Pomorzu w kształceniu 
Ijon Maksymiljan Zieliński (B). zecer dziewcząt w kierunku gospodarczym Po- 
Władysław Kowałkowakl (c). robotnik Jó- morska Izba Rolnicza zakłada szkoły go_ 
zef Gołda (B), robotnik Alojzy Stanl{recki. spodarcze, - jedna z tych te zoetanie 
(c). rymarz Juljan Szollun (B). szofer Bo- otwarta 15. listopada 1929 r. w Redłowie, 
lesław Graczyk (a). mechanik Stanisław pow. Gd)'l1ia w miejscowości malowniczo 
Grabowski (B), kupiec LucJan Nawrocki poł
tonej pod brzegiem morza polskiego. 
(a). st. asYBtent pocztowy CzeBław Rono- Szkola ta goepodarcza łl¥znie z dzia- 
wicz (s). robotnik Leon Rocławski (c). cie- łem hotelarskim. 6-clomiesięc'z:-:a w okre- 
śla Józef Woszewski (B). st. Biedant Wła- sie zimowym, obejmie dział)': a) kuchni 
dysław Dudek (c), 3 nieślubnych (a). 5 z gotowaniem pożywnych i dobrze przy- 
nieślubnych (c). rządzonych potr'aw, pieczeniem ciast i ro- 
Z m a r I i: Wacław Botydar Hubert 58 bieniem zapraw, b) utrzymanie porząd- 
l. 1 m.. Irena Llsewslul. 9 m., BOf{dan Bia- ków domowych f odnawianie sprzętów i 
łeckl 6 L ł m.. Monika Duszyńska 17 L 7 mieszkania w zakresie gospod)'ni, c) pra- 
m.. Mirosława Lewandowska 1 L 1 m nie. prasowanie bielizny zwyczajnej I 
Irena Rel{ina Borkowska 19 dni. Józef T
: sztywnej męskiej, d) szycie i krój bielizny 
maszewski 18 dni. Weronika GreiBer I d i ubrań domowych. haftu i robótek ręcz- 
Czarra 6ł L 11 m., Stefanja Zawadzka 27 nych. UW2ł!"lędniająe potrzebę wybrzeta I 
L 11 m.. Henryk Jasiński 15 dni. Heiena Szwajcarjj Kaszub, ktorej ludność czerpie 
loIiiller z d. Olkiewicz 38 I. ł m.. Stanisław dochody z "letnisk" zamierza Pomorska 
Borko"ski 22 l. 5 m., Gn:el{orz Lil{wan 3 Izba Rolnicza przy Bzkole gosrodarczej 
i pół m.. Lucja Szubrych 1 r. 2 m.. Irena utworzyć dział hotelarstwa t. j. naukę pro 
)l;ickstadt 2 L 6 m.. Urazula Groszewska 2 wadzenia "letnisk". 
I. 10 m.. CzeBław Berinl{ 9 m.. FranclBzek Przy szkole będzie utworzony stały in- 
Gębarski 21 I., Tadeusz Kossowski 3 L 11 ternat, w którym uczenice będą miały zu- 
miel. pełne utrzymanie i opiekę rodzicielską. Do 
Z a war t e ś l u b y : Introlil{ator Ma. szkoły mogą się J:głaszać uczenice od lat 
kBymiljan Sz
mański I Anna Guzińska 16-tu z przygotowaniem szkoly powszech- 
kOlejarz Zyl{munt KruszewBki i M&ł
orza- nej, umiejąee czytać i pisać. 
ta DUBchke. handlowiec Antoni Cierpjał- Koszty nauki za cały okres "ynos:ć 
kowski i Berta Biernacka. robotnik Fran- będf\ 30 zł. wpisowe 2 zł. Za utrzymanie 
ciszek Szodelski i StaniBła",a Olszewska z w internacie JO zł. miesięcznie, lub pro- 
Szymeckich. kOlejarz Jan Jankowski i dukta rolne jako r6wnowatnik tej sumy. 
Gertruda \"ilińska. murarz JUljan Skaro: Uczenice muszą mieć swą p
ciel. po- 
piński i Br/misław& Dumań!lka. mechanik włoczki na po3ciel, bieliznę, prz)'bory 
Jan 
fieliwek i Bronlslawa Szuplińska szkoJne. Warunków szczeg6łow)'ch udzie- 
mechanik Pa" eł Steinhilb i Szarlota Pa- la Pomorska Izba Rolnicza w Toruniu - 
tecka. młodszY majster wojsk. FelikB Siekiewicza łO. 
RzepcZ)"li8kl i Stanisla",a Szymańska. 0- Do podań załączyć nalety: &) metrykę 
I{rodnik Konrad Kraśnie\\skl j Klara Wie- chrztu, b) śwjadectwo szkolne, c) ś",,;a- 
se. kupiec Grzel{orz Kloth i Charłota Bor- dectwo moralności, deklarację rodziców 
kowska. że opłatę za kurs i utrz)-manie uiszczać 
będą. 


Niebywałe szczęście Lwowa. TCZEW. 
Jak sie dowiadujemy. cieszy się Lwów 31ł emlgrant6w do AmerykI przeje- 
od szeref{U lat nieb,)'wałem "prost BZC7ę- chało w b. tn
'odniu przez Tczew. udając 
śc:,'m w f!'rze. Tak np. w samej 19-ej Pań- się do obozu emi
racYineJlo w Wejhero- 
stwowej Loterji Klasowej pad:o na losy. wie, skąd przewiezieni zosłaną na okręt 
zakupione "e Lwowie mnóstwo f!'ł6wnych w Gdyni. 
W) Jlranych: zł. 80 000 na nr. 133 982. zł. 
75000 na nr. 180822. zł 750.,0 na nr. 830-8. 
zł 00 000 na nr. 66 lU. zł 50 000 na nr 
131290. zł 
OOJ na nr. 1296:"8. zł 200v0 na 
nr nr. 143 9
 I ł9 ł91 itd. itd. 
Co ciekawe. it dolarówka nr. 66605. któ- 
ra w ostat.niem ci
nleniu wygral& łO UOO 
dolarów została równid zakupiona we 
Lwov. le. )l;a,,'et 
ówna wygrana os,atD-iej 
ra.:istw. Lo
ji na cele do.broc
nne przy- 
padla w ud
iale 9"..olicy !\1alopolski w
ch 
padając na los tamte zakup'ony nr. 13101 
Szc 7 -4:ście. jak widal'. kcnse
"entnje sprz)- 
ja kr'e.90wemu I{rodowi. 
Losy I-ej klasy 20 Loterji Kllk;Q\\ ej. 
którE'i cią
ieniE' odbęd7ie s:ę jut 14 i 1:-'. 
hm. !'l\ jeszc-7e do nab}'cia w najwię'8zej 
i ntljszc z l:loliwszei kolekturze w baju 


 a d z I e j a", Lwów. Svktu;ok& 6. t" ia. t- 
ka kosztuje zł lO, połówka zł ?O. cały z: łO. 
(k 1.43 


Odpowiedź redakcli. 
I. B. KsllIŻkł. Wierzvtelność z t) tutu 
reszty ceny kupna zabezpieczona hivo- 
tecznie przerachowana być może do 100 
proc. skali iii 2 rozporządzenia w'iloryza- 
c}.jneJlo. zależnie od atosunku pom;ędzy 
. \\&rtością z chv.ili powstania "" ierzytelno 
ści a jej "artOścią obecna. 
Treść księJli wieczystej jest dla ka- 
tdel{o zainteresowaneJlo d08tępn" i niezna 
jomością jej nie mote się Pan bronić, 
Radzimy UJlodzić się z wierzycielką. 
Poza tern iest rzeczą oboiętną. czy posta- 
wi Pan do sądu JlTodzl..ieJlO wniosek o 
przerl1cho",anie, czy też zac-zeka Pan do 
r. 1932. 

admieiliamY jednak. że ewentualny 
p6żniejszy proces o splatę i przerachow
- 
nie hipoteki bvlb\' znacznie drotszy nit 
przeracho\\ anie w drodze postępO" ania 
niespomeJlo. 


kształćcie 
córki. 


s 


e 



 


Ruch w towarzystwach 


Dą.tąe Bz)"bkim krokiem do rozwoju 
gospodarczl'go zau'\\atyć motemy "szy- 
sCY. te w tE'mpie og61nem nie podąta roz- 
woj gospodarst\\a domowE'go kobieL 
Spotykamy wiE'le dzieci zaniedban)'ch I 
tle odtywion) ch. niezadOVo.olonych mI:- 
tów z tycia domowego. zaniedbanych 
mieszkań. i brak piE'lęgnacji przy cho- 
rych w domu. 
Gospodarstwo domowe kohiet w sto- 
sunku do poziomu og6lnego, stoi stosun- 
kowo bardzo nisko. PYWodem tE'go. brak 
w)"!lzkołenia kobiet w t)'m kierunku. 
Społeczeń
two czuje dobrze potrz
bę 
ksztalcenia dziewcząt gQ8podarczo I liczne 


Zw. Zawal\. Nlżsryclł Funkcl. I Prac. 
Państw Ziem Zachodnich R P. w Toru- 
niu. Z
branie odbędzie się ;ł-I{o listopada 
19":?9 r. o Jlodz. 12 w lokalu Gospoda Ce' 
chów ul. Sukiennicza nr. 16. 


Zarząd. 
Dziś zebranie Wydziała Technicmego 
\Sokołow) w Restauracji Ratuszowej .0 ł1;?- 
dzillie 19-ej. Potąądane jest, by stawIć Się 
punktualnie i w komplecie. 


tiU'. 13 


Stawienie się wszystkich kolarzy kon1ecz. 
n
. "Czołem". Przodownik. 
L Pomol'$Ide Tow. HodowU Kanarków 
,,xanarja" Toruń. Zobranie mit'Sięczne do. 
3. 11. 29. o godz. 17-ej w lokalu p8J1& W. 
Skrzypnilul. w Podgórzu. Z powodu bardzo 
",ainych. spr'aw przyLycie wszysfkich człon- 
ków konieczne. Radimski, preze8. 
Tow. Czeladzi KatoL Bzem. Zebranie od- 
będzie się w niedziele dnia. 3 bm. o godz. 
12 w poł. w szkołce przy kościele św. Jana. 
Przybycie wsz)-!tkich członków konieczne. 
Zarząd. 
Czeladf piekarska I Wydzial Czeladzł 
Piekarniej w Toruniu. \\ 8Obotę dnja 2 
bm. o godz. 7-ej wieczorem odbędzie sie ze. 
branie w Gospodzie, ul. Sukiennicza 16. - 
Przybycie wszystkich czeladników koniecz- 
ne. Przewodniczący Wydziału. 
Cech SzewsIa w TorunIu. Zebranie od- 
będzie się dnia ł bm. w poniedziałpk o flO- 
dzinie 7 wieczorem w lokalu Gospody. ul. 
Sukjennicza. Zarząd. 
Związek Tow. Pom. Fryzjerskich fUja 
Toruń. Zebranie mieBięczne w poniedziaiek 
dnia ł bm. o godz. 8 wieczorem w lokalu 
"Go9pody" przy ul. Sukienniczej. ApI'luje 
się do wsz)-5tkich kolegow i koletan
k o 
kompletne i punktualne przybycie. Zarząd. 
Towarzystwo Marynarzy Rez. Zebran:e 
mipsięczne odbędzie się w sobotę dnia 2 
listopada o godz. 19-ej w Inkaiu ..Zacisz.."_ 
Kat. stow. Młodzieży :teńskicJ Toruń.. 
lIIokre. W niedzielę 3 list.opada. br. po nip- 
szporach zebranie członkiń i kandydatek 
najpród w zasiępach. a potem ws
6lnie, na 
ktorem wYZłosi p. Głowacka referat na te- 
met: ..Wrażenia z pielgrzymki do Rrzymu" 
i nastąpi "ręC"zenie pisma Ojca św.. udzie- 
I&jącego St.cmarz).szf'niu Młodzieży 2:l'ń. 
skiej par. Mokre swego błogosl&" ieńst\\ a. 
Dla sekcji śpiewu (2 i 3 gł05) lekcja w sr... 
dę od godz. 7-mej. Zarząd. 
"Dzwon" - Toruń. Jutro, w niedzielę o 
godz. 17,50 zbierzem)' 
;ę na chorzl' kościoła 
garnizonowego. gdzie 
piewamy podczas 
ślubu druha Aniołowskiego. 
Zebranie Zw. Hallerczyków. Placówka 
Toruń odbędzie się w niedzielę 3 bm, o godz. 
12,30 w sali Strzelniey. ul. Przedzamcze. - 
Prz)jmo",anie nowych członków. - Sym- 
patycy mile widziani. Z powodu bardzo wat- 
n
-ch spraw prz
 bycie wszystkich konieczne. 
Bacznośt. .Sokół" Toruń Dl. Przypo- 
minam druhom, że w dniu ł bm. odbędzie 
się w lokalu "Eldorado" - szosa Chełmiń. 
!;1uI. 53, miesil:czne zebranie Gniazda. "Czo- 
łem". Sekretarz. 
Drużyna mękłtna. Zebranie miesięczne 
dnia 3 listopada o godz. 15 w Parku .Wikto- 
rji. Obecność wS7.ystkich członkO'W konie('
- 
na. h.omendant. 
Bractwo Strzeleckie przypomina braciom, 
te w niedzielę dnia 3 listopalla odbędz;A 
sie !'tr7.elanie tniwne Bractwa Kurkowego 
z Podgórz
 w naszej Strzelnicy na. Ziell'ń- 
cu i prosimy braci o w£if:("!e udziału w tej 
urocz)'stości. ZArząd. 
Tow. Gimn. Sok6ł - Toruń L ZebraD1e 
miesięczne odbędzje się we wtorek dnia 5 
bm. o godz. 19 w Strzelnicy. O punktualne 
i /iclJJe przybycie prosi. .,Czo!em". Zarząd. 
Stowarzyszenie Emerytów Województwa 
Pomorskiego w Toruniu odbędzie swoje 
miesięczne zehranie w sobotę dnia 2-go li- 
stopada o godzinie ł po południu w lokalu 
Rest.auracji Ratus70wej Stary TI)"Ilek. \"0- 
bec tego. t2 oma\\ iane będ sprawy kasy 
pośmiertnE'j uprasza się D przyb)'cie wszyst- 
kich członków. (d23.i) Zarząd. 
Spółdzielcze StowarzyszeDie lIIieszkanio.. 
we Urzędników Państwowych. Samorzędo- 
wych I Oficerów w Toruniu.. Z powodów od 
zarzdu niezaletnych odwołuje sie n&dxwy_ 
czajne walne zebraniE' zv.olane na ponie- 
działek ł bm. o godz. 2
t.ej w hotelu "Pod 
orłeIl'
 Zarząd 
Sołdł Konny. Zl'łranie .miE's;ęcme od. 
ębdzie się dnia ł bm. (w poniedziaJek) o 
godz. 2O-E'j w lokalu 
łotelu Polonia. Ze 
wzgiędu na. "'atno
ć obrad udział wszyst- 
kich członków oto", iązkĆ"\\. y. Gośc-ie mile 

'dziani. Zarząd. 


. 


\ 


. . 
-- -- ------ ------- ------- 


Konil'c działu N'dakcyjnego. 
Za redakc-Je Od/)O\
', Alek,gander Wojder. 
Zarząd. w TOf1miu. 
Odlhiał Kołarskl Sok61 nI Toruń. Zbi6r- Za reklamy I ogloszE'nia odpowiada 
ka w niedziPję 3. II. br. o godz. 13-ej lV 10- administracja. 
kalu ,.Eldorado" cl'lem zamknięcia sezonu. \V}'dawn.! druk Drukarni Tomilskiej R li.. 


wy- 


Tanie i Imaczne 
obiady 
śniadania i kolacje wydaie 
Kawiarnia Varsovie Cheł- 
mińska 9 Q 5:t89 
t
ltkO 


Hiromantka 
przepowiada prz)"SLIO\Ść 
z I'ęki. kart i grafologi. 

Iale Garbary :?2. gj;;84 


3 pokoje 
z kuchni II i łazienką wy- 
dzierbwię za 150 zl mie- 
sięcznie i potyczkę na Bydg. 
PrzC!drnieściu. Olerty do 
eksp. SI. Pom. pod nr. 2546 
Eleganckiego 
poko;u poszukuje pani.Ofer- 
ty i dokładne warunki do 
Pllr. Toruó, Szeroka 6.. 
pod 56,523. k-1745 
Mieezkanie 
- 
pokojowe 
poszukuję. P,acę c-z
 nsz 
Z
 2 lata zgóCy. Ofe",)" 
do SI. Pam. pod g,2'a 


,AT'$tMONJA ' 
Wdowa 
lat 37 posiada 18.000 złot., 
z powodu braku znajomości 
pra
nie poznać panów w 
celu matrymonialnym. 
Panowie mołll byĆ stani 
inteleaC!ntni. Oferty do 
Slowa Pom. 115m 
. 


białko 
jaikowe luszone, orzech ko- 
koso)"'y. podsypka drzewna, 
Gum
 amerykalIlka. p8lt)'lki 
miętowe, cukier lodowatv. 
mą.e ClekoladowlI poleca. 
Napi6rkowski Hurtownia 
P .rosta 16. d 2542 
Dziś" jPf'7:orem 
flaki 
pO \\a.J':5Z1.wskll i n
i 
\\ iel1rzowe. I\awiarnia 
\"8.l"SOvie. Ch,'lmiliska!1 
na co uprzejmie zapra- 
52a 1{0SP0d&M:. 
j
.6 


l " :MIE:S'Zf('ANr!' ! 
. '. 
.
 I 
- 
 
2 po
oje 
z kuchnią i lazi"n
1I wydziC!r' 
Zawię za 100 zl miesięcznie 
i potyczka na Bvd
. Przed- 
mieścIu. Oferta do eksp. Sł. 
Pom. pod nr d 2545 


Mieszkania 
2 poko i z kuchni, poszu- 
"uie zaraz lub p6tniej. 
Warunki pnclług umowy. 
Zgt. do Sł. Pom. pod d-2555 


Wnoszący 
(ca) zaraz 10000 zł. go- 
tówki do rentownE'go 
przed'liębiocstwa na 1'0- 
morzll otrz:-ma I)().Qad
 
7a łOO &1. I utrz)manie. 
ŚpJ('Szne Z{tło6zenis pod 
..Zdefydow3.'TI,"" do ..Par" 
B)dg06Zcz. Dwarcnwa .;.!. 
U." 


Obiady 


8manne. rol'owe. Na- 
POle krajowe i zap:ran:- 
c-zne. - Koncert mando 
lini!ltów codziennie 
..£'oloo:a' naprzeciw tPa 
Uli. d 1 !V' 1 


Poszukuję 
jednopokojowego 
mieszkania bUsk:! Torunia 
olerty Sl Pnno CI 5
1C1 


.... 


'r'...... 


,- 


H6Pzusffie Żr

łD zakunu I 
ICllłACY BRZESKI 


el. 
lew

a Zł 


I. Dietro tel. 11l 


poleca w wielkim wyborze matC!rjały męskie 
na palta i ubrania. oraz wszelkie dodatki 
do ubrali i przybory krawieckie pO cenada 
nait.mlzych. 
__ Dla pp. kra""c6w .abat. .... 
ul. Szewska 24 I-Ize piętro. d-2208 


.- 


ł- ,,
 


. .......-..... . 
, 


Kalendarze 
terminowe 
(format 21x3O cm.) 
na rok 1930 
cena 1,60 zł ... cena 1,50 zl 
poleca 
Drukarnia Toruńska S. Aa 
et a
>>>
'I5t2'. fi 


. 


SLOWO pOllORSJUB _ ..,.....,.. .. dDIa I IIstopa"a 11ft 1'. I'ft'. !5ł 
,.... .... , - Poaz.IIIIIJe,")' .c"elwe.
- - - -l 
JVróciłem 

. fio l-1.D"'
'-i. przedstawiciela 
na m. Toru6 I okoUct do beskoakUAllcylDelo ddał. 
reklamy nowoc:ze8llel. Stały docb6d ..peWDIony. 
Oferty. refereaclaml aollclllemi klarow" do T-.a 
RUCH" Pome6. Fr. Rataleselca 38 pod ..W. R." 
.. d.2527 


ł-" . 


-:--.' 


ś,po 
Henryk Dąbrowski 
obywatel m. Torul\la 


po dluglch I cięłkich. cierpieniac:h o
trzony 
w. Sakn- 
mentami zmarł w dnIu 31 pafdzlernlka 1929 r. 
Pogrzeb odbędzie się w niedzielę 3 listopada r. b. 
Wyprowadrerue zwłok Zmarłego o godz. 4-tej popał. 
ze szpitala Diakonisek na cmentarz przy ul. Wybickiego. 
Msza św. za duszę Zmarłego odbędzie się w poniedzia- 
łek o godz. 7,15 mej renO w kościeleNajśw.MarjiPanny. 
Na smutne te obrządki zaprasza Przyjaciół i Zna. 
jomych Zmarłego pogrążona w talu 
d-1533 


Rodzina. 


'.. 


"\- " ,..
 


.:: 


[)aia 31 pddziernjlla 1m r. maar' po cn.Qłch I cietkich 
cł.pieniach laopatnony SakramentamI św. .. po 
Henryk Dąbrowski 
k.acellat. 5Jłdll Grodzkle.o w To_ah.. 
W Zmarlym straciliśmy nieodjalowaneio kol
o. 
Wyprowadnnje zwłok ze Szpitala DiakoDisek na emenbn 
pny uJ. Wybickiej) odbedzie się dnia 3. XL br. o aodz. .. popoi. 
N. MIIutny ten obrzęd zaprasn kolef6. 
cl25łI Związek Urzędnlk6w Sądowych 
Okręgu Sądu Apelacyjnego w Toruniu. 



 


W:ar..ptlf"jalulG " cJiorobGeA kobieo. i ctAi.... 
gjio IAcmica p
atfł(J. 
... Mollovo 11. d-t387 78WotI lir. 4(17. ....,j 


I 
, I 
\II R O C I t E MI 
Dr. W. Doóski 
choroby sk6rne I wenery ane cft373 
przyjmuje od 4-6. 
STRUMYKOWA 17 I ptr. I 
Ogłoszenie- i 
w środę, dnia 13. listopada 1929 r. od-' 
będzie się we Wlłbndnie (Pomorze) 
JARMARK 
 
kramny na bydło i konie. Spęd 
wiń ho- li: 
dowlanych ze w:£ględu na zarazę jest nie-! 
 = 
dozwolony. k-1746 , : 
I kll.a.... burmistrz. I o 


.. 


I. N. 1..29. 


Obwłenczelłle. 
Ma wniosek firmy . THE GE
TLEMA.."'łN" w On- 

 ul WybicIDefO 111". 5. właściciel Czesław No- 
wacld dl1iłniczki, wszczęto poatę.,owauie odroczema 
wypłat clłaiDlc:zc:e. Celem rozpatnenia WDioska dłut- 
aiczki a dnia 21. 10. 19'29. wpnacu. .i. termm na 
dzI.. 21 U.top.d. godz. 10 przed poł.da. 
w po4pł..Qya S4dzie pokój L 3. Wierzyciele cłJutaicUi 
1IIOf4 pnybyć na roz..-a... dJa achieł-.i. wyiałD.ień 
Sw;Iowi. .-1748 

 .. J9 palchienńka 1929. 
S" G
 


P1-:kne. ełeea.nckie. DaJ- 
mod..Diejue 
kapelusze 
.....mAkie motna kupt
 
medroco w fumie Leo- 
kadja Moetuwa 25. 85287 
PIanino 
kup
 za 8'Ot6wklJ. Ofł'rty 
z pod&nfem ceny do Si. 
Pom. pod łr527O. 


Lekcje tańców 


rozpoczn, sio w nowym kursie dla dok.złał.. 
c.JJłcych I prollramem tadców nalnowszych,_ 
wtorek. dni. II "atop.d. rb. w sali ..Stnal- 
Dlcy" o eoch. 9-tej wiec&. Wp;.y upranam teeoł 
clIIla Da miej.cu lub poprzednio cod&. u Po Nowo- 
l6rsklelO (skład papIeruI ul. Zeelaraka 2&. d.15JO 


Dancing Tawarz,ski 5' 
I Sobie.Kiego 16. I Ol 
.. 
Po fruntownym remanc;le melo lokalu lIIaIII iZ 
IaUczył laprołJć na uroc;a. otwarcie dnIa a.... Ol 
d2
 Ja. GrelewlcL i 
pocqtek w .obołf o IO d Z. 1.-1 w nledlic1e 'I 
o eoda. S.tej. . . - Doborowa orkiestrL · 


Uwaga I Przetargi 
We wtorek data 5. II. .. 
o lodl.10. pnedpoł. .prl'- 
dDwać bcdę w tOl'1lniu _ 
molej składnlc;y Stary Ry. 
Dek S I Kopernika 10. r6łne 
otykl mac;hoalo... oue- 
chowe. lustr.. cly.any, b- 
nDpy maslyny, elelanckle 
ladalki. ..,pialki. aalODiki , 
bardzo duto iaaycb necay. 
Obejrzeć motna lcałdello 
CIUII. Remczykowski ano 
lIqonator. Id 149 


Prze'hI pnJ1DUOWJ. 
Dnia. ł liMopeda 
 r. 
O godz. tG-ej IIPrudaj, 11. 
aped. Szyma.tWUeso JII"ą' 
mueowym p
lem 
za RQtowJt.,: ubru.ie - 
kole.. leł&Dk.. altnJ1lCe. 
futerałem. m"fD4I do 
&Zyel" 2 1uAr&. .pod.nil. 
O Kod%. 11 w BualIacll 
BatJi»klcb: 
u8tro I lIIw 
kIL lepr. - O 1fOÓI. l' 
Po pol. przy ul. Gł
DeJ 
nr. 2-3 . P
ónu po.... 
Toru1l: bilard. biurko, 
 ł 
WAlki włn.. pł&mDo. I 
Bu"\ko1ri&It kom. 
 
W7'. U7S3 


r Jeda wyra 1I-ły8 .... 10.. kuda I Drobne ogłoszenia. 
.-J& alerty ..,. 585 f - t .ło... Dla ..- 
daIac słowo.,.,-kły. ....,5.. do 51icd1 S,ed.lc. .......,. _iii_e" taG .ro.zy. Ir:..j-ąch poeady .dała" ... W/. aIAI. 
_ J aI_. L w. L L - katcie sł._ 1 elo_ _a28""e -łęll.2e olllo...nl. wlr6d drobn:ll'ch IOOS. IIrołeł. Drob... ofłoeznla tylko .. foł6wn. 


PA 


.bu Mlckiewic;u 106. 


Pocz. o aodz. 5. 1 i t-tej 
.. niech. o 3. 5. 7 i g-tej 


PI.rwazy 
fil.. polakl te.o- 
rocza.J prodllkcll 

""'.ł"'.J"U"'.M'..-ł'''''.IIO''''
 


Herbatniki 


c:odziemUe .wide 'f. faata 
1 zł biakopty. keby. wafle. 
aadaarki. obwdaaki i l ci 
poIcea etaIe iwie_ 
w wielkIm wyborze 
L S23fł11.A.kl 
Szeroka 42 d2529 telef 21 
Fortepian 
do twic:uDia . letanld ta- 
nio .....zeda Gnadzi4dzka 
119. d-5JQ6 
Kanarki 

eda .
ała,bowskiefO ł 
U . L d.5301 
Meble 
-łoaik SYi'IIWUę l&ramUan 
I plytami I obrazy sprzeda 
Pluailald Lubid,a 20. d-2M2 
- 8Kzki - 
od c:e_ntu u op;ol kudeł 
ilołcł utulla 2S arony, 
sa -łuk 1 m I drzewL 
Informacji II wół- plac: 
hd. 1BOIIt. obok Grzyba. 
.
 
Dom 
7 Hladem rzdnie1tlem , 
(J.(rodtm 8Przeda Pop1aw 
;.ki Toruil Wiel1r.M Gmr- 
ban_tł. 
_ 
Z dutA! 
regały 
. wledeńakic:b kl'7.-1 I 
ka.n&pę płuaow8, &Pł--- 
.ł6. 


5. N. 13... 
Uehwa.a. Plasza I 
VI ..wie wuioab dlułnika .....eI... M..lek. 
. Wrzosów pow. T0na6 o odroc:anie wyplat. ojracza m
1 rimOWJ' 0& ire- 
.. dzisiejszy tenal1l na dlte6 18 łrudnia 1929 h. 11 w dn1_ fiJrU!" do aprzeła. 
tul S
e pok6J ł. na kt6ry mol' ata..ł .Ierrr clele n1a ul. Chełmfi»ka 26 I. 
celam ueWelwa S.łowi wyiahie6. !rUfO r52-
 
Toruń. dnia 13 pdd
iernllla 19»- 
lJ4j GrocbkL Gramofon 
Zadajcie "Sława Pa mil . aafkowy nowy okuylnie 
na sprzedał. Sadecki. Ko- 
pernika 20. 12 5299 
,. RBTlOKIDJ ..... 
JJP O D OltE " MOmil1!. 
DzJ' I cod.I...le WI.lk. RewJ. Arł)'.tlfCza. p. ł- 
,sTEGO JESZCZE NIE BY &.0" 
. . -ł-ł- p1erwuon.łnyc:la aU .ł,'łJan)'ClL .. W profr..M1 
I OLQINA-a6RNA - tencerb lduJesae I cherakt. 
DUS OOLSKY - tellu moderne. 
LA CARMEN 1& CONRADl - akt łwłetlny. 
A. POŁ.ONSKl - Inmaorysta-autor. ConfareDCłerl A. Połoflald. 
Pocqtek pl'oframu o iodz. 11 I pół wiecaorem. Codalennie DAnCinG 
TOWARZYSKI. dniem dais1eluyra obl.łem irierownictwo w znanej 
Resł.urec:jł pod ORŁEM o esem mam 
a_yt aW.Humlć P. T. . prołb. 
. Iuk_. popercie _.- ,ned3łt;bior.twL Z po_danlelD 
....d2.5Of P. ROMArtOWSKL 


D21ł p.emler.1 


Wielki "lDat NMKJino-hy-ł-lny p. t. 


Słońce 


Dzl' P......J...I W.pan1ałe.o dramał. .uclRoweQO poci tył 


eDU li a 


iraló 


ulica Strumykowa .. 


il O . n szept nacr 


PUY'''' "-łHna P.ucjl1i .."'a....ał ,uausal 
W ro'!lch aJ6_ycll M.rJetła ...llIne.. '.ck T..vor. Con)' 
 
8ell. hinayk nie. 56n LJn.. ".. Do triO n.dproQr..... 
 


poc:z. O QOdz. I. 7 I ł.-łej 
w Dicda. O 3. 5. 7 I ł.-tej 


. roll tytułowej. LII D.gow.,. '.n Stawe. Nai'włetnlel- 
para kochaaków lachwycat - w:&ruauć I czarować będda 
1IIuystkicb ich Dal_ięluzym arcydzIełe... Do te.o n.clpro.. a .. 
'1 


II 


od ban era miloś iii 


pg. powieści Zofjl Dromlewlczowe) 


ZiIaowy sardutowy 
płaszcz 
I łelazny piec do o".zewa- 
Dla Da 'ó!ł'acdd Małe Gar- 
buJ a I p. e-5tj3 


Dma & listopada l
 r. 
o god%. s,3O 1)0 JI()ł. licy- 
towat bęCę w Popiołach 
POW. ToruiI w firnlle 
..GotiJIodan' D6Jwil:ceJ 
dającemu za natychmia- 
8IA"'" zapłatą gotówką: 
J"8dJo 3-1ampkoW)'. ma- 
IZ- ne do pj8ll.l1Ja. .Adue- 
kJe'Wic.z. komornik ...cł0- 
WY . klT.,o 
- PrutUI pny1IIlJ'O:;;;: 
Dnia & lill1oj!ada 1929 r. 
o KOI1z. 12 w pol lIicyto- 
wat 
e w Cz6niewl- 
cach P01lo"1At Toruń a Po 
łlodrz..eJewakiego D8jw1ł- 
cel daje,cemu za DatJeh- 
miasto,.,.. za.pta.t.lP, gotów- 

: Ple
 lII'ó.. Aduckie- 
WJI'% kom. !III,dowy. kl752 
ł.lcytact. - III
.IO." 
Dnia & Uetopada 1Sł29 r. 
o Rodz &.30 po poło IIq- 
to'Nat 
, w B
. 
k6Ch JI()Wiat Toruil a p. 
StefaiIsklego D&j
ęceJ 
dającemu za n&tychml&- 
atoW1\ zaptał" p:otowką: 


 d.o wybieranIa 
kartom. ltrow". jał6wke L 
cielaka. Aduck:e...;M:. 
kł1m. Bl\d awy. kl7
l 
S prze dam 
korzystnie 
fatre 114S".ie (opo.y) dłulle. 
płDSZCZ aemny. zimowy I 
modny. ulwanie franatowe 
Ira'" I _d..!. Woz,słko a
 
dUł" IiQUre I bardzo dobrze 
utrZ'IDaAe. Plac; tw. Jana 

 U. - e5304 


R«nlll8ite atywaae 
rzeczy 
I epodek korzy swe .. 'Prze 
dał Rybaki 38 II L e-52.42 


PlZ8ła11l pr
ID.IOW)'. 
Dnia 5 listopada 29 r. o 
ecxb. 10 przed poł. .0 
monaik miejsId a
awać 
będlle w Chełm*" Ko,", 
C1unlti 1 w drodae publc;... 
lIeco prseterp naj,,",cei 
dał4cem. se 120t6wk.. ma. 
azyuę parow" let4C11 
da 
kOllJl4. Zbiórka licytantów 
przy Gazowni mirl.lriej. 
CItc.Imła dnia 31 pdd.19t9 


Futro 
IKołuc;h) póldluai ułYWIIDY 
luz dobrze utrzymany kupi 
Kto? ...kat. Słowo Pam. 
aM02 


Ku.ń4 uł,.waDY 
rower 
i proezę o doneDle of.rt 
Piern.kar.ka 2. biuro w 0- 
tnNI&ia. d-2»ł 


d.2549 


z Z. Sawanem. 
M. Bogdą, 
W. Walterem. 


[ . DZJEW . J u.cZc:i
 b :
:;
 d 


WYCb 
. . potrze na uy ,o..a 16 HI. 
Przłi!dzler2awa 
 __ d.
 
kolonJ"lkl Ucz
nica 
z dob", Diemieckll kli. do aotollla;'\ia moz
 się 
entel_. rM&auracJa z la z łoslć (clo restauracli). 
Jazdem w mlełcle powia Adres wabie Sło,""o Pom. 
towem I powodu choro- I 1.)305 


by zaraz do w-.dzierta- 
wienia. Zgtoezen'a do 
Słowa Porn. pod d2ł21. 


InAlIZ6ZII
11 


z nłlr.owitelll arz.dze- 
aiem I mazJ1laml z ob- 
nerneaa mieszko raacra 
14 ubik. w centrum mia- 
eta Toruaia przy ulicy 
Szerokiel uraz do wy- 
dziarbwieaia. Lokale te 
nadaj, ai, n» kaid y In 
ny iDferes. lift prrrl. 
mule SkrzelusIei. admiD. 
domów Banku przemys- 
to'Wc6w oddz w Toruoiu 


,-: 9 SA 
 .:. " 'i lł«: l 


Mlu '!lZY P'lmocrIik 
krawiecki 
polrz.e,OOJ'. P. .....j. 1 L 


Potr%ebui. zaru 
dziewczyn, 
do dziecka. J..ozm.enna 11 
IL na lewo. p303 


. 
Ekfłpedjentka 
a dobremt 'władectwaml 
zaraz potrzebna. Kawiarnia 
I Automal e5293 

 EkspedJent 
I młodszy 
, wOlontarJu:;z 
i uczeń z dobreml rele- 
reDciaml poszukule aaraz 
do aklepu artykułów wolako- 
.ych i aportowych. Sport- 
liloch. Katarzyny 5. 1 5298 


Sanlterju5Za 
wlac!lIj.cello język.em pol- 
akim I DI.mleckim poazuku- 
je zeraz upital dlakonlsek. 
c'-25
1 Mokre 


Od dziś Tylko 
"PALACE" 


w KINIE 


. . . . Oy'k)SZUK. 
, . :..I 


31-letnl 
,.,.aoklezczuply ciem. blon- 
dJD ..motoy byly urzędu. 
panstw. "umienuy uzdolnio- 
ny proSI w rozpaczliwej 
sytuacl' o lak. naiskrom- 
mels
ą bouai podr
dn. 
pracę chotby tylko za .u- 
trzymaniem. chętnie wYle- 
dZle Zaoharo"'aJIie Toru6 
Slowo !Jam. p od g 52
 
PIc) jm., 
posadę 
blurow_ zaraz. Mając 7 
klal! II'lmn- I póu.ora- 
roczną pnktyk
 w biu- 
rze. Oferty do SI PuD. 
pO! _,e{l."{J.. 
Mfoo.zy 
pomocnik 
piekarski 
przyjmie paee.d" w Jd.ó. 
rej ;tDalazłby apoeob

 
dokl&dD8IfO sezoajomi&- 
nla 1ł1, a łJMLntą cukier- 
nicą ?-4I"IOS7enla przyj- 
muJe filJa Słowa Pam. 
Ch"h,,'" pod k l1
" . 
Hotel 
w małem miateczku. dobre 
poloteuie z reetauracj, I 
kolOlljalk" natychmlaat 
aprzeda.. lfl. 896 Biuro 
.Kurler" Byd40szcz Par- 
kow.. 


( POKOJE MEBLO WJ 
Pok6J 
akromnie umebloW8Jl1 lit 
wynaięda. P&a.y .I
 
- 


Pok6J 
z utuym.nlem InteUf.nł-- 
mu Panu WJ1IIII
 Byd!; 
ka 8 parter lewo. I _ 


Pok6J 
d1a Psnlnld 
)-. 
Wielkie aarbary 33f3J I
 
na prawo. 
 


Skromny 
pOkoik , 

 Su1de--
 
, - 
Dobru ...eblo.... 
pok6J 
do 'Wf1Ialtcl.. B,de
 
I. piętro. - 
Pok6J 
umeblowany do "",elce: 
Sukiennic;" 7 I. po pc
 
pok6J 
dla 1-2 os6b wyua ta:
 

 .Ipa-- ..
>>>
Nr. 25ł 

 


Repertuar 
IHRIRU PDMDR
HIEDD 
(TEATR MIEJSKI) 
w Tor.,.III. 
1IIIIIIUUllllllliUWIUIIIIIIIIIIIIIIIII 
UP lobot., dn. I XL 
Ollodz: 2O-1.j 
druIII ru 
moC
iMa." 
.. -I 
(Ołlarv morza) 
Dramat w 4.c-b aktacb 
łL Helermau'a 
Ul nłl:dzll:łC, d. 21 X, 
o eod
 4.tej popol 
NieOdwolalnle po ru 
ostatni 
$t:C
 

 
C6'i 
Komedjaw 5-ci_ akt. 
ADdr6 de Lor4- i Pi.n 
Chalne, 
CelI,. miejK najDlte.. 
Wi.c
 o goch. 2O-tcl 

a.wi.ec 
5eia. 
operetka w 
cb akt. 
I ponłe:dl. I XL 
teatr niecz,IUIY 


"" 
\UBraną I 
.............................
. 

tl'Ową - szalewa 
I_
'" 
Ta.lo I Ta.lo I 


B, WilamOłDslłi 
a .L to,lar." II. 
L. J 


r '. SPRZEDAŻ 


Gramofony 

yty KT&IDofonowe po. 
I«a. eWe plyt.y Jamie- 
BiL Elektra Tonm, Cheł 
miilska & dl981 
Aparaty 
ma eIektryl&CJIo. mu&- 
ty Dl Ikwod.n)'cb W&n1n 
kacb. Elektra Chełm1ń- 
KB 4, d 1982 
RadIo 
..mie no"OŚci. Elek- 

 Chelmińska ł. dl983 
lyrandole 
rie1li wybór. konyat.n1. 
Elektra" ChełmJilaka ł. 
dl98ł 


'ończochy 
8 l1 mow. 
w wielkiaa wybol'&C 
Konrad Sikora 
DrogerJa Sa.lta. 
ulica S_oka 17 i 43. 


D;'mlnium Wałym Po i 
ItBCja kolej. Wąbnetno 

ruda Da poiu 37 mg. 
CUenbit'Btoletniel 
SWlerezyny 
I !5 mOl'R6w 
olszyny 
korkowej. Reflektancl 
do kuPll& mełtą oglądał 
4newo
 ka!dego 

 dUOO 
-- - 
Hurtownia.... 
towar. kr6tkich 
"LUCYNA Ił 
Tona6 
.uc. Ke..erat.. 22 
poleca. 
'li l II welnlane I JecI. 
IlJjq li wabae. 
n
aml[Zkl S
rRDWe 
ni welnie I na 'utrz. 

mnt · motkach i 
UH m ' kł:k::
h 

 eatllDkacb 
h
hI ".. trykotowe 
li 11111 "'II I wc/nlan. 

!

!J s
arp11
 

al!a
! 

nłan2 
.; lUlku Qltunkllch 
Blelkl. POIOltale to I 
:
 z zaluclu galen- 
I'J bo lltal. w Wi,ku,m 
WJ rze. na Bladzi. 


.LOWO POMORSEIE - DIec1zIe1a. dnIa I l1slopaaa 11129 r. 


TOWAR.Y WEŁNIANE 
na: .branla. palta. .uknle I ko.tJllmy 
TOWAR.Y BAWEŁNIANE 
JEDWABIE 
poleca po cenach konkur
ncyjnycb 
W. Grunert. Skład bławatów 
Toruń, Stary Rynek 22. d-892 


Kapusty 
poszukuje więk
 UoAć 
i pr061 oferty KawińBkl. 
Sienkiewicza 29. d2435 
Ma.rmurowe 
stoliki 
bufet, kredens kupl
 z&- 
raz. Hotel Pod orłem. 
Homaoowski. (g 5172 


PD
mDmU gumowe! :
:a

;
:

:

I
t:
 
po cenach uacznie zniton. ny eprzedam natych. 
poleca miast Zgloszenia do SI. 
Pom. pod k 1ł89 
Ga.taw lIeyer - . 
lutytut optyczny Rowery 
t.łll
rlka 23. d1936 nowe I utywane za go- 
- tówkę i na raty, częf.ci 
Kapelusze do rower6w. Kramofo- 
nów. w1rówek I maszyn 
\\"}'kwintne od 10 zl po- kupuje się najtaniej 
ieca ,,1IuKoletnia praco w przy ul. Wielkie Gar- 
Dlca fi'l'my ..Swiderska.' bary 23. Skład rowerów 
w WaJ'9'Zawie. Toruó, B. Sikorski. TOt"ul\. _ I 
Rynek Nowomiejski 5, WBzelkie re-paracje rowe 
I piętro. gł971 rów. Itramofonów. wiró- . 
BacZfto z c ' . ' wek i maszyn wYkonuje 
· &ię tanio I pod f{waran- 
Rozbiórka z drwalni _ CJą. (k 1620 
krokwie. O1lanenie da- Spr z edam 
cbu, 8 eal. długie o
gi 
do epe.j&Dfa I 3UO dybli dut_ kan&pe z lustrem I 
do lIPaiania. Drzewo opa konsolą. kana.M. 2 fotele 
łowe na sprzeda!. 0:.1.0 biurko, vertoków. Ko- 
Schulz, Port Drzewny AciuszkJ 5 Parter pl'awo. 
pod Toruniem. 80056 g5Zł.ł 


PojcIel I 
kompłeot w dobrym eta- 
nie SJ)n8dam. Adrea w . 
SI. Poo:l. pod ar.A':38. 


Sprzedam 
dom murowany ł pokoje 
morga Badu. 6 m
ow 
I18:Z6Dnej r.iem.1. iIlwen- 
t.a.rz ty wy I martwy, 15 
minut. do Iram\\'aju mi&. 
8I.a Grodzi
&, Nowa- 
I wł.e6 58. (d. :JO'J 


Byliny 
kMety ztmoWwałe. mo. 
cno ukrzewlone do sa. 
d:lenia w Jeeieni w do- 
borowych gatunkach 10 
fJano S sł.. 100 flaoc 25 
zł. wysyłam pod wiak_ 
M&I"Ir&l'etld biak! (Len- 
c:anthenum). Rumian tół 
ty (ADthemis). Rumian 
rótowy (pyrełhrum). Ki- 
chawiec biały (Achlllea 
pt_». Aetry simowe 
(Wet' alpinus). Irysy kre 
mowe, Liliowiec łółty, 
Gwotdt:ilcl pien:aate. Ma- 
I_tek Morczyny poczta 
Oetuzewo JIOWiat TQro6 
d2ł99 


Szezlong 
I k&napę plusso\\_ &prze 
da tanio. Schultz tapi. 
Cft' Małe GlU"bary 11. 
gSJU 
Z r
 Dlcml«klch jelt do 
Dab,cia parowy 
mlV. 
. trzema walcami ntak u- 
r:l:l!,dzemem mleczami. mIlA. 
Ianai.. centryfu.a prawi. 
DO_. Cder, pokol. s ku. 
cbnil!" komor" I dom miel" 
kalDy o 3-ch pokojach, Ito- 
dol.. stalnia, lZać morgów 
roli &Oj!rodem. ws&yltko w 
najleplZ,m porz,dku, polo- 
tenle ... WIł przy uOlie 
blilko dworca. Ccna sto 
d..dziada łyliccy zł w- 
płata podI_. ullOdy. Poł- 
plech konieczny. OIerty do 
Sl Poaa. pod d2375. 
Kapusta 
bia1a w f{ló\\ kal.h 50 kI. 
5,50 zł. Kapusta krajona 
maazyłl_ R0I4»\o1l. do kl. 
azenla 50 kI. 7 zł oddaje 
Cleml6ekl Kościuszki L 


Czarny zimowy 
płaszcz 
nowy z kołnierlem fu- 
t.nanym oraJ pies wilk 
na IprzedAł. Skład &e- 
lar.a Chełmta. Chełmiń- 
ska 5. k1727 
Sypialka 
jak nowa sprzedam Matko- 
wlakowa 1\0narJ Kilińakie- 
eo && dworclm Toruń. 
II1luto. g6:m 


Wilia 
nowo wybudowana. 8 
pokoi. s wlzelkiemi wy. 
lI'odaml. 3 milluuty od 
dworca TorUl\-Mokre 0- 
bok pn:y8t.anku tramwa 
10WeKO 8Drzedam natych 
miast. Potrzel"1e 3ó 000. 
renia Da. hiJQ"..ekę. Zltlo 
Izema do Słowa Pom. 
POd klł88,. . 


Akcje 
Banku POIBkieltO i Elek 
trawni w Gródku kUpię. 
Proszę o podanie ceny I 
ilości w ofe-rtadl do SI. 
POI.I. pod g5213. 


OdpadkI ołowiane 
zuży:e płyty akumula. 
torowe kupują Zakłady 
Przemysłowe HenrYka 
Kamińskiego. Toruń. Dę- 
bo\\a Góra 33. telefO)n 
835. (k 573 


., . 
NAU
' 
.. 


Udzielam 
lekcyj 
pisania na maszynie. 
Toruń. ul Rótana l. I. 
piekO. (d 1873 


KUPHA. 


PnyeD080biam dL' ell'Z8- 
minów I udzielam sz)'b- 
Iw I grunto
 rue 
lekcyJ 
I francuskiego, liuKielsk:e 
lfO, niemieckiego I Kry 
. na forteplunie. Adamska 
. Sukiennicza 2. d3 


Kupię większą, lub 
mniej.iZ4 i1ot'ić nowych 
łub starych 
okien I drzwi 
do domu mieszkaJnego. 
Proszę o zloteuie łaBka- 
wej oferty do Słov.a Po- 
morskiego pod d2ł72. 


Stenografjl 
polskIej: biurowej. Dar- 
lamenlarnej. - nlemle 
ckieJ. wyucza listownie, 
tanio. jak najdokladniej 
Il18tytut Stenograficzny, 
Wal'8Z8wa. Krocza 26. 
d2268 


MI 


Jui 


U.topada 



 


cilloinleme l-ej KI..,. Lotcrji Pańltwowc; 
BOGACTWO I DOBROBYT 
osl
ni. kaidy. kto zakupi natychmiast 101 I-ej Kla- 
- - ay w IZczęśliwej Kolekturze -- 
- "Runo'. £WÓID, RkaoemJlka B. 
Suma wVllranych 32 mUJo.6w złotych. 
Cena: . 10lu zł 10, '/a losu zł 20. '/ 1 10lu zł 40. 


Szkoła kroju 
t SZyci&. Zapi.ay DA do. 
godnych wa.runkach. - 
Kurs kroju bardzo ob. 
merny. Małe Garb8iry 2ł 
IIILrter. grJ02ł6 
Hafty 
Lekcyj ha.ftOw. Anna 
par..eck&. Wieikie G&l"- 
bery 27 podw. 1. II. 
85251 


Mlodszy 
cukiernik 
dzielny w swym :&awodzie, 
który prllgme się jC$ZCU 
udoskonalić, poszukui. po- 
s:&ukuic posady.. większym 
pnedliębiontwie sa mniej- 
s%em wynaarodzeniem. 
Józef l.auiewski bukieFnia 
Roman Bloch lubawa Po- 
JDorze d 2488 


I POSADY WOLNE I 


Poszukuję 
kucharki 
gospodyni 
zdrowej z wykwintnem 
gotowaniem od 15. 11. 
lub póiniej. Odpisy ś\\ Ja 
dectw I łyciorys nade- 
słać pod adr Dr. Luko- 
wia Chojnice Pomorze. 
C d:?-ł89 
----- 
Służ,ca 
do kuchni zaraz potne- 
bna. J. Buchhol.z. j
ło- 
dania ul. Chełmińska. 
g5282 _ 


Dyrekcja Te&:.ru Pomor- 
akiel!O JI06Zukuje kilku 
młodSlych 
statyst6w 
(chórzystów) ZKłosunia 
I)r'lyjmuje kancelarja 
tea.tro 'fi. godzinS(:h od 
10--1ł-eJ. d2ł68 
- - 
Pomocnik 


starszy branty kOlonJ.- 
dł'likateso\\ei mate 
ię Potrzebna 
Z.I{I08lć. Oferty z poda- służąca 
nirm pensji i odp. śW.fI.- s dobrem gOI.o
an;em t 
dectw d SI. !om. pod praniem berz spania ze 
d2
91. świadectwami. Suk:en- 
-- nlcza 2 III. g52G;j 
Czeladnik 
 
krawiecki Chłopiec 
J)Otl'Iebny l6J'U.. A. do posyłek potrzebny. 
Kr'l)wdzióskf ł.a
enna 9 1 ' Szyma.Uski. Szeroka 4.2, 
. g526ł Sklad cukrów. d2.JS1 


,

. 


- 
', nnWOm lelonowelll 
". lilii! .1:.1 11111 . ! U IllIl I JJ I IIIIUhI W IlIl 

 ' 
, 'JirT\ Kapelusze, 
: . j Koszule, 
'T 
Krawaty, 
Rękawiczki 
etc. 



 


, . 


\ 



.. 


'- 


/r 
(" 
, 


nadeu'" w wielkim 
d-i550 wyborze 


F. KOSTRZEWSKI 
Stuy Rynek. narołnik 2:eeluelrlel. 



 , 
 


Ogrodnlka- 
portJera 
w średnim wiaku !ona- 
tego poszukuje IIi, zaraz 
pierwszeństwo Ill4j" bec 
dzleLDl Oferty nadsylać 
z odpi.8ami świadectw i 
t
danYm wYnagrodze- 
mem. Poczta Małki. Po- 
morze. Fabryka, Chemio 
czna Francisz
a Engla 

ini e. d2ł53 
słuqca 
do wszclkich prac domo. 
W)'ch, umiejąca go"..(YW
, 
potrzebna zaraz. Trafas, 
Sztlł"Oka &1. Magazyn o- 
buwia. g:266 
Kierownik 
dzielny kupiec w śre- 
dnim wIeku. który ZDa 
doskonale etosunkl na 
Pomorzu, j&k r6wniet 
buchalterJe i załatwi&- 
D1e kr}reapondencji. mo- 
gący się wykazat dobre- 
mi świadectwami, re- 
flektanci z braoty opa- 
łowej I ziemiol!lodów. 
e
 tł. z kaucJą. mote. eię 
zgl08it DN.yChmiaet. s 
pi !imienne m podaniem 
wyczerpującegO tyc»!')' 
au " języku polBkim I 
niemieckim pod kl680 
do Słowa Pam. 
Bona 
znaj_a kl'8wiooczyme 
szuka poea.dY. SwJadect- 
wa dobre. Oferty do SL 
Pom .U pod g5250. 
Biuralistka 
młoW;za, zDaj"ca język 
polaki I niemiecki po.- 
trzebna z&nu. RróI. Ja- 
dwi
i 6 I P. d2M6 
Podróżu;łCY 
na prowizję branży cu- 
kierniczo-kol()DjalneJ mo 
te Blę zgłosić do SC Po- 
morskiea-o pod d2M3. 


Wygodny. skromnie u- 
blowany 
pokój 
i kuchnia dla bezdziet- 
Dych osób. Osobne weJ- 
śde. J&kóbBkie przedm. 
Scietka Szkolna 1. g:-..241 
Dobrze umoolowal\Y 
pokóJ 
z utnymaniem do Y"Y- 
n&ęcJe..KłoDowicza '-2 HI 
na. lewo_ d253j 
Pokój 
umebknvany UW-M do 
wynajęcia. Mo8\.Owa U 
!!-.P!:-__ 
. 
Pokój 
eleg. do wynajęcia. Stru- 
mykov.a 13 part. lewo. 
J!'5.-
2 
Pok6; 
umeb). wynajmę. Rrosta. 

:_
 II. _ _ g527&_ 
Pokój 
do wynajęcia zaraz. Kr. 
Jadw. Wej.%6e z Małych 
G&rbar l2-U III p. lewo. 
gf)275 


kJ4J6 


Dwa 
pokoje 
barozo ciep:e wynaJm
. 
Adres w SI. Pom. pod 

2ł9_ 
Pokój 
umeblowany do wynaJę- 
cia. Przedzamcze 10 III 
l ewo. g5259 
Pokój 
duty 8łon
ZDY z utrzy- 
maniem do wynajęcia. 
Panny Marji 9. g5200 
Pokój 
umebl. wynajmę. Mosto- 
\\a 8 part er . g:258 
Pokój 
umebl. z utrz)"Dlaniem 
dla dwóch panów zaraz 
do -!!rl!.aję cia. Pro sta l.!! 
II prawo. g5285 
Pokój 
umeblowany na dwie 0- 
soby do wynajęcia. Su- 
kiennicza 2 II le
o. 

5277 
PokóJ 
lImeblQw_ do wynail:cia 
Konopnickiej ?:l II pra- 
\\'0. g:i281 


I [ POSADY POSZUK. ; 
I Ogrodnik 
( l ka.waJer) lat 2S z kilku- 
etni_ praktykI\. obez- 
nanv dokladnie w W'-.reł 
I kich ga.
e; łach swego 
zawodu. s
cjaUBta w 
h'drwli DOmidorów. ka- 
lafjOl'ów i k wiacia.rsL \\a 
równie! w bartnictwie 
or&
 w obsłudze pałaco- 
weJ. z Jobremi świade- 
ctwami poszukuje posa- 
dy fia mają.l.ku za.r-,u 
ewtl. od 15 liBtopada lub 
l !I
ycznia 30 r_ ł..a.ska.we 
oferty proszę do Słowa 
Porn. pod d2458. 
Kucharka 
w średnim wieku, kt.óra 
była Dl. J)OIIIIdzle 6 lat 
w lepszym domu poszu. , . 
łcule odpowiedniej posa- 
dy najchet.niej do SUI.r- 
8Z
o pańatwa tylko w 
mieście. Oferty do Słowa 

 pOd d2522 . 
Gospodyni 
kuch8l"ka biegla w BWym 
zawodzie. jęqk polski i 
njem
 w średnim 
wieku IX'Sfukuje posady 
naichętniel w restaUracji 
LKIO&Zenia proszę do Sl 
Porn. pod g5:U7. 


PokóJ 
mnebl z o90bnem wej- 
ściem z ut.n;ymaniem do 
W}"Dajęcie św_ KM&l'z)'ny 
nr. 3 r prawo. g5261 


PokóJ [ : _ - 
umeblowany do wynajl:- . 
cia, Sw. Ducha 11. g5..."('
 
umebl. wYDajm
. Dy\\;iI_ 
ska. Piekary ł3. g5263 


MIESZKANIA 


r;ołoJ E: MEBLÓ\V ] 
Pokój 
umeblo
any do wyna. 
Jęcia. Bydgoska 78, par- 

ter. (
 5166 
Duty oddzielny 
pokój 
f mniejszy wynaJm
. 
Wiadomość ... SL Pom. 
pod d2ł86. 
Pak61 


ł-pokojowe 
mieszkanie 
.. okolicy Nowomiej- 
skiego Rynku od 15. li_ 
br. za zapłatą komorne- 
11'0 za. 1% roku zgóry do 
wynajęcia wproet od 
właściciela. Lask. oferty 
proszę skierować do Sł. 
Pom. pod d2ł73. 
Mieszkanie 2----ł 
pokojowe 
poszukuję. Płacę czyn8:& 
za 2 lata zg6ry. Oferty 
do Sł. Pom. pod R5187. 
--- 
2 pokoje 
z kuchnią. czyn,;! za rok 
zll'óry. Oferty do Sl Pom. 
pod 11'5243. 


2 pokoje . 
li kuchnJ" wynajmę z&- 
n.z bezdzietnemu ma!- 
łeństwu za zwrotem ko- 
9Ztów remontu i rok zgó 
ry. Adres w Sl Poro.. pod 
852ł0. 


duty, front.owy, ume- 
blowany. z oeobnem 
wejściem, utywaniem 
łazienki na.1)I'Zeciw pu- 
ku zaraz lub półniej 
wynajmę Hybe..ki 51. I. 
(g 5168 
PokóJ 
do wynajQ(:1a.. Lorkow- 
ska. W&nlZ8.
ska 10-12. 
_

7 
Pokój 
umpbl dla 1)ILDÓW do 
 
najęcia. Mickiewicza 55. 
tr52ł8 
Pokój 
umeblo\\any z oeobnem 
\\ejściem do "i)'najQ(:ia. 
S
ło& 'l1L 
 


esu. I:» 


...J 


I lub 2 pokoje 
z kuchn14 umeblowane 
odstąpie. L&zienna 26. 
g5283_ 
MI"zkanle 
:ł-ł - pokojowe w Pod- 
górzu lub Toruniu od l 
grodnia lub później po- 
&zukuje oficer pomorz'ł- 
DIll. Czynsz za. rok zgóry 
Oferty pl7łYjmuje przez 
grzeczność dr. lialewski 
POd.KÓ. 
, Główna 36. 

 
2 pokoje 
umebl. osobne wejście, 
kuchenka gaz. do wyna- 
jęcia. BydgoSka 78 I p. 
g
 
MleMkanie 
3-pokojowe 
do wynajc:cia. Czynsz za 
rok zgóry. Sienkie\\ icza 
Dr. 18 II. g5288 


r
:- 
E:j 
Odmładza 
odświeta.. nadaje pięknf\ 
kurację. usuwa owłosie- 
nie. unarszczki. prYSiZcze 
wągry. plamy. Modeli- 
r;uje i trwale przyciem- 
nia bn\.i i nęsy. upię- 
ksza na bale. 
Gabinet 
kosmetyCZJJtl' ..Mimoza" 
(dyplomy: _UDivenite do 
bea.nte" w Pary tu i pol- 
ski). Toruń. Piekary ł3. 
d2525 


MATRYMO NJAtNE: 1 
Kawaler 
urzędnik z zawodu ku- 
piec. który byl kilka lat 
kierownikiem skladu i 
ksj
wym w wię
. ch 
przedsiębiorstwach" po.. 
siadaj_cy 3-pokoj. mie- 
szkanie i mająte.k w go 
tówce BZUka znajomości 
\\,"kształconej, sympaty- 
cznej pani celem otenku. 
Majątek potądany dla 
wspólnego kupna luh 
dziert&wy średniego 
skladu. Córki poeiedzi- 
cieli lub wdowy poejada. 
jące skład lub realn
 
mile widzi&Ile_ Oferty 
matIiwie z fotograf ją, 
tttór_ się r:wraca do SL 
Pom. pod d2532. 


ZGUBY; . J. , 


'- 
Zagubio
 wojskow, 
ksi.żeczkt 
Kazimierza Sobie.-aja 3- 
rocznik U pulku pie- 
choty I. ko.m.pe.nji s:.rze. 
leckiej Wlocła\\-ek pro- 
szę doręczyć za wyna.- 
grodzeniem Toruń 
ie- 
kiewicza 112. PWtrow- 
sld. (g 5178 
Zgubiono 
na ul. Gl"UlIweJiU.kie1 to. 
rebkę f{ranatową zawie- 
rając" złoty zegarek 
 
bra.nzoletk_. 10 zl i dro. 
biazgi Laska
ego meJa- 
r;ce proszę zvvrócić ze 
\\"Ynagrodzeniem Sienkie 
wicza 20. g5:.'78 


Kawaler 
piekarz., ka.:olik. lat 30, 
pQ6:adający dobl'2e ZA- 
pI"O\\adrone przelsi
b.Of' 

wo w wiekszem mk- 
ście na Pomorzu, dla bra 
ku znajomości pragnie 
zapOz.na
 panne do lat 26 
w celach ma.tf'ymonjal- 
nych. Maj"tek 10000 do 
12000 zl pot8,dany. ł.... 
kawe Zltłoezenia z foto- 
Ilt"afi",. która bedzie "-"T6 
cona do Sl Poro.. )IOłI 

. 


Czas zaupatrzyć sie 
w ciepła bielizne 


d-24M 


polccem wielkim wyborze 


PoAUO[hy - Rękawi[Zki - Swetry. 


,'o " 


a 
ToraA - Saeroka 4. 


K
>>>
_.M 


"
 


./ 


.;, ' "' -\:

 t 
..
 . 

"... 
'\. .....". 
..... 0-, 


_0....0 PO.oIISIUlII -DIedd.I.. dD1a I ..41'" JRW .. 


ftI'. 
 


.J 


..
 


... 


\ 
 \ 
" 
 hi, 
I " "'-.
..b ":'). 
!;' .J 
r 
 
 -,
 iP" ...../ 
------
------ 


. 


. 
SNIEGOJfCE 
G 


,,- 



 ,-III 


-.' 


1:1730 


WYJqł'IN NB. 


'. 


KALO
,ZE: 
" . 


... .....-, 


G.il'-, C 
. 
 . 


11-709 


.,. 


-. -
... 

 ":
 


... 

"" 


--. 


OBRĄCZKI SLUBNE 
.. wielkim wyborze poleca po wyj,tkowo IIbkił:h «Dac:b 
ze .zczeregozloła, pocz
w.zy od20 zl para 
W. STARZY"SICI, TORU" 
"lUSTARSZY POLSKI ZAKLAD ZLOT"ICZY 
załoioa, 1901. u L ChnaińUa. 


ODLEWY 


ieliwne. przemyslowa i rolnicze 
dostarcza d-13J8 


E. Drewitz, fil. I DUP. P. 
Toruń, ul. 3 maja nr. 2- 
Telefon 30 I 650. Rok założenia 1842. 


n-lELKI n YROB 
PIANIN 


., 


-O. 


- 


-- 
,., 


r ' 


r'""
 
...' 
. doskonałym gatunku połeca 
B. Sommerfeld 
.aJwf1lksza w Polsce Fabryka Plaaln 
DoRawu Pwlw. KoDa. Muzycz. . Katowicach. 
al Slliadeckich 56 ISJdgoszcz. Telefon 8Ui 458 


l 


...... 


TYLKO 
LakierJ. Ema/Je.Farb' 
marlu 
"SMOK.. 


,_0 



 
, c':,: 


Ił Iłl.I,sI1 ujłt111su. 
Kto _Smokiem" maluje 
Ni&dy p ialuie. 
 



 


;I.
: 
;.... 
- ..:, 
... .,..'. 
. :1\0.... 

 ,1. .;-:.; 
..r _ 
 


ł .. , 
" .1' 
i!#'- . 
'I(li 
. '{..
' - 
:ł,W;;;' 
...;. ." 
" t 
. .. ""('1 



, 


:. 
 '- 
"..,.. \' 
\ 
 ..
 
. . 
. ,.;. 


)-" 
, 


\ 
, 


1 


CZY smakuje ..... 
herbata na sniadanie T 
Naturaln;Q, 
a)jp IJlko wtedy, !Idy ei, pije mOCllO laparlOO' berbat, laarkl 


"Czajnik żółty". 


Standaryzowany ten drobnolistny. wydajny i smaczny gatunek 
moina pić z młekiem lub śmietank4. cukrzony lub bez cukru, 
jak kto woli. Będziecie się auli rzdcy. lepiej usposobieni do 
całodziennej pracy. Ponadto jest to napój tańszy. aniłełi 
wszelkie Inne ranne napoje. gdy! fiiiżanka mocnej herbaty 
. kosztuje uledwle 2 grosze. 


Herbatę aaarłd .C'"/nIA 16Ir,... lako- 
Id wazelkie iIIIIe eabmld berbaty 
_ki _CIII/IJiA-. aprlCdate 81. t,lko 
w ol1r.I.ala"ch pacz. ach z mlar- 
k.. ochro.a.. _CIII/nl.- Inlgdy bez 
opakowUlia). Herbat. _CIII/nl.- o. 
łn,mat IIIOID8 we .......silich akle- 
pach koloDialoych i hndlacb dclika- 
lea6w. Na t,dam. wakanj...y mieJa- 
k-17J3 ca apneduJ. 


WYloacr,hłmy 8000 dolara., _ 
merykaAaklch .a.rody u naj- 
trafniejsze odpowiNIi a kralu I I za- 
treicy u pytanie: ,,Jakle z.let" 
poalada herbata Jako nap6J 
por.n.y w por6wn.nla z 1.- 
.eml ..poJaml?" Z,dalcie waruo- 
k6. kookursu od Sweao bpca lub 
bezpołrrdDio od 
Teapot Com r ' Ud 
To.arayałwa . C'.Jni - Waruawa 
Okopowa 21 23. 


fi 


RÓŻNE 


I . 


I 
I Domowe obiady 
Z
da J . cie Słowa pom.. :
::j:;:...,
;

::::
 
"I" 8 ' d1ioy zMalopoł..ki poleca 
F-a Ablewic:iE, 
. Cbełmibaka 4. 111624 


. - '.:r:; .£: 
-p,- 
 
Z prrrie
ści
 zaświad
am, tr do-łarc"loae I 
M.ie1alciem. 
"'.torjum Muzyc
elDU. B,cł.. I , 
I2WZcay piaDina wyrobu lirmy B.50mmerfeld 
.. Bydgoszczy desz_ 8ię ou.em pełnem UZIJ.- l u aabelpieclelliem w -y- 
...... Mimo częstelło !lzkollleiO u.!ywania me IICier- wysokokL zI 
 I wyoa- I 
piał, Illpełnie intrumenty łabryketu Sommer- trolSzeDiem. Zjiloszeni. pod 
felda, zacbowui
 _dal ton d:t..ięczny i pelny k1094 
,",cze. nad wyraz IT ięldti. Z ln9'ati Da dosko- nr.. I 
-ły _cb.mzm i precyzyine wykona.ie w!lul- Hl p o
eki I 
łdcło azclCl!6Ió., zasłuauill. wyroby łinl1T B.50- 
_erfeld . Bydtoazczy. iako pi.....8ZOI"z
chte na ot ruchom kłach Wf I 
pIaai- kra\o_. Da 1000"ce poparcie zarówno ama. :liaemczerh 7.atń8alle ku 
toc8IdQ Jak i łacbowycb k6ł lllUycznycb k1137 pule Dom łlipOleczllu 
Mieje1Qe Koaserw.t....i.... Mouycme Bydlłoazcz. 'Handlo
y Edml.Jnd SI] 
Dyrrktor (-) Zdzl.I.. Jahnke. 
ahlkl. Bydf{oszc!. ul 
.... l !Imadeckich 2. T..lef iM) 
_ k16MI 


, Akuszerka 
I Dl'IYImoje zam6\\ieo;a, 
I udzil'la 
 przed I'OE- 
wi_zanlelD.' Skubi6ska. 
Luienna 19. telefoo ł30 
Id 2300 I 


Klisze reklamowe 
(kreBkowe I !riaLko\\e) 
dla pp. kupców. pr241- 
myaJowców. druka.rni l 
LP. 
konuje t&Dio i 8la 
rannie Cheml
ja'Z. 
Chojnlcki. TOnIi1, ulica 
Krulń!lkiego 73, II p. 
na.rotnllt SlenJdewicz& 
d2ł83 


Udzielam 


parady prawnej w apra. 
wach karnych. cywil- 
nych, mle!l7kanlOW)'ch. 
rozwodowych aUlIoenta 
cJjnytb ild. Wywiad w 
katdJ1D .. ypadku. Zalet 
I w;am rek'Bmac}e. wllZel 
kle wOloski. uwierania 
I kontraktóW Tlumacu. 
I nie .. obc)'th 
zJka('b. 
Adam..ki. 
iQro prawne 
Toruń "I "IJkiennicza 2 
przy No.umiejsklm 
R) liku. 
I 
I Kto wypotyczy na pewin 
c
 

 łktie Banku P
llkiEg9 


- 


Chcesz otrzymać posadę? 
MUSISZ 
UKONCZYl. 


KURSY 
FACHOWE 
IORESPON DENCYJ NE 
Dral. Sekułow.aa 
.usuw., ... UIa.'. 41!; 
KURSY WYUCZAJĄ LISTOWNIE 
bucbalteril racbunkowo6ci kupiecłdej. 
korupoadeDCji handlow.J. atewotralii. 
...uId haAdlu, praw.. kahVaftł. it%yk6w 
obcyca: lUljielald. &8ACUki. llielDleckł. 
pbaDia Da -JD8Cb. plso
ni i Ira- 
..tyki po1lkiej. - PO UKONCIENIU 
Egzamin I $wiadertwo, 
Złdaicie IIrasllekł6w. 
Chcesz otrzymać posadę? 


. 


1r79CS 


R
fDPrna[kie :


:
 lakoooik 
a.a.e od 1802 rokll 
Re.ulIlJIł tollłdek. cbrolJl4 od re- 
IImatyzma, cierpien wlłłrolty. 
oadmł.rnej otylolcl, artretyzm.., 
udet-.ri krwi do IIlowJf, ,&n ierzajll 
hemoroidy. cz,ucZII krr. I przy 
""onno'dach do obatrukcli s, ł.t!od- 
D-y8I troclJo.lem przr.c:zyszczaiąc)'m. Uiy. 
_ :M l do 2 pilIulek o. DOC. Ceua pad. 
,,,,,,__.. Zl. 1.3
 wyrobu apt.ki 
-
_..&....kl - Ta.zJf,..kl. Warazawa. 
T...backa 4 tlłdał W aptekach I ..... 
z Zako.nlklem. 


, 


.,. 

/ 


" 


I . 
I 


liablnet dBnlys.yczny S 
Wlildylłilw Szapafllkl Rynek Nowom.1ó,17 
przWjmuJe od .odz. 8-1 I od 3-8. 
Wykonuję 1101. moatki I koronki, a.tuczne a.by w 
k.uczuku, przerabi.m niedobr.e "iedz,c. lęby, 
,ep.'a:.. ..ykonu.. się natychmiast tanio I n. raty. 


Podzlekowanie. 
Wszystkim którzy w dniu naszego 
glubu zlołyli nam swoje tyczenia wyra- 
urny ninleJ!'zem d-
 

er
e[lne 
o
li

ow
ni
 
Bronl.lawo.two Gwudałowle. 
Maj. Grzywna-Biskupia, dno 30. X. 29. 


lawia
omienie I 
Zowiadamiam pp. kłljentów. te 
b- 
jlłłem drogą kupna s
ład tow. kolonlal. 
nych przy aL .Ielu..leza 61 od p. 
E. Zawiglewskiego. 
Jako dlugoletni fachowiec tej branły 
zapewniam Szan. klijenteli dobre towary 
oraz rzeteiną obslugę I proszę o laska. 
we poparcie 
d2
2 


Bernard .8mińsłci. 


- 


OGI.OS EN-E. 
w czwartek. dnia 7 listopada b. r. odbędl l . 
w Brodnlcy Jarmark na 
bydło i hanie. 
Brodnica, dnia 25. patdziernika 1929' 


d2S47 
I 


Magisłret. 
Mechlin. w. z_ burmisłrs. 


- 


:::nllllllllnmIIllP.!lliIIlIlUllllrnIlUIIIII"'lIll1l11l11l11l1TIlTI!llmlml
11 
- - DanCing "VarlBtB I 
7 jw. KałarzJfaJf 7 d.:Jj03 ł 
z dniem 1. XI zupełna zmian. pro
ł 
-- ramu i występy pierwszorzędnego bil. 
 
łetu z swojeini oryginalneml tańcd'J 
 
. "'lIi,i,mi"IIIrn:,"nIUnr,iiUunll,unlmli;llii
uuilli.i
,1
>>>
r 
4 


. 


::::- - . 


. 


:ł III'OtJćłÓ8 


"5- 


. 


00" II 



 


BEZPŁATNY 
NAUKOWO-POPULARNY 
ILUSTROWANY DODATEK 
SŁOWA POMORSKIEOO 


fł 


najcoi ksza sensaCia techniki lotniczej - sterowiec R JOJ 
Anilla e
spervmenluJe CIJ dzIedzInIe sleroClJcOCIJ Cele polltvczne slałv sle poanlelq do IVCh pr

 
KonslrukQa nOCIJe20 sleroClJca 


NaJwfokszą sensacją ubieglego 
tyaodnia nIetylko dla Angiji. lecz 
dla całej bodaj kuli ziemskieJ był 
lapewne p;erwszy pr6bny lot ol- 
brzymiego sterowca R 101. 
Nie test to zresztą wypadek pierw 
IzY. te R 101 poruszyi prase calego 
wlata. 
NIepokoi on Ja od łat blisk: 5 to 
Jest. od chwiłi. scdv postanowiono bu 
dowo obu olbrzymów (nalety b0- 
wiem dodat. 
e R 100, ..brat" 01- 
brrvm r6wnle! Jest na ukończenIu). 
Na temat obu tych statk6w pOwletrz 
nych z biegIem lat tyle naplsywa- 
nit nlewiarogodnycb rzeczy. te sta- 
ły sle one pra wie Istotami legendar- 
neml - tu I owdzie przestano na- 
wet wierzyć w realne Ich Istnienie. 
A Jednak oba sterowce Istniały I PO- 
woli - o, bardzo pOwoli - zbli:ta- 
" slo ko ostatecznemu wykończe- 
alu, pochłaniając natomiast w 
na- 
cznle szybszem tempie coraz to n0- 
we. nIesłychane sumy. rotone I po- 
dziwu rodną wytrwałości=- I clerpll- 
wołcl. przez M inlsterstwo lotnic- 
twa Wielkiej Brytanjl. 
Puedewszystklem ta ostatnia 
IrwestJa. kwest ja nIesłychanego ko- 
Ntu budowy obu sterow
6w I celo- 
VlO

 całego przedsięwzięcia bywala 
lat nIeraz tematem gorących dy- 
skusYJ ł niejednokrotnIe na konty- 
nencie europejskim zapyty
ano sIę 
ze zdumIeniem: 
- C6t. o licha tym Anglikom, 
uwidziało sie Mili. ze sterowcami? 
Zapytanie to nie było pozbawione 
pewneJ sIusznoścI. RzeczywiŚcIe 
bowiem historja rozwoju sterowc6w 
lest hlstorją na ogól dość smutną. 
Jest to hlstorja pelna kart talobnych 
i pełna tragedyj. Wystarczy tu przy- 
pomnIeć. te z og61nej liczby In-miu 
..zeppelin6w" Istnieją dziś zaledwie 
trzy, nie m6wiąc jut o wIelkIej licz- 
bie sterowc6w Innych system6w, 
które r6wnie! zazwyczaj kończyły 
n;eszczęśliwie. A przecie! sterowiec 
to nie samochód. którego pO rozbi- 
ciu motna zastąpIć innym za cenę 
kilku tYSięCY. Przeclet sterowiec to 
Objekt o wartości miUonowej. to o
 
Jekt. kt6ry w razie katastrofy. mo. 
je zarwać finansowo nietylko po- 
bo JedVńczesco człowieka. łecz nawet 
gate lowarzystwo komunikacyjne 
Tak Wlec z bIegiem czasu stero- 

e
. jako przyszły Środek komu- 
n.:kacy)ny. powoli wpadał w nIela- 
skę. gdy
 m!mo ogromnych ofiar fI- 
nansowY\:h, mimo DelneJ poŚwIęce- 
nia pracy propagator6w Idei sterow- 

w, lukcesów jakoŚ nie było motna 
li, doczekać. 
WSZYlitkil' te rozumowania byly 
lapewne bardzo słuszne. lecz... tyl- 
ko Z punk,u wIdzenia przecietnego 
europeJczyka. dla Anglika bowiem 
SPrawa ta przedstawia sie zgola Ina- 
CleJ, 


- 


.Przt'dewszystklem wIęc musimy 
:llą
 
 uwago. ił Ci'" potega 
CI ilRI): Opiera 
ie w pierwszym rzę- 
zle nie Dl właściwYDJ kraju macie- 
rzYstym, lecz na Jej posiadlułciach 
"morskIch, na domlnJacb. 
Jest Jednak rzeC'1ł Jasn.. te nIe 
"'YstarclY lam fakt Ich pOIladaDla. 


wszystko natomiast zaJdy od tego, 
aby pomiedzy krajem macierzystym 
a paszczeg61nemi dominjami poteź- 
nego Imperjum Brytyjskiego IstnIa- 
ła mo
lIwość swobodnej komuniK 
kacU. 
Po tej tet łinJI szła eała dotych- 
czasowa pOlityka angielska, kt6rej 
gł6wnym celem było usunięcie 
wszelkIch wp'yw6w obcych, z tych 
dróg światowej komunIkacji. kt6re 
slużYłv Jej Dołączeniom z dom;njami 
a przedewszystkiem z Indjami, A
 
stralJa Gibralterem. MaJtą. kanałem 
Suezkjem. Adenem. ShlscaDore. San- 
zibers;rem - oto cbarktervstyczne 
etapy na drodze ans;rielskiej Dvnvk
 
w stosunko do gwiatowych dr6sz 
morskich. 
Nad niebezpieczeństwem angiel- 
skiej komuikacjl kolonjalnej. bronio- 
nej na gl6wnych szlakach wytej wy 
mienionemi patężnemi bastjonami. 
czuwala pOza tern wszechpotętna 
władczYnI m6rz. kr6lew
ka flota 
Wielkiej Brytanji. kt6ra w myśl sta- 
rej zasady. 00 do swej sily winna się 
r6wnać dwom najw:ekszym I kole' 
flotom Innych oaństw. 
Zasade tę, zapewnIaJąc, WIel- 
kiej Brytanji bezwzgl
dną hegemon- 
Ję morską. zdołano utrzymać w prze 
ciągu ostatniego wieku. Nazywano 
to skromnie "r6wnowagą" 
wiato- 
"'"Ych sił morskIch . 
DopleI'f' w ostatnich latach ..r6- 
wnowaga" ta zostala powatnie za- 
chwiana gł6wnie wskutek wojny 

iato\\'E". kt6ra flocie angielskiej 
oowatne przyniosła straty, przy- 
czyniając się zarazem do niespodzia- 
nego rozrostu floty Stan6w ZJedno- 
czonych. 
Z koniecznoścI musIano zarzucić 
zasadę. te flota Wielkiej Brytanii 
wInna dorównywać dwom pozÓSta- 
rym najwIększym flotom świata, a 
ostatnio nawet doszlo do tego - fak 
o tern dowiedzieliŚmy się w zwią- 
zku I wizytlł amt:rykańską p. Mac 
Donalda. - te przyjęto zasadę r6- 
wności flot wojennych Wielkiej Bry- 
tanji I Stan6w Zjednoczonych. fakt 
ten fest wprawdzie przyz.naniem się 
AngIJI. te jej begemonja morska mi- 
nęła bezpowrotnie. lecz Jest jedynie 
oficjalnem DrZYDieczeto\\-al1Jem Sy- 
tuacJI. trwającej w rzeczywistoŚCi 
iut od lat kilku. - 


Czy fest wlec rzecz, dziwną. te 
myśl o zagrotoneJ swobodzIe komu- 
nikacji pomi
dzy AngUą a dominja- 
mi nie daje Jut spać całej Anglji? 
Od szeregu lat kwest ja komuni- 
kacJi kolonjalnej Angiji staneła na 
pierwszym planie wszystkich zaga- 
dnleó angielskle
o tycia spOłeczne- 
go. 
Kwestja ta, rzecby mot na, stała 
siC ..idee fixe" całej WielkIej Bry- 
tanJI. 
Jest rzecz_ naturalną. te w ta- 
kich warunkach szczególna uwagę 
zwrócono tu na lotnictwo. Nie ta'o- 
wano kosztćw, aby zbajać warun- 
ki. komunikacji pomiędzy najwatnIeJ 
szeml punktami imperjum, a olbrzy- 
mie raJdy. odbywane w tym celu, 
dobrze Je.ICze mamy w Damlęcl Z 


powodów nIe Innych zdecyClowano 
się r6wnle! na budowe dwóch ol- 
brzymich sterowc6w. mimo. te w 
okresie tej decyzji sprawa komuni- 
kacji sterowcamI n'ie przedstawiała 
się wcale r6towo. Wystarczylo. te 
motna było pOwiedzieć: 
- Kto wIe. a mo
e jednak z tego 
bedzie poty tek r 
fakt. 
e na podstawie tak nie- 
realnej zdecydowano sIę w na- 
wskroś realistvczneJ AnscłJf na wyda 
tek sumy stukilkudz:esięciu miljon6w 
złotych. charakteryzuje najlepiej na- 
stroje nurtujące spokojnych na po- 
z6r ł pewnych siebie syn6v.. Alb",ny 


Po blisko pięcioletniej pracy do- 
prowadzono do końca olbrzymie 
dzieło. kt6re. nawet gdyby sterow- 
ce nie wykazaly wiekszej wartości 
praktycznej w utrzymywanio stałej 
komunikacJi między Anglją a do- 
minjaml. niezawodnIe będzie pOsia- 
dało dla Wielkiej Brytanji olbrzy- 
mie znaczenie moralne. jako pote- 
tna demonstracJa lej swobody rucbu 
Da całej kuli ziemskiej, 


Przejdtmv teraz do 1C0nstrukcJf 
samego sterowca: Olbrzymi ten sta- 
tek posIada długoŚĆ 220 metr6w 
przy największej szerokości prze- 
kroju 40 mtr. Pojemno
ć ogólna wy- 
nosi og6łem 141 tysięcy mtr. sze- 
ściennych. 
Jeteli por6wnamy R JOl ze ste- 
rowcem ..O raf Zeppelin". zauwaty- 
my przedeu'szystklem. te mimo o 
połowę prawie większej pojemności 
R 101 jest O kilka metr6w kr6tszy 
od Zeppelina. Natomiast posiada on 
znacznie większą grubość (40 mtr. 
- Oraf Zeppelin 30.5 mtr.). Wyni- 
kałoby z tego. te R. 101 pod wZiłę- 
dem aerodynamicznym posiada zna- 
cznIe korzystniejsze wymIary, od 
"Hrabiego Zeppelina". kt6ry - Jak 
to nawet przyznaje Jego tw6rca, 
doktor fckener - przy swej długo- 
ści jest za cienki. 
Konstrukcja R 101 składa się z 
belek podłutnych. połączonych 16 o- 
breczarni Doprzeczncmi. wykonane- 
mi ze specjalnego stopu, którego 
skład jest utrzymywany w ścisłej 
tajemnicy. 
Stop ten, znacznie IteJszv od do. 
raluminium. przewv
sza 
o je
e 
nieco pod względem trwałoŚCI. 
Wewnątrz stcrow
a rozmiesz- 
czono 16 balon6w. zawieraJą
ycb 
gal nośny. W przeciwieństwie do 
dotychczasowego zwyczaju c:nien- 
czono kabiny pasaterskie nie w gon- 
doli, 
awieszoneJ pod sterowcem, 
lecz w samem wnętrzu sterow
 
Ubikacje te rozmieszczone s
 na 
trzech piętrach. a odzuaczaJą siC nle- 
znanlł dotychczas obszernością. Na 
pictrze naJwy
szem .;najdaJe s:ę 
wielka sala wypoczynkowa, która 
zarazem sIuty jako sa}a d2ncfngo- 
wa. Obok niej mieścI si, czytelnia. 
Po obu stronach uli Ulajdują się 
ouklone galerJe promenadowe z wi- 
dokiem na zewnątrr. Na temsaUJcm 
piętru mieści sIc _dalma, która 
przy łiczl1yc-b stoła.:h daje pom:esz- 
czeola pi
Jiell.ecj1l GlObom. 


PIętro i!olne obejmuje w przewa- 
tnej cześcl kabiny sypialne. lak dla 
pasater6w. Jak I dla załogi. Łóżka 
w kabinach pOmieszczone są jedne 
nad drugimI. pO dwa przy kaMeJ 
ścianIe, tak, te w JedneJ kabinie znaj 
dują się cztery posiania. Mieści się 
tam takte pralnia. otoczona z wszy- 
stkich stron ścianamI metalowemi. 
Na tern samem piętrze znajdujemy 
dalej kuchnie elektryczną. stację ra- 
djową I komorę,-zawlera;ącą przy- 
rządy I maszyny. słu
ące dla wenty- 
lacjI wnętrza sterowca. Nieco wy- 
sunięty ku dolowi Jest "pomost ko- 
mandorski". obejmujący posierunek 
pilota. pok6j nawigacyjny oraz elek- 
tryczną tablicę rozdzielczą wraz I 
Instalacją sygnalizacyjną dla przeka- 
zywania rozkazów do DOsz
zesz61- 
nych sil n ikó\\' . 
Jedna z naJciekawszycłi rzeczy 
Jest bezsDrzecznie rozwi"zan:e na- 
Dedu sterowca. 
Zastosowano to PO raz pierwszy 
w praktyce lotniczeJ silniki systemu 
Diesla, kt6re wobecnem swem sta- 
djum rozwoju są znacznIe mniej wra 
iliwe od silnik6w gafnikowych, po- 
zatem dzięki zastosowaniu ropy jako 
materjalu pędnego znaczną odzna- 
czają sie ekonomją. Niemalym po- 
wodem dla zastosowania silnik6w 
typu Diesla Jest r6wnld powatne 
zmniejszenie niebezpiec:l:
ńst\\'a 00- 
taru. dziekl wyeliminowaniu łatwo- 
palnej benzyny. 
Ogólnie biorąc nale!y stwierdzić. 
te sterowiec R 101 I R 100 są pierw- 
szemi tego rodzajlJ' statkami, kt6re 
pod względem komfortu i wygody 
pasater6w nie ustepują w ni
zem 
wIelkim statkom morskim. 


I Amerykanie biorq sie 
do budoCIJV sterowców I 


"Goodyear Zeppelin Corpora- 
r.on" w Akron przystąpilo do kon- 
s:rukcji dwu sterowców oibrzy- 
mów. kt6re będą gotowe w 18 m:\'- 
siącach. 
Olbrzymy te będą pOsiadaly po- 
Jemność 180 tysięcy metr6w sze- 
ściennych czyli dwa razy większ. 
od Zeppelinów. Sterowce te bed. 
napełnione helem. zaopatrzone ,. 
ośm silnik6w. katdy po óOO KM., I 
slutyć będą do komullikacf mięc!z}. 
Ameryką. Europą I Innemi c%c$Cia- 
mi śwIata. 
R6wnocześnle przystąpiono do 
budowY olbrzymiea-o pOrtu dla ste- 
rowców. MIędzy iunemi rozpocleto 
budowę pOtwornego hangaru. kt6- 
ry pOmieści dwa takie olbrzymy. 
n 


I 


Rząd blszpaflski nosi sle zamia- 
rem zmonopolizowania swego prze- 
mysłu samocbodowego, raz aby 
podnieŚĆ dochody państwowe. a 
powt6re. by zapOtrzebowama woj- 
skowe w samochodach uniezaldn ć 
od zagranicy ł pokrywać wlun, 
produkcA. 


I
>>>
Str. 


.. 


..tvCI
. dnIa 3 1fstopada t929 r. 


. 


Staropolska porcelana 
Kilka informacyj w zwillZkU z serwIsem tureckim 
Jaki przywieziony został ostatnio do Wanzawy 
Dute zainteresowanIe wzbu(JzlI xvm nazvwano Jeszcze farfun 
ostatnio w Warszawie fakt. te Je- 7.wvczaJnv fajans f dopiero od czasu 
den z antvkwarjuszY nab:rl 12 tale- pOwstania pierwszeJ fabrvkl nazwe 
rzv pochodzących z fabryki faJan- te zaczeto stosować do porcelanv. 
Ww zwanej belwederską z wieku Wvrobv pierwszeJ polskiej fa- 
XVIII - z fabryki utrzymywanej brvki porcelanv były nlewatpli\\lie 
Drzez króla Stanisława Poniatow- wywo
one za 
nlce. Jak to wYł1ł- 
sld ego. fabryka ta Istniała tylko kil ka ze zni
ek celnych. nadanych fa.: 
ka lat. a z JeJ wyrob6w przechowało brvce pr7ez koml.;Je Skarbu Koron- 
sic do dnia dzlsiejsze
 tylko nie- neszo w roku 1774. 
wiele sztuk. \V fabryce tej wvrablano na- 
Nabytv ostatnIo w Pary
u ser- przód t. zw. la/ans pa1lil'
. t zw. Tlor 
wis posiada szczeR"ólnieJ bistorycz- celone herkulal/ska a orzl'dewszyst- 
na wartośĆ. szdyf jest autentycznym kiem na
adowano oorl'elane chbt- 
Cłarem kr6lewskim. zfo
onym Pady- ska. /aooftskQ I holendersk.Q. NaJ- 
szachowi tureckiemu. o czem śwlad- znakomitszym 
70bem tei fabryki 
tZY napis w Jezyku tureckim. b:\'ł serwis turecki. O kt6rvm wspa- 
Przy tej okazji \\'arto zająć sle mioamy na na wsteDle. Dozór nad 
na chwile h:storJaporcelany pol. wvkonanlem Je
o powterzvł Król 
"iej. Jest to karta w dziejach na- Janowi KIckiemu k011luszemu wlel- 
szych niewielka ale. cłekawa. kiemu koronnemu. NaDlsv umies
 
\V najdawnieJszvcb czasacb Pol- czone na łamówce otaczaJaceJ dno 
ska otrzymywała porcelanc obC-'.1O- byłv nastepujace: Te prezenta I da- 
Clobnie zreszta Jak I reszta EurÓDV. rv -posyła Padyszacbov..ł rodu Os- 
Porcelana ta pochodziła przeważnie rnana - Król Lechów. a
eby naJzu- 
z Chin I JapOf1jL. Pierwsze fabryki pełniejsza miłość - I szczera tycz- 
J)Orcelany powstaly w EuroPie do- liwość okazać - W stolicY w War- 
piero w wieku XVł we Włoszecb. Wszawie. 
Polsce roZPOCZeto próby wyrobu Marka porcelany tej DlerwszeJ 
majoliki poraz DierwszY za króla naszeJ fabrvki byl naJcześcief naJis 
Stefana Batorego. Varsovie. czasem z literą duta B 
ZaDiski dworskie notuJa. 
e Już łub W. 
oQ r. 1543 istnialy wyroby porcela- WroJ(u 1784 powstała VI Połsce 
no\\-e w Polsce np. na dworze kr61a drusza z rzedu fabryka na Wołyniu. 
Zygmunta A1W1Sta. w Zamościu u pod Korcem na Drzedmieśclu J6ze- 
kanclerza Jana Zamoyskiego 0596 finie zało
ona przez Ksiecla Józefa 
d. Wiadomo. te posiadał Ich wielką Czartorvski
o. Dyrektorem fabry- 
Dość (t rwo tureckicb) Andrzej Up- kI był francuz Mezer. Kapitał za- 
ski bIskup krakowskI (t 1631 r.). te kładowv tej fabryki by łopartv na 
dw6r SobieskieR'o posiadał ich wiel- akcjach (!) które przYnosiły w pew- 
ka ilość ale. dopiero za czasów sas- nych latach nawet pO 100 proctnt. 
kich ułvwanie porcelany w miejsce Ot roku 1790 rozpoczeto tu \\"yra- 
naC%Yfl -z kruszcu weszło w doŚĆ po- blać wytworna Dorcelane - Jak du- 
wszechne mvcle. ża to była fabryka dowodem tego 
Próba fabrycznej produkcji nor- fakt. te nI'. w roku 1793 posIadała 
celany rozpoczeta Drzez króla Ba- Ona 83 warsztatów I 1000 robotnI- 
toruo nIe DOwiodla sie. Zapocząt- k6w prrf toczvdlach. W ma1arnJ 
kowal Ja u nas Włoch Antoni")e- pracowala 73 pracowników. Glinke 
stesi uzyskawszY w roku 1583 wY- na porcelane przywotono z Dąbro- 
łacznv przvwlleJ kr61ewski na ;Jro- wicy 
legleJ o kilka mil od ł\orca. 
CłukcJe. Sciśle m6wiac. wyrabiano krzemień z Kamieńca a kred
 z 
wówczas (w Krakowie) majtlike. Jampola. Rocznie produkowano na- 
Destesi strowadzil sobie dwóch wet 20.000 sztuk. Składy szł6wne bY 
majstr6w włoskicb ale w ciuu a Iv w Warszawie 1.- w Berdvczowie. 
1at doszedł z nimi do procesu zarzu- Fajans Czartoryski eR'O miał być 
caiac im. te wvrobv ich sa liche lepszv nawet od ans6elskiello. Sla- 
tak. te nie l"'Io
e .",trzvmać koriku- \\I-a porcełany koreckiej rosła za 
rencji nawet z polskimi garncarza- suanicą a wraz z nia naJłvwały za- 
mi w Sfawkowie m. 
dv pracownI- mówienia. Trzeba zaś Damiet1ć, te 
r:y jego wvkrecali sie .te nie POSia- jeszcze w roku 1790 z Polski wy- 
daja w Polsce odpowiedniej gliny 
 wotono około 1 milJona złotYch za 
soli. fajanse I porcelany. Produkcja wiec 
Dopiero około DOłowy wieku korecka jednych i druszieJ była dla 
XVllI nabrała w Polsce sławy por- kraju bardzo korzYstna gdvt 
ra- 
celana saska I majolikowa l zw. niczvla nadmlemv dowóz towaru ob 
belwederska. fabryka została zalo- cego. 
tona pod Warszawą. jak jut wspom W roku 1795 wezwany mez Za- 
niel1śmy wyżej Drzez kr6la Starosta moyskich - dyr. Mezer opuścił 
wa Poniatowskiego. Korzec - przeniósł się do Toma- 
Naczynia porcelanowe nazyWar.o szowa i tam nowa załoh'ł fabryke. 
w Polsce fańurami. Nazwa ta 
 W dwa lata p(tniej fabryka korecka 
szła z arabskiego fafdur. co ozna- spłoneła. a gdY ksiue Czartoryski 
czało cesarza chińskiego. W wieku cie decydował sie lej odbudować 
natychmiast - drutń Mezer. Michał 
_ załoh'ł VI' r. 1803 czwarta z rze- 
du fabrvke porcelanv w Baranówce. 
Słynna fabrvke Korecka odbudowa- 
no w roku 1800 ale. zaczeto w mej 
WYrabiać Jut tvlko fajans. Odtad za- 
czeła ona poduoadać. Znakiem ulu- 
bIonym fabryki korecklej był nap:s 
..Korzec" lub Oko Opatrzności. Do 
roku 1798 znaki były złote od roku 
1800 niebieskie po roku 1815 oko 
czerwone z DOdplsem - do końca 
zaś roku ]831 naDisy "fi Jezyku ro- 
svJskim. czesto z dodanIem roku. 
Marki Koreckie POdajemy pod fiR'. Z. 
3. 4. I 5. Były one koloru szafirow
 
go. czerwonellO. I czarnello. niekiedy 
złote I z wielu warJantaml. Znaki por 
celanv tom:\s1owskieJ podajemy 
ood fi
. 6. 7 I 8. Wyroby fabryki VI 
Baran6wce z".cwne bylv markami 
r.lanł! z 'abry'd BelwederskIel takiemi Jak wskazula fiszurv 9. lO, 
wykonany dla sułtana turecklqo. n. 12. 13. 14. Pabryka ta Istniała 



- 


., 



 


r - ......- 
 ' 
,p' ' 
 
 .... . 
ł' _ 
 . 

..


 ' 
-".r 
'- 

. .
?'. 


 
 
l 
 

 l:. " .y(; ł..... r.: 

 -,' - ,-- 

. 
 
"---o 


... 
. .... 
..;/ 


.... .",-: 


.... 


-..... r fflj-f) 

arJOVie 



 
?rora. . 


,
jt. 
J 


K

 


"OMASZOW 
Ihl} 


,p-...J. 
":;tli) 


. 


. . 


1I:J-nJ 



I)..:- 
(
j "J 



 
Fpot. 


 
 
- 
f/'j. 'I) 


Ił) IJ) 


łł't
 
V'f 
1) ( O 
trj II) 
GUnaIco 


'\, 
 . 
-. "* 
. ;8.. l,i".L1 . 

 . 
..... " .. 
- \,_ -ł;J't - . 11 
tH UJE.LOW 
iłi- ") 


fJAj. LtJ S.eJttS'b 
- 

j 1sj 
fCRAWSl 
(fi, z6) Sław. 
fIł; I,) 



,.tn. 
(
; UJ 



uLyeza 
(fj 18) 


".10 


f/.., '0/ 
ł 


& 

ł' 


\ Nr. 44 

- 
"Kc .fn. 
II
. 4' 


SIS 
K"r&
 
((., li) 


M.
e' 
l/-,. 8) 


. 
. . 
"--" 
II'! ') 


'.-, \ .ł 

 
,.".....,
 
Ił. 
(h. ł-) 


* 

 

,...,r. 


Wl 
C JA.. (h IS"J 
13111 
C1,.o..- . 
fh Ił/ 
.. "'

Ia 

. 
 
 4 

 .. I,; 
. - r.MJEL.. 
2
' 
V,. 
IJI (
j. IIJ 
IDLIIA Gai) 
q., '1) GiiD 

.... . cfU) 

.i. 
l) 


..,... 
lt1
 


. 
.... 


fi.., J'J 


do roku t833 I posiadała 2 pIece do 
POrcelanv i 4 do fajansu Horodnka. 
fabrYka zało
ona nad Słuczą włas- 
ność Kslecia Henrvka lubomirskie- 
go nosiła znak taki jak podaje na- 
sza fisz. t5. DÓtniel jak fIg. 16 I r
. 
17. ,., ł 
Do' dziś Istniejąca fabryka 
tmlel6w. została zało
ona nad rze. 
ka Kamienna w Sandomierskiem w 
roku 1809 przez Jacka Małachow- 
skiello. P6tnleJ przeszła w rece mi- 
nistra Lubeckieszo. Utvwała znaków 
nasteDuJącvch: fisz. 18. 19 I 20. - 
DÓtnieJ herbu z 4 DÓfksletycaml 
przy Jełcach w latacb l850-t870 
liter CM lub r P.C. taUe K.M. 
Tablica orjentacvjna Jaka zalą- 
czamv podaje Jeszcze znaki ochron- 
ne fabryk nasteDulacych: VI Staszo- 
wie (2U. VI Telechanach (22). w 
lubartowie (23), w G\ińsku (24). w 
Siedliskach (25). w Krawsku pow. 
złoezowski (26). w Sławsku (27). w 


lubyczv (28). w Kole nad Wart4 
(29 I 30). w Jedlni (31). w Midy- 
goroJe pod Kijowem (32 I 33). VI Wo 
łokitnie w Czerniechowszczyinie 
(34). 
Oczywiście warJant6w znakÓ'l: 
takich Jest znacznie więcej nit Je tu. 
taj DOdać m
liśmY L ocz}.....'fcit\ 
nie są znakI te wyczerpującym obra 
zem wszy!'tkich fabryk. Nie podaje- 
my rvs. znak6w fabryki Nieborów. 
fabryki Kasztelana JeziersklegO VI 
Grebenicach. w Krasławlu w daw- 
nvch Inflantach ltd. - ju! chocid. 
by z tego powodu. !e takiej kolek- 
cli calkowiteJ. zdaje sle niema w 
Polsce. Ildyt nikt niezajmował sil' u 
nas kolekcJonowaniem tego rodza- 
Ju znak6w. 
OPIS rodzaj6w POrcelanv i faJan- 
sów polskich Drzekraczałbv rozmia- 
ry artykułu a zresztą. Interesować 
mote tylko specjalistów. dlatello za. 
nlechaliśmy tej pracy. ' 


Przed niedawnym czasem wzbu- 
dlłly dute zainteresowanie wywodY 
ZDane
o farmakologa LewIna, kt6ry 
uzyskał z połudnlOWo-amerykatlskle! 
łJany alkaloid. nazwany przez niego 
banisterinem. Alkaloid ten odznacza 
sie leczniczem działaniem przy gry- 
pie móz
owei. Niestety ilości te
o 
środka były tak małe. te Lewin sta- 
rał sie o wyekwipowanie naukowej 
ekspedycji. celem zbadanIa macie- 
rzysteJ rośliny. I której podobno tu- 
bylcy sporządzają narkotyczny na- 
póJ. Laboratoryjne Jednak badania w 
pewnej fabryce stwierdziły. :te al- 
kaloid Lewlna Identyczny Jest z al- 
kaloidem rośliny stepOweJ. kt6ry od- 
dawna jut Jest znany pod gazwą 
harmlnu. Zachodzi tu zatem ten sam 
alkaloid w dwu odmienuych rośli- 
nach. 


. 


Trepanacja czaszki. kt6ra ucho- 
dzi za jedną z ciętszych operacyJ. 
znana była jut przed 5.000 lat. 
Szwedzki archeolo
 dr. Gustaw 
NihleD od'lalazł mianowicie w Got- 
landjl czafzke pochodzącą I epoki 
kamienneJ. kt6ra wykazuje (pono) 
naj"okładniejsze ślady traponacJl. 
Operacja przedhistorycznego chl- 


rurga miała nawet udać się_ Idy! 
czaszka wykazuje w miejscu opera. 
cji zamknięcie. 


. 


Dzięki dobrze utrzymanym dro- 
gom w Stanach Zjcdnoczollych. dlu- 

ość tycia samochodu zwlekszyla 
się o 14 proc. W cią
u roku 1928 
wyrzucono na śmiecie 1.R.?5.581 wo- 
z6w. co stanowiło 12.0S proc. Vo' sto- 
sunku do ogólnej ilo
cI s:Jmodlo- 
d6w. zarejestrowanych w tym 
czasie. 
W t
n sposób mot na obliczyĆ.. te 
wszystkIe wozy zostałyby z:anue- 
nlone po 
śm;u latacb I trzech mle. 
Slącach w nleu,"ytkl. jt 
Do 1923 roku średnia dłuR"O 
tycia samochodu wynosH.. l
odnla 
z obliczeniami. tvlko siedm lat. 


. 


PicrwST.V pIec elektrycztl\' pla- 
nu Flodiu'a do wvtapianla staJ l 
I' 
Dośrednlo z rudy ma bvć a:s::a'" go 
nv w hucIe Lanllshyddau. w 
IVł" 
eJ!. . OS" 
WydaJno
ć Dieca ma 9, V_I '. 
3000 ton stali_ DrzvczctU \\'y
 łłr

 
na ma być tvlko stal wvsokowar 
śclowa stopowa. 


ł -
>>>
Nr. 44 


..zvcre", dnIa 3 IIsfopada 1929 r. 


nOWinki teatralne z całego świata 
T
Dtr turecki w podr61y po Europie - WłoSki "W6z Tesplsaał - 
J głuSI bedq mogli kOfZvstot z teatrów - Katedra dramatu religIJ- 
nego w Ameryce 


Teatr z Konstantynopola pod 
Dazwą "Supremes vlslons d'Orlent" 
pod dyrekcJa Burchaneddin Bet zJe- 
chał w Datdzierniku do Berlina. gdzie 
\!;-vstepować zaczął Ilościnnle w te- 
atrze Alhambra. Teatr ten od cze- 
recb lat odbywa podróże artystycz- 
ne po Europie. Na repertuar składa 
się jednoaktowa tragedja. Burha- 
neddina pod tytułem ..Les Crepuscu- 
les Stambul", oraz ..Noce nad 
Bosforem" I wodewil ..Mes fem- 
mes" . 


. 


Włoska organizacja narodowa 
dei PODolavoro" (urozmaicenia 
o- 
dz:n pO pracy). powołana do tycia 
pod haslem najszlachetniejszego ce- 
lu - pOdniesienia duchowego klas 
pracujących. nadewszystko tycia 
ludności oddalonych od centr6w 
okreR'Ów m:ei!;kich. 
rzadziła ostat- 
nIo teatr wędrowny. pod nazwą 
"Wozu Tespisa". ktf)ry podczas let- 
nich miesiecy objeżdżać będzie wio- 
ski I miasteczka. dają.; przedstawie- 
nia na otwartem powietrzu po ce- 
nach jak najprzystc;pDlejszych. 
Scenka skladana, oczywiście z 
konieczności ni
wielka, b.udzo sta- 
rannie I umiejętnie zbudowana zosta 
ła przez doświadczonego specjali- 
stę. Pomimo drobnych sWOIch roz- 
miarów stanowi ona kompletny bu- 
dynek teatralny z gotowalniami ar- 
tystów. kurtvną.aDaratem do oświe- 
tlenia elektrycznego oraz dekoracja- 
mi. malowanemi przez nd,jlepsnch 
dekorettorów. pracującycb dla me- 
djolanskiej ..Sc.:łIi". 
Sama scellcl. mi
rz"ca trzydzie- 
ści dWie na trzydzieŚCI dZlewlc;ć 
stÓp, wznosi s;e po nad wldo\\nic;, 
. dzi
kj umieszczeniu JeJ na platfor- 
mie zbudowanej z drzewa. 
Oświetlona jest nie od dołu świa- 
traml rampy, jak to się dzieje prz
- 
watnie w teatrach stałych. ale od 

6ry. Drzvczem !;ilne I efiekturv u- 
motliwiają zastosowanie wszelkich 
scerlicznycb efekt6w świetlnych, ja- 
kich mote zachodzić pIJtrzeba. Usta- 
wienie rozło
oneRo na cześci tea- 
tru tego zabiera około trzecł.. godzlO. 
zaś ponowna rozbiórka Jego po u- 
konczonej serjl przedstawień w da- 
n!:J miejscowoścI - dwóch godz;n. 
WszystkIe te części. z włączeniem 
sIedzeń dla 30U os6b. mieszczą sie 
Da dwÓCh motOro\\ ych wozach cle- 
żarowych. za
 specjalnie skonstru- 
owany autobus prz
wozi cały per- 
sOIl
1 anystyczny I tecbnicl.ny. 
Uyrcktorem ..Wozu Tespisa" jest 
dramaturg, Glovaccbino forzano. a 
WSklad utworzollej przez niego tru- 
py wędrownej wszedł ohwiollY 
szlachetua dca. 
al\' 
zerel/. IItjiep. 
szych włoskich artystów I artystek 
dramatycznych. nieobawIających sle 
prowadzenia w ciągu trzecb mies:ę- 
cy tycia koczown:czt:go z nreuni- 
koloneml je
o n!ewygodami. 
Najtrudn;ejszą rzeczą było wy- 
branit: rept:rtuaru wobec nietylko IIt- 
Sklego. ale co Kursze. wielce nit:r6- 
wncgo poziomu widzów. Jak do- 
tychczas, na repertuar ten sk'ada 
sie. sześć sztuk .v'oskich o cha- 
rakterze przewatnie klasycznym. 


. 


Teatr des Lho1rllf)
 U" "Cl'
 \\ Pa- 
rytu zapoczątkowal inowacje. po- 
Zwalającą uczęszczać na J
go pr zed- 
stawienia ludziom o przytepiollym 
sluchu. Ludzie ci, dla których WI- 
dowisko teatralne było don,chczas 
rozrywką prawie niedostepllą. ko- 
rzystają za ustaloną opła tą ze spe- 
cjalnie zbudowanYCh słudI3\\ ck sIu. 
tących do WzmocnIenIa dtwic;ków. 

apotrzebowanie na te slu
ha\\ ki 
Jest tern WIększe, i
 na r6wni z 
łu- 
Cbytnl. korzysta z nich zwykla DU- 


bliczność pragnąca słyszeć wyra- 
tnie. co się mówi na scenie, nieza- 
le
nle od mniej lub więceJ wysu- 
niętego miejsca. Jakkolwiek wzma- 
cniacz teatralłlY zająl w wy
ej wy- 
mienionym teatrze miejsce obok lor- 
netki. wprowadzenie jego na wido- 
wnię miało ten skutek. ił teatr des 
Champs Elysees, jako jedyny do- 
stępny dla ludzi przygłuchych, po- 
sIadł niebaw.em publiczność składa- 
jącą się z trzech czwartycb z ludzi 
o upośledzonym słucbu. 


. 


UnIwersytet w Chicago posiada 
od trzt:ch lat bardzo oryginalną ka- 
tEdre. prowadzoną przez profesora 
freda Eastmana, cenionego w Ame- 
ry.:e dramaturga, kt6ry za specjalny 
temat obrał sobi.: ..dramat relilrtj- 
nv". Pod nazwa ..reliJ;tiineJ;to drama- 
tu" nie rozumie en sDecJalnie sztuk 
biblijnvch. ale takte takie. kt6re pO- 
dnosza Doczucie reliszjjne. DOllłębiaja 
si'e ducha I zaCieśniaJa wezlv bli- 
skości Domiedzv czlowiekiem a Bo- 

iem. Jako przvk'ad tak pojetego 
dramatu relill"iineR"o przvtacza Dro- 


resor. utw6r taki. jak "Joanna 
d'Arc" Shawa. 
Wyklady swoje rozpoczyna pro- 
fesor od studjowania dramatów gre- 
ckich, w załoten!u swoje m religij- 
.nych. przechodzi potem do rozbioru 
..misterjów" średniowiecznych I wre 
szcie kończy na sztukach Gals- 
worthy'ego j Shawa. Tą drogą za- 
poznaJą się sluchacze Jego z bistor- 
fą dramatu. jego Ideą, rozwinięciem 
tematu. technika Inscenizacyjną i 
odtwórczą. Wykłady teoretyczne 
poparte są bowiem ilustracją od- 
twarzania scenicznego utwor6w 
przez samych student6w pod kie- 
runkiem i reżyserją profesora. 
Część tych utwor6w pisana Jest 
oryginalnie przez s'ucbaczy, przy- 
czem wiele z nich ma za temat pro- 
blemy zupernie nowoczesne. Tak np. 
utwór. kt6rego treścią jest rozcza- 
rowanie, doznane przez chińskie
o 
studenta stykającego się w amery- 
kańskim uniwersytecie z zachodniem 
tyciem i jego ideologją. objechał 
wiele miast amerykańskicb. Wiele 
sztuk teatralnych napisanych przez 
słuchaczy profesora Eestmana i ma- 
jących podłote duchowe, znajduje 
odbiorc6w wśród licznych w Ame- 
ryce konJ;treJ;tacyj DresbvterjańskiCh. 
kt6re korzystają z nich. jako z uro- 
zmaiceń zebrati niedzielnycb. W teD 
sposób prowadzona katedra drama- 
turgiczna w Chicagowskim uniwer- 
sytecie przyczynia się do populary- 
zowania sztuki dramatyczneJ. 


Jakie tańce przewiduje moda 
na naJbli1sz v sezon zImowy 7 


MiedZ\'narodowy. 6 z rzeou. 
kon
res mistrzów tańca. jaki odbył 
sie w roku bieżacvm w ParY
u. zY- 
skał sobie taka sławe w Drasie Jaką. 
rnestetv. DOszczvcić sie nie bedzie 
mód taden. z naukowych zjazdów 
teJ;torocznvch. Uchwaly teJ;to ..kon- 
'!'re
u" byly drukowane w całej nie- 
malDrasie euroDejskiej I amery- 


- obruszyli sie mocno NiemcY. 
Tańcom Dolskich chozeoR"rafów za- 
rzucono zbyt wiele temperamentu L 
nie wyzyskanie saxofonów. Jak to 
tam naprawde z tą całą histor-ja by- 
ło - trudno nam laikom sądzić, 
faktem jest tvlko. te mimo 
uchwał konll"resu tańce zupełnie In- 
ne beda w bieżącym sezonie zimo- 


:\
 2 
 
. J:.'J '.; . 

 . 
I' \
\;, . 
.' l '
!".\, 
,... I ' 
 '-i""'" . 
. \
,' 
" ..- 
l jl:
: 
'\.11 "I 
, 
'. 

\ 
t 
'I. 
l l 


. 


-' 


ZasadnJcz\' sDosób trzymania sle w tańcu. Slov';'fox. 


kańskiej I... oczywiŚcie. 
.rw.0. ko- 
mentowane. lv wiej. ani
eh .me
ed.no 
odkrycie astronomiczne. amteh 
le- 
ieden s;::enJalny wvnalazek techmcz- 
nv. 
SvmDtomatvczny. zaistv. znak 

zasu! Tcmbardziej. 
e IIIekt6re 
uchwatv zjazdu wvwo'
v nawet 
sDrzeciw... pnlit\'cznv I Odv kon- 

res (w którym brało udział a
 14 
orzed!;til w'cieli rMnvch. ..na n)(:Mw) 
uzna' I:!ko trzy ..DrzeboJe 
e'onu 
talicc nil soles" (wł{)ski
, i ,P()

 
n je" oral . Varsovienue (Poislue. 


wYm mocno lansowane. PoŚwieca- 
iąc \\ iele miejsca dla spraw powa- 
żnych możemv wyjątkowo. zamiast 
specjalneR"o felietoniku humorvsty- 
czneR"o. poświecić uwaR"e tvm zbli- 
żajacvm sil' nowal.iom tanecznym. 
Nazwy nowych tańc6w sa na- 
stepujace: 
1. Slov-Fox: 
2. Oll;ck-StelJ: 
3. Tango-Coctail. 
Opis każde
o z tych tańc6w 
przckraczalhv na!;ze zdoh,ości - 
dlateir4) podajemy rysunki wedle 


:5fr. . 


pism zaszranicznvch. Ilustrujące naj- 
wafnieJsze zasady katdeszo z tań- 
ców. Namietnl wielbitiele tańca ro- 
rjentuia sie w nich doskonale. 
 ci, 
który nie maJą pojecia o tańcu ł tak 
nie pOtrzebuJą objaśnień. 


, 
 
J(\'I'I
 
4

' 
1 
, .. 



 

 


Klika Pozycji meskicb w tańcu 
Qułck.Step. 
Jeono tylko należy podkreślić, 
Wszystkie tańce maja być ponoś 
bardziej wstrzemieiliwe i salonowe 
nit tańce z lat ubiegłych. R"dyt 
Drzeszłv przez ostrą cenzure an- 

ielska. Obv! obv! 


" jaki SPIWlU hudowane sa dnIDY enm l 
Pomysł domu kulistello PO?hodzi 
od niemieckiell"o profesora BIrken- 
stocka. a po raz DierwszY zost
ł 
zbudowany w Dreźnie na wystawie 
Miasto tecbniczne". 
.. Konstrukcja żelazneJ;to domu :{U- 
łisteszo składa sie z 8 słUDÓW noś. 
nych ,związanych zapomoca pierś- 
cieni na wysokości DoszczeR"ólnycb 
piater w rame o przekroju ośmio- 
kątnym. 
Trzv g6rne pietra pOsiadają w 
suficie okrągłe otwOry, tworząc w 
całości rodzaj szybu. w kt6ry wcho- 
dzi winda i lączv ze soba Doszcze- 
sz6100 Dietra. ODrÓCz windv połą- 
czenie piąter Jest zaDewnlone zapo- 
mocą schodów. Poszczeszólne Oletra 
sa oodzielone katde na 16 przedzia- 
rów zapomocą ścian.zbieR"ających sie 
cromieniowo do środka. 
Zalety techniczne. ekonomiczne 
i hiR"jeniczne domu kulisteR"o wypły- 
waja z jeszo kształtu. kula Jest bo- 
wiem ciałem szeometrvcznem. które 
w porównaniu do swej przestrzeni 
użytecznej pOsiada najmniejszą po- 
wierzchnie. co oociallCl za soba du- 
że oszczedności materjału budowIa- 
nellO i wpływa na taniość konstruk- 

ii. 5;wiatło slo/leczne może przeni- 
kać w najdals/e zakątki domu. l)om 
kulistv robi wrażenie wcale ko- 
n.vstne.
>>>
Nr. 44 


- 


- 


.tYCII'!", dnI. 3 IIsłopad. 1m f. 



 



łr. 


--- - 


. -- 


- - 


Zagadka snów i marzeń' sennych 
N. pOfIr..lc.u f.......1 I pr... 


".'fII ...daMl8II1 


JeSt faktem stwferifzonym eks- 
per\"mentalnle te łre
ć marzeń sen- 
nych matna dowolnie powodl)wać. 
Dr. Stone wvwoluJe za pomoca in- 
Jekcji pytulłrvny nleprzvJemne sny. 
la pomoca adrenaliny Drzvjemne 
snv. Znanem fesł oddawna. 
e za 
Domoca dratnieó zewnetrzllvcłt 
ośrodk6w zmvslowych mot na u 
Śplacvch wywołać typowe sny. O 
Clem iut wspomina Arvstoteles. Te- 
R'O rodzaJu eboervmenta i doś\\"
ad- 
czenla zebrar Miiller w swe,I ksiąt- 
ce ..Phantastlsche Gesichtserschei- 
lJonR"en". 


Znanem fest dalej. te tYpOwe 

horobv wvwołują tvpowe sny. 
Choroby »łucne np.. sny więzienne. 
choroby serca sny o latan;u w DO- 
wletrzu. choroby trawieaia. szrzet- 
nięc:e w błocie. etc. Powtarli:lIJ"e 
snu motna wywołat przez zastoso- 
wanie powtarzaJacych sil' zaDachów 
w danej syp!alni. f.kspervmenty 
Strumpella syna I Maury'eszo dowo- 
d
 l1awet o motliwoŚci ekgpery- 
mentalne
o kIerowanIa snami. Dr. 
Mobius udo\\.adnla w swej mono- 
grafii "0 migren'e" fakt. te choro- 
bv jeszcze niewvbuchle masza sie 
zapowiadać typowemi snami t. zw. 
snamI prodromicznemi. I w historji 
znane są przyklady teszo rodzaju. O 
fabiusie opowiadają. te nledlugo 
przed apopleksją ŚDilo mu się. Ii zo- 
stał przecie ty pila na dwie połowy. 
Nic dziwnego. te w sennIkach tego 
rodzaju sen zapOwiada apOpleksje. 
Cytuje to nawet H:pokrates w swej 
ksiatce slvnnef o snach. 
Wiadomo. 
e nlekMre snv odby- 
waja sie DOza uaniciimi normalne- 
gO czasu. 
Warto tu przytoczyć znaną surę 
I Koranu. wedłu
 kt6reJ Mahomet 
w chwili zmeczenia. gdy zbliŻ}1 ku- 
bek wody do ust USDIłI na sekundę 
i w tej sekundz
e prletył calą swoją 
Wiedze o niebiosacb f hclD poza- 
rrobowem. Przvtaczamy dalej oś. 
wiadczenie Prof. nr. RaDJ13 VI nie- 
ri1łeddem czasoDiśmie ..Umscbau" 
(1923. str. 6(4). kt6ry usnął parnię- 
dy lednem a drug'em oderzen:em 
le
ara i w te' chw'li C1a...u nf7e:tv' 


długłe JColeJe tycia. które nłst,pnl. 
spisał w całel ksiąłce. 
NaJciekawszv Jest jeClnak kla- 
!YC%T1V przykład Dra. Maurv'ego o 
pewnym lekarza. kt6ry we śnie 
pnetył rewolucję francuską. zo- 
stał skazanv przez RobesDierra na 
śmIerć przez gilotynę. oczekiwał w 
długich męczarniach wykonanIa 
wyroku w lochach BastylJi. I wszel- 
kieml szczegółami przeżył ostatnie 
chwile wyprowadzenia go na miej- 
sce stracenia do chwili poIożenia 
głowy w wykroju gilotyny. usłyszał 
Jeszcze Zllrlvt spadającego nota - 
I obudził się wlaśnie w teJ chwili. 
ttdv mu telazna sztaba I g6rneJ 
obręczy telazne
o ł6żka spadła Da 
kark. 
Tego rodzaJu stwierdzone odby- 
wanie się sn6w poza granIcami nor- 
ma.lneszo czasu nasuwa odrazu prz
- 
puszczenie. it możliwe są też sny 
pOza granicamI normalnej prze- 
strzeni. Temsamem przenosimy S!ę 
odrazu w dzIedzinę niesamowitych 
objawów sennych. Przytoczone jut 
dzieło ..Phantasmas or liwing" czyli 
..Dzi\\V tvcia" st\\'ierdzaja olbrz
'- 
mią ilość sn6w jasnowidzlłCycb t. j. 
sn6w odbywających sie poza grani- 
cam: przestrzeni. sn6w podczas któ- 
rycb dana jednostka widzi co sIę 
jednocześnie gdzieś dzieje. dz:ało. a 
nawet dziać będz:e. N'ema czło- 
wieka. kl6ryby z własnego do- 
świadczenia nie mógł przytocz
.ć te- 
go rodzaju przykładu. Je
ell nauka 
do dziŚ dnia mało się Jeszcze zasta- 
nawiała nad tego rodzaju snami. 
przekraczającemi czas I przestrzeń. 
nie mJ!:ąc faktom Jako takim za- 
przeczyć - to przyczyna tego Idy 
niezawodnie VI zupełnej bezradf10ŚcI 
nauki oficjalnej wobec tych fakt6w. 
W katdym razie zaJeta jest oficjal- 
tla psychologJa I filozof Ja Innerni. 
więcej Jej przystepnemi probiernam' 
ma rzeń sennych. a pośrodku tych 
nadań stoi obecnie psychoanalitycz- 
na sYmbolika snu. 
Nie Li miejsce i czas rozwodzić. 
się bliźej n.«i zasadniczem dziełem 
dra. ZVfZT11unta D. t. ..Die Traamdeu. 
tun
". ktńre tłumaczone lest iuż dZiŚ 


prawte na wszystkie Języki łw1ata 
I które jest dosłownie rehabl1itacJ. 
starożytnych sennik6w. Choclat Je- 
go symbolika snu Jest JednostronnIe 
naclasznleta w kierunku tłumacze- 
nia typowych sn6w w sensie ero- 
tycznym to stwierdził on jednak ca- 
ły szereg symbolów sennych. pow- 
tarzaJących sle pOprzez stulecia w 
sennych marzeniach jednostkI. Nie 
o to chodzi ClY Istotnie. Jak on 
twierdzi. sny są ziszczenIem tyczeń 
lub obaw i nie o to. czy Istotnie wy- 
krycie I wyciągnięcie na Jaw tych 
tyczeń I oba w mote wyleczyĆ hi- 
stervk6w z neurozy - lecz o fakt. 
że sny maja 
woja stałą symboliczna 
treść i 
e te symbole maj. swe zna- 
czenIe logIczne I pozwalają sny tłu- 
maczyĆ. 
NalwatnleJszem jednak Jest. te te 
wskaz6wki marzeń sennych. pełne 
utaionell'o sensu realneszo. pOsiadają 
Doża wszystkiem Jedno Jeszcze 
szłębsze tło. tło metapsychiczne. któ- 
re pod wz'!ledem wdno
cI tak nau. 
kowvm Jak f praktycznym prze- 
wyższa cały prebltmat dotychcza
 
hadanY. Z ca'e
o Slere
 snów 
proroczych. s:w:erdzonvch przez 
uczonvch. Pfntaczamv prz\'kład 

choppenhauera w je
o d7iefc ..Pa- 
re
a i paralipomena" (1859. w arty- 
kule .. Versuch uber Oeisłersehen 
und was damlt zusammenhJngt"). 
Pewnego dnia rozlał Schoppenhauer 
przez nieostrożność atrament. kt6ry 
przelał śie ze stołu na podroge. Za- 
wołał wtedy słuhcą by plame wy- 
tarla. Ody ta nadeszła I zobaczy'a 
plamę. cofru:ła sie z p.-zerateniem 
twIerdząc. 
e właśnie dnia J)Ot)rzed- 
nieJ,:l) widziara taką samą plamę w 
kształcie kaczki lak obecnie. we 
śnie. Scboppe"hauer za brai sie za- 
raL do stwlerdzen:a faktu, zwłasz- 
cza gdy słu
-łca oŚwiadczyra. te o 
tym śnie oDowiadała Jut kilku zna- 
Jomym. Stwierdzili oni I
totnie. te 
tak było. Ten jeden fakt wystarczył 
słynnemu nozotowl na carl' :tycie 
by uw:erzyć w sny prorocze. Przy- 
padek bowiem w tym wypadku był 
wykluclOny. oszustwo rńwniet. 
lIet Jednak tego rodzaja sn6w 
Jasnowidzących lub proroczych w 


tet)t
cznym sensie. ,,"yłlCq Itl- 
storja lut'Jzko
cI v.'!-z\"5:kl
h CłI- 
s6w. 
Sny tego rodzaju dosłowne lub 
symboliczne powtarzał. sIc od Ita- 
rotvtnoścl do czas6\\' wojny ł'W:atl')- 
we!. Stwierdzono bowiem dokumen. 
tarni. te biskup semllńskl opow!ad.1 
o swym okropnym śnIe dWI mlesl.- 
ce Drzed zamordowaniem pary ar. 
cyksidecej. Za długo trzebah
 
przytaC"lać najwlecej znane ł", 
ororocze z historii I poezjI. Powiada 
o nich Herodot I PClJt
tCIIC'" Mott,- 

za. Szekspir w III akc!e ..H
i1ryka 
IV" I Ooethe w ..Lichtuug und Wahr 
hełt" 
n Dmroczv d'ia'a' hC'7J).l.I. 
średnio w 
yciu tak PetrarkI I Str!nd 
berga lak Oarfbaldiego I Napoleona. 
WszYSCy uczenI starotl:noŚCi in- 
teresowali sle te5!o roduJu snamI 
n. p. Lukrecjusz w swem dzIele ..De 
rerum natur.." lub Cicero ..De divi- 
natione". a senniki naleźaly w st.- 
rotytnOścI do dziel naukowych. - 
Wszystkie narody posiadają swoJe 
specJalne senniki. począw
zy od 
.::zasów staroegipskich a skOliczyw- 
szy na śr
dn!ow;eczu. S'ynne s. 
sennikI 
ydowskiego autora ..Al- 
moli Amran". arabsk1 zestawiony 
przez misjonarza Twinl:dita, JapOń- 
skie Ywaya. Indvjskie Negebif1a ltd. 
W starotytnOŚcl rozr6
niano sny 
prawdziwe I !lnv \.łamliwe. 
Sny prawrl7i\\.'f' dlicl,'"o na 5nv 
dosłowne (enuł\tia) I sny rozsze- 
rzone (phantasrnata). Ze inÓw pra- 
wdziwfCb wydzielano 5UY proro- 
cze bezpośrednie (oracula), obrazo- 
we lwizla) i sVD\l1olicl:lłe łsumll:.". 
WrMenl
 ze S!1ÓW nan',,-ano ,-I. 
re
la dla pOznania tcra1n f eim.ch 
f puvszłych los6w C7'o\\'ieka. 
Jut wtedy ucbodziły. jak dli
 
w psychoanalizie wZR.lednle freu- 
dowskiej Symbolice snu. KÓry za 
przeszkody. morderca za d'Ufowle. 
czność (w myśl zasady od"orotno- 
ścl). kamienIe za bOflctwO. drzewO 
za zgubne spek:JłacJe. grusrI ZI po- 
S!'or
zC!rJie cht)r"'w ird itJ. 
. 


Z pięścią i lassem na tygrysy 
,
 


/ 
.// 
/0, ; 

/ 


'k 
 
ł'
 

 




 

 


0,t ;
, 

- ..... 



' 
I 


'" 


.. 


.. 


- 


'\ .... 


,.. 


.1£' ' . 
, /' 


...4_ 
......... 
 

.
 
 
ł- :r
-ł-....' 

4 i.' 
.4( 
....1, I 


'. - 
-:",-,.." 



 



. 


ił ' 


I 
 
.t 


"""t I 


-:? ..... . 
I 
, ł 
" 
t } J 


.
 
',;j' q 
. '
o 


..: 


t.","... 



 _ 1 
'.... 
. . .. ...
 . f"'" 


 ..,_',oo
" .", ,
 
I" 
. / :. .' .. 
"" _-ł /,;-.. 
 
,- ",..,. ,iii .,1 
_, J 


l
 


o DOtowan!u z nic
c:a i I..... ." na bv\\aia 
ie do dnia dli
iets7.clZo ie 
tv(rvc..v wif' ;odaie SIl' b.ndlO '"Ikll Slcze \\I ".lIIdiurii. \klvwiścit: . v.\ 
1hewiwu ludz\. Polowania takie ud- tnal/:aja one nieslychanej odwaKIIUY- 


/,", ... 
I '. 
,.": 
I , "," 
 
I .,
 .' itp/'. 
 . 
.' 1.' d!,// 
f

 
. 
, 'i
 
,. 
,., , 7",.... . 
ł' I.''/I' i ,/
,o,

""t ...., 
r . I _ł' . .,.,.
 .... 
..... 
;
., 
 I ,
 '. tJ1f'\ ... 
. -
1 I I . .'W-' -,a- . 
. ,. .. '. . tlr,\ .:, 
.II ,/ .A- .....
\.
. 
...,.... . .. ',": -:. 
- - 

. -, -., 
---.... 
.- 
 \ 


, 


.. 


. . 
.+' .
 
. ..s- 01" 
o,? tP'''' 
I " 


, 


. 


\ 
'./ 


':.
'
:. 
 
J' I '
 ... 
" 
 .., 
.. 


.. 
. 


/ I f' 
.. o 
r 


.ł 


. rzs;:? 


-- 


\. 
:
 
, 
 


. 
. .. -- 


śliwvch. siły I Zfl:
w'Jśd r"v..un..:k 
przed
lilwial:t.;:v ..t.:t:\lt: tak e...1 'OlI). 
wania wykonany zostal przez -:uro- 


...------ 



.
 


-.. 
t:
/ 


.. 


oeJczv1ca blorace2"o uJ dał \Y tej nic: 
7\vvkłeJ I naprawde emoj;jollujacł J 
walce.
>>>