Słowo Pomorskie 1928.10.21 R.8 nr 244

NleclzJela, 21 pafdzJernlka 1928. Rok VIII. 
Nr. 244. 
, , .. f . '. 
. .. l' . t 
 . . 
t . 
 . . 

 , . , . 
 , . 
, , . . , ., 
 .. . . . 
't . '
 . . . . . ł . 
. . . , . ł 
. ł , " . . .., t , . . . . .. . . 
. ł .. 
.... . . 
. t t " . . . . .. . ł 
.... . t . . * ł . .. 
. 
 t . ł ł 
. t 
 . . . t . 
.. . . . t . 
. , . ' . . 
.. .. . . . . . . . . . 
. . . 
ł . . , . , . , 
. ł t . t. , t , i 
. . . . .. . 
. i . 
,. 


Gazeta Tonrf18ka 


Dziennik ToruńaJd Dodatki: 2:yćie - Me.twln - Dom 
Konto czekowe: P. K. O. Poznali nr. 200895 
ABONAMENT 
w ekspedycji I 'tli .ag:ucjach mlejlcowycb 3.00 zL ... a
encjach 
pozamieJscowyCb ;j
 1.1, przez po cz l4 jut z odUOlzeDlem 3,36. 
przez rozuoslcleli mlejscowycb S.3O zL pozamiejscowych 3,40 
zl pod opaską w Polsce 3.50 1.1. Zagranicą 6,50 &1. W Gdailaku 
2.)0 I(d z dostawą 2.50 Rd. W razie wypadków Ipowodowanych 

ilą wytazą. przelzkód w układzie, ItrajlDów I t. p. wydaw- 
nictwo nie odpowiada za ule
oltaa:czeule pLama, a abonenci 
nie mają prawa domaga
 Ile nledostarczouycb numerów, 
odlzkodowan lub zwrotu abonamentu. 


Rodzinny - Siła I Zdrowie. 
Konto bankowe: Bank Zw. Sp. Za rob. w To,.unJu 
I OGŁOSZENIA 
wiersz milim. na stronie 1-lam. 20 gr, reklamy za tekstem red. 
na str. '-łam. 50 gr, rekI, w tek!lde 70 gr.. na 1 str. 100 gr. Za 
ogl. skomplikowane i I. zastrzeteuiem miejsca 20" nadwytld. 
OgloM:. drobne: wiersz uapisowy 30 gr. kaMe D&8tł:pne słowo 
10 gr. ma posrok. pracy 50% zlJiżkł. komuwkaty 50 gr. przy 
sądowem ściąganiu naletytości lub przy konkursacb upad. 
wszelki rabat. przy telef. nadawaniu ogloszeil nie przyjmuje- 
my odpowiedzialności za ewtl. błędy. Za termin. druk I prze- 
pis miejsca ogł..sz. we odpowiadamy. 


- 


Oddz. w Grudziądzu: Mickiewicza 22 tel. 207 


Oddz. w Che'mży: ul. Toruliska 38 telefon 54. 


- 
Dzisiaj 20 stron. 


Centrala: Toruń. ul. św. Katarzyny 4. Telefony: 57. 300, 888 


Cena 20 groszy 


- 


Swój do swego. 
o napraw. bilansu handlowego. 
Po d\\ óch latach IIleu
taJmego powta- 
rzania \\ kółkO pi08enki o ogromnej "po- 
prawie" gospodarczej kraju - rodegł się 
na@,le glos, wzywający do popierania prye- 
m.slu kraj O" ego, ażeby pr:r.ez to ratowat 
nasz bilans handłowy. Na plerw!lł:e miej- 
sce \\)"sunął 
i,: premjer Bartel, który 
w Krakowie postawił hasło: Kupować to- 
wary polskie, omijać zagraniczne. 
Młodzież akademicka \\'arszawy prz_e- 
jęla się do żywego tą sprawą. i onegdaj wy- 
stlłpila czynnie na. ulicach !:Itolic)', ur?4dza- 
j,c wielki pochód. Oprócz tego zniszczono 
rusztowania jednej firmy angiebkiej i roz- 
bito kilka automatycznych !:Ikrzynek, spne- 
daj,cych czekoladę Suchard'a. Należy się 

podziewac, że te Odl'uchy nie okaii 
ię 
slomianym ogniem i że zostaD'ł ujęte w ro- 
zumne fOl-my codziennego wYkon) wania 
gospodarczych obo\\ iązków. 
Aieby dosadnie oc
nić sroZ
 położe- 
nia, wystarczy przyjrzeć się ponii.szemu 
zl'St8\\ieniu: 


należy unikać. Polska potn
ebuje dLisiaj 
wielkiej życzliwości Paryża., Londynu, 
Rz)mu, Waszyngtonu, BI'ukseli i t. d., 
ażeby skutecznie przeprowadzić s\\oje Ta- 
miary d) plomat)-clil1e w stosunku do za- 
czepnej działalnosci Berlina, Ko\\na i 

Ioskw)'. 
JestRśmy bez\\zględn
'Uli zwolennika- 
mi hasła "swój do S\\ego", ale \\Yl-ażnie 
st\\ierdzamy, że głównym wykf'llawC'ł te- 
go haski. PO\\ inno być samo " p o ł e - 
c z e ń s t w o, świadome swoich zamia- 
rów i obo\\ ią.zków. Od r z ą. d u domaga- 
Jlśmy się i domagamy t) Iko tego, ażeby 
społeczeństwu w tej dziedzinie n i e p r z e- 
!lzkadza1. 
Byli przecież nieda" no tacy poJityC)-. 
co radzili nawet konfiskowac odezwy. na- 
wołuj'łCe do bojkotu towarów obcych, 
ponie\\aż miał to b}'ć objaw. ,.egoizmu 


narodowego". Inni ogromnie bo]eli nad 
U!m, że Polac:y omijaJl kupców żydow- 
skicb, którzy Sł głó", II} mi rozsadnikami 
towal-ów zagranicznych. ..Xie wolno pod- 
burzać jedn)"Ch obywateli przeciw dru- 
gim'" - 
_ .,!\ie \\o]no wprowad7ać rozdźwię- 
kó\\ międz)narodow)'ch", - Takie ,.PI"Ze- 
strogi" padal) z ust różn)-cb ,,mężów 
stanu", którzy od słów chcieli przejść do 
..CZ}"11ów" i radzili... konfiskować dzienni- 
ki. bronią.ce ha
la "swój do S" ego". 
Obóz narodo\\ y gł08i oddawna basło 
samodzJe]ności go.,.poda.rczej, za]ecają.c 
popierać za wsze i wszędzie p r z e m y s ł 
P o ]s k i i p o I s k i c h k u P c ó w. Jest 
to je-dyna, rozumna droga. prowadzą.ca do 
uniezależnienia naszego gospodarst\\a 
krajowego od zagranicy. 


Kryzys w rokowaniach z Niemcami. 


(Od własnego korespondenta). 
War Sir: a w a. 19. października. \\ eterynaryjnej posiadają.cej dla nas za- 
\\' rokowaniach hand]o\\ )'cb polsko- sadn i c_Z6 znaczenie ze wzglę
u Il& eksport 
PrzYWÓZ. WTw6a. Deficyt, niemieckich nastąpiło przesilenie. B) sy- hodo\\lany na płaszczyźnie protokółu ber- 
tuację .zrozumle.e, trzeba się cofn
ć do liń!;kieg-o z U
topada 1921 r. t. za. u!ltale- 
prot.okółu berlińsJdego z iistopada 1927 r. nia kontyngentu. 
()\lVc:zeBny prawico"'y rąd Rzeszy przy Wobec tego powstała kwest ja, jak 
silnej presji agrarjus7.) niemieckicb. Niemcy 'wyobrażają sobie t'zerszy trakt.at. 
świadcz}'ł stronie pa]skiej, iż import po]- Było jasne. iż takt)'ka niemiecka zmie- 
skich produktów hodowlanych do Rzeszy na do zapewnienia sobie maksymum 
nie może się odb)wat w ilościacb nieo
a-. koncesji dla syvego eksportu pł-Lemy!'ło- 
niczonycb, ale musi być bardzo ogran.icza- wego w pracach komisji tarYfowo - celnej 
ny kontyngent na mięso wieprzowe; im- i że o ile cbodzi o imJ!Ort produktów bo- 
port mięsa woło\\ego, trzody chlewnej o- do\\]anycb polskich wraca nieustannie 
raz bydla w stanie żywym odrzucono. Pro- do protokólu berlińskiego. 
tokół berliński wyraźnie zaznacza, ii. o- W tej płaszczyźnie odb}Ja !'ię o!'tatnia 
-780,ł ferta ta jako niew)'!'tarczająca dla pełne- wymiana zdań między Herme..
m i Twar- 
\\' pneciągu 9-du mlef!lfcy rb. (od go traktatu może słui)'ć jed) nie jako pod- do" !'kim. Po kilku wymijają.cycb odpo- 
stycmia tio września wlącznie) deficyt st.awa do krótkotrwałego modus vivendi. "iedziach Hermes oświadczył. że godZłc 
\\1'nosi 780.100.000 zł., a ponie\\at deficyt Pa podpisaniu protokółu berlińskiego sie zaAAdniczo na przyjt'"ie za.sa.dy wo]ne- 
bilan
u handlowego w r. 1927-ym o!lię.g- rozpoczł:ły się rokowania, ale ulpgły one go obrotu zgodnie z konwencją. genewską. 
nłł Qkolo łOO.OOO.OOO zl, przeto za 08t&tnie przerwie wskutek wyborow do par]amen- interpretuje ją. w ten sposób. że import 
1& mie
ięcy ogólna suma niedoboru w bi- tu Rzeszy. węgla polskiego do Niemiec będzie nada,] 
. lansie handlowym wyraża ait w sumie Trudności, jakie wy\\ią.zaly się na tle konł)-ngentowan}' pnez Rzeszę a co do 
kr dpkretu Prezydenta o strefie granicznej, im po rtu P roduktów hodow]D""'ch Z Po l - 
o Hłej 1.200.000.000 zł. ( 1 miJjard 200 . te sób tron a ...... 
w!ltaly usumęU! w n spo . ii s !;ki do Niemiec będzie stosowany ogólny 
miljonow). polska wyjaśniła, że brzmienie tRgo roz- zakaz co do mięsa \\ ieprzowego. wołowe- 
Liczby te SIł bardzo wymown.. Kto porzą.d;zenia nie może na.suwać wą.tpli- go i trzody chlewnej oraz b}'dła. WYją.- 
uroJe ID)śleć gospodarczo, ten l. łatwością. wości co do zgodn
ci jego postanowień tek od tego zakazu b,:d%ie czyniony JOO)'- 
U'o
mie, doką.dby zaszła polska gospo- z umowami po]sko-niemieckiemi, a zwła- nie dla ściśle określonego kontyngentu 
da.rka. gdyby nie na.stą.piJa poprawa. szcza z protokólem z lipca 1927 r. regulu- mię
 wieprzowego przeznaczonego do pe- 
Dlatego z zadowoleniem witamy obja- jąC}-łn spra\\ę wjaz.du. pob)tu i osied]e- wnych fabryk a nie do ogólnego obrotu. 
wy, zmierzają.ce do z8ł'wania zagranicz- nia. tó Odpov.iedż Hennesa stworzyla taką sytu- 
nycb więzów, krępujących nasze życie W)bcIry daly zwydęstwo ]e\\icy, k :-a ację, że w zrozumieniu niemieck. trakta.t 
gO.spodarC7e. Ci
zymy się, że czynniki podczas rządu prawicowego w)-powiadala szerszy dawałby Rzeszy możność pełnego 
rZłrJowe nare
zcie zrozumiały grozę po- się przych)-Inie wobec traktatu. rozwoju możliwości eksportowych prze- 
łożenia i zaczynają nawoływat. do Od\\TO- 10 września nast
pilo spotkanie pp. m)'!'łowycb na.!Yflku polskim 
y rynek 
tu 
 złej drogi. Musimy jednak, zwrócić Hermesa i Twardowskiego w Warszawie. niemiecki byłby faktycznie zamknięty dla 
uwagę na pewne okoliczności. ażeby Obaj pełnomocnicy zg1dziJł. się na tra.kt.o- tych artykułów eksportu po]skie
o, które 
przestrzec rzQ.d - przed no\\emi... blę- wanie rokowań na szerszej płaszczyzme, stanowilj. najw8.Żnkisze poz)cje aktywne 
darni. prz}'czem !Itrona niemiecka J!?dkreś]: la w przyszl} łIl obrocie handlowym z 
iem- 
PolitYka gO!lpotta.rcza PO]ł\ki po»zła w !'ppcjalnie potrzebę unonno
m.a s
osun- camf. Wobec tef\"o było jasne, że komisje 
ostatnicb dwóch latach II rozpędem ku ków gos(O'darCZYcl1 po


e h lDI f'CkIC
 
 nie mog-ą. prowadzić swoicb prac nadal 
naw! spo
ob trwalszy na szers g do pó k i ...." d nl ' eml '
 kI ' n .... podda rew ł- J "I 
IłZY\\aniu stosunków handlowych z S I k tan.Ja na . "Y '""'-"'" .... 
porozlImienia. tron a JM?!' a s 
 . swego st&I1owiska po nieWlli prace polrga- 
zagra.nicą. Było to następl'ltwem nie tylko gruncie zasad konwencJI genewSkIej t. 
Iprzyj
jQ.Cej konjunktury zewnętrznej, zn . wolnosci wza j 'emnych obr1t.ów ba,:dlo ją na. w&a.Jem'l1em w)TÓwnywaniu obu-- 
,.,., w ł stronnycb kon('es
'j. 

J o anej strajkiem angielskim, ale rów- W) ch przy ,niesieniu zakazu 
ywozu. 
niet celowem dą.żenif'm rzą.du sanac)'jne- przy zastosowaniu tRj koncepcjI eksport Dodać na]pży. 
 prace w komisji pra- 
g
. który. !'taJ"aję.c !oi
 o pożyc7ki ,.agra- pol
ki pl'odukt. l1odo" I. musiałby znaletć wnej doprowadziły prawie do zupelnego 

.lczne, god7ił "ię na róinp 1I4
pstwa. n7.el"zywi!'tp możliwości pełnego ro
o
u U d ZE"Odnienia pog]ę.d.ów tak, że zasa.dnicza 

koronowa'lliem t) ch zabi9f{ó\\ brło usla- na r)'nku nipmieckhn dla zrÓWIlOv.azema y!'kusja toczy 
ię jedynie na pla.suzYi- 
nowIenie amer) kailski{'fW ..doradcy", p. eksportu ]JI'zemysłowpgo niemiec
iegó nie gospodarczej. 
D
w
y'a. uposażonfgó w wielkie U lwa w- do Polski. Prze\
idziane w konwenc]1 ge- Hermes po otrzymanłu odpowieodrl 
Ulema. llew
kiej możJiwo
ci ograniczeń wetery- TwardoW'Skiego wyjecbał do Berlina ce- 
I Kredyty 7""ranicl.ne P I'zY("/lOllzily nal"}-ju)'ch mogę. służyć jed)'nie dla ochró- Jem porozumienia się ze SW
-łn ną.dem. 
l',z t "'r' fi} 7dro\\"otnosci a nie jako środek dla u- Spór toczy 8'i
 na terenie RMszy pomię- 
b ę.
 o do Pol"ki z tem zastl"Zcżenif'm, ;.e utf'IllOżU\\ iania importu. W toku prac ko- dZ3' poszczególnpmi interesami gospod.ar- 
ędQ. on . e Uyytp nl' . 
riowo ( a lIip"ied
 \\ k ł . t . ] . . 
całoś ml:-yjmch strona niemiec a w}sun
 a w 'Uml i stronnrc wamł po Ityc:znem1. R74d 
n CI) na ukup tow;u'ów zagTanjcy- komisjI taryfowo-celnej bardzo znaczne Rze
 
zie musiał po
 z&sedni('l4 
ych (maszyn. narz
dzi I t. d.). D}'łą to 
ania zniżek idł c dalPj niż to uczyniła d
pję która wsk&ie do którego kierUłł- 
Ni zdaniem naazem - poJitrka mylna. wego ('zasu li('leg-acja prowalIzona przez ku sie .,Pt'zY
Y. 
. e1\ trzeba było .'ak da!l\ko 
Ię poglłwa
 Le"alda.. . 
\ 
iot
owych dzi
k&da. bfrHilskfch 
kó agle zerwaIlle nawlązanydl 
tostln 
(imo pl'Z)'jI,'C la przez pełnomoC'Tuków I pojaWII SI
 
 n
isłości O" rokowa.- 
w 
o!'podarcYYrh może b
.: I}rz
 r7
 nę za. lir rokO\\ail na 
rokiej płas7.c&y:i- niach. 
trona niemiecka - II ubo]ewa- 
pe", nycb 1orudności polltyczn} cb, a tPi'o -łła strona niemiecka .nęła \IV komisU niem to stwWdz1t nal. - nie lłfodzila 


li128 r. 


(\\ 


miljonacb złotycb_) 
27U 218,' -62,8 
27M 197,ł -72.6 
312,2 208,3 -163 9 
265,6 18ł,5 -81.1 
296.5 201,8 -9ł,7 
289,7 192,0 
7_7 
288,2 201,5 -80,7 
258,8 196,S -62.5 
272,7 
,3 
,ł 


styczeń 
luty 
marzec 
kwiecień 
maj 
Cler,,1ec 
lipiec 
sierpień 
I\TZesieil 


Karmelki -- I 
w wielkim wyborze 
'11m fablJ
a A. Pia.ecki S. A. Kraków 
Przy ul"prue prosimy zwracac baC%nll uwagę 
na firmc naSZli. Zastcpstwo. JAN MICHALIK, 
Poznań, Wały WazÓw 24 k2St6 


!'i
 z pl ..11'01.) cję polsklj. opublikowania O- 

tatJli.j \\)mia.ny kore,spondencji między 
dele, ;'
ami. co niezawodnie przyczyniło- 
by !ię c!o odoo" iedniego zorientowania o- 
pinji publicznej i W) kazało wlaściwą przy 
Clo) nę obecnej s)-łua.cji \\ rokowania.cQ. 
(w., 


Sprawy polskIe. 
w rządzie. 
War s z a w a. 20. 10. (teJ. wł.) 
Premjer Barte] wyjechał wczoraj do 
BrJgo"zCZ} i Poznania. PO\\Tóci w ponie- 
działek I'ano_ 
\\" cZO'ł"aj w godzinach połudlliow) cb 
pr-zrb} ł do Prezydjum Rady Ministrów 
mar!-z. Piłsudski i odb) I z premjerem 
BartJem półtoragodzinną konferencj
. 
Minister K\\iatkowski \\yjechał \\czo- 
raj wieczorem do TanlOwa, Cbonowa i 
Kato\\ic. Do Tarnowa j Chorzowa to1lP11- 
rz
szyć bfdzie P. PreErdentowi a w nie- 
dżielę ",eżmie udział w zjeździe dł..]elZa- 
tow Ligi Morskiej i Rzecznej w Katowi':' 
cach. 


Rozbudowa Gdyni. 
G d y n i a, 20. 10. (Tel. \\ H. 
Wczoraj odbyło się w Gdyni posiedzenie 
międzyministerja]nego komitetu rozbudo- 
wy Gd} ni. W konferencji tej oprócz delega- 
tów zainteresowanych minitlterstw \\ ziął 
udział kierownik województwa pomorskie- 
go p. Łamot, który dUś powrócił do Toru- 
nia. 
Xa konferencji tej zastana\\iano !'ię nie 
tylko nad rozbudową. portu w Gd\'ni, ale i 
nad rozbudową. portu rybackiego na He]u. 
Pogrzeb gen. Rozwadowskiego. 
Warszawa., (A W.). 
Pog-rzeb gen. Rozwadowskieg-o odbędzie 
się w poniedziałek we Lwowie, trumna ma 
być złożona na cmentarzu Obrońców Lwo- 
wa w katakumbach. 
Przeniesienia w województwl
 
pomorskiel1.1. 
Toru ń (AW.). 
Inspektor !'tarostwa przy województ\\le 
pomorskiem p_ 
[jeczysław Pangli!lz prze- 
niesiony został na !'tanowisko radcy wo- 
jewódzkiego w poleskim urzędzie woje- 
wódzkim w Brześciu nad Bugiem. 
Konfiskata za konfiskaq. 
\V ar 8 . a w a, 
. 10. (Tel. wł.). I. 
Skonfiskowano drJ!liej!lzy numer "Gaze- 
ty Warszawskiej" FA. notatkę polemicmą. 
z .,Epoką.", pismem będą.cem wyTUem kół 
rządoW} ch. 
Dziś również !!Ikonfiskowano "RobotnI- 
ka", za. polemikę z frondowem pismem 
socja1istycznem ,.Pned!\wit", 
dl;łcem ()ł'o 
g&nHn ministra 
Ioraczewsklego. 
Konfiskata ,.Pommereller 
Tageblatt". 
T c.e w, 20. 10. (Tel. wl.). 
\\'Iadze policyjue skonfb-ko\\atr numer 
hakat)-st
 cznef(O piSUla nien1ił'Cki
 "Pom 
mereller Tagebłatt". Pomilllo ustawicznych 
konfiskat" spomniane pi
UlO nie unil"nilC' 
dotod S" ego napastU\\ ego tonu wobec Pol 
8ki.
>>>
Str. I.. 


nowo POKOR8JUB DI.dzleI.. dni. 11 pajdzIernIka teza r. 


Nr. 2łł 


----
 


. on.erencla gospodarcza we Wrocławiu. 
Zjazd kupiectwa polskiego I niemieckiego. 
w r o c ł a w. 19. 10. (Pat.) , twa. powo
anego . do tworzenia pomostu 
Dziś w południe otwarty tu został zjazd między panstwaau. 
Warszawa 1111 Dl. kupiectwa polskiego I śląskiego. zainicjo- Po WItaleniu porzedku dziennego na- 
PO
U:DZIALEK. Z2. 18. wany w Itycznlu b. r. przez prezesa. wroc- rad i po utworzeniu dwócb komisyj ko- 
00 1 ' 10 !': ławskiej izby przemysłowo-handlowej dr. munikac YJ 'ne.j oraz giełdowej na . ste,piło 
12. -:... : 
} gnal czasu, h!'jnaL k mu G d l któ 
nikat. 15.00-15.20: Komunikaty. lM5' T o od- run a podczas zjazdu kupIectwa. po - wspólne śniadanie. na rem pierwszy 
niowy przegląd komunikacyjny. 1600. Y
 - £kipgo i niemieckiego w Warszawie. Na synd}k wrocławskiej Izby przemysłowo- 
I'!'rt z płyt 
ramofonowycb. 16.30-16.:5: P

 zjazd pn.ybyło około 30 przedstawicieli bandlowej dr. Freymark wygłosił 8Zczegó- 
gram dla 
lecl. 17.10: ..Wepomnienia ł r _ kupiectwa Polskiego. Narady. w którYch łowy referat o stosunku 'ł'ospodarczym 
lIeksje karykaturzYllty" p. hrzy Szwajce
 ze strony . N . lemlec brało ud Llał około 1ZO mi ę dz y Śl " sklem a P olskA 
17.35: Odczyt. la.OO: Muzyka lekka. 19.00...: dstawl U 
 yo S U kobiet w cllłiY I młodych matek, lIto.o- 
19.20: Rozmaitości. 19.30: Lekcja j4: z yka Iran p
e cle kupiectwa śllj.Skiego za,.. W odpowiedzi swej p. dr. Ikorskl za- wanle naturralnej wody gorzkiej "Franciezk" 
cuskiego. 19.55: Sygnał cz.a.su z Obserwator:. g8.1ł prezes 
rocławsklej Izby przemysło- znaczył. że właściwym celem zjazdu o- Józefa" wzmacnia prawldlowoś
 funkcji 10- 
Jum Mtronomicznego Wanzawskiego. 20.00: \ wo-handlow
J dr. Grund. dz:lękujfłc go- becr.e
o jest konie(znośc wzajemnego po- łądka I kiszek. Glówni przedstawiciele wsp6ł 
Komunikat rolmczy. 20.10: NadPl'Qg1'am ko- Acłom polskim za łeb przybycie do Wroc- znania Ilę nabycia zaufania do siebie I czesnej KinekologH wskazują na wodę FrP- 
munikaty. 2O.3(}--22.00: Tran!l1l1isja z P
z.na.. ławia. WYTa.zU on nad7ieJę. że ostatni wytworzenia atmosf(r y P rzychvlne J ' dla o1Izka-J6zela jako na Arodek, cUlalaJący VI 
nla. 22,00: Komun1kat y . 22.:10-23.30: Tr A
. Z wrot W roko """. la I wl"ksZ03CI wyp adków W YJ " tkQwo ezybk o ..... 
miaja muz y .... taGeczne. --,. ł '- :-o-n. ch polsko-nlemleckicb dal!'\zyrb rokowań. Jeżeli z całokształtu ." .. .. . ..- 
...... ł D1e wp yn... UjemnIe na narady kupiec- zagadnień wyeł1aunul..e sio 
 momont..Y, ;e


bezboleśn1e. tłida
 w aptek.&cb 
 Wf 


Kronika telegraficzna 


Odszkodowanie za zakłady 
chorzowskie. 
H a g a, 19. 10. PAT. 
Sekl.etarjat stałego trybunału sprawie- 
dliwości miedz,}narodowej ogło:;ił nastepu- 
j
cy komunikat: 
Jak wiadomo, stały trybunał sprawie- 
dliwosci miedz.:rnarodowPj w)'dał w dniu 
13 \\ rzesnia br. orzeczenie w sprawie fa- 
brrł.i ChOl'zowskiej. W orzeczeniu tern try- 
bunał uz.najlłc, że rzę.d polski. który wi- 
nit'll je:!t uiscić nedo\\ i niemieckiemu od- 
sLkodowanie za objecie w posiadanie za- 
kładow cborlOwskicb odrocz).ł do prz).szłeJ 
sesji u;;talenie wysokości tego odszkodo- 
wania. W tym celu trybunał postanowił po- 
wołać kOl1litet rz('czo:r:nawców. którego za- 
daniem jest wyjaśnienie pewnych punk- 
tow. Komitet \\- myśl dpcrzji trybunału ma 
si" s1,.łatiać z trzecb rzpczoznawców. \\ y- 
zn-łłczon
 cb przez prze\\ odnicz.ęcpgo try- 
bunału, kturernu przydani bedę. dwaj ase- 
sorowie. mianowani przez stron)-. Obecnie 
prz.ewodniczecy tJj'bunału \\ )'znaczył jako 
rzeczoznawców inż. Emila Colletta (:\or- 
wegja), inż. Hansa Herzoga (Szwecja) I Ive- 
ra Hoey \='orwegja). Termin w).znaczenia 
przez strony zainteresowane swych aseso- 
rów, upływa w dn. 1 listopada. 
Gigantyczny bieg wzdłuż granic 
Polski zakończony. 
Warszawa, 19. 10. PAT. 
Po 18 dniach został ukończony blpg szta- 
fetowy K. O. P. i straży granicznej dookoła 
granic Polski Dn. 18 bm. o godz. 21.50 
\\ schodnia pałeczka sztafetowa, niesiona 
przez posterunki straży granicznej przyby- 
ła do miejsco\\ości lankieló\\ka na pogra- 
niczu polsko-prusklem, gdzie stykajl) siO 
posterunki K. O. P. I straży granicznej. Dn. 
19 bm. o godz. 10.39 rano przybyła do tej 
samej miejscowości, będę.cej metlł gigan- 
tycznego biegu zachodnia paleczka sztafe- 
towa, znajdujłca siO w posiadaniu K. O. P. 
\\ ten sposób sztafeta wschodnia przebyła 
calł przestrzeli 5.200 km. w cil)gU 17 dni 
15 godzin 50 minut, a pałeczka zachodnia 
pnebyła tę saIIl4 przesu-zeń w cifłgU 18 dni 
1 godz.- 39 min. 
Zamach komunisty. 
P o z n ań, 20. 10. (A W.). 
\Vczoraj '\\ieczorem do mie!zkanla nie- 
Jakiego Ratajczaka przy ul. Średniej zja- 
\\ ił się Zygmunt Kormiński, komunista, 
który oddał do Ratajczaka dwa stnały, 
które chybiły. Kormlński rzucił się do u- 
cieczki, a w ślad za nim stnelił z okna Ra- 
tajczak. raniec zamiast napastnika H-let- 
ni, dziewczynko Róźańskę.. Ciężko zranlo- 
DQ. dziewczynko odwieziono do lecznicy. 
Kormiński zbiegł. 
Zakończenie procesu komory 
cieszyńskiej. 
Katowice. 19. 10. PAT. 
Dziś o godz. 6 wieczorem zakof1czYł sIę 
2-dniowy proces apelacyjny w sporze o 
dobra komory cieszyńskiej. Przewodni- 
czecy trybunału zakomunikował, Ze wy- 
rok będzie ogłoszony i doręczony na pU- 
mie zainteresowan)-łIl stronom. 


Nagroda literacka. 
War s z a w li, 20. 10. (Tel. wł.). 

agrode literacł..fł im. Elizy Orzeszko- 
we otrzymał Zygmunt Bartkiewicz za po- 
wieść ..Polityka w lesie". 


"Rewelacje" litewskie. 
B e r I i n, 20. 10. (teJ. \\ł.) 
,.Frankfurter Zdtung" (nr. 781, z dn. 
19. 10.1 dono
i. z Kc.wna o d7hlalnośd gru- 
py Pleczka]tl88 na terenIe wilpńskim. 
!'o
cze
, swe "rewelacje" ..Frankfurter 
ZCllung. podkreśla, że tego rOdzaju wia- 
dl"ffiOŚCI z
oła się nie przycz) nlai, co 
oczy!'
cz(!ma konferencji polsko-lite... skjrj 
\Y h..-ole\\ cu. 


RADJO 


"Opieka" Niemc6w nad Gdynią. 
Gdynia zalana ulotkami Berlina. 
G d y n I.. 20. 10. (teJ. wł.) . I brak poważnej ilO'ŚcI robotników rosyj. 
\V zwfę.zku 
 zapowiadaj('cym 
ię 
traj. skich I ukraińskich przy braku odpowied- 
kłem bUllctwlanym agitatorzy memleccy niej uwagi może slO rychło słać narLę- 
zarzucili Gdynie olbrzymi,,: ilośc!ę. u!ot
k dziem w reku ol'gani
acYJ niemiecko-ko- 
nawQłujicych do strajku I przys1lłplenla munistycznycb. 
do z\\ iizków niemieckicb w Berlinie. Dziwić się należy, skid taka iJo
 bi- 
Zaznaczyć na Id)", że gdyński świat ro- I buły niemieckiej nie zauważona znale1ć 
botnlcr.y. składaj
cy sie z najrótnorod- 810 mogła na terenie Gdyni 
nlejsz)'ch elementów w
ród którycb uie 


Walka o wpływy. 
Pomiędzy P. P. S. a frakcJijI. 
\Y a r s z a w a. 2(1. 10. (t!,l. wł.) szcie zatwlprdzenie rady za"\\oooweJ. Za- 
Wy tworz)" la siO osobliwa sytuacja, w równo poseł laworowskl jak t jego zWo- 
której obie z\\alczajece się strony pl'etell- lennicy w of;łaszanycb oświadczeniach 
dujO do tej samej DaLwy partji. ..Robot- zapewniajl). że nie majł żadnej łłczności 
nik:' ogłasza odezwę do członków partji. z sa.na
jO. 
\\ której stwierdza. że istnieje tyJko jedna Xatomiast prasa rzedowa wymienia 
part ja PPS. a frondyścl znaleźli się auto- Już tych posłów, któny wypowiedzI) po. 
matycznie poza partiI). Natomiast poseł słuszeństwo władzom partyjnym. Se to 
laworowski deklaruje. ii: organizacja war posłowie: laworowski. Praussowa, Zie- 
szawska wcale nie zrywa z partję.. Żł' ('ho- mlęcki, Downaro\\icz, XI!lki. Szczypiór- 
dfJ tylko o rewolucje wewnętrznI) i skie- ski, MaUnow6kI, Bobrowski. Smuliko\\"- 
rowanie partji na inne drogi. PodaJo na- ski. Gardeckl, P_eczek. Świłteckl, sen. Da. 
wet frond
'ści warunki. pod któremi Je- nielewicz. Paję.k i inni. 
dno
ć partii moż
a uu:ym8.Ć. So to: zer- Frondziści gruntuJł tymczasem swoje 
wanle .z demagogJ'" ktora odsunęła 
Ias.ę wpływy na terenie warszawskim i u1"ZQ.- 
robotniczO od wpływów na 1'Złd, zmIana I i bo I" . 
stosunku do rzl)du i zerwanie s Qpozycję.. dzajO w dz el
 cach ro tn Cz)C
 I ZWIIJZ- 
zezwolenie na wydawanie pnez organiza- I kacb zpbram&, które uchwalaJO wotum 
cjo warszawsq samoistnego pisma. wre- zaufania posłowi laworowskiemu. 
Lublin po stronie P. P. 5. 
L u b łl n, 20. 10. (tel. wł.) Malinawski. Wczoraj dechał do Lublina 
Najbardziej frakcja socjaJlsty
zna U- niespodziewanie poseł Kwapiński, odbył 
czyła na Lublin, gdzie urzęduje dwaj po- konferencję w O. K. R. i w Zwlezku Ro- 
słowie socjalistyczni, kierunku frakcyjne- bot. Rolnycb. Na obu zebraniacb obecni 
go: Pl)czek (prezydent miasta) i ..Wojtek" oświadczyli się za P. P. 
. 


Chaotyczna likwidacja strajku. 
w poniedziałek fabryki ruszę. 
jeł stanowisko przeciw zwltzkowł klaso. 
wemu i jawnie oświadczył, te zwiezek ten 
Jako Inicjator strajku powinien obecnie sy- 
tuacjo doprowadzić do końca. W zwłezku 
kłasowym odbyło się krótkie zebranie, na 
którem postanowiono trwać przy strajku. 
poczem Jednak zebranie slO rozeszło. 
Sytuacja wśród robotników jest taka, 
że coraz liczniejsze grupy samorzutnie po- 
wracajl) do pracy. Prawie wszystkie fabry- 
ki przygotowujl) się do uruchomienia swo- 
ich warsztatów w dniu Jutrzejszym. Ws
 
dzie uruchomiono kotły tak, te fabryki sI) 
już pod parl). Na mieście panuje całkowity 
spokój. Nie było incydentów z komunista- 
mi, co do których poważnie siO Uczono, 
gdyż spodziewano siO, że na wypadek cbao- 
tycznej likwidacji strajku komuniści ze- 
chcO robić awantury. lak dotychczas, żad- 
nych podobnych wypadków nie było. 


L 6 d t, 19. 10. PAT. 
W ci
 dnia dzisiejszego, a zwłaszcza 
po południu sytuacja rozwinęła siO w ten 
sposób, że już można mówić o chaotycznej 
likwidacji strajku. Po wczorajszej konfe- 
rencji w Warszawie miały siO odbyć w 
dniu dzisiejszym w zwifłzkach robotniczych 
zebrania delegatów fabrycznych, na któ- 
rych uczestnicy wczorajszej konferencji 
mieli zdać sprawę z jej przebiegu, poczem 
miała nas1łpić uchwała co do daJszej ak. 
cji. 
Tymczasem niektórzy s delegatów na 
konferencjo wogółe do Lodzi nie wrócili, 
a w zwtłzku .,Praca" wywieszono na 
drzwiach zawiadomienie, te zebranie dele- 
gatów nie od.lędzłe się. a przybyłych odsy- 
łano do zwiozku klasowego po informacje 
i radę. , 
ZwlOzek ,.Praca" I zwiezek cbrześcljań- 
sko-demokratyczny zupełnie wyraźnie za- 


Charakterystyczny napad w stolicy. 
War s z a w a. 20. 10. (Teł. wł.). chód napadli Jacyś nieznani bandycI. Po 
Dziś o godzinie l-szeJ w nocy na wjd- ' I obrabowaniu pasażerów I szofera taksó\\kę 
dŻRJecy do parku Skaryllzewskiego samo- wrzucono do rowu. 


Zaburzenia antysemickie w Budapeszcie. 
Walki na uniwersytecie. - Zdemolowanie redakcJI. - BóJki w syna- 
Kodze. 
War S!. W a. 20. 10. (Tel. wł.). I pisma ,.Az-Est", zdemolowała redakcję I 
W Budapeszcie doszło w dniach ostat- powybijała szyby. 
nlcb do krwawych rozruchów antysemic-I Tego samego dnia młodzież woglerska 
kicb. Na wydziale filozoficznym młodzlet wpadła do żydowskiej synagogi. gdzie wy- 
wyrzuciła l pobiła Zydów studentów. po-I wieuła siO krwawa bójka, której kres po- 
nadto grupa studentów wpadła do redakcji łożyła Interwencja policjI. 


Wiel
DPDI

a lIuUra[ii 
- 
nejtańszy tygodnik ilustrowany w 
Polsce. Cena egzemplarze tylko 
45 groszy. 
. 
2:qdeć w gazecierniach i w kioskAch 
gazetowych. 
naUwlelszy nnmEr ] lol d: naby[ia. 


- 
 


które łę.cz.ę. Polskę ze Ślę.skiem. to pozo- 
stało zagadnienia sę. dostatecznie Wdzię- 
cznym tematem konferencJi. W odpowie_ 
dzi na wywody dr. Freyma.rka przedsta. 
wiciel delegacji. polskiej zaznaezYł, że 
struktura OI.:gamzmu gospodarczego Pol. 
ski w stosunku do innyrb palistw po WO]- 
nie znacznie się zmieniła. Obecna istnie. 
ję.ca jeszcze różnica pomł-edzy struktun
 
gospodarczo Polski a Niemiec nie jest b,.. 
najmnlE'j skutki.ęm naturalnycb mom!';._ 
tów, a raczej skutkiem utraconego w 
swcim czasie połeczeni
 a zatem I gospo- 
darneJ nleza \\ isloścI. 
W dalszym cię.gu swego prz.emó\\il'- 
nla p. dr. Sikorsl&i \\ ykazał. że Polska nie 
jest krajem czysto afO"arnym, lecz kl'8ieffi 
agrarno-przemyslowfm. Pneczytawszy 
szereg cyfr. oświetlaję.cych konsumcje We- 
\\ nętrzno Polski, mówca wYjaśnił. że we- 
wnętrzny rozwój gospodarczy jest waru!I- 
kiem do wzmożenia się W\\Ozu do Polski, 
a t.emsamem warunkiE'm nawię.zania 0- 
bopólnycb korzystnych stosunków ban- 
dłowych. 
Pojska. nie dezy bynajmniej do herme- 
tycznego zamknięcia swych granic. prze- 
ciwnie chce otworzyć swe granice po lInji 
w)'tknIętej pnez genewskQ. konferencję e- 
konomiczne.. 'Vrocław w pierwszej linii 
Jest powołany do wzięcia w swe ręce V/y- 
mlany towarów. a to dzięki swemu geo- 
graficznemu położeniu. 
Sława p. dr. Sikorskiego wysłucham' 
zosłały przez słuchaczy z naJwiększem na- 
plociem i przerywane były w całym szere- 
gu miejsc żywiołowe mi oklaskami. lasnc 
przedstawienie stosunku Polski do 
ic- 
mlec wywołało u słuchaczy wielkie wra. 
żenle. Po mowie zebrała się kmnieja na 
naradę. \Vleororem delpgacja polska bę- 
dzie na przedstawieniu w miejskiej ope- 
rze, a następnie przyjęta zostanie na ra. 
tuszu pnez miasto. Jutro rano narady ko- 
misji będę. kontynuawane, a o godz. U 
izba handlowa w,yda obia4 dla delegacji 
polskiej. 


ProwokacyJna mowa 
przeciw Polsce. 
R y g a, 19. 10. (Tel. wł.). 
Z Charkowa donoszł, że w Kijowie na 
posiedzeniu miejscowego sowietu wygłosił 
dłuższe przemówienie prezes kijowskiego 
sowietu \Vojclecbowskl, który w niesłych8l' 
nie ostrycb wyrazach zaatakował PolskO. 
Zaznacza on w swojej mowie, że Polska 
przygotowuje wojnę przeciwko Ukrainie 
Sowieckiej. Kierownicy polityki polskiej 
powinni Jednakże pamiętać, że społeczeń. 
stwo ZSSR. nie zrezygnuje nigdy z preten- 
syJ do dPIl zachodnio-ukraińskich, które 
wcześniej lub pótnleJ będO wcielone do 
zwl
zku sowieckiego. 
lak utrzymuj, w kołach mlarodll.Jnych. 
przemówienie Wojciechowskiego było In- 
spimwane przez centralny rz.ę.d sowiecki I 
mlRło na celu wykazanie nlenaru!;lzałnoścl 
zwię.zku państwowego Ukrainy z Z. S. S. R. 


Zmiana planu nauki w szkołach 
'rednich. 
w Ministerstwie OAwiaty odhywają Ile na. 
rady nad proJpktem zmlllny plAnu I cz-:śclo. 
wo prnl!'ramu wykladów w ezk()lach średnich 
- Mi
dzy InnE'ml zt1ecyl1owano Jut.. t.e od 
noweJl'o p61rocza !lzkolneJl'o mak!'lymum Rodzin 
wyklad{)w
.ch dziE'nnle nie mote przekracza
 
5, . nie jak dotycbczas CYA:!lto 6 god
ln. 


Zaopatrzenie b. skazańców 
politycznych. 
w ,,Monitorze Polskim" (nr. Ul z dnIA 18. 
października b. r.) ukazal{) !lię rozporządzenIe 
p. minl!ltra skarbu w sprawie zaopatrzenil 
bylycb Ikaza1'lc()w politycznych.
>>>
!lir, %10 


----- 


BLOWO POWIOHBKR - nlectzfela, dnia Zt pafdzfemlb ItZ8 ... 
.- 


Str. I. 
_&. '1 


Chłodna refleksja w palącej sprawie. 
Firmom polskim do wiadctmości. 
Pod takim t)-łulem zamieszcza ..Ga.ze-! leżuości od oasu i miejsc.a, rozliczne tor- 
ta H8:ndlowa'.' (nr. 22ł) następujece g?dne I 
y i '!zy. I ni
 .z
stępi tej konieczno
 
polskIego s\nata. gopodarczego uwagJ: mc. me za::;lępl Jej nawet odwołYWaILle 
Od szeregu miesięcy rozbrzmie\\ a po się do patrjol
 ZIllU ogołu ob) \\ateli. 
calej Pol
e godne zewszecbmiar usilne: I Ta I-'I'u.st
 łH'a\
',I
 zosla.ł a . j
 zazu.a- 
go poparcia baslo samo\\:rstarczalnoścI czono \\)'zeJ, 
Illlllleta mIlczemem. Cal, 
. gospodarczej. Prasa. jednomyślna w tym I wysiłeb. akcji, zdęż&ję.cej do popra...-y bi- 
M .. I · \\ypadk
 jak nigdy, pomieszcza bojowe. lansu handlowpgo, p.-zerzucQlw tylko Da 
arIaWIC a sanacJa. art)k
y; powstaj! lig
 bojk.otu towar?wl k?nsu
enta... l w tej polo\\iczn
ci leż)' 
Od -edź t r kim I b dgoskim sanatorom. I 
amcznycb; uhclł.II!l. !ltohcy przeclę.- I mebezPIec.ze
;;:two dla 
.rowa
ze:lIa a
Cjl 
J . pOW' oruns Y, . d tern to- gaJę. pochody akademik.ow, glos
ce sIO- , unarodow1ema produkcJI. lezeh bowiem 
. edno z. pl!'m warsZllwsklch doczeka
o I tycznJch. .Zclarza !lIę tak, Z ana w . wem I czynem koniecmość popierania producenci polsc)' w porę się nie spost.rzle 
:;ę 
Iego. ze A. NOWłlCZyil!lki naz
al je I warzystwIe... produkcji krajowej. I gę., jeżeli nie dosirzegę. niewyst.arczaln
 
fU. lnie .i trafnie orFnnpm ..dla wyzszych Ale jak z.rozumle(" gd) chadeck.1 ..Dzlen Haslu temu, jako za..qdzie, można. Iści ha....el ogólniko\\rch, jeżeli nie popnJ 
:I:
 
 n!7
Z)'m po
iOlnie u
yslowym". 
Ie- I nik Bydgoski" (nr. 239) .,," yst
puje Z po- trzeba przy
lasneć. A
e 
et.ody pr
wa-' ich 
silnie indywj
ualne reklamo kaidej 
1'0 ). .1 OI
Obll(, pl
ma znajduję. IlIę tez na dobneml ..argumentami' ł:zertet w dzenia akcji unarodoWlema. produkcjJ bu I galęzl przem)"slu 1 handlu poszczególni.-, 

?IZU I w B)dgo
zczy. ..Dzienniku B." podobno. p
CUję. pra,:d

- dzO po\\a.ine zastrzeżenia. Odnosi się calę. poirteczne akcję czeka nieunikndo- 
R I leda \\ no czytRh!lmy w sanacyjnym wi ..pohtycy" I prawdzIwI "retlakto1ZY I wraienie, że koncepeja propagandy zo- ne fiasko. 
;i ° li
ku Polskim" (nr. 120) takie ..dow- Widocznie jednak 
ję. Im mózgi albo stala, jak się \\")raiajł Szkoci. ..zaczęta A trzeba pamiętać. że stan rynku re- 
pne U\Hłj.:, o marjawitach: sumienia., ponieważ ..w!lypali" się... skan- z niewla.ściwego końca.... klamo\Vego w Polsce znajduje się w ta.. 
" ,.nlaczego u licha _ zapyta &ię dRUcznie. . . . Trzeba. !lObie przecież jasno uprzyt.om- kim zastoju. że chętny nabywca. 1owa- 
lal.lI) I"Ozs:J.dny człowiek _ nie \\yto- Trleba bo\\iem przypommec, ze mmi- nić, że, &by jakikolwiek towar kupie, rów polskich. na miejscu usuniętej P17b 
Czonu illI pl"Oce!lU już dawno w Ciasach I 
trallli sprawiedlh\ości w rqdzle narodo- trzeba go przedewszy!'tkiem znać. mocę. reklamy cudzoziemskiej, spo!"trze.. 
..P1'7I'\hllajo\\ )'ch", w cZR
ach rządów I wej wiCk!lzości i w rZl!dzi
 . koalicyjnym I Nie wystarczy zer\\a.nie reklamy towa- ga pustkę. której firmy polskil' nie 8pie- 

lIadzy tl'j pal.tji, która tak halaśliwie byli c h a d e C). & mianowIcIe: .I!en. dr. I ru cudzoi:iemskiego - mwhna tern 8&- szę. się z.a.pełnić. 

 Olit.aI'Cl) \\ ie I"f'klamujp wszem wobec X o w o d w o r!l k I (z Wa:szawy) I pos. dr" mem miejscu za\\ isnę.ć rekl
mo p?lskO, W trosce o dobro pow:rechlle. o do- 
I ka7cl"I1IU zo""olma swój w)'łecznr mo- P I e c h o c k i (z Pozna.ma). Ta komeczność reklamy jest dnwnym brob)"t gospodarcz) , ogól konsulllt'ntÓ'W 
:°1 10 1 jJI'awo\\"i('mo:ci katolickiej i na- Ponieważ sę.downict\
o bY
o w. l'oh.ce I trafem pomijana we .W5'Z)'Slkich .dotych- może i musi ponieść pe\\lle ofiary, mu..ci 
Odow,,), Dlaczego endecja' uie zrobiła 1\ i e z a I e ż n e, wiec moze "Dzlenmk B)rd- cZ860wych wynurzenIach, enuncja-cjach, uez
'glJO\\at z calego szeregu arl)'ku1ów 
POI'?
c\I(U z marjawitami? goskl" z\\róci się z 7.8pytanlem do owych czy ,pelarjacn do ludnoścI. A t)'l11CZasem zagranicznych. Ale za. wyrzeczenie me 
o 
oc 
o wroA'owie Ko
cioła b.atołi("kie- chadeckich mini8trów sprawied- ta kOli;c"
znc

 jest zna.na. 
 daWI??' jak l pe
:lHh 
n)£"
czajeń czy 
-gM. .8 
g I. paO!ltwowoścł pol:'\kl£'j!" _ U\\ OSCl. a oni mu z pewno
clę. w
'tlumacZQ.., starym je..t handel. BadaJOc roz\Voj han. S\\,)j patrjot) un, do któreg) producent 
.,I1

lo.zna zrozumieć, te d)'cl1awlc7ny rllaczego "pr7ed majem". nie ..wy.tocz
no I dlu w świetle hi!'lt
l'ji. . dostrzegamy. 
- I Od
ołuje sie, 
a on pra1\? 
ać 
 t&- 
aIbo n
 
oł8ki" albo nie pOlda.tla mózgu, marjawitom Ilrocf'su. ..F.ndec) nI? mu'.UI wsze n
 pr7eslrle
 \\Ieków 
zmo
me goz producenta ItlfO
8.CYj l Il107DOŚCl 
 
-ł'o tez jest. Zupelnym Ignorant('m i pl'ze. z ł.ł. !lpra\\ę. nie w:pól?e
o, chYh
 

d)'D1e I ekpansJ
 w6"c7.aS tylko, 
d). kroczy I boru . tow
ów kraJowych, To I.&\la.nie 
\Qypl obskurantem w sprawach poli- to, że otlda\\ nR dLleDU1b.1 "endeckIe Pf7.e- pned lIIł propaganda, pnYjmUJę.c, w 1.& spełwć moze tylko reklama. 


'!""""""" 
 w potrzebie byli dobrzy, - a dziś? 
. ka wielkopolskie I częściowo -ł'0morskle nie zastup" 
CtY b. WO}5 na w.pomnlenie. 
'e zawilJzal się komitet ob- n
sc nakazywała w chwili tworze
la 
o- 
,re LWO"I.I i lo-tej rocznicy obrony mltetu honorowego poprosił chocłazby Je- 
.'Jodu uroczYs 
" to C I'at uroczystości powie- dneFo z dowódców tych oddziałów do ko- 
. prot.en I ki . t 
11I'O\\a. '\ dl'nto wi H1.pJitej p. 
[ośc c e- DUte u 
:ono pr P7 . I i i ł'iłsud!;kiemu. Do ko- Grupa wojsk wteJkopoJ!lklch, w któ- 
.Iu' pp. 1:1aM 

go upros7ono uereg O!lo- rych to oddzialach !Iłużyła również znacz- 
jtelU. hOn
:
ata \\oJI'kowego, urzednicze. na Uczb
 ochotników pomorskich wałnie 
,1O
1 z,P . I .;. ks. k5'. arcybi"knpów l'eodo przyczY1ula się do odsieczy Lwowa, a w 
".t- ro\\n 1'" I . k 191 n . od I 
no,!.... . TWtu'dowskiego, . po OWIe ro.-u U po.raz d.ł:lłfI. do !I eczy 
1,,"ICZ8 I " I C ie nie znajdujemy ntestety Malopol!lkl W!lchodmej. !Ii leWIadomo, czy 
\ A' "ornI r Ć . .. d I 
. , wiekszej mierze by moze ZWIł \\ OWCZ8.S o s ecz Lwowa byłaby wogóle się 
naz"l
k, \\ronę. L\\owa; nlłzwi!'k dowód- udala, gdyby nie pionmujlJce uderzenie 1 
l&IIych. 
ho olsJ..j('h oddllalow od!$ieczy, pulku strzelców i 1 dyonu 15-go pułku ar- 
ró ll WI
 oP,cu J
1]9 roku, kif'dy w War- tylerji wlelkopoltlkiej t kiJku pomniPj!lzych 
kl 're \\ Ulal . odd . I . 
o ,: żadnym warunkiem nIe mozna z
a owo 
fII",e. 
atać pomoc
 dla bronlłcego się \\ roku 1919-ym Poznańczyków I Po- 
"lo ".
 i siłami Lwowa. (znane !Ił słowa mortan \\ltano z entuzjazmem jako oswo- 

UI.

;:ł.iego, wypowiedziane do jednego bodzlci.e
i kresów wscbo
nich. W roku 1
28 
po p
 t ntó\\o w Helwederze) po:;pleszyły w Cb",II1, kiedy obcbodzl się lO-tł roczD1Cł 
I adJ
 
 zagl'Ożoncmu miastu kresowe- tych bohllter!lkich I krwawych walk, za- 
. odSI'
1 o że Wiplkopolska toczyła ostl'ł pomni,ano o nicb. Widocznie poległym żoł- 

u..n I :
lkę z Gl'enzschutzem, nadsyla- nierzom wielkopolskim I żyjecym ich to- 
,ost{ze N . . dl . b . i I . 
zacbodu lemlec a wyparcIa warz)'szom roni n e przys uguje prawo 
1fk 
vielJ..opolsklch Z za.j
tycb terenów. obchodzenia rocznicy. dla której krew 
o!.. po myślano o tem, że pro!lta. grzecz- przelewali 
.,11' 



 
 


Obywatele powiatu toruńskiego I 
Odezwa. 
Drl
k.i niezlomnym wyrokom OJ:Urz- Dom Ludowy bylby wlasnośclę. powia- 
lIQ!ci Boskiej Sa.ród Pol8kJ po !'tu 
lku- tu toruń!lklego, pozosta.waJby pod za.rzł- 
tmesięciolptniej niewoli odzyskal nlepod- dem Wydzialu Powiatow
o i korzystali- 
lrc/oSr polit)'czne. :łJI
 zlamaly n
g. ple- by z niego wszyscy bez różnJcy stanu. 
tlelDe \\1silki zaborcow, po6Zo:.zerbIh tro- leżeli w naszej ojczyźnie znalazly się 
rh
 nasze szeregI, zdeprawowali nieraz już po\\i&ty, które wznoq żywy pom- 
na6U dusze. ale trzon Narodu lłOzostal nik kO!lztem 300.000 zl., to nasz powiat 
lilnY i zdl'Owy i doczekał alę Jutrzenki który należ)' do zamożniejszych i ma.ny 
Sv;o!Jody. jest ze swej ofi8J"D()ści, musi się również 
\\' pamię1JI)'lll dla nas listopadzie zdobyć na godny siebie wysiłek t nie ow- 
1918 rotu uwoln1li8my wlasneml silami I ie się dać W)'przedzić innym powiatom. 
wi
l'lł ('zrść iUem pol!lkich od naszych Dom należy &budować ofiarnościę. 
gneb icieli i skupiliśmy się okolo osoby wszystkich obywateli naszego po\\iatu a 
SICU I n i k a P a ń s t wa. nie tylko placę.cych poda.tki. Przy tworze- 
Zajęci dotycbczu budowę. pod5'taw olu tego zbożnego dzieła - tywego Pom- 
wząo bytu niepodlegiego I pn:Yhzłej po- nika Si(l\podleglo
ciowego powiatu wruń- 
teł Wlej ?liajjaśnlejszej RzeczypospoU- "kiego - zleczmy się wszyscy razem. 
I
i nie mieliśmy dosyć czuu I środków, niecb ka.łdy złoży grosz ofiarny i niech 
aby Up&IDietnić chwilę na.szego Zma.rt- nikomu nie będzie wolno s.ię ucbylić od 
I'Ychwsł&I1ia. datku na ten żywy pomnik. który ma 
1h,ji, kiedy uplywa dzleslę
 lat i kJe- świadczyc potomności, żE'Śmy kochali na- 
dy I1UId&IDent:y naszego gmachu pań- s
 Rzeczpospolif.ł, I pragnęliśmy przeka- 
stTiUtr!@'osę.mocneitrwale,godzlnam ' " za.ć t
 miłość do Siej przyzlym pokole- 

it citszyt I pamitć o tej radości przeka- nJom, jak to czynili nasi przodkowie. 
lit !!WY m potomkom. Dary pieniężne proszę skladać do rąk 
Zbudujmy żywy pomnik D o m L u - panów Sołtysów i Przelożonycb obszarów 
do,",! dworskich lub wprost do Wydzialu Po- 
W Domu tym niechaj będzie sala tee.- \\iatowego w Toruniu. 
h!r.1, .. której odbywałyby się przed- Toruń. 13, października 1928 r. 

wjenia ama.tonkle, świetlne, ",)'kla.dy Starosta powiawwy 
I odczyty, ćwiczenia gimnastyczne, zebra- . 
nia towarzystw I korporacyj gminnych, )r. Domlmk Bogocz 
"klótym mieściłaby !lię publiczna bibljo- Pl'zewodnicZ4CY 
ejmiku ł Wydzialu Po- 
łeb, cz)""telnia, ochronka dla dzieci w \\latowego. 
wieku przed!lzkolnym itd. 


B 
i. 
9& 


BRUNON 



 


OpinIa kół naukowYch o WYrobach 



 


e 


t 



 

.I --

 
.;?f#Q&.. q 

 
#0.z-
 
 


. 
::A 

 ,--
 9!.(
 




.
 
 


c; 
'.. 
 



Z
.,

 


----, .

J_____
 
 


'


. 
"' 

-.

' 




 
.!J'1,f» 
, 
 - 


& . 
"":.:"", 



,. 


 


.:
 
, , 


' {j '.: 
 
.'
.' 
,t 
, ',.. 
,. 
,-- 

 

 
,
 


" 


"fSo-: 40-, 
'1'""', _ 
'." 
,
, 



-=.:
- 
ł.,\--  

 ,o, 

' 
· r4A
 'eftłf:o 

..':: " 
.\
'\.
 
-. .

 


! 


strzegaly opinję publicznę. przed owymi I Wierz.rmy, że to mogę. UCZ)'n1
. 
sekciarzami I Kastępnie zap)tajcie ministrów sana- 
"Slowo Pomorskie" również (pIerwsze cyjn)'ch, dlac7.ego proces marjawicki roz- 
na. Pomorzu!) przynioslo \\iadoIllość o po-I poczęł się we wrze
niu 1928 r.. a nie 
jawieniu !ię marjawickich ..zakonników I. wcześniej. 
zakonnic" na .v.ybrzeżu mOl"8kiem i na ..EndeJ..óv." zosla"cie \\ spokoju. bo oni 
Helu, gdzie cbcieli zdob)-wać zwolenni- zrobili wszrstko, co do nich należalo i co 
ków. C7emuż wówczas ..Dziennik Bydgo- zrobic mogli. Xie kompromitujcie się nie- 
ski" milcr.aU uctwem i nie kopcie pod kim dołków. bo- 
A zatem odpowiadamy: Zap)tajcie cha- ście sami do nich wpadli, 
deckich ministró\\ sprawiedliwości o to, Dlaczego "cbadecy'. nie spowodowali 
dlaczego nie \\)-łoczono marja\\itom pro- wcześniejszego prot'esu, majl)C w swoich 
cesu "przed majem'.. Ci ministrowie Wy- I rękach minis:ter:::h\{) sprawiedliwości! _ 
ja
nifł wam tę sprawę rzeczowo i uczci", ie. Odpo\\ ia.dajcie... 


...
>>>
Str. &. 

 


Kościół I religJa. 


.. tl 
ct W!UzeszenJa cUecaJl 
podlAskieJ. 
Dnia 24 wrtPśnia 1918 r. Bened
 kt XV 
wydał bulle. po\\ołuj
c, do 
amodzie]n
- 
..
 b
.tu ditcezje podlas

, Dma l grudma 
tegoż roku rozpoczeła su;: praca we wskrze 
szonej diecezji. 
\fine ło od tej chwili lat 10 - P!'ZY- 
niosh" onE' niemało pociech ikrzyzów 
diecp'iji. któI'ej tereny w o;otatnich dzie- 
!IiQtkach lat :?O-go \\ ipku b
 h' świadkami 
ucisku unitów, przN,ładowanych przez 
schłlmat
'cki rz,d rosyjski. 
Z okazji wspomnianej 1"OC'micy k". Hpn 
ryk Przezdziecki, bi5kup podla,.ki, wydał 
list pasten;kl do \\ iernrch - Ii,.t len za- 
1IIipra caly !!!Zere
 dan,.ch sl:'ty;:t;,czn:r ch , 
dotveląc\"Ch diecezji pod'a;:k:pj. I tak: 
W r. 1918 b
'ło w diecp_ji wiern)"Ch 635697 
dbeocnie. jPst ich tam 72771;5. Przed 10 latr 
diecezja licz
ła zalNi\\ie 112 p:.rafij z 117 
kościołami i 68 kaptic'łmi. teraz zas [O- 
Iliada 199 parafij i 3 filje - 
1:? k05Cio- 
łów i 108 kaplic. ,,"..ród nowoutworzo- 
nycl1 parafij jest 8 dla katolików obrz,d- 
ku wschoJnio-sło",iailskiego, tj. dla tych 
!\chizmat\-ków. którz\'" wrócili do jed
cI 
kOScie]ne'j, lecz pragnęli. 10 czPgo mają 
nai!lłuszniejsze prawo, aby slużba Boża 
&dbywała się dla nich w obl"Zlłdku wscho- 
dnim. - W r. 1919 w dipcezji pod]askipj 
zastalo utworzone seruinarjum wi,ks
e, 
zrazu w niem było tylko 26 alumnów. W r. 
1923 zalożono seminarjum mniejsze. 'V o- 
!!tatnim roku szkolm"m w semir,a: jum 
większem b
'ło 159, w' mniejszem zaś 104 
alumnów. - Co sie tyczy ikści księł:-'. ta 
w ciMu 'at 10 liczba ich rodnio
la się ze 
189 na 252, liczba zaś zakonnic z :=0 ",ue- 
sIa do 11i, Ligi katolickie zost3ł
 dot,d 
zMożone w 1
1 parafjach i liczą razem 
91 95. członków. Z\\ iązpk Rozszprrenla 
Wiary istnieje w lł5 parafiach i liczy 
52647 członków. 
)Ió", 
c o wzroście liczb)' diece'ljan, 
ks. biskup za jPden z powodów podaje: 
powięk!.'zpnie się liczby di:iatek \\' rodzi- 
nach i tak pisze między in.: ..Dziękujemy 
Bofru. że Jir:zba dzieci u na!l wzrosła, ż 

zego radoM dla rodziców, otoczon
 ch 
Ucznę. gromadk, dziatek. które będ, 
od- 
per, i we!;e]em ich s,arośd, :r; czego moc. 
dla Ojczyzn} miłej. Prosimy gorQco Pa..a 
Zastępów, aby u nas nie b)'ło takich mał- 
ŻE'ństw, które Ebrodniczo łamie przyka.- 
zanie Boże i krzy\\dzą Ojczy7nę. nie prz
'- 
mnaŻ8jąc jej synów i c&rek. 
Ialżeństwa 
takie jeszcze tu na. ziemi często ponosz.. 
l!&!lłulOn, kare; w latach b1\viem pode- 
I!:!ł}
b chclałybv mieć dziatki, lecz już 
Ea późno. I biedni, samotni otoczeni pust- 
k, tyj, i bez łez dziatek schodz.t z te",o 
iAwiata.. ., 


BLOWO PoM'JRSKm - aledzlela, dnia 2ł pafd.derDfka t8za 1'. 


&10 miljard, jeszcze bł,dri po manow- ocennu Spokojnego. Duto przyczyn się 
cach. szukaję.c prawdy, albo jej co gorsza składa na utrudnienie pracy misyjnej na 
nie szukajQc. _ Otót, aby temu dziełu - tych wyspach tak bard:!o od nas odda]o- 
Pcięgnięcia wszystkich do Chrystusa nych. .,.... Niestety rasa biała ai dol4d na- 
doda£' tpm więcej sił
', Ojciec. sw. wyzna- ogól wszystko, co mogła CZ) nilH., aby bie- 
czył 3-clę. niedzielę paździermka, wzywa- dne ludy polinezji zdeprawować. Nie"1o- 
j,c wiernych, aby w t
.m dn.iu sw
mi mo- rajność, pijaństwO', różne \\ strętne chort" 
dlih\ami, kO'munjami, 
f1ara
tl przy- by, szerz,ce się w:';ród tubylców, sę. w 
czynili się do rozszerzenia dZlalalno
cI znacznej czę
cI Jej dziełem. KUmat na 
misyjnpj Ko
cloła. pomorze, jak stwier- wyspach nie jest wcale tak elegie wior- 
du stah st)'ka, srzczególniej spra\\ami senny, jak rótni podróżnicy go przedsta- 
misyj się' interesuje .- najwiecej składek wiaj, w swych ksl,żkach i wiele wśród 
na misje płynie w f'olsce z diecezji chpł- misjonarzy ofiar porywa. Komunikacja 
mińskiej. 
ipv.
tpli\\ ie i w tym rok
 nie miedz}' poszczpgólnemi wyspami jest 
damy innym dziełnicmIl naszego kraju w I rzadka, tern trudniejsza, It ocean Spokoj. 
ofiarności sie prz('scign
ć, przycz
'nlmy ny wcale spO'lcojnym nie jest. Pogaństwo 
!Oię do tpgo. le Pomorze i nadal co do 7a- na w)'spach jeszcze mocno się trzyma i 
intE'resowania £Ii{' dzielem misyj, b
dzie potrzpba dużo wysiłków. zaparcia !lię, mo- 
zajmować w kraju przoduj,ce stanowisko. dUtw, aby dzielu misji na Ocpanji zsp . 
A jakże bal'dza placówki misyjne pomocy \\ nić zwycięstwo. Wprawdzie i na dotych- 
potrzebuję.. Weźmy chocb
. jako przykład czasowe rE'zuJtaty pracy misjonarzy na 
misje na Oceanji. wyspach oceanu Spokojnego !Ikarżyć !lię 
'Mia l e Da Oc an l l nie można. I tak np. O? 
ajśw. Serca, któ 
e . rz.y na wyspach hawajskich w r. 1827 roz 
Xiema ch
'ba trudnipjszej placó" ki do . poczęli swę. działalność misyj n" obecnie 
Slprzenia wiary św. nad W) spy Oceanji, I na 290000 mieszkańców tych wysp, licz, 
rou,iane f o bezbrzeżnych prze5trzeniach już okołO' 85 000 katoUków. O. R. 


Czy Pomorze otrzyma samoloty sanitarne? 
Wyniki dotyc"czasoweJ akcji w tym kierunku. 
Po dłuższej przerwie ....akacyjnej dnia Suma powyższa na pewno nie obejmuje 
1 paidziernika odb)-łO' !Oię w Toruniu po- wszystkich wpływów, wiele bowiem in- 
sied7enie komitetu wykonawczego budo- stytut:yj i organi
acyj nie z\\l'óciły jeszcze 
wy samolo
ów sanitarnych na Pomorzu. otrtymanych list skłaJko\\ ych i nie nade- 
Z otrz)'manych dotychczas sprawOIZdan słaly sprawozdań z rez.u](atów dokonanej 
komitetów loks.ln)ch na pro\\incji, po- u siebie zbiórki. W każdym razie jut obe- 
szczególnych zrzes7eń, org111izacyj, urzę- cnie podkreślić nalety szczególne energję 
dów i instytuc)j, do któr)ch komitet zwro kon.itetów miejskieg
 t powiatowego w 
cił się w swoim czasie o pO'Parcie. "yn ks., Grudzi,dzu, których ofiarna praca zape- 
że zbiórka na budowę samolotów sanitar- wni Grudzi
dzowi nlew
tpliwie posiada- 
nych zyskała u ludności Pomorza życzli- nie l !lamo]otu sanitarnego. Oprócz tego 
we przyjęcie i spodziewać się należy, że na wyróżnienie za!'luguje ofiarnośc per- 
rezultaty jej p()lZwol, na zrealizowan:e sone]u urzedów poocztowo-telegl'aficznych, 
nakreślonych zamierzeń, tj. na kupno 2: która w rezultacie dała pokaż n, !lumę 
samolotów sanitarnych dla ]udno
ci :1)1 11243 zł.. oraz formacyj wojskowych, które 
morza. I zphrał)' 2{)ł3 zł. 
Dot)"chcza!'owe rezultaty ?'
iórki (w cy" Komitet wykonawczy po!ltanO\\ ił zwrÓoo 
frach zaO'krQg]onych) przedstawiajt się cić się do in!llytucYj za]egaj,cych z prO'Ś- 
n&!ltepuj
co: I bą. o nadesłanie spI'awozdań E It:h dził:
a]- 
1. Wpłynęlo gotó\\kl) z rozmaitych żró- no
ci i zamierza zwołać w najbliższym 
deł na specjalne konto w Banku Zwię.zku I oza!Oie plenarne zebranie komitetu w,?!e- 
Spółek Zarobkow) ch 8922 zł. 2. Komitet wódzkiego, który ostatecznie zadecydUJe a 
miasta GrudziQdza posiada zebranI) sumę sposobie zużycia zebranych pieniędzy. 
a 
12167 zł. 3. Komitet powiatu grudzil;łdz-I posiedzenie to zostaną zaproszeni przed- 
kiego 12095 zł. ł. Komitet miasta Torunia stł..wiciele komitetów lokalnych. 
838 zł. 5. Komitet powiatu mor!'kiego 700 I Pa zakońc;zeniu całej akc;i zostanie o- 
zł. 6. Romitet po1ll iatu w
rzeskiego 3000 I ' pUblikowane szczegółowe sprawozdanie. 
zł. - Razem 37 722 zł. 


Strzelanie podokręgu toruńskiego 
Niedziela mJsyJ
.. Pom. ZW. Bractw Strzeleckich. 
Trzecia niedziela października. w b. r
 
ku dnia 21 miesiąca., z roz
orzl;łdzenia S o] e c Kuj. (kor. "'ł.)ł I j
ce w kompletne m umundUl'O'Wan'u. 
Sto]lcy 
111. jest niedziel, mis)jnQ. lak to Dnia 11 i 15 bm. odb
ło się w Solcu Kuj. Po naoożeilsh\ie na pom)ślność zjazdu 
rozumieć' ""iełkie jest posłannictwo Ko- J'iel'wsze slrzelanie konkurso\\e nowo- bracia U(
ali Elię do strzE'lnicy, g!1zie powl" 
ścio]a, które ten !'pelnia już w ciągu 20 ut
"'O'I'
onego w tym rok
 .pc.dokr
gu to- tnl ich ł.urmistrz So]ca P'. Pepliń"ki w 
wieków _ pocil)gnięcie całego świata d
 1'lIJ'skIPgO. prz.y plekneJ JesIennej pogo- serdeczn)ch słowach, tudZlez przedstawl- 
Chl'}'stusa. Pomimo wszys.ko, dopiero dlip zgr«?madził
 
ie liczn
e brać strzele- . clp!i i del
gatów uł::

ów Cywi!
ycl, J 
jednak 17 procent ludzkości należy do Ko- cka z WIP In. .mu
s
, 
a]e

cY:ł1 lio pod-I I'nn
tv.?
ych. Prze
owlł następme pr&- 

cioła, a i z tych czy wszY"cy s, dobremi okręgu; naJhczmeJ zJa"'lło SIę bractwo 1 7es Vflookręgu torunsklego br. Stgfant 
jego dziocmi'!.,. Reszta 
 Judzi, prze- ł kurkowe z Chełmży. pięknie się pl'ezentu- \\fez z lorunia, w gorę.cych 8łowach app- 


S T-O-C 


CUGNA C 
MEDICINAL 


każdy sma
osZ 
pUe 
ch_.U 

ol..c.. 


\:-1"'U 



 


Nr. Uł 
-
 



 

















.

 
. .' r.ł... . 
· UDD_I:ID 
 " 
$ r ' I,'
 
. ' - .. . 
: FRSC/M T' 't 

 ,zma
n/lI.',,' I 
', · 

r_.r_.._.r._._..._J 
- 



 
lujllc do. braci, 
bY n
ezależnie od. idei 
strZł'lecki!'J wytę2yli pllnę. uwagę na za 
dnienif'. p
!Qce.. które siQ .wysuwa ja
: 
zagad!1l
:I'Ł' pam:\wowe a mianowicie SZe. 
rzenia propngandv i bojkO'towania tJWa. 
ro\V ..agnwic7I.)"ch a popipl"ania prze 
m)'
łlł rerlzimp
'" a W,tmczas nie b.
:.I1I(,o 
my pol1:tptowali '!ię obawiać n jutro na- 
szej ojCZ) zt.y. 
O B O'CI z. l:i-ej rozpoczęło się uroCZ)"sle 
strzelanie. Strzały honol'Owe eddano Jai 
nastepuje: na cześć Najj. Rzplltej - pre- 
zes podokręgu br. StefanowiC'l, na cześt 
Prezydenta R. P. - zastępca star05t). dr. 
DQbrow
kl z Bydgoszczy, na cze&ć ZjednG 
czenla Bractw Kurkow)ch brat CyrU
 - 
król z So]ca, Poczem już rozpoczęły się ;.a 
wody. Wyniki były następuj,ce: 
Królem podokręgu toruń
kiegCl z05t4! 
brat lan K a p c z y ń s k i z Torunia, pier. 
wszym rycerzem brat P l' rz: e w o ż n y I 
Solca, drugim r)'ccrzem brat C z a c z k a, 
prezes z SoJca; żeton za największe ilośt 
wystrzelonych dwudde
tck zdob)ł równiei 
brat prezes Czaczka. 
Pozostałe wyniki dla braku miejsca 
odkładamy do następnego numeru. 
Po zakońc7eniu strzelania i p
 ogłO!!!e- 
niu w\'"ników bawiono się ochoczo w 8&11 
hotelu' Wielkopo]skiegO'. 


Misjonarze-tubvlcy na wyspach 
Hawajskich i Ich pochodzenie. 
(K
 A. P.) 
Persdneł mi'ljonlł.rzy"tub
 Ir6w na wy@pach 
Hawajskich skladlł. się z biskUPa, dw6.:b 
ksit:ty, sześciu bracł i 28 !li6s!... Wsz)"scy "1\ 
krajowcAmł urodEiIi się I wzrośli na wyspach, 
ale udć t)'ch csób poch{)dzi z rodzin, które 
tu niefl"d)'ś prz
b. w charakterze emigrantów. 
I tak n. p. biskup I jedl'n z ksit:ty są pocho- 
dzenia portu,::alskiego, druId ksi
dz wywodzi 
swój ród z Polski. \
-śr6d bracI 
ak.onn
'ch 
trzech iest porhodzema portugalskIego. . 3 
hlł.wajsJciefl"o. Z 28 siÓ8tr (20 nall'tv 

 !gr
 
mBdzenla 
8iśw. 8['I'cft Jer;u
a i Mar]l. oraz 

ieu;lftJmej Adoracli l'ajśw. SAJcrament'l. N- 
zo!ltllle S 
 Irami"r;1,.a'lkami) tli iMł porho- 
d7.enia wrtUl1(ali51deg". : chFlo:kiego, 2 s7k:!C. 
kip/to, 2 amcr)'kal1sklcgo i l bawaj"k.lego. - 


Szkoła Rolnicza w Kościerzynie. 
Dyrekcja Szkoł) Rolniczej w Ko
rie- 
rzynle za\\ iadamia, że kursy w Szkole Roi. 
niczej w Iościerz
n!e rozpoczynaj, !llę 'łI' 
!lobotę. 3 listopada i potrwaj
 do końca 
marca. 
Zg]o!!zenla przyjmuje Drrekcja Sikoly 
Ro]nlczej w Kościerzynie. Ze s\\ iat1ect'W 
potrzebne są. metryka, ostatnie świadl't'- 
twa szkolne i śWiadectwo moralności od 
k!l. proboszcza lub wójta. 
Każdy kur!l ko!'ztuje 40 zł, płatn)'ch " 
razie niemożności \\' ratach miesięcznych 
po 8 zI. 
Dla ucznIów, dla których pr7yjazd co- 
d71enny niemożliwy, założon)' został inter. 
nat. (nw.J. 


R. H. BENSON. 


_ Dobrze - rzekI. - Siadaj. I cót teraz poczniemy' I III. 
Trzeba będzie coś po",iedzieć dziewczętom. " May leżała w łóżku. Za!tanawiała sip, cz
 jej się zda
 
Wal otworzył usta I nic nie powiedziawszy zamknl;łł wało - czy też napI'awdę przyszła pokojowka, odsu 
Je znowu. .' nęła firanki I powiedziała, że już "'pół do ósmej. 
(CiQg dalszy). P d d b' I b d 6g ł j ść ko j u _ - Pro!l
... Avanti! - krzyknęła nagle May, za. 
'" - raw opo o me n e ę ę m wy z po clQgaje c kołdrę pod sam, brodlJ (Czyżby to byla pakO" 

lęC - 
IQgTleł dalej, - udałem sie na miejsce !lpot- . ciQgn,ł Austyn który tego nie zauważył - i bardzo we t - .' ) 
kama. Ta
cI 
aral za mn, przyjechali. Kiedy zapytall,l pię, czy będę w stanie jutro wy;echać. Nie wyobrażam JOWk
'. .' 
dlaczego!! Si ę me S ta w l ' ł po\vI ' edzl ' ałem ' . Ś . h I bi . b t ł i d ' ść d . h . d Ś l Al '" ,[;kazał !llę \, al I zamknljł za !loł. drzwI. 
, Im, ze su; rozc 0- I s(, e, ze y o IJl0g o n e OJ o JC wla orno c '" . 
row
ł. Skł.
m.a1em. ale nie b) ło innego wyjścia. Próbo- mam szczery zamiar powiedzieć im, że zmusiłem cię do - \\' al! 
wah SZydZIC, l.ten do.n Adrian _ jak on się tam nazywa _, zO!ltania i !lam po"zedłem za ciebie. albo żeś !lię naprawdę Przez chwilę milczał. \Vyg]ądał jako
 dziwnie. ł)łł 
ZII.
Z:ł. udawac obl'azonego. _ l."cisz)'łpm go odrazu, po_: w nocy rozchorował. Bóg widzi, że nie chcę, żeby łudzle ubrany, ale włosy miał potargane... wygll!dn.ł tak, jakbY 
-v.: le zla
em tYI
O, ,że nie \\idzę. o co mógłby mieć preten-, mówili więcej nieprzyjemnych rzeczy niż potrzeba. Toby I spał w ubraniu. 
!lJe. 
ac o\\a
 
Ię )a
 jaki hultaj i został jak należy uka- nas nie pocie!lzyło. - Co się stało' - zapytała 'fay f Jak podrzUco n8 
rany. a t.o zesmy Się Z g d ']" k .. 
z naf.zej strony \\' lk' o z. I 
a spot ame z mm, było Znowu umilkł. sprężyn" usiadła nagle w lóżku. 
łem. że jesteś chor y l\ 
 e IIl zm dla . ł nlego. honorem. Powiedzia- _ Co wybierasz' _ za p ....n) _ Co woJl!lz? Ty]ko te, Otworzył usta, ale nie wY!lzedl z nich żaden dźwięk. 
. U"'I em Clę do po70stania do- .. .;r ...... 
mu, a Ja przyszedłem cię za;t 'ć W b w I raz powledZlane. mU!lmy s
 tego trzymać, chcesz czy Przeraziła !llę. 
łeh, :ieby odrazu zacz)'nali '-_ ./lPI '. d o ec tego proszl; nie chcesz, nawet w domu. - Wal! Cóż to' Cz y j estC'ś. cho ry ' 
1" k ' 'JOJ macz!' J u erzę go w drugi I . 10 
po ICZ
 '. Pomyś
a.ł
m, że jel\)nem wyjsciem bed i t - PowIem im prawdO - rzekł cicho Wal. - Słuchaj, May. Nie lękaj się. Nic zł('go !lię nie !ta , 
ł-

zaJu po!;
ał:'0v.

me s
ra\\y. 
o, więc WkOhc
 eu:f
 _ Nie gadaj Idjotyzmów _ wykrzyknt ł Austyn. _ przynajmniej nic bnłdzo złego. A]e wpierw bellź łM
a.
a 
PI
 i :CZę:l su; blc; W p;erWs7em zaraz natarciu rOZP":ł I nacoby !llę to przydało. Xie chcę żeby którego z nas poprosić Gertle, żeby tu pr7y!!7.la - chcę z ni, pom owlt . 
ml ł r
 ę, a e mU i s
ę pr7)'ZnaĆ, le potcm zachowali !ll ę zu wytykano jako tchórza. ShJcha j b Y ł
ś cho ry wie!lzl Wy- - Tutaj teraz. Przyrzeka!z' leżeli tak, to powiem. 
pe me przyzwo Cle szcze ól . . . ." 
5ckundantem i o 't 'ł g. mej doktór, który był moim gle daleś poprostu okropIlle. May wyskoczyła z łóżka I !ltanęła przed bratern. 
łowac i zav.rzeć 

Z;

tńml rę
ę. Chcieli się ze mn, ca.- Nawet w tej chwili Wa] się zawahał; nadarzała !lię Twarzyczka jej okryła !lię nagle bladośC'11! I w !lwej bla" 
,\ końcu 1II!ladziłi mn
e d
 ad e ]
 ty!ko Im P?dałe
 rękI;:. jedna jeszcze okazja wyjścia. że tak powiem, z honorem; łej 
ocncj ko!zuli z bosemi stopami I przcr7UCOn)m prz e1 
Crwał I)rozkt l odesłah tutaj. myślał z nie
łychan
 !lzybkością" dygota.ło w nim wszY!lt- raml.ę warkoczem, wyglQ.dała dziv.nie filigranowo idzie- 
. . ko _ była Jeszcze Jedna furtka, pozostawiona otworem, clnme. 
Podle Si ę czujP. S7 1 . k t . .. . I . T k - 
-  - epną _ zdaje się że zemd] j ]Q o SIę JUZ meraz w ana oglcznych razach zdarzało, - ak - rzekła prawIe bez tchu _ przyrze a.... 
Wal zerwał się i pobiegł po g "b kę R ' ł k ł l e ę. z bójkę. w Eton, jazdl) na "Quentinle" i chodzeniem po gó- Ohl Wal, powiedz mi P owiedzl ' 
. ... . 07erwa o n erz r h N A t I . ' 
Aust)oa l oblał mu wodą. twarz, uszy I piersi Rann , ac . . awet !lam 
s yn p'ow. edzlał, że naprawdę wy- Zawahał !llę pono",nie i na twarzy' odbiła mu ,II 
ot.worzył oczy . y . gląda.ł na chorego. }\ile! wysIłkiem woli Wal od p ędził po- wewn..trzna ... ]k 
I kUSI. ł " ..a a. 
(Ciąg dalszy nast,pL) 


"T C H Ó R ZU 


64)
>>>
Nr. fU 


J'" BaraJ1CJ. 
cena krzesła w teatrze. 
. tego tłumno było w teatrze w 

nla dZie przejezdna trupa. dawala 
ł.faJolles, e
9tawienie Mlynnej w Paryżu 
jedno l!!"!' panienka w różO\\ej sukni". 
kom
jl'no" śmiano si e, podziwiano saię 
Gawę zo Świeżo odnowioną. KlIy naraz 
teatrzyku
ię uniosla i gra sie I'ozpoczęła. 
kur


: ladnie ubrani, pewni ról swoich 
Art}ddWoleni że graj/) przed publicznością. 
i Z8 b U s po ;obioną., bawili .,ię narówni z 
do rze k ' Ś . li kw' I 
. z zawikłań bp!: onca, w ro IYC l 
nit d 
 m mOżna było uchWYcić wą.tek ak- 
r;tru .... h . ł 
". ,,"...bucbał WClęZ SIDlec I weeo e 0- 
rJI, ! 

\ ki. . t I . 
Nagle w jakiejś przerwie o \\Oł"'lY Y Się 
drzwi od balkonu i wszedł jegomość, ' ló- 
c
 się ewotną.. . . 
_ powtarzam panu, ze wszystJ..le 
miejsra 1ajęte. mówiła, nlpc]1 pan sam 
zobaczy! 
_ Zaplaciłem zu bilet na premjerę z 
góry, odpowiadał i OI.USZę mieć miejsce! 
Proszę mi znalE'z\' jakle
! 
_ }\ied} żadllcł!O' niema! odpowiadala 
lIliecie r v li \\ iOlla kobieta. Trzeba było za- 
opatrzyć się w bilet. 
SPOjrzał na nią. zukosa, wzruszył ra- 
mionami, usindł na stołku, któI')' mu 
przrnio
la i zaczlJł śmiać 
ię, jak inni, 
1\'11\0 znacznie glo
niej, kaszląc 1,1-') tem 
r6\\nie glO'Śno. Był to wy
olu stanec o 
czuprynie gestej 1 siwej, ubran} jak 7u- 
możny wło!i.cianin. lego twan: wygolona 
miala \\yraz nieco przebie@"ły, a w chyt- 
rych oczach blyska:! płomień mlodzieńcz). 
l chociaż b)łO' mu niewygoonie na stołku, 
nie żalował, że go pnyj,1. 
_ Ach! to ojciec Marson, powiedział 
w czasie antraktu jeden z \\idzów do 
swego !IQ!liada. Co on tu robi u licha? 
_ To samo co i my! odpowiedział tam- 
tP!], fhrba, że przyszedl tu, aby zobaczyć 
swych s)'nowców, tam napn:eciwkO' w 10- 
iy: aie zdaleka, gdyż stosunki ich czułe 
nie Sł- Ci pano\\ ie SIł zbyt szykowni aby 
zadawać się z poczciwcem, pomłm
, że 
je&t merem... 
ROJ.poazęcie drugiego aktu przerwala 
ich rounowę i cala uwaga Z\\ rócila si
 na 
sztukę, nieraz pn:erywan, wybuchami 

mirchu, między któremi odznaczal !Olę 

mirch Onufrego, Marson, bardziej hałaś- 
liwy od innych i końcq.cy się równie ha- 
łdłiwym kaszlem. 
\. 
- Cirhal cicho!... wołano znowu. 
. Bi€'dak czynił daremne wysiłki, aby 
SI
 poW!!trz) mać i caly czerwony. z (IW- 
lem spocone.m, nie chcial Jednak op\1Śeić 
swego Il!iejsc&. W drogim antrakcie m.ły- 
RWlO, ze !!kariył !!ię przed woźną. na 
swych synowców, któn:y nie chrieJi na- 
w
l pll.trzeć na niega, cbociaż poznali go z 
pe,mościł- 
,- Proszę pana, przerwał młodzieniec. 
który właśnie przechodr.ił - niech mi 
pan pozwoł! ofiarow&ć I!IObie mój fotel w 
l-łZym rzędzie wmmia.n za ten !lt04ek' 
I
m miody i nie obawiam !lię prze- 
e
ow. Pro!lzę zajęć moje miejsce, zrobi 
nu pan przyjemność... t:śmiechnlJł się 
!llreUrym i mllym ujmiechem. 
S
 spoglt.d&l na6 przez eekundę I 
uŚil'lIechn,1 się także do niego. 
- lak się p&D n
a' !lpytał go 
nagle. 
- Anzelm Maran, odpowiedzia.l. 
-:- J?obrze, zapamiętam to !lobie. PnwJ- 
mUJę I dziękuję. Anzelm zaprowadził go 


 SY. c miejsce i odchodził, &by zają.ć sto- 
c.., gdy wiościanin go mtrz) mai. 
-: Chwileczko, pmviedzial Niecb pan 
PrzYjedzie do mnie na 'niadanie którego z 
t}'ch dni, do Mausseaux. lestem tam me- 
re!fl. i każdy panu wskaże mój dom. To 
bliZIUtko. 


si X
tał kwiecieiI. Na świecie było pełno 
ońca, a także w sercu Amelma ucie- 
:n
o z tega powrotu wloeny. jak' praw- 
z:rv. y . poeta, którym był w dU!lzy, choć 
ablal nędznie na tycie śl
 nad Jf&- 
Pierzyskami u n otarjusza. 
-: A .gdybym pojechal do Mousseaux, 
r:IC?Zlał. sobie w którl).Ś niedzielę rano. 
ta at)cbm
ast w czyn wprolWactLiI swe po- 
8 nowlpme. "'siad I do d)'Użansu, id,ce- 
f:Z l do . mal?wniczej wio
ki i prędko odna- 
M slel!okl, lecz wygodny dom starego 
Rl'S()IJ1a. 
h - To tutaj! - powielziala mu prze- 
t c o.lzQra dzil'wcz\ nka Dr i b y lv otwa.r- 
ews d . .' - 
n '. ZE' I WięC do SZE'I'oki 
 ni, wyłożo- 
.eJ c
glllll\i: pomimo,' d
wonił. nikt 
kli
hmc zja
ił. Zd?iwlony astukal do ja- 
na s1 
r7.wI zan:i
niety I, w)'chodz,cych 
pa ('o i wnet ktos mu otworzył. Był lo 
n
n, b
f(l.zo pl'7.yz\\"olcie ubrany, który 
poz\\ohl filU Wf'jść do P ok()lju Jedn y m 




 . 
Mars 
 zobaczyl duł.(\ 10że I !ltaI'cgo 
ona
 Ined1
cPgo w niem. 
prz 
 KhE'nt mój zbyt jest' chol"), aby 
ów Y]ffiować, powiedział mu pól
losem 
If'C:a n , p;rzY1zwoiclt' ubl'uny, lecz jc
li pan 
mu 
e mI powieUzfeć swe nazwi!lko, to 
odwł:(I
.wtórzę. Had będzie, że ktoś go 
- .\lei ja nie wled7IałE'm... wyj,"al 


IILUWO POMORSKU: DIedz1e1.. dnIa ZI pażdz1erna& ttzłJ 1'. 


młody c:zlowiek... nigdybym lIObie nie 
pozwolił. 
- l{ to tam' spytal M8J"8Oft. 
_ .\nzelm .Maran, ódpowiedzial mło- 
d.dE'nieC'. Doprawdy, j
tem zawstyd10ny. 
:'-iiE' m
łE'm zRadnęc... 
- :'Iliech wejdzie, powiedział cbory. 
Anzelm W8zedJ, tak zmieszany, te nie 
wiE'oział. jak się ma zachować. Stary wie- 

lIiak pi(,l'wslY wycią.gn,1 1:1.: nil'mu rękę. 
- Cóż za Iłzcz
liwy zbieg okoliczności 
po\\ iecłział. Anzelm 
łaran, pomocnik re- 
jer.lta. niprłl'awdaż? zRmleszkuj
cy przy" 
ulicy Jeall-Jacque!', w .Majolles? 
- Ale !'kęd pa.n wie'! pytal zdumiony. 
- TE'jo('0'7 wieczora po teatrze, pamięta 
pan? 7E'bral('m informacje. \\"ożna znała 
pana... nie II) lo więc trodnó. r;ie za- 
JlOI:lllialelll o pana wygodnY11l foteln i 
11I/H1I1 marII) m stołku. Kaszlałem stra- 


lIi(.... _ Były to pdCz,tki tego pl"7.E'zię- 
Inellla, które teraz bokiem mi wyłazi... , 
JAkim !')'u!'obE'1ll pan !'ie tu znalazł - dziś 
\\Iaśnie! 
 
:\ie mógł mówić dlużej, dusił się. I 
- Proszę pana, powiedzial do Anzelma 
ten, ktMy go wprowadził, jestem nowju- 

I.elll i wezwany poto, aby uporzą.dkowac 
IIItere!l)' pana 
Iarsona. 

no
lzlclllec zl'Ozumiał i wstal, aby 
odejść. 



lin
t t
 dzień, pot9In drugi i Anzelm 
nic już nie sl)'szal o merze z Moussea.ux 
którego po!'tanowil raz jeszcze odwiedziĆ 
wkrótcc. JZ"rly dostał zawiadomienie o jego 

mierri od notarjusza wraz z wezwaniem, 
ahy pofatH!Ował się da jego kancelarji w 
ważnej sprawie. Udał się tam dość zain- 
trrgo\\any I spot1
1 się ku swemu zdzi- 
\\ ieniu z dwoma synowcami, widzianymi 
kiedy
 w teatralnej loży w MajolIes. 
- Panowie, powiedział na1arjusz po 
przywitaniu, wezwalem was, aby wam 
zAkomunikować treŚĆ testamentu mego 
klienta, p. Onufrego 
farson, nie potrwa to 
dlugo. 
\\" istocie, testament był 
ięzły. :::ta- I 
n:ec zapisal dom swój w Moosseaux wraz I 
ze w9Zystkiem, co zawieral szpitalowi w 
MajollE's. Wyj
tek stanowi1a kasa ognio- 
trwała. zapisana synowcom i stary fotel 
z jego sypialni. przeznaczdny dla Anzel- 
ma 'fara n. 
S)'nowC') z tnldplI1 Iowstrzymali !lię od 
śmiechu. "-Ó\\czas notarjusz, zgorszony 
tern zachowaniem, wytłnmaczYł z po- 
wag,: 
_ PanO'\vie, Onufry 
[al'
on byl czło- 
wipkiem harlizOl zacnym, ale oryginalem: 
w obawie. pl'z('d 11od7iejami, wymy"m so- 
bie jako b.J')'jl)\\kę dla swych pieniędzy 
ten !!tar
 fotl'ł, kłóD mniej z"rara uwagę 
niż 
a ogfIfotrwała_ Pan An1elm !t.ła- 
ran lIip b,rlzie żalowal tE'go, że dziś pofa- 
tygował się da mnie, gdyż;. o dowód 
wdziecznosci za samorzutne ods
pienie 
mu wygodne
o fotelu w teat,rze. niebo- 
!lzczrk przekazuje mu' w 
padku inny, 
niepozorny \\prawdzie, ale jednak posia- 
dajl).Cy swe wartość... Panowie, w fotelu 


Str. 5. 


" 


Tysiące lu 


. 
l 


Wygryw8Ję rok rocznie gló
ne i większe wygrane w ogólnej sumie 
kilkudziesięciu mIlJonów Złotych. - Kto chce zabezpieczyć byt 
dla siebie i rodziny. niechaj jeszcze dziś zamówi szczęśliwy los 1-szej 
klasy w Kolekturze Loterji Państwowej 


..Runo" Rawi(l i Ha, lwów, n
ademi(ka ], 


Główna wygrana wynosi 


. 750.0 


łot ch. 


Ponadto bardzo wiele wygranych po Zł 400.000, J50.000, 150000 
100 000, BO.OOO. 75,000, 6t l .OOO, 50.000, 40.000, 35.0 0 0, 25.000, 20.000 
15.000, 10.000, 5.000. oraz wielka ilość wygranych poniżej 5.000 Złotych 
___ Ciągnienie 1-szei klasy 15 i 16 listopada b. r. ...... 
Naszej Kolekturze sprzyja stale nadzwyczajne szczęście! 


Co drugi los na De 


n o W,gr,wa! 


Ceny losów sę następujące: k 160 1 
Za 1/. losu: l110.- I Za 1/
 losu: Zł20.- Za l/l los: Zł 40.- 
Zamówienia wykonywamy nat)chmiast, dołączajlł c do oryginal,.ych lo.ów naaz: 
blankiet P. K. O. na bezpłatną przesyłkę należytoścI po odbiorze los6w. 
W tern miejscu prosimy wyciąć i dokladnie wypełnione przesiać nam w Ioście' 


Z A M Ó W I E N I E: S. Po. 
Do KoleMtar, ,.RUNON, Rawicz i SKa we Lwowie, ul. AKademicka 3. 


Niniej.zem zamawiam do I szej klasy Lot. Państw. 
_______.Iosów calych po Zł 40.. ...mu.losów polówek po Zt 20 - -_______.los6w ć,,'iarfek po Zł 10.- 
Należytoś
 Zł _.__m__ prześlę nalychmiast po otrzymaniu losów, blankietem P.K.O.. 
który mi Firma do losów dołączy. 
Imię i nazwisko .....____..__._.___._--....-....-........-......-.--m.----..mm___.__._______..____ 


Dokładny adres 


...--............--....----.-...----.---.-.---.------......--..----.---.------.......-..--...----.--.. 


I 
t)-m znajduje !Oię 30 000 fr.!.. 30000 fran- 1 e-den z młodzieńcó\\- H-letni :Marjan 
ków! r.uliński z Radomska kochał i w dodat- 
S) nowcv omal. że się nie udławili z ku z wzajemności, nie\\iele od !liebie 
w';ciekło
ci, a _ Anzelm nie "iedział, czy młod5'7.ą .Tanine 
łr070w;:k,. :MiłOl\ć ta 
!oni czy tE'Ż postradal zm)"sl)-. 30 ()(lO Iran-. jednak nie podobała się rodzicom pann)', 
kó\\'... Czy to m07liwe. B}'lo to tak mo- toteż mi" la para postanowiła wyruszrć 
żliwe i pra\Vhiw
. że kupil kanre-1arję I w s",'iat. ' 
swego prrnc}pala - jest to z"ykłr epi- 
łroww:,ka zabra\\szy rochicom 900 
I
 "s
Y!ltkich hi
tor)'j wy
}sł
n
.cb 
a- złotych, \\}jech&la z rodLinnego Radom- 
ro\\no ]ak !wawdzl\vych - uzemł Się Z je- s.ka, naturalnie wraz z ukochanym i 
go 
rk,. Ona ma lat 20, on 24. Jest. ła- szczęśliwie dotarła do Częstochowy. Tu 
d
a I rozumna, b
r
o. łagodn
: c
m w dziewczyna., oba\\iają.c się pościgu, kupi- 
m
l poetę 
 o
 U\\aza J'ł 
. wCleleme P?- ła męskie ubranie i urze.dzila maskaradę 
ezjl. Kochaj' Się bardzo I coz nad to mooze która si ę tak . f t . k . ł 
być lep!"zego' me or uume za onczya 
Tłumaczyla M. Domańska. Rlmantyczne dzieciaki pod opie- 
ką. policji wstały odesłane do rodziców 
do Radomska. 


Grabarze polskiego przemysłu. 
Po kilku latach poszukiwań wykryto w Lublinie podrabiacza farb Z Niemiec 
do bielizny I lakierów. I Olbrzymi pożar. 
L u b I i n, 19. 10. pakowania 
WI?-ętrz
e i wewnętrzne. 
 Dnia 18 bm. wybuchl w koszarach art Y 
Od szeregu już lat notowa:rw w sprze- prócz 
alsrllkatow firmy ,:1. A. Krau.sse \ leryjskich w Skwierz\71ie (Schwerin) z nie 
daży rozpowszechnianie falszrwych far- zn
lezlOno. całą. 
oc etł:klet na farbkę znanych przyczyn O'ihrzrmi pożar. O 'eń 
bek i lakierów .,Indigo Cacmin" i "Lltra- "
 ltramarma" firmy Splessa \\ \\ arsza- ł powstał w 5O-metrowej długości bUd
kU 
marina". W)Toby te, zaopatrzone etykie- wie. 
tajennym i \\' kilka ch\\i1 obj,1 cale gor- 
tł firmy 1. A. KraUBse w Warszawie, nie .Tak się okazuje, Grynberg procedei' nt; piętro, gdzie mieściły się składy siana 
przedta\\ialy nie tylko żadnej wartości, ten prowad7Jł już od roku 1920. ..\\.
T()ba- i słomy oraz magazyn uprzęż)"_ Dzięki 
&Je, owszem, w użyciu byly bardzo szko- mi" swemi zasyp)'wał całą. Polskę, szcze- en
rgicznej ?-kcji wojska i straży pożar- 
d!iwe. "'obec tego, że falsyfikaty rozpo. gólnie województwo lubelskie. woł)'ńskie, !le] ł.ł dało Sl
 uratować wsr.ystkie kO'nie 
wszechniane b) Iy w zastraszajl).Cy sposób nowogródzkie, wileńskie, słowem I 
sc uprzęZY. . 
po calej Polsce i że doszło już nawet do 'WSzystkie ziemie wschodnie jako teren 
e prowa
zone. b
 ły z mezwykl)"
 
tego. że byt wlaściwej firmy 1. A. Kraus- dla' siebie najbardzie-j podatny. \V rozpo- poś
leche-.m, gdyz w plwnic!łc
 stnjni znaj 
se został zagrożony, wszczęto energiczne wszechnianiu swych produktów mial na 
° tó Y' ra alo S ra lę l . około d 2000 t O. htr
w b
nzyn d Y' 
. I k . . . d f n' I h ł k . . kó ' w z e prze os ama 
.ę pnanl o 
sta.ran.ia, ce em wy r)' CIa gllla.z a ,"sze- us ugac ca , ompanję pomocm w I a niwnic y cmnwodowalabv k t t f I 
tó N . . ęk . 1 Ś .. f I vf ' k t , Y' , "Y
 - a a
 ro a nv 
nJ. gen w. &j\\I!lzjJ. lOt; a s. I a O"" wybuch . 
.Tuż od pewnego czasu wszelkie dane rozpr
ed.
wały sklepiki żydowskie na Byloby bardzo ciekawe st" ierdzit, 
wskazy\\aly na to. że "wytwórnia" prOWlnCjL d

ego 
\' piwnicach kosZAr artyleryj- 
tycb fals)' fikatów znajduje się w Lubli- "łaśdwa fabryka tych wyrobów ".T. MIch znajdowalo 
ię aż 20 000 litrów ben- 
nie. Wydział śledczy r..a.rządził ścislł ob- A. hrausse" w Warszawie poniosła na z
y,. 9kdrO - jak wiadomo - arty'erja 
serwacj" która w poniedziałek ubiegly tem kolosalne straty. Nie UczłC już strat 
lenlle'ka za
gów motorow

h nie- u- 
uwieilczona wstała sensac}jnemi wprost materjalnych, które firma oblicza na pól zywa_ 
\\ )'Jlikami. miljona złotych. 
\Vykryt.o sprawcę oszush\&. lest nim Gl'ynberg zoslał aresztowany. Dla spo- 
niejaki :\[alles Grynberg. 7.amieszkały łeczeilstwa polskiego jest to jeszcze jeden 
pn:y u!ic
- Szerokiej nr. 24. W c7.asie re- dowód, jaki t.o tO\\llr sprzedają. .zydzi. 
wizji w mieszkaniu j('go znaleziono cały SI}rzedają. taniej, bo jeżeli taki towar 
szel'eg falsrfikatów. farbki do biE'!imy spl-ze.dajłł. to mogą. sobie na to pozwolić. 
klisze, matryce, sztAnce, etykiety lIa 0- 


Romantyczna ucieczka. 


Na Ih\orcu kol{'jo\\)m w Czę"tocho\\ie niepo"polit, urodę.. yachowując sie prZ)- 
rozegra-la się sensac) jna i romantYC7lla I tern Il7iwnie lękliwie i nieśmialo_ 
sceIUl., jakby fragment jakJegoś awantur. Policjant zabral obu na 
terwlek, 
niLozego filmu. gll ie okazało ;;i
, że ów mlodzieniec jest 
l'wagę dyżurują.cego policjanta zwr6- czaruj,cą. dzie\\\'7
ne. 
fłoda para zachę- 
ciło dwó('h młodzieńco\\'. 7. któl')ch j£'den cona lagodn('m zachowaniem się policjan- 
był niez\\ykle zgrabn) i ody.naczał się ta \\) złUda S\\ojł hi
torję. 


ł 


. .,W
rsztat Metalowy". 
(jka.Eał SIt; IR". 19-ty lego d\\ut
godnika e 
bog!l-t('] tr
l. zliczneTlli i1u"tracjami. Trcić: 
ZmIerzch tełaza (Fr. Ober'. - Zeletv masU'- 
DO\\ ('go ci
cia Uenem. - Farbowanie tE'\Ił.Sa 
na c
emno (dr. RZł\dkowski'. - Obr6łka me- 
chantczna ł)1('tali ,ini. T. B.). - 
auka l) 
wytrzy
ałości. 
 Opis)-v.anie rysunków (i nt.. 
Tablliski). - Wyl.onyWlI.llie rloklAdnych o- 
tworQw na t ok 3'1T l'. - PTa\\o I;;:zta.łrpnia 
lI
ZDI
w '" rzemiośle. - Skrzynka odpo- 
"I('dll. - Z rynku metali i w)rooóv. m('t.a- 
I
\\ych. - 
IIrd\\r rzemies.lnkzp. - Któn 
hrma dostarcza? - Z wyda"nirl\\. 
Redal.rja i administracja. .. War;:ztafu 
łe- 
falo\\ego": ..Par", Poznaii. Al. Marcinkow- 

kiego 11. (rz
 


Nie zwlekaj a dai ile możesz na 
Polski Czerwony Krzyż..
>>>
tr. 8. 
.... 


BLOWO ro.OR8KIB - Dleddel.. dJaIa 11 puazł.mD.- tna a 


Nr. W 
-- 


Bandycki napad na pociąg gospodarczy. 


Lublin.lS.lO. (teJ. wL) 

ocy ubiegłej na szl&ku kolejowym 
Lublin - Rejo\\ie;;, koło stacji Domino- 
'\\"&. 3 uzbrojon:r!"b. bandytów wpe.d!o 
 
go
poda.rczego poCJągu, w ktÓl'lm 
euo- 
no 100 t)"s. zł. na wypłatę.. Band}T"l 
my- 
Uli :,ię i. zamiast na głownego kasJera. 
napaJli na jad
cego nadkonduktora. po- 


eft.gu Jana Leśn.iowski
o, pl'S1 którylO 
pod(2.8,8 rewizji znalezli zaledwie 21 zł. 
Rozwśclcnem niepowodzeniem. bandyci 
znuciU nadkonduktora. z breku na tor ko- 
lejowy. koła. pocł..gu obcięły 
ę i nJgę 
nl.eezc
śliwemu nadkonduktorowi. 
Poscig za bandytami naraz.ie nie dal 
pożą
ych wyników. 


Raporty i zebrania kontrolne 
oficerów i szereg. rezerwy I pOSp. nlszen.a. 
szeregowL 
W r. b. winni stawić się do ze):rań kon 
ta"oln)ch szeregowi następujQ.cych kate- 
goryj: 
1. Szerego\\i rezes'wy i pospolitego ru- 
szenia z bronię. i bez broni (kat. A. C. i Dl. 
urodzeni ", latach 1888, 1900 I 19C\3. 
2. Szere@"owi rezerwy (kat, A), roczni- 
ków 1890, 91, 9"z, 93, 9', 95, 96, 97, 98 i 99 
tylko ci, ktÓł"ZY obowię.zani byli do ćwi- 
czeń wojskow}.ch w rezerwie w latach u- 
biegł:rth, lecz ćwiczeń tych z jakichkol- 
wiek bQ.dź po\\O'dów nie odbyli i 
3. Szeregowi rezerwy i pospolitego ru- 
Slenia z bronię. (kat. A i C) tylko ci, któ- 
rzy w latach 19
, 26 i 21 byli obowią.zani 
do zebrań kantrolnych, lecz obowię.zku 
tego dotychczas z jakiegokolwiek lIądz po 
wodu nie dtlpelniJi. 
Zebrania kontrolne dla ueregowych. 
zamieszkal}'ch w m. Toruniu odbędę. si,: 
w cZ8.!ie od 6-13 grudnia br. Miejscem 
zebrań koszary Sowińskiego przy dworcu 
miejskim. 
Szczególowy plan zebrań szeregowych 
w swoim czasie podamy. 


Dnia 5 listopada br. 
dę. się zebra- 
nia kontrolne dla oficerów rezerwy, za- 
miE'Hkał}'ch na terenie PKU Toruń. Lokal 
zebran - PKr. ul. Łazienna 11 o godz. 9 
rano. 
Zebrania kontralne dla szeregO\
ych re 
zer\\y odbędę. się w grudniu br. 
Do ubrań" inni stawić się w br. nastę 
puj
cy 


Oficerowie 
reze1"\\ y i pospolitego ruszenia onu b. u- 
rzędnicy wojskowi. zwolnieni z wojska: 
l. rrodzeni w latach 1879 i 18&1, za wy- 
j,tkiem oficerów rMerwy z r. 1889, którzy 
w r. b. odbyli ćv.lczenia wojskowe. 2. Ci 
Q(itPro\\ ie relZerwy l'OCUlików: 189"'2. 93, 
91, 95, 96, 97, 98, 1900, 01 i o-z, którzy w 
latach ubieglych nie odbyli żadnpgo usta- 
wowego ćwiczenia wojskowego i nie zgla- 
szali się do raportu kontrolnego. 
3. Oficerowie rezerwy i po'Spolitego ru- 
szenia oraz urzędnicy wojskowi. zwolnie- 
ni z czynnej slużby roczników 1875. 76, 81, 
82, 85, 86. 87, 88, 89, 90 i 91. którz) w la- 
tach ubiegł
 ch nie zglaszali się do rapor- 
1u kontrolnego. 


Chemja rozstrzygnie o życiu lub Smierci 
Serbki Junki Kures. oskarionel o zamordowanie dziesi.cioletniej 
paryŻanki. 


Par) ż lOOW ma swój sensacyjny pro- 
ces: młoda kobieta jest oska.riona o u- 
mordowanie dziesięcioletniej dziewczyn.- 
ki. 
[iała ona wywabić ze sklepu CÓl"ecz- 
kO kupca Bourneau, imieniem Carmen, 
której Z" Joki ma.leziono w lasku Buloń- 
skim. Podejrzenie padlo na pewnł blon- 
dynkę, którQ. krótko przed uprowadze- 
niem CarmeD7 widziano wskladzie p. 
BourneatL 
Policja po dlugich poezuk.iwan1ach 
aresztawaJa wreszcie Serbkę Junkę Ku- 
res. przystojOQ blondynkę, koc.hankę nie- 
jakiego Desire Gray, która. jedn&k twier- 
dzi, że jest niewinnę.. że Carmeny Bour- 
nea.u nigdy nie widzi.a.la, w składzie Jej 
rodziców nigdy nie byla. Caie oskarżenie 
opiera się istotnie tylko na poszlakach. 
I tak w miesz.k.a.niu 1unki K. maleziooD 
niebieski pasek, taki sam, jaki widziano 
u owej tajemniczej damy. Stwierdzono 
łeż. że następnego dnia po morderstwie 
domniemana morderczyni, która przed- 
tem była w klopot.a.ch pienI
ych, zapla- 
cila zalegle 1000 fr. komom 'go. Tymcza- 
sem wraz ze zniknięciem dziewczynki 


i Wróciłem 
Dr. med. Zapalowski. 


KSiążkowego 


zauważono w kasie brak 3000 fr. Kocha- 
nek Serbki zeznał jednak pod przysięgI). 
że pienię.dz8 na zapłacenie komornego 
pochodzę. od niego. Dalej znaleziono na 
pończosze jej ślad krwi, analiza nie zdo- 
lała jednak obalić twierdzenia oska.rio- 
nei, że krew ta pochodzi od kury. 
J
t jednak jeszcze jedna poszlaka. W 
mieszkaniu oskaJl"Żonej znaleziono parę 
bucików mocno zabloconych najwidocz- 
niej na ziemi gliniastejj paryski ..Sber- 
lock Holmes", uczony dr. B&yle, zbadał 
sklad chemiczny gliny i t\\ierdzi, że jest 
to ta sama gli
 jakł znaleziono na trze- 
wiczkach zamordowanej. 
a tern to 
orzeczeniu opierać się będzie prawdopo- 
dobnie werdykt przysięgłych. 

di co bQ.dż rozstrzygnięcie nie bę- 
dzie latwe: może być istotnie niewinna 
lub też jest ona rafinowanę. 7brodnlarkQ., 
którl) nie złamalo na\\et trwaję.ce nie- 
mal rok cały śledztwo. 
Paryż z na.prężeniem oczekuje osta- 
tecznego wyroku. 


- 


Podzlł=kowanle. 


-, 
"",' 
 
, 
, t 
, , 

 /!III' 


Zarząd polsktego BlaJego Krzy" ndddaJ 
w Toruniu sklada ninlejszem ser!eCZI\ł' 
 
dzil:kowanie w!lzystkim tym. kt6rzy dopomo- 
gli do zorganizowania Tygodnia P. B. K. 
PrzedewszysUdem panu wOjewodsie Lamo- 
łowi, panu generalowi Berbeckiemu i panu 
IItaroScie krajowemu dr. \\'ybickiemu za 
prlychylne poparcie inicjatywy zarządu P. 
B. K.. dalej 
zystkim. którzy przez łaskawy 
wap6łudział dopomogli 'nam w pracy, a mia- 
nowicie: 
Księtom proboszczom za pnemówienia, 
paniom: Bocheńskiej, maj. Borkowek.iej, kpt. 
1aroslawskiej, KrzeBlowskiej, dr. haczyńlkiej, 
pułk. La.zowskiej, ł.yskowskiej, dyr. Kaezoro- 
wej, dyr. Junkowei. dyr. Jaouszklewiclowej, 
Stańkowskiej, prez. Szumanowej, d)T. Woj- 
clecbowskiej. eędz. Zaczkowej, PP. harcer- 
kom, p. int. Szepetysowi, panu WInnickiemu 
oral p. radry Basińsklemu za zorganizowanie 
kwesty ulicznej, na dworcach I w tramwa- 
jacb. PP. dr. Jacob!lDnOwej I dyr. Twardzic- 
kiej za kwestę w jnstytucjach. Pp, pulk. Dą- 
browskiemu i pułk. Konc.zakowskiemu za 
ś" ietne ZO'l'łZanlzo\\anie konkursów hippicz- 
nycb, p. pulk. Czechowiczowi za tombolę w 
dyonie pom. art., Teatrowi tołniersklemu a 
w szctególnoścl dr. kapt. BOfl'usławskiemu za 
udane przedstawienie, p. pulk. Gtiewiczowi 
za zorganizo\\anie zawod6w sportowycb. P. 
d
. Poplawskiemu za, urządzenie Interesu- 
j"cego koncertu a pp. łrof. Ko:rJowskiej I 
Wojciechowskiej za uświetnienie wieczmI. 
P. dyr. Rygierowi za uprzejme zorganizowa- 
nie sekcji widowiskowej, za udtlelenle pro- 
centu od przedstawleil. t.eatralnycb oraz ze- 
społowi pp. artystów za łaskawą kwestę w 
teaM-ye a p. int. Grabowekiemu za przem6- 
wienie propa
andowe. P. dyr. Ekmannowej, 
p. d)'r. Targowskiemu, PP. nauczycielkom I 
uczenicom seminarjum łeilsk. za przeprowa- 
dzenie zabawy dziecięcej, p. dr. Dandelsk.ie- 
mu Za bezinteresO\\ ne udzielenie terenu wy- 
stawy, p. Witkowskiemu za najdalej Idące 
ułatwienia przy urządzaniu zabawy. F-mie 
Dieh'lcb ta wystawienie nagród na konkur- 
sy. f-mle Jarocińskl za zrohienie kokard na 
konkursy. 
Zarzs,d otrzymał następujące dary: p. Wf)- 
jewoda pomorski 200 zł.; dowódca O. K. VIII. 
nagrody wartości łOO zł.; star06ta kraj3wy 
aparat foto
aficzny. ks. pralat Slenki
wicz 
figurę z metalu; p. dyr. m"kup!kił 50 zl; 
J.ulk manewrowy 50 zł.: D G3j'!w
ka z Turz- 
na 20 zł. i srehrną papleroAnicę; p. Dąmb- 
ska, Sędzice 20 zł: tarząd forteczny 2() zł.; 
ke. prałat Sienkiewicz z kwesty 58.50 d.; 
Pom. Stow. Uhezp. w Toruniu 200 zł.; To- 
ruński 1II1yn ParoWy 50 zł.; Pom. Stow. 
Roln. - Handlowe w Toruniu 50 zt; Pom. 
Bsnk Rolniczy tOO zł.; Thorner Verelns-Bank 
100 zl.; Bank Przpmysłowc6w oddz. w Toru- 
niu :!a zł.; Cpntrala RoI. oddz. w Toruniu 
t5 zł.; Bank Zwi"7ku Spółek Zarobk. 2S zł.; 
Pam. S)ndykat Rolniczy 25 zl.; f-ma Luhail 
25 zł.: Pom. Tow. Roln. 25 zł.; Domeny Po- 
morskie 20 zł.; Ba.nk Kwilecki i Potocki od. 
dziAł \'11 'foJ'unlu 10 zl.; (-ma Lewandowski 
5 zł.; p. Starna"skl W zł.; f-mA Hent8chel 
15 zl.: p. Seydlit70",a 30 zł. 
W Tygodniu kwesty dopomogła nam r6w- 
niet Rodzina \VojskO w &, składamy przeto na 
ręce p. gen. Berbeckiej s
deczne podzięko- 
wanie. (d 2679 
Zarząd P. B. K. oddz" w Toruniu. 


I'. 


. 
 


.. ': 
"J 
,
 



 


'j. j 

\ \ i\1 
\l --

!r( 
 
' Ił, 
 I 
 
 ai1iiA 
"!J, - , 
"/IJ. ... .... 

 . 
f '

. 

 
,::

- 
HI 
,i 
1,1" 


p 
-rVLK. . NOD6WKA 
B AlIl A 
DZIAtA NIEZAWODNIEł 


- 
r-. 



 


Koncert Turczyńskiego. 


W niedzielę 21. 10. uslyszymy w BU 
Dworu Artusa p. prof. Turczyńskiego na je- 
go recitalu fortepianowym, 
Dołrze się składa, te właśnie temu ar. 
t)"ście przypadlo w udziale po raz pierwszy 
ugrać przE'd publicznością toruńsk" na no- 
wonabytym Bechsteinie Towarzystwa Mu- 
zycznego, gdy t ten występ będzie prawdzi- 
wą próbą ogni"" dla instrumentu, a to ze 
względu Da program jaki wykona. prof. Tur- 
czyi1skf. Potrafi on na. pewno wydobyć ca.bt 
glębię I moc tonu w transkrypcji Busoniego 
organowego preludjum I fugi Bacha; spot. 
kamy si., w dalszym ci"gu programu I 10- 
naL4 Beethovena op. III. rzadko wykonywa- 
ną z powodu koiosalnych trudności technicz- 
nych. jakiemi jest najetona. 
Przypadająca w t) In .czasie l00-na 
rocznica śmierci Scbulx'rta. nasunęla art y- 
8cle myśl złotf'nla hołdu wielkiemu roman- 
tyko" I, wykonaniem paru jego utworów. 
"Załpiewa" nam Turczyi18k1 Chopina i po- 
prowadzi za !lOb" do ostatniej czdcl pro- 
gramu, kt6ra będzie jakby przeciwstawie- 
niem dwócb sarmatów Paderewskiego l z.. 
rębskiego mod
nistom jakiemi są, Albenil, 
Plck - Mangiaga11i I Manuel de Falla. Z 
nicb wszystkicb Albenil jest najstarszym i 
prędko będzie prawdopodbnie uchodzić za 
klasykIł. modernistów; z Manuelem de Falla 
_ -- ---_ zapoznali';my się jut dwukrotnie w wyko- 
naniu Turczyńskiego i Śliwińskiego; 0- 
czekujemy z niecierpliwością. jakie "niemot- 
Iiwe motU" 
ci" nkate nam najmł{)dszy ich 
kOlega Pick - Mangiagalli. Nie wielu &nY- 
st6'\\ mote sobie pozwoli t na tak bogaty . I 
interesuj"cy program., totet na pewno a1a 
A..tusa wypelnlona zostanie przez Iiezn. 
rzesze puhllcznoAci toruńskiej, kt6ra zaWIlZl 
tak sympatycznI! i gorl\Ce przyjęcie okazy- 
wała prof. Turcz)'ńskiemu. (k) 
- - 


z nowel kampanii cukrowniczej. 
["kazala się wykwintna kostka rafino- 
wana t:rpu ,.;\Jokka". znana zagranicę., a 
dotychczas uiewYł'abiana w Polsce. Infor- 
mac)"j o dostawie udziela: Cukrownia w 
Gnieźnie Grabski, 1eschek i Ska, oraz Bank 
Cukrownictwa Sp. Akc. w Poznaniu. 


.si' 


g





[;j
I







11 

 Clekolade 
 

 pralinki. cakierkl, draietkl. ma.f; 
 

 migdałową. orzechową I ma.fII do 
 

 pieczenia (Persipan) 
 

 UlAJJe z Iwel dobroci p o I e a a 
 

 Ludwik Konig, Toruń 
 

 Fabryka Cukierków. 
 










I







 


wyLWCYrne 
1. p.
CIl.Ił'lQ. 


k 1761 



 . 



 

ł 


bilansisty 


obeznanego z pracami w bukach ęołdz:ielczycb oraz 
młodszego urzt:dnika 
· praktyk, bankowIlI wzgt elewa przyjmie z dniem 1. XII. rb. 
Banlc LUdDW, . Tczewie 
Sp61iU. up. z o, odpow, 
Do 
gto.szenia prosimy cłol..cz:yc! 'wiadectwa, wraz 
z re ferencl&m1 oraz: określenie ""'ltO k ......... .. d 
.. I ....... penIJl. .26UI 


1 
DOM HANDLOWY 
"FE RRUM" 
BYDGOSZCZ k 1501 
II,re: Cieszk8lsłf!11 li TlIel.. W, nn.: '"nol. T1 
Hurtow
 .kład w.zelldch artykulów 
iruboW"J'ch nitów, wluflltek do drzewa ltd. , 


c..""'.......AN 
ł--UUI'''.. 
WV1.daKWN' 


, 


A 


, 


, 


. 


. - 
..  
...... ......, (- 
-: ,t."5- '.
. .
J. _ 
 
"l' ..ł.':-..
.'1 
c .
....,!..J:..:, ./ - . o. 
;. ...'t
...... .... . ". -o .-.'i:.0....Y' . ." 
.
... , , .....
.... .If 
,. i' " .. 


 
, 


lcvtt' 


.. 


-, 
&.I ł n 
- 
I' 


...
 
. 


- 


, 


. i' 
" - 
,... \ 
 .:"- . 
... 
J .. ; 
. , 
:

 
,
\., /( 
--- .I". , 
 ' j 

.,... ' b 
. 
.. 
....

... .:.
:
 
... 
.. , 


Ł6ika żelazne 
i materace wprolt z fabryki do,w- 
cza aajtanieJI aa dogodn. w
 
Józef Kawcz,l\skl 
Fabryka 16tek metalow i maleracy 
ToruA-Mokre. II. J.II Dlbraall fi 
1757 Przy.łanek tramwaju. 


, "ifI!.'
 
/: 


- 


" , I 
" , f/ f 



 
rirna w

iel 
órn

lą

i 
 
z kopala GIESCHEGO 
orłlz koka hutniczy 
po ceaach koakureacyJllych (koncemo- 
wych) oliaruje z termmow, dostaw," 
Ge - Te We Iillrna.llJlkl. łOtllBrZ'II.. 
· W,glOtlll & .. p, . Kalotlll
.dI, 
Odział pomonkl w Bydgo.zczy. aL 
Dworcowa 59. Tel. 668 I 1593. 
111rl sprzrdazJ leula 
I.[!na GI£scł1£ S. R. KIlowiII' 
- 


-, 


A
>>>
!'t. !U 
--- 


-- 


1 



- 


[ HUMO" 
Bu5ID.... 
Giełdziarz zachorował. Syn, 
jd
ljecy 
. 
 łożu cuorego, pyta pielęgniarkę 

c 
,.okośt temperatury. 
o "..:: 31,9 _ odpowiada. pielęgniarka. 

 10 słychać cichy szept chorego: 

 Przy łO musisz spr'ZM8.Ć, mój !'Iynu. 
Humor szachowy. 
Białe rozpoczęlY. 
1. e2 - M._ 
partner przemy:.laJ 64 pocię.gnięć t za- 
ofiarow&ł remi!.'. 
Dobra rada. 
_ 
am bardzo utalentowanego syna. 
Sa co 110 w)'kiero\\ać, na łłtera.ta czy na 
mallrzd 
_ Oay\\iścle na litprat&. 7a\\su pa- 

fr lan..CZ)' niż płótno. 
Samob6JcL 
\'iydob
10 go z Sekwany żyv.ego. !lia 
łly!aD;t, co go pchnęło do tak rozpe.c.zli- 
11'.0 kroku odpowiedział: 
Prlf! kilku laty ożeniłem bię z wdo- 
... "_"a miała O&iemna1!toletDił cocecz- 
kro Ojciec mój zakochal się w niej i po- 
biU lię. Ojciec mój został moim zięciem 
. pujerblca moja mojł macoch/).. Wkrót- 
lię polem żonie mpj urodzii się syn; bylon 
N\\"agrem mego ojca a zarazem mym wu- 
jem Ijako brat mej macochy). Potem u- 
1Od1ił się syn mej mac:()Sle, która była 
Ii\'Uem m, pasierbic,", - byl on zatem 
mym bratem a równocześnie mym wnu- 

iom. Ja sam bylem mężem mej żony a 
zaruem jej wnukiem (jako .syn jej zię- 
fili, tona moja była mę. babk'ł (jako 
IDI\U mej macochy) a ja sam jako mąż 
IJabkl byłem swym wlasnym dziadkiem. 


r
warmtwD lJIJel
ieueń 


liLOWO PO_OBSKIE - DI.dZlele. dDfa Zł ,dclzfemlka 1!ł28 1'. 


Iftr. 1. 


ł '(!r J 'F' . ? ł )J I 
 :. 
szczyt roztarga1e1łi8. _ _ (i 
tony pastora, lekarza J podróźuJv.c8go 
 
 I 
 
mówił o rozta.rgn...eniu swych męŻÓw. " """' 
Żona putora twierdz.!, że pJer\\"szeń- .-- , I _ . .
_:.. :w 
 -.i 
stwo należy się pa.swrowI. kt6ry często Jł- 
w drodze do kościoła zapomina cale ka- 
ZM1ie, tak ił wierni nie wIed71) potem 
zupełnie o ezem mówi Zona lekarza o- .. 8- 
powiada, że meż jej wyjeźd
j
C na wieś _ To jest znakomite miejsce ola. węd- 
zapomina zabrać lekarstwa l lDstrume
- karz . złowiłem tu już 5 ryb. 
ty i dopiero od łoża chorego wraca po Olo l 
'Od ranA? 
do domu. _ Nie, w tym roku. 
"To nic - powiada tona podr6tuJe c e- 
go - mój mą.ż, kiedy ostatn.i raz wrócił z 
dłuższej podróży, pogłaskaJ mnie po 
twarzy I mówi: "Zdaje mi łlię, że cię już 
gdzieś widziałem, moja ma.la. 1
 ci na 
Imię?" 


Otóz te .komplikowane 1\.1OtIu.nki rodzJone - No to mo.iebyśmy tak razem mf..k- 
dz1aJały na mnie strasznie przygnębiajł- nęli! 
co, bo nie wiedzj8Jpm nigdy JUm jestem, - NiNtety nie mog, - jestem gospo- 
tak iż wkońcu ,postanowiłem odebrał .... d&rzem. 
bi. iycie. 


Imlenbay cIocL 
- Ciociu, muszę już p6j'ć 00 domu! 
- A może zjadłbyś jeszcze cluteczko! 
- Dziękuję, ciociu, już n.ie mogę. 
- 
o to wet sobie chociaż trochę cu- 
kierków do ki&zeni. 
- Jiip-!y już niema mJejsca. 
Sulmła balowa. 
- lak z.najdujPsz mOję. noą 8UknJę 
baloWł! 
- Szukam i ni$ moge jej znalett. 
Wytrzymała czaszka. 
Murarz: A uwa.żać tam WJęcej u góry! 
Zrzuciliście mi cegłę na głowę i ugryzłem 
się w język. 



 


- 


. 
Katastrofa aamochodowa. 
- Więc samochód pnejechaJ p8.ll1U 
przez samł twarz? - pyta sędzia. I czy 
odczuwa pan jeszcze jakie skl1lki"? 
_ Owzem, panie sędzio, cię.gle czuję 
w ustach smak gumy i benzyny. 
Muzykalna mama. 
Mamusia. (do c6reczak graj
c
 ch na 
cztery ręce\: 
- Co ty tam grasz. 
Ianiu? 
- Symfonję Beethovena. 
- A ty. Wandziu? 
Dwie rady. 
O j c i e c: Słuchajcie, dziewczęta., ternz 
Już najwyższy cza!, abyście sobie znala 7 ły 
męŻów
_ . _ A wy. moi chłO'pCy, 8Qdzę, że 
nie będziecie tacy glupi, aby się żenić. 
Hiszpan. 
PewIen ry
el'Z hh'zpański wybrał się 
w podróż zagranicę. xoc
 pl"Z)'był kiedyś 
do maleńkiej oberży w p6łnocnej Francji. 
Po długiem pukaniu ot\\iera. zaspany go- 
Elpodarz : 
- Kto tam? 
- Dm Francisco Juan Fernandez Ro- 
drlguez de la Reclas, hrabia Pavii di Cor- 


I[omplemenl 
- Czy pani mogłaby wyjsc za idjotę, 
k£óry posiada jedynie plenilj.dzeY 
- Pytanie pań!skie Jest tak nagłe, tak 
nleoc7ekiwanp, że naprawdę nie wiem 
na.raz.ie,__ 


Czula !GUL 
- Strasm
 tu przeciąg przy tern ok- 
nie! Możebyś ty tutaj usiadł, mÓJ drogi. 
ty i tak już ma.sz reumatyzm._ 
ZImna krew. 
- Całą. farbę mam na. ubraniu I - 0- 
burza się. pewiE'n krótkowidz, który zbli- 
żyl się zbytnio do. świeżo pomalowa.nej 
lawki. 
- !liic nie szkodzi - uspokaja go ma- 
larz - i tak mialem j, jeszcze raz vo- 
malować I 


PnyJ,c:le. 
Pan KropkIewicz jest na proszonrm 
\\ieczorze. Kudzl się i chodzi z qt.a w 
kOl. Zau\\ażył jegomościa który mu- 
dumy siedzi w fotelu klubow
 m. 
- Czy p6.I1 się tu ba\\i? 
Przeciwnie, mój panie, nudzę się. 


Nie zwlekał 
l o
nDwieniern prenumeraty 


Spółka Akcyjna 5422 
Oddzial W Toruniu 
Nowy Rynek 26 
przyJmuje wszelkie ubezpieczenie od 
ognia. kradzieży, transportu, wypedk6w 
i odpowiedzialności prawno-cywilnej 
.. Dłłd
odDiejazych warunkach, gwarantul,c jedaoczdDie 
aybkie, nmienne I facho.. załatwieałe azk6d. 



Duukiwani zaneptY na Pomoue. 


- 


rIllWJIIDIIUlUlunwwIlUUIIIIIIIIIIIIIIIIUlllllłUlIlIłIUlwllUUlwmulmulllum'
 
i 
 
I Pr. RvtleIDslH I 
"' _ '= _ - Gdańsk. ;; _ = _ 

 UH 

w J\NI :-"""""",,,* _ U.U' TIr Ul-łll 
! 
 
I Import towarów kolon1alny[h I 'elikatesOw. ; 





 

 

rWY, illdra orzechowe kakao, 
 
- herbata, kawa ete. d-II56- 
i tą
łI'" i 
iilllUlUII1I11I1I111IUIIIIIWUllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllnlllllllllulllllllllui 


"Słewa Pomorskiego" 
do ostatnich dni w miesięcu. 


Listowi 
przyjmują zamówienia na listopad tylko 
do 25-go bieżącego miesiąca. 


Aparaty stołowe 
! .-:.
 __ 
 . _ do papieru we walkach 


 _ _ ..care 1. 2 i 3 czę- 
ściowe w silDem i ele- 
ianckiem wykoaJ\niu. 
- oraz papiery do Ivcbte 
,
 _ szrencowe. iazelowe. 
, t 
 celulozowe. aatroaowe 
li ' równiet z n.dru. 
_____ · ,- '-

 
_ _" ..i.m tirmowrm po- 
leca po buk cenach 
I '.1. fI
rJkl 'yr.
. 'I,in. I. 'riUSs, Ilrai. 1.11 lIal 3. 111.14D!- 


!fi Pierze i puch 
gotową po'ciel i powleczenia, kołdry wato; 
wane I puchowe. bieliznę m
klb 
amską I 
dlJecięcą. jak równi,,;;; wyprawki dla memowlli t 
po
 d5'19 
JULJUSZ GROSSER 
zał 1807 skl"d bieli
ny Tcler. 5t1 
Toruń. al. Król. Jadwigi 18. 


I Warszawski .1«agazYD Xrawu
ck
 I 
1Jednoczo n )'ch .KroJt'z)"ch lf arszaws1.lt'h, 
w Ctlelml,. Rynek 5 
poleca .. Szu. PubUcn. Cbełmty I okoUc DA OMCDY 
sezon jesienno- zimowy 
RozporZlldzajllc aajdoskoaalszemi silami lacho- 
wami. gwarantowaf motem., za elq2l11Jeld kr61 f 
wygodae noszenie. 
Zasadll naszel!o układu jest umiarkowlIIIII ceaa. 
do_onale ".,konallie i punktualna dostawL 
Proaimy o z"ied
enie. nas&ego JDIiazynu bez 
jaJciel!okolwiek ZOboWl
anla. lo: 1763 
Warszawski Magaqn Krawiecki 
Zlednoczoaych Krojczycb Warazawakich w Cbelmty 
WACŁAW GUTOWSKI 


tes, baoron MalaIry, rycerz Santiaga i .Al 
Sa.ntary. . . . 
_ Dla tylu IU/jzi me ma.m mleJBca, sa- 
wolał oberż
 sta i zat.rza.sną.ł drzwi prze& 
zmęczonym podróżnym. 
KlIJ'Cfan.. 
Pan Wincenty gra w pokera. 
Wpada ktoś zdyszany i woła: 
_ Panie \\' incenty, żonę pańsq prze- 
jechał sa.mochód! . 
- No W dalej, śpieszmy się! Je8UUł 
trzy razy dookola i muszę pójsć do dom.1 


Drobna .tarczka. 
Bokser opowiada wz.rw;zonym głosem: 
_ Mialem wczoraj drobnę. utarczkę z 
mym przyjacielem Zb)szkiem. Dobry, ko- 
chany chłop, tylko niepotrzebnie mnie d. 
nerwował. Swoje drogQ.._ przyjdLieeie po- 
jutrze na jego pOgrzeb., nieprawda.t1 


Wykaz. 
_ Ten czek jest w porądku, ale eq 
może się pani czem wrlegitymow&ć! 
_ Ja mam, proszę pana, powyżej lok- 
cia znamlę - odpowiada, rumieniIłC 8
 
panienka. 


Krematorjam. 
Gdańsk posiada krematorjum. PewfeD 
kupiec zapisał się do stowarzyszenia pa- 
lenia ciaJ i chce poz
'skat dla tej spraW1' 
także swego przyjaciela. 
- Mnie tam jest zupełnie obojętne, eq 
mnie pochowają. w ziemi. czy spa4! - od- 
powiada przyjaciel- - 
_ Niechno pan umrze. to zobattY1DT. 
że paD wtedy będzie inaezej śpiwwał. 


HJ;RBATA- · ERŁDW 
, . 
AAOMAIVCZNA,MOCNA; WYDAJ N"". 
- WSZECHSWlATo\VA FIRMA.lSTNI[JĄCA ooROKU 1787., 


- 



 


r
 o 
I'f, 
f 
, 


 ",.ł." .F 
.,.

 
'f,
O . 
.. 

f!:. ,
 
i'l 
,..,,9- 0 


Tak elastycznym Jest 
prawdziwy nożyk Gillette 


Zgięły w p610krU powraca aatych- 
miast do normalnego ksztaltl1-dzięki 
wysokowartościowej jakości stali, _ 
jakiejjestwyrabiany . Gatunek ł sposób 
hartowania stalł obok najbarchiej 
Dowoczesnych metod szlifowania, zaa. 
tosowanych przy fabrybcjł-sktadajil 
się w rezultacie Da to, te Dotyki Gillette 
sluq lI.ajdlatej i naj dogodniej do 
usuwania arostu. 


': 1767 


EMdy r.-.łzt.., -łyk 
GllIell. ut "2DK8OIO)' " 
aaq ocia........ 
-.. ....& 
i-I l-ette.-+
.. 
, 


- 


Motyki w opUo'Walli. po !O, tO I S smak et do 
IlAbyc.la .. wuystJacb o4nołnyda sklepach. 


tOIO_ IHI 



CIIIIIII 


GILLETTE SAFETY RAZOR CO
>>>
tr. 8. 


BLOWO POMORSKIE - sobota dnia 20 patlUleI'DDa nza IC, 



 


Mąka I chleb. 
Bł.dne koło kalkulacji. 

Jf
'ka ..:mUkowa.., które przep
 które. 10 CE'nę ml)'tly mfeJsC()we. uw:r:ględ- 

.8dzają. obecnie wladze administracyjne tIfają.c kalkulację gospodarczą.. przemia- 
z dnia na dz:il"n staje się coraz mt'tniej- łu ;0" oddać nie są. w stanie. Toruń prze 
srę. i zgola nie do;;.tosowaną. do W)' mo- to, a kto wie czy i nie inne miasta pomor- 
go\\" kalkulacji gospodarczej. skie nie s, w stanie korzystać z zapasów 
Ct\ny. które między innpmi nawaczo- mlynów miejscow
Tb. gdyż w dalszym 
no na mąke i cbleb na Q'nku IOruil,klm ciiJ.gu, placec cenę 
daną. w wypieku nie 

to

 w riekalkulacyjn,rm sto,unku do będzie w stanie oddać cbleba z przemialu 
crn zooża. \\ e-dług ostatnicb bo\\ iem no- 70" za ustaloną. przez władze cenę 41 
to\\ań, prz,} podkreśleniu tendenrji sta- gr. za kilo. 
łej. ('cna żyta cb\\ ieje się pomieJlY 36 a I oto powstaje błedne kolo kalkulacyj- 
37 zł. Cen e tę notuje zarówno gieldy po- ne. \Vładze naznaczaj" cenę 47, piekarze 
rnańsk;e jak i warszaw:;kie. -Xab,rte za w opucłu o kalkulację gospoda4'Czą. 53. 
take cenę woże w przpmiall' hj-;O
 kal- władze narzucaje cenę meki 18, mlyny 
kuluje się gospodarczo dopiero przy .&9- wedlug notowań gieldy I skromnej kaIku 
51.1 zł. i tak
 też cenę plarlJ.: Warszawa lacji uzyskuje giełdowł i nab) wczł staw- 
Kato\\ice, So;;nowiec, Debrowa. bedlJ.!'e kę .,ł8
... .,19,50. 
w tej chwili klientami mlyno\\" toruń- Blędne to kolo kalkulacyjne etwarza 
skich \\ z.ględnie pomorskich. cal y szereg niepotrzebn)'ch nieporozu- 
1 ymrzasem wła.dze mle:srowe ustaJl- , mień. w dużej mierze ni
pokojłcych i 
Iy cpnnikow, stawkę na mlJ.kę na 48, za producenta I konsumenta. 


( 


DZIAŁ GOSPODARCZY 


4
' .
:A:
\""\ 4,. ',' - . 
M
 . , '
 

 - .. :;fl1£, ,
B': 
. 
::':.
 ........
1:;

. 
,. 
I
 " "I"
;
 .A6.' :
,.. :3 
"-P'".IłJl£ Ó'(l"'
1JA 
.: :

". I 
rfł p&O 
 11tL .,!:,-
, 1!". 
-łł-r!!' .r.:'
Dł" ":. ł.. 
,-.. '.
ł'- . . i- 
" ,..ilt f1P 
 ..=.aIaa_. 


\,'. , £. ...i'' , 
.,... . 
\' 
.. 
',/. " .. 
. f1iI'1-.pJ"
 '/...... 
...ł}t4f 
.f' 
r .
. ; .....J

L

4':
 _. 
\}
 .' ",.... )JW-s:
_", 


ł:. .! 


munikacyjnej, gdzie prze\\ odnlczyć bę- 
dzie prezes }farchlewski z Grudziedza. a 
referat \\)-glosi dyr. Warsza\\ skiej Izby 
H8tJ1dlowo _ Przemysłowej \\'artalski. w 
komisji II-ej gieldy i handlu fbożowego 
przewodniczyć będzie sedzia gieldy zbożo- 
wej warsza\\skiej p. St. Barcikowski, a 
referować będzie dyr. gieldy zbożowej po- 
znańskiej dr. Glowacki. 
\\1' rokowaniach zbożow)"Ch Niemc}' 
maią. v.ysuneć projekt dopu!zczenia do 
gleld zbożov.ych w Polsce obywateli nie- 
mieckich, którzyby majec dziennI) kartę 
wstępu mieli prawo zay,ieraf tranzakcje. 
Poza tern będzie omawiana szeroko spra- 
wa arbitrażu w bandlu zbożo\\,ym polsko- 
niemieckim. . 


"" 


r
. Umowa zhlorowa w nrz2myśle 
woj. pomorskigo. 
Zjazd kuplec
a polsko-nlemlec- pra
;lf 
e
:

r:c

I'
 

i!'
1 
b:;;



:
 
kiego. I De w sprswie podon;a o oarlaołe umowie 7:hlo 
We Wroclawiu odb) wa !Ile. z inicjaty- ro\\ej. 
 
nia 29 wr"ze!\,:,ia 19":'tI r. mocy obo- 
wy niemieckich zwiezków handlow)'ch \ włąZUJąceJ dla wszystklcb zaklad6w przemy- 
. . .. , slowvch j "andlow
'ch w wojl'w6dztwie po- 
zjazd polsko-memle.ckl. na ktOl"y z?stala morskicm w miastacb B)'d/tosza;y i Inowro- 
zaproszona Rada. :Saczelna Zrzeszen K_u- cla\\ iu oraz Do\\iałAch b)'d

skim. sZ\Ibiil- 
plech'8. Polskiego. Głównym tematem skim. wYTzysklm I fnowrocła\\;;klm. 
zjazdu Sł zagadnienia band lu wotowego / Jarmark Pol sk o R " 
między Niemcami a Pol!.:kQ. Jak \\iado- "lego una 
mo, Niemcy już od dluższego CZ8!U !lta- W Tor
niu. . 
rajł się uregulować polsko-niemieckj ban prz) pomlnamy. te. pIerwszy w odrodzonej 
. I Polsce Jarmark welmany w Torumu. od bo:- 
d
l zb
zowy I ustalić pewne. normy. obo- dzle sie \lo' dniach 21. i 25. pa:fdziernika r. b. 
WlłZuJQ.Ce pewne strony. \\ tym celu przy 1,11. ł.aziennej 16 o 11(0dz. U-tej rano. _ 
projektowano swego CZ8!U ustalić ogólne Ja'l'"IJlArk ten jak i nasłl;pne ma za zadani!' 
DO\\8 normy na podstawie uzantlów gieł- zetkną
 producenta "pros
 z .konsumentem, 
dy berlińskiej i poznańskiej, a następnie 
:t
ł:oglegO a często mesohdnego pośred- 
prZY!l1osow8.ć je do innych rejonów. To 
teź Da zjazd do Wroclawia wyjechali rów MIQdzynarodowy kongres 
nież delegaci naszych gield zbożowych. drogerzystowskl. 
Bezpośrednio przed \\yjazdem do \\'rocla- W dniach 18-FO f ID-go z. m. odbYł sie w 
wf&, delegacja polska w dniu 18-go bm. Bazylei międz)"narooowy kongres drog
zy- 
..o- l I I b . H dl P ł stów, obeslany przez c:!:oło\\e organizacje 9 
UD'" i a w z le an owo - rzemys o- t'J t E . to P I k ..... . S . 
we j ' w Kto' h ". t . k pa!' w uropy I : o s I. nIemiec. zwaJ- 
a WlcaC 5\'OoJe. s a.nOWlS o co carji, Czecbosłowacji, Austrji. Węgier. Fran- 
do poszczególnycb punktow. I cji i Danjl. 
Ze !ltrony polskiej biorą. udział: prezes Celem kongresu, z

rołanego I urządzonegO) 
'K. Otmianowski l: Poznania, dyr. Sikor- przez Szw
jcar
kl Zv. lązek Drogerzyst6w. hy- 
ski I: Poznania. 1 10 zal{)t.eme międzynarodowego związku dro- 
p I b I gen) st6w z siedzibą \V Szwajcarji. przewo- 
o p ena:nem ze, ran u 
aca kont
uo- dniczH kongresowi bonorowy prezydellt 
wana będŁ1e w dwocb komlsJacb , I-ej ko! związku sz\\ajcarskiego. p. August Senglet, a 


, 


A. STANEK 


\.;; 



 - 
, 
'.
 .
 
: ' 

 ': 
I 
. 
 
. .. ł. . 
 


:, 

t. 


-'" 
.. 



I/ 


- ,:;'. 
...-::: . 
-

.- --:iE:
:

r.
 
RATUJCIE ZDROWIEli 
Naisłynnie sze światowe pOQlagi lekarskie stw'erdziły. te 
75 8/ 0 claDr6b powste:_ I powodu obstrukcJI. 
Chory łołądek. jest lIłowną przYCZ)ną powsIania Dajrozmaitnych chorób, 
za",ec&yncu krew i tworzy zł, przemianę materji. 
$ I:. Y N N E O D 45 L A T W C A I:. Y M Ś W lit C . E 
ZIOŁA Z GÓR HARCU Dra LAUERA 
la
.
i s
wierc!hili t"0L Berlin. UniwersYletu Dr. MerUn. Dr. Hochflaetter 
łol
(\ka .nnyc . wy ł: tnych .Iekarzy, Sił Ide, In)11\ środkiem dl.. uzdrowienia 
c s c ' .asuwalll o s!r
'qę (zatward&enie), Sil dobrym środk em prze- 
j zy b &;I'I
Ym, ułalWJal'l funkcję org

w trawienia, W
lDaCD alą orlanizm 
.po ." 
lIlą apetyt - Zioła z g6r Harcu Dra Lauera usuwll j lł 
Clerple'"a włltrob y nerok k . . 61 h '. 
reumllly
m' t t . amlenl t CIOW'C . cIerpienia hemoroidalne. 
Harcu D'r'" L yzm, bÓle Iłowy, wyr
uty j l.suje. - Zło'a :& g6r 
najw)bzemi :ł&n:

!,a .
.0:łaly nallrodzone na d W)'sta...ach lekarskich 
p ł L d . I laml! ot,lI\edalaml w Ba enle, Berlinie. 
iedniu. 
ar) u. OD yn.e Wielu Innych mia.tach. - T)sillCl: pod
ięko"'ań 
J otr
ymal Dr, Lauer od os6b wyleczonych. 
C.na la pudcłlia zł ',50 - pod_6In. pud.. 12 50 

Dr
edd W aDte.kach ł .1.. adach .p' ecznych. . :& . . 
Uwaga I Wystne
at SIę bezwartojciowych n.'la
OWD' t I 
Reprez. Da Polskę ..PROTON.' Warezawa. ulica jw. Sllll1is
a:a 9111, 


...... __0 


sekretarzem był !lekretan związku' "lIzwajcar- 
skiego, p. dr. Wellauer. 
Poiska delegacia tak ze Związku Drogeny 
st6w IbpJitej Polskiej w osobach pp. W. Gła- 
dysza i X. Gl\debuscha z PoznanIa, oraz z 
Rady Dro/tlstowsklej pod przewodnictwem 
pp. MarszalkowiczB z Warszawy i Parisera ze 
Lwowa, umiola sobie wyjednać EM"aZ na po- 
cEątku nalet)"te znaczenie i wpl)"w na tok 
kongresu. 
\\'ybrano stałe biuro kongresowe, którego 
najwatniejsze I:adanie polega
 Ola na poczy- 
nieniu prac przygotowawcz
ch do nastl;pnfl- 
fl'o kongresu j zebranie materjalu slat)'stycz- 
nefl'o, dot)'czą
ego 6tos
nków organizacyj za- 
wodowych. Na pokr)"cle koszt6w biL'I'a kon. 
gresowego ustAlono na rok bietący budtet \\" 
\\ ysokości ł 500 fr. SZW.. ktory rozdzielono na 
posECEt'/t6Ine. biorące udzlal w kongresie kra- 
je. po ró\\n)'cb częściach. 


J 


Giełda poznańska. 
P o z n a ń, 19. października. 
Papiery proceniowe: 
CRurs w proct.'I,lacł.. llo\JIinał.). 
S"oPotycua kOnwerS)jń.. 60 lIroc. P. 
_°.0 dolarowe hsty Poznań.kieeo ZIemstwa 
'(redyl. 95..,0 proc.P. 
łOI. li,sty z..st. kon. Po
n. Ziem. Kredyt. 
-SI ,SOlo O. 
(Kun w złotych za I altcj
) 
6% listy *ylnie Pozn Z.emslwlI.l\redyt 28.85 
o
yczKa premiowa serja 11. 99, - 911 o. 
Akcie pneUlJ5Io..: 
Dr. Romea May I em zł SOI. -110 O. 
Tendencja: spokoJnL 
O b J Ił. ł n I e II ł e: Pn, kunacb oznacZl 
p = .., placeDiu. O = .., ulIfi&l'Owaoit, 
+ = kUl/no I sl/rzedat wtr6wDanL 


Giełda warszawska. 
\V a r s z a w 8., 19. października. 
Jolary ;:)t. L.J. lr. 8,r.a sp. 8,9Ił .up. B.sa 
D I wiz,. 
000.00 .p. 000.00 kup. 000.00 
43,24 43 35 43,13 
11,90 11,92. Uli 
34,11. :!4.93 3ł 75 
26.42 26,411 76.36 
17J,60 17203 171.17 
125,:25 . 1./5.56 . 1:4.9. 
046.7. C46,
 046.61 
Paple!"J panstwowI I oblhtarl.. 
4°/. potycZKa inwest. 111\,75 1111,'10 119.00 
S",. potyczka premi dol ooo.OJ 100.50 G9.7S 
S"r, potvc
ka kon. 000.00 000.00 067.00 
6°'o'Jot. dol. 00000 COO.OO 01l5,'j1l 
IOu/. 1'0'. kol. 00000 000 00 tll3.ro 
i
1t potyczka kol. leln..") -\ 
,W 061,00 

.. Akcje w dollc:b. 
811nk Polski 
BaDk DyskoDto
 
Bllr,k lIandlowv 
Bank Zachodna 
Bank Zw. .:)p. Zarobie. 
Sp ess 
Gas'owic. 
W. T f. Cukru 
W T. Węgla 
Celliebki 
iI,'op 
Modrzej6w 
Norblin 
Ostro...iecHe l. em. 
Oatro.\"Ieck.e II em. 
Rudzki 
Zaw.ercie 


3elcia 
Lonuyn 
Nowy Jork 
PArył 
,'raga 
5&wajcarja . 
W,edeń 
....Iochy 


tr 


!-Or. 2Q. 

 


Poznllł;, dnia 19. 10. 19211 r. 
..Ceny transakcYjne". 
tyło 330 tODn " '34,50- 35,10 
.Ceny orJentacyjne-. 
34,25 - 34 50 
Usposobienie: Ipokolne. 
311.25- 40.2.5 


tyto 


Pszenica 
Usp:Jsobienle Italsze. 
Jęczmlen przemialo..y . 3300- 3400 
J
c
mleń browerowy 35,00 - 37,00 
(;Iposobienje spokojne. 
Owies nowy 31,50- 33.00 
Usposobienie spokojne. 
Mąka tytn'a fi5° owi. wsIend. - 00 00 
"łąka tyrnie 7"% wf. w stand. - 48,40 
Uspos.JHenie Ilole. 
""ąka p.zen"" 650. w. work.. S9,OO - 63.00 
Usposobienie s
.okojne. 
Otręby tytnie .26,00- 27,00 
Otręby puenne - 26./5- 27.75 
Ił.epak 70.00 - 75,00 
Groch polny 46,OJ- 49,00 
Groch Victoria 62,\,0- 67,00 
Groch folgera W.GO - 65.0J 
Ziemniaki ladlllne 7,25- 7.50 
. Ziem";aki fabry znf! 111
/o 05,7S- 5,!1O 
Usposobienie spokojnieJsze. 
U
al O.:ólne; Groch VI.lorla W ,atU"k8C:ft 
wyborowych ponad notowaDia. Specj;,lne ,atunki 

iemniaków iadalnych ponad notowania. Zbyt zle 
p mroaków Jadalnych ulrudn'ony. 


Nowa mapa Europy. 
E. Romer I J. WfSowlcz: Europa poll- 
t)'czna. 1:3,500.000. Ksieżnica - Ałla! 
HJ28 r. 
Ostatnio w)'dana mapa polityczna Eu. 
ropy jest identyczna podziałkfł l forma. 
tern z mape fizyczn, Europy E. Romera. 
Nakrywa barwnemi plamami każde pań. 
stwo, daje obfity i celo'wy wybór miej. 
!lcowości, sklas}'fikowanę. na linje ,,g16w. 
ne" i "inne" sieć kolejoy,ą.. oraz znacz)" 
polskł sieć placówek d)'plomat}'cznych I 
kO'11sularnych. Ponadto zadośćuczyniono 
aktualnym potl';:ebom, wprowadzajec VI 
mapę sta
je radjofoniczne. \V mapi" za- 
znaczono na obszarze Z. S. S. R. granice 
republik i obszarów autonomicznych Ol&.! 
ostatnio pow)'dzlelanych rejonów. lainym 
tonem Z. S. S. R. w
óżniono U ainę 
Bialoruś, Zak8.ukazję. 
We wszystkich szczegółach repI'ezentu. 
je mapa stan najnawszy (kwiecień 1928 
roku) (rw,) 


Ustawy I rozpcrqdzen1a odnosZf08 '19 
du rucha sam&IChcdCswego w Polsce. Ze- 
ODO.OJ -17550 brał i obja.
nił E. Bratro. Wyd. IV. Ksiąi- 
Voo,GO-134.5O nica _ Atlas 1928 r. 
1'0.00-12000 
00,00 - 32 50 Czwarte wydanie tego zbioru Jest kom. 
ooll,OO-OIlJ,OO pletnie nO'We publikację nie dajlJ.ce się 
10.00-205,00 zastepić przez żadne analogiczne wydaw- 
OOJ,OO 

gg nictwa polskie. Lwzglednia nie tylko u- 
=:: 100'00 !lt
wy 
 r.. 1921 i 1922, 
le także I to 
 
00 00 44.CO głowneJ mIerze, wszystkie rozporZlJdzema 
000:00- 37.50 I minisŁerjalne aż po styczeń 1928 roku. 
(,O,I.tl 35.00 I Szczególowe objaśnienia. rzeczO'We ozu- 
000.00 215,(0 pelnienia oraz kieszonkowy format cZYIIi, 
11400 112,00 z tego wydawnictwa ksllJ.żeczkę. bez której 
101,00-105.00 żaden właściciel samochodu żaden szofer 
00.00 - 39,00 b ' ść '" . ( ) 
00,00 21.25 C1 ej l!lę me moze. rw 


r.;;;;..z;;;ki........"') 
T.ans
o;t" mebli 
 
fortepian6w trezor6w : 
Przeprowadzki . , 
Maga
:

wan:e i 
wykonuje fachowo i tanio : 
LUDWIK SlYMAftS HI i 
I
dyny urzędowy i za prz y- ! 
I &lęiony ekspedvlor kolei l, 
Pail.lw. w Toruniu. :. 

!




.
:.!
.


.:.

I
!:.


 
I 


Giełda zbożowa. 
s t a nd II r d y : a) tyt.. poznańskielo 699,51 Ir 
.1111,7 f.... h.): b) tyta pomorskiego 693,5 gr 
1117 5 f. Ul. h. ); c. psunIcy poznańskiej i pomOr 
.kiej. 755 Ir. 1127 9 f.... h.J; d) owsa po
nańskle- 
go i pomor
kiego 461.5 lir 177.9 f. ... h.); f. no. 
to\\,ania mąki tytniej na podstawie ustalonego 
Standardu. 


" 


T 


._
..
. 


:aJ 



pecJalna fabryka ple- 
cy I wanien kąplelow. 
wszelkiego rodzaju. 
Poznań 
I ul. Małe G1trbery 7 ao 
Tel 33-50. Zat w r. 1902. 
Pny zapotrzebowaaiu proazę 
zllŻ,dac! oferty. 


d 2535 


Jest Pan nerwowy! 
Wtedy Z8tllldaj Paa Duzych dokładnych w.kaz6wek do 
zdrowych i mocnych DerwóW. . k 985 
Dr. Gebhard & Co., Gda6.k 11. oddz. 


Tania 


Szkle. ,arte!aoc i UiiI8I:erj, 
poleca 
specjalny skład 
Jan MalinowskI 
Szernka 311 d-90n 


Mlłrgaryna f. U5 zł.; mą- 
ka p!lzenna (luksusowa) 
f. 4() gr.; r)"t f. ł5 gr. 0- 
raz wszelkie t.o\\arr kO- l 
lonjulne poleca tamo. - 
Skład, hnytack. nr. I. 
d 2701 


- 


"ZfO """ k.139ł 
'" J proszek Bo prania 
J..u:tł1a paczk.t za1\ Icra nlc!lpodzlaokę. 
Wszedzie do nabycia I 


-PlUSZOWYCh I 
palt odparzltnle l I 
wytłaczanie w de. I 
.enlach na miejscU, 


DekelyzowaDie materi- 
łów met, 80 gr. 


S. Hlałową. To""" 

uk.ennicza II Tel. 463' 
d fłl30 


.. ". 


- 
- 
. 

, 
\--- 
.--;..,:;;:::;? 
WI 


". 


111391 


, 
c;. " 
'
rr t.' 
.. 
.Wlnlat_cK m.. I . 1 
Poleca..". 1ft' lako D.dz\O"f. 
czaj praklyczny I nie
bę- 
I dnie polrzebny w kIotde/ll 
go!,podarslwie. C.Da 30 zł. 
AA!.
log_ na. jr.q!
I
 
I SI.;HrłO£D£R I S.w'lI! 
ł 
;Z1
 Wl/rzJ/sk .JJ
>>>
. rJl 

 - 


.. 


. 
" 
. 


,. 
.. 


f 
r .- 


oL 
i 


I ' 


. '. 

 ,,: 


,.. 


M..eWO l'01KOł'"'Im'; 


aJellZl8l8. aJ8 n pafaztenlOa InIJ 
. 



r. J 


Straszna tragedJa rodzinna we Lwowie. 
Syn zastrzelił beznadziejnie ehor, matko I popełnia samobój.two. 
L w ów, 19. 10. I JKlwrócila ona do domu njeuleczona. 
WstnlJ.88.jQ.Ca 
edja rodzinna miała. Wieczorem przez dłu/.szy ('ULS alarmowa. 
miejsce wczoraj po godz. I) wieczór w real- ły 8łP';&dów krzyki chorej. \\ pe" nyUJ 
ności przy ul. Żuliń8kiego 10. Jako !iW- filLmencie uslyszano dwa atrzał). po któ- 
lokator mieszkał w ol5Obnym pokoiku ryell IWUStQ.pfła ciS7.3.. Gdy q.siedzi wbf
 
WładYslaw Czereszyń8kl, nauczycipl I!ZkO- j gJi do wnętrza ujneli ze zgroZi- niesz.czę- 
ły im. Mic'kiewicza. wraz ze sv. Q. matkł 
WJ kobietę leżlj
ł na podłodze w kaluŻ1 
M-letnią. wdowę., Marjł Czere!'z}'fu;kł- Od krv. i obok syna. - Okazało 8ię że Czere- 
dłuższego CZ8.8U cierpiala matka na roz- szyiJ.c;kf. widzljc beznadziejny stan matki 

trój nerwowy I ostatnio przez dwa h'go- w rozpaczy strzelił do niej, chqc skrócił 
dnie była umieszczona na. oddziale furja- jej męki, następnie drugi strzał 8kierował 
tów w 8zpitaJu powszechnym. \\'czoraj do 
iebie. - Rany ich są. śmiertelne. 


Wypędza czart.. 
Do Londynu przybyla nie. 
Jaka Mac Pherson. gor
ca agi- 
tatorka pewnej sekty zlljmuj
- 
cej 81ę głównie rzekomI) wy- 
pędumiem djabła Widzimy ję 
na ilustracji wraz z synem w 
chwili, gdy pyta policjanta 
o drogę. 


Głośny proces o zniesławien:e 
min. Miedzińskiego. 
Inżynier Pauly został uniewinniony. 
War 8 z a wa, 19. 10. &Jd Xaj"yższy, rozpatrujl)(' zkolf!i 
Wczoraj slJ.(i apelacyjny w Warszawie !!kar/lC ka!acyjnł inż. Pauly'ego dosudł 
przy
U!pił do ponov.nego rozpatrywania do v.nio!ku, że mot)wy w}-roku 
u o- 
8pra
 inż. Pauly'ego, Q!!karżonego o znie- kręgowego błędnie kw.alifikuję. czyn o- 
sławipnie ministra :\liedzińskiego w prze- skarżonego wobec czego postanowił ode- 
mówieniu. wygłoszonem na wiecu prote- słać sprawę do sądu apelacyjnego, celem 
8ta.cyjnym przeciw licznikom telefonicz- ponownego jej rozpatrzeRia. 
nym, w dniu 19. marca 1927 r. Na wstępie przewodu są.dow
o proku- 
lnkryminow&DY ustęp przemówienia rator zrzekł się oskarżenia. wnoszsg o u- 
brzmiał: ..la, Inżynier Pauly, zamieszka- morzenie sprawy, a oponowaJ przeciw te- 
ły przy ulicy Hożej nr. 32, wyrażam swe mu, stosujs.c się do życuń swego kJienta 
najgłębsze przekonanie, że lwił część pie- p. adw. Xiedzielski, J)ros
c o merytQl")- 
niędzy uzyskanych z nadwyżki opłat tełe- czne rozpatrzenie sprawy i całkowite u- 
fonicznych. p. minister Miedziń!'ki użyje niewinnienie oskarionego. 
na cele agitacji przedv. yborczef'. Po &Zczegółowem zbadaniu akt spra- 
S'i d o
ęgowy w Warszawie skazał inż. I wy są.d apelacyjny w słowach inż
'nlera 
Pauli"ego na dwa miesil)ce w1ęzienia. zaś nie dopatrzył się cech przestępstwa i wy- 
8Q.d apelaC)"jny w drugiej instancji na niósł wyrok. moq któt:ego ini.. Pauly 
 
dwa miesie.ce aresztu. stał ca.łkowicłe uniewinniony_ 


.' . 



 



 


Niebezpieczna kaznodziejka. 
Metodystka Pherson przybył. do Angljl pomimo protestu kleni .n- 
glikańsklego. - BurzlIw. przł:szłość kaznodziejki. 
Lon d y n, w październiku. mi obezwładnili JI) i 7.awieżli do Meksy- 
tlfss Almee }1ac Pherson musi być 
u. W Kalifornji Sljdzono powszechnie, 

di co bę.dt niebezpiecznI) kobiet'), sko- ze p. Phe
n utonę
a w morzu f odpra- 
I\) &n,liknńskle duchowieństwo czyni lo wiano naboz.eństwa 
obn
. :rym
zasem 
jak najusIlniejsze 8taranla, aby nie dopu- pewne
o dma zaglmona z
awlla. SIę opa- 
KiC tej "kaznodziejki" metodystów do wiadaJłc o swem 
prowadzenlU. prze? ( 
'f)'I!łPó\\' na ziemi angielskiej. r\ie!tety 
and:tów. Do
hodzem
 .wYkaza,!y Jedna
 W I A D O M O $ C I Z B L I S K A 
ili/!nia te skutku nie odniosły i pani ze. b) la ta bajka. ..MIS)Onarka metod
 - / _ 
Pbr.On od kilku dni bawi w Lond 'nl 8tow spędziła caly ten czas dobrowolrue 
W ubiegli niedzielę przemav.iala w} A

 w .iakie
ś bardzo wesołpm 
 jeszcze wię- PODGóRZ pod TorunIem. 
hit Hall Pl'Zed olbrzymiem a d to ceJ podeJrzan
m towarzystwIe na wsi. -I Zebranie.... sprawach g0SIM!d.arczyeh. 
pl1lS11o 10.000 sluchaczów a u 
i/
UI
 Skandal był wielki; zapowiadano sensa- W dniu 17 b. m. przy bardz
 hcznym .u- 
md t . ł tl po k J I cyjny proces lecz ostatecznie sprawa zo- dziale obywatelstwa z Podgorza odb)ło 
!ID pows rzymywa a umy, tóre n e tał . k . 't ' sie zebranie w sprawach gospodarczych w 
mog!y już otrzymać v. stę p u. I s a Ja os za uszowana. D . . i R f t kt 1 - 
Awantura ta nie zaszkodziła jednak lokalu p. . ol
to"'sk ego. e era a ua. 
Pomi
 r,owodzenia jakiem 8ię des z, pani Pherson, która w dalszym ciljgu ny o poł?zemu ..gospodarcze,:" . wygloslł 
JeJ.kazania , przeciwnicy uważaję. jl) po- ..nauczała" w Ameryce i potrafiła nawet led. ..Slo
'a Pom. p. Kanarow

'd 
e
er1ł:
 
pl'Ollu za 
o
edjantkę 1 twierdzę.. że prze- W)wołać "" Los Angelos wieJkQ. walkę =
:
.I s::s zb bU

1 akl




iak /
\"f:
 
alMt 
fi1 Almee nie b
ła budu
łca. By- wyznanio",ę. pomiędzy 8Wymi zv.olenni. ch(1W,,
f i in
ipo pod
ielają.c w 
upe}nobci 
".
 zo"' ewangeUckl
o misjonarza i karni i przeclwnikami_. Obecnie usiłuje v.yw
dy referp;'ta z tern ż"czpnjem aby 
tpllŚcJla go, miała póź?lej 
a
,.ś tajemni- przelli
ć jł t
kż
 do Anglji,. dlatef:"
 to częściej w naszem mieście podobne 'zebra- 
ł1ł przygodę dotQ.d mewYJasmonł: gdy pastorzy anghkanscy tak uSIlnie zablega- nia 8ię odbywały. Zalecaldby się na przy. 
ha
l
 nad oceanem Spokojnym, zaczepi- U. by wladze nie udzieliły jej pozwole- szłość, aby także i niewiasty oraz mło- 
I&lł lakaś para, pr08złc aby poszła do nia na pobyt w Anglji. (Patl'L ilustracja dzież była obecna na tak poważnych ze- 
Q!eraj,cego dz.jecka. Gdy poszla za ni- w dzisiejszym numerze. braniach. - Po omówieniu mniej wa- 

 


MASZYNY DO SZYCIA 
lI*au SINGERA. 'wiatow, cb fabryk. nallrodzone zło- 
lai medal a...!. ROWERY. PA TEF .)NY. oraz MASZYNY 
doPISANIA. tylko za golówk, po cenach 6ciśle hurtowych 
poleca 
II 'OLSK. SZKOa.K. ".SZYNO.. 
.17 ., D o b r O m a . :Ii Jr n II 
WarllZaw.. Ch..leln. 32 as - 
I
ZJlla DOina bębenkowa zL 260.- t. Maayna kryta 
. . Iowa zł. 310. - 3. Ma'zyDa krawiecka oraz kama- 
IlaiC&I d. 310.- ł. Rower wolnobiełDy aA
ieI5ki. (pierwllZ. 
ł
J zł. 240.- 'atefoD IIZwalearaki. lednoaprętynowy zł. 
.-. dwuaprętynowy &lwalc. zł. 170.- . Patefony w 

d:;'chskrz, nuch.6. MlIlIZyny dopisania .Underwood" 
pław . - UWAGA: Do kaidej mauvny dodajemy bez- 
e 2 ,,
aty do haft. I cerowaniL Wy.ylamy DA 
I prOWUle.. po nad..laniu pocztlI zł. 2S zadatku. , 1 
Ware.cj. 'I5.I.tnl.. Do.ta.. n. ko.EI firmy. 
! 
rze
si

iDrsłUJO 
U
!
 _






 


A. DENIZOT 
L U B O Ń (pO.Da6) I · h d 6. I + 
d poleca k 1503 -I- PrzecIW c u O
C 
I rzeWa I krzew, owocowe, parkowe : Pr
ez utycie nauego w
aniałego _odka 
dtywczego 
Oldabne o .61e koniferf roSI;n, na ł PlENUSAN. W kr61klm czule zna
zne rr
yb
aDle w wad
. 
_ _ 1 " WYll1lld kwitn'lcy i pelne lormy clala. Rowmd wzmacnla- 
Cencil& ,.oplot, illcy ,,"odek dla krwi I nerw6w, przn lekaray polecanv 
lIa tlIdaniel Cennik Da tlIdaniel I pud. d:6.-. 3 pud. 15.- zł. k 1581 


- 



J\R .P-oMO \. '. 

 O., ,'Ił$Jr: o 
. O" 
"'It;) 'i l, 
'rr.ł- PIWO 
. 
,
S IET. N \. 

o "OIllO..
 V 
, 

 "0 : . ,
 '';
 i_i 

 Ił. '- ..
 . -:-, 
. , CI. . Z... T /I R U". 
. ' 


- 


I 


ZDALEKA) 


znych spraw zamknłł przewodniczłcy 
zebranie hasłem: "Cześć Ojczyźnie!" 
Ceny na targu w dniu 18 bm.: Ma8ło 
za funt 2,80-3,łO zł,. jaja 3-3.20 zŁ, kar- 
tofle 5-5,50 zł. za dr. OwOlCe: jabłka 25 
do 50 gr., gruszki 20--60 gr., ślh, ki 10-30 
gr. za funt. Bardzo dUŻo było na targu 
warzywa. ceny bez !UIliany. 


RACI
. pow. tucholIkI. .'" 
Przyj,c:ie dzieci do pierwszej Eom1lDJl 
Iłw. W niedzielę dnia 14 bm. obChodziła 
nasza paraf ja święto przyjęcia dzieci do 
pierwszej Komunji św. Dzieci zebraJy 8ię 
w szkole, a sł.id o godZ. 100ej II; procesjI) 
odprowadzono je przy dź" iekach miejsco- 
wej orkiestry do 
ościoła. Przed ołtarzem 


Je.zcze dal' uzupelnlj tw, apteczkę 
dOD\O .", MerldloleDl. bo je. t on najsKu- 
tecanlej.z7D1 I nlezbędn7D1 'rodlUeDl 
dODlOW7Dl. dU64 


li 
"'
 
"".\. 


MerIJlol 


. 
 - ZiółkoW)' Spiritus 
,. do pielęgnowdnia 
. dała i NAmRANIł 
. DoświĄdcioRY środek do
 l wy. 


J 
A 

 . 
 . :.
) 
a -
 'II · . 

o...' /

 
 
JJ;l
 a:I"'l:C p. 
.' 


,l. 


reparac).j 
I 
przebudo
y 
specjalny właany 
wyr6b plrzcz alek 
r6ineao latunku 


n... . . 'r"":" 


kim 


4 interesujqcIJ lampki# 
Z którem; nallJży siq zapoznać I 


Pierwazorzędne alły 
na kaid. *,daaie. 


RE 054 - oszczędnołciowa .peelalna l&mpka wzmacniaj,ca w układzie 
oporowym . . . . . . . . . . . . . . obecnie zł. 'B.H 
RE 064 - lampa uniwersalna wszędzie tam. adzie chodzi o nalmnielaze 
zutycie prlldu ianenia. i anodowego . . . . obecnie d. 'IB,50 
RE 074 - lampka wzmacniaiIIclI (dla stopni wysokiel 11Ii.ldel częstotli. 
wości) o największej wydajności przy nailDJliejszym prlldzie 
iarzenia. . . . . . . . . . . . . . . obrcnie zł. 1a." 
RE 014 - specjalna lampka audionowa dła os6b pretenaionalnyeh. która 
prz., znacznei ekonomii nielylko proatuie. ale iednoczdllie 
znacznie wzmacnia . . . . . . . . . . . obecnie d. 25,- 


t 


Stanisław 'reitag, budowniny 
d 2532 zutępca lirmy Sau.r 
II. leta_szki 5' Bydgoszcz II 'IIUlskll] 


CeDY rozumieją alf; bez podatk1a paAatwowego. 
2ądajcie jedynie powyższych 18mpek U odprzedawców I 


LAMPKI TELEFUNKENI 


- " 


Dr. Gebhard a Co.. Gdaa\ak. 


---- -- - _. 
- ----
>>>
Str. 10. 


lILOWO POIIOBIKIB 


-= 


Zjazd uchodźców g6rnośląsklch. 
Zjazd S8JmikoW) Związku GocDOŚ1ązak6w 
Uchodtców woj. poznaf1skiego i pomol'llklego 
w PO&Danlu 
zie się ł.. li!lfopada hr. o go- 
dzinie 12-ei 1V lokalu P. Dudka ul. Wroniec:.ka 
nr. 6. Ruch wydawniczy. 
Wystawa drobiu w Toftlnlu. Peretiatkow1cz: Pa.iu!ltwo współczesne. 
\\" dniach od 16 do 19 listapa.da b. r. Ks4żnica - Atlas 1928. Znana keiłłJ{a 

 Dziesięciolecie alepodlegloAcl PeIsU wspanialszych gmachów na8Z8g0 miasta za- odbędzie !lię w Toruniu III. Pomorska prof. Peretiatkowicza wyszła w Dowem 
w przeszły cz\
artek ,.,ieczorem odbyło !;il: leinem będzie od POrY i odpov.iedn. powie- Wyst&wa Drobiu, Gołębi Rasowych i.Kró- sZÓ8tem wydaniu. 
wiadar;y to o po. 
zebranie ob),.,atelskie '" "ielkiej sali ratu- trza w katdym jednak razie z przyszłą wio- lików, połQcW!la z V Po"szechnQ Wysta- czytnoścł tej pracy, która zawiera pod- 
sz.ow-ej, ktore za
ail mecenas po dr. Wyszk
' sną będzie K0toWe. 
ł Gołębi Pocztowych. !ltawowe wiadomości prawno - polityczne. 
ski. Po wypowiedzeniu słów powitania przed- Xiebawem prz)lł-pi m1asło do ww:niesle- Uhiał wystawców przewiduje sil,.' bar- llieu)l
dlle dla każdego historyka, praw- 
stav.icieii ducho,.,-ieństwL wojska. v.ladL D- uia baraków mas)wn
c1ł dla eksmitant.ów. dzo)" H d kw ' aj - _:1rft ped dl tkl h 1nf.e. 
-..... ow I . l ' nst vo u I'V J ' ....."" s .---i ł pot _A..... ob- ....- tan .. I u:zny . . o owcy. . rz1 me oLrzym I.......... agoga f1r8Z a wszys c 
.
...
 JO v
 ....u'"" ....._. ._..... .......'" s IP, na gruncie mlejsk m aa rzeinią. I ł . I.' -. l ' t l 
l'hodzenia raMsnej rocznicy w sposób najo- zaproszerua., proszem tI
 eJ n ezw oczne resuJec,ycu sle zYClem po I ycznem. UDa 
kAzalszy, w której w
y!!.tkie sfery spolec.zeń- i:8I Pned koncertem ipi.waczym. Zje- 
łoszenle się do "zięcia. udziału " \\ Y- I fOmIa przedstawienia ułatwia D'Of.umie- 
stWa winn
' brat udsiał. Pl'7y
tąpioDO do 11")"- dnoczony zespół śpiewai:z.y św. Cecylji i stawie, gdyż termin składania dpklaracji nie OI"ganizacji i lunkcjoDowanie w8pół- 
M u komitetu. który ut\"\orzyli pp.: ks. pn_ ,.Dzwonu" & Torunia, pn;yjeidia. w nie- upl
.wa. z dnl(m l-go listopada br. a.esnych ustrojów politycznych. (rw) 
lAt Sz)'dzik. ks. prof. B8Z1iecki, dyreklOł' gim- dzielę w eiJe 120 osób pociogiem rannym. . 
T.azjum Bonin. naczelnik !!.t
ji BlIcbolz, na- O gO'dz. 10,30 biorę. nasi go:kie udział \\ I 
uczyciel Dolecki, Gramow,;ki, Gackmski, uroczy!tej sumie i opiewać będę. 4-gło.so- 
mec. dr. Hrehorowicz, naczelnik kasy skarb. sk 
Juraszek, rafka miejski Komoński Krutvń- ViI) mszę pol ę. kompoz)'cji p. prof. Zyg- 
ski, K1yg"r, naczeinik 
du La
er, in;p. munta }Ioczyń
kiego pod jegCJ o
bi
tem .' 
szkl)lnr radca T eśnie\"\icz. radca miejski Lu- kierownictwem. O godz. 5 po poł. rozpo- 
komski. Lud. :Suwicka, T. MelliDow. rad- anie się koncert w sali ..Vjlła-
(1\"a" we- :-.. 
c
 miejski 
IO'W!!ki. J. Robacze\"\ski porucz- dług programu., podanego w afisi'acl1. _ c; 
nIk, Telowski, mecenu dr. W
!'zkOW'Ski. 88- D)rrgować chórem będą. pp. }rOt- 
[oczyń '.:.'";.::" 
l.retarz POl. Jut \\ iśnie\"\Ski, proł Zia'l"no ski i \Vł. Siudow!'ki. \\- prz prwach grać 
pułkownik Ziegler. ., 
. ł-:rzy oiyv.iooej d)uusji padal}' my- bęUie własny U!spół muzyczny. 
f.1I I propozycje, które skrvstalizuje się na @ Pokwitowam.. Na ochronkI: miej"!,;,, 
p
zYS2.lem zeb;aniu komitetu. Paą prze,.,od- r;łotyl lekarz denl
-;;ta p. dr. Buczko\\ski z 
llIczący podzll
kował zebran
-nl za liczne Chełmty zamia.:t wie6ca na trumnę zmarl.', 
przyb)cie i g
 zainteresowanie się spra- go \\"ilhelma Winte'ł"a 10 zl. Odbiór powyt- 
"'ą i sol1l'O\\ał zebl'8l1ie_ ?\as\4:pnie odbyło szej kwoty z podzi-=kowaniem pot\\;erdzRm. 

ię. rebra.nie komitetu, na kt6rem iednoiło- S. LlIkom!'ki. !'ksrbnik. 

mle wybraDO ks. prałata Szydzika na preze- \ @ Niezwyklym urodzaiem ziemnlaków 
13, p. mec
 d-Ta. Wy
owskiegD na za- poszczyci t si
 mote p. POkrywski. rolnik z 
(;t
P".J:, p. lul:!; WisDlewsklegQ na ;:;ekretarza. Zelgna, tak co do ilości, iak równł"z co .to 
V.
brany komitet Bkładająey się z wybitnyrh W1elkości po5zczególnych ziemniakó"'. r-ia 
dZlała
y 
a polu społecz.nem .iest naj)ef)9zem okaz zlotvl ,., filji naszej jeden efl'z.;mplarz , 
npewm8mem . przep"!",ad.uma obchodu w watący 2 funty. Panu Pokrywskien'lJ l'lk 
sposób godny I odpowJadaJący radości chwili. szczęśliwych wynikow jego starannej pracy 
.i:8:J .RacIł .
lanyo Budowę domu miej- s_rze motna Po'" inszowat. 
 
slf.1l'go o d
"U I trzech pokojach przeprowa- @ Uroczystośt Chryatasa Króla. " nie- 
dza budowule9' po 
ański z niezw)klym dzielę, dnia 28 października komitet z k... 
rOlm
hem. ". kilku dOlach zniwelowano 01- prałatem na czele, ulotYł n
tepujący po- 
brzy!w teren ! zał?łODo fundamenty. Ukoń- l'Z4dek uroczystości. Xa wszystkich mszach 
czeroe budowh, która naletet będzie do naj- ŚW. kazania na temat "Chrystus Król". O 


!ltan{'ło 31 dzie\"\ c
t l :U c.hłopcó
. K
- 
Ścil! b
 ł po bl'z£'gi napeołn.ICJlIY w
ernYIDl. 

hz
 ,;ow. odprawił ks. dZle
an SIgIIlund. 
\\ czasit' h.omuTłJi "w. orkIestra zagrała 
pip
n: ..l drz" i r\\oic;h sto
ę .Paniel" - 
Po r.aboŻl'J
:,"ip przn
 dZIeci ks. dd.. 
ł..an w pl('b.mji. l"lo:,,
uj
 je wedle 
y- 
('Zaju ka\\ kę... )las:
PJ\lP rozda"ał p&nllet- 
kowe O't'lrazki. kllI....;. ,'d
 miłem wsporo- 
uieniem w pó7lliPj"z) lU wieku dziN'ka. 


llOIkt 
u Udztfllofto Jednogłośnie 
 
soJutorjwn. Pan marszaJek dziekow&ł ks. 
radcy Pape'rou za współ
 jako 
 
który niestety dla braku cza..su swój u
d 
dożyŁ Na.stepnie wyj
Dfł p. dyrekt.or 
gimnazjum w dłuższero przemówieniu cel 
Rady RodJ.icif'oJskiej i wezwał obecn
 ch do 
usilnej pomocy i ofiarnosci na 
 tuL 
zakładu, dla umCJŻ1i" ienia usum
ia wiei 
kich l:Jra.ków Ponownie wybr&Do dotych- 

wy zarz;,.d i rozszerzono go przez do- 
branie nOW)Tch CZICJIlków do 20 osób. Pan 
marszałek sarnykaję.(' zebranie pod%.ięko- 
wał za sta.ra.nia dot)
hcza.sowemu &81'74- 
dowl. ktor.) przyczynił się też do \1!;)'Ua- 
nia pełnego gimnazjum. Wezwawszy do 
ąodnej wspólpra
y pomiędLy d.) rekcj
 a 
RadQ RCJdziclelsk
 wzniósł okn)'k na cześć 
ojcz}'wlY. Po zakońcU!nlu pozostal no\\ o 
wybrany z.a.rząd. który wybn.ł komitet 
",
'konawczy, w skład którego wchodZI) 
jakeJ prezes P. lan Ciszewski, jako sekre- 
tarz p. H. Goetz, jako 9k&l'bnik p. Bukow- 
ski. 


NOWEMlASTO. 
Walne zebCaIlie Rady Rodzicielskiej 
Jn'z
 gimnaLjllID \\ 
owtmD1ie..cie o.1b)"łOl 
si.;- \\ niPtlziele Ił bm. o 
Olłz_ 12.30 w 
auli gimna7JIIIIIPJ. Brało udzial pl'OCZ za- 
rą.lu, 
-rt.nll rl'Ofe:;oró" tut. za.b.ładu i 
liczni lod/i('p i PjJieku[Wwip ucznió" le- 
go gillllla 7 julll. "'jcpprzewodniC7QC} p- 
Jau t:isze\",ki agail posiectrenip. "itll.j1ł c 
obecn) ch OI'R7 ,Iyrl'ł-h)ra i profesoro'" i 
przystl;lpi! lIo \\.)bOII'U I11&.nzałka waJnfogo 
:lA'brania_ \far:zRłkipD1 został p. bunnist.rz 
Kurze' kow:ki. Po sprawozdaniu Z cr;yn- 


( 


WIADOMOSCI Z CHEŁM!V I OKOLICV 



 



 


IkM 


\' .I 


BIf
HMA[KI( !

 lakonnik 


# 


aledzI.... dała n paf4!zlerDlka 1121 2. 


Itr. !Ił 


gochinie 3-ej ne.botef1stwo r6taf1cowe I Te De- 
um. 
o u.kończonem naboteustwie akademja 
w sali WIlia-Nowa z nastl;pującym progra- 
mem: l) ,;Iowo wst
pne, 2) prolog. 3) 
piew 
chlraJny, 
) 
eklamacj8. 5) 
piew chóralny, 
6) pn:em6wleDle, 7) wspólny śpiew ..Yy chce- 
my Boga
, li) de.klamacja, 9) śpiew, 10 t y- 
wy obraz w 08W1etł. refll'ktOll'ów. U) wsp61- 
ny śpiew ..Boie cOl\ Polskę". 

 Pola. " :5.rodę w nocy o godz. l-ej 
zbudzlla .ynna poła.rn&, umieszczona w wie- 
:Ayezel ratuswwej przeruliwym 
 gło- 
sem mi88Zkail
ów miast.&: Pallły się pozy- 
budówki na nIeruchomoścI p. Simanowskiego 
przy uL Mickiewicza 3:).. Potar dość wcze- 
śnie sposLn:etooy, ugaszono przy pomocy 0- 
chotniczej straty potarnej, aanim sz.ersae 
przybrać mógł l'OJZI1 i ary . 
cgr W parku Weldege tut przy wylocie n- 
licy do Torunia, wZlueaiooo koeztem "z\"\ iązku 


IDwalidó",' Wojennyeh masywny klOllk JII'1&. 
znaczony do rozprzedarzy gazet, Ilodyczy I 
papierosów. Gusto\VDie obmyślona budoWla, 
Iympatycznie na tle drzew parku Ilę Przed. 
!ltawia i będzie nowem upiękazenfem l1II.az6. 
gO miasta. 
cg] Nowe przedsiębiorstwo. Zwracamy Ił- 
wagę szanO\\ Hym czytelnik{)m miasta i okolic 
na oglDs7enie Warszawskiej Pracowni Kra- 
wieckiej Zjednoczon)'ch Krojczych Warszaw. 
skich w Chelmży R) Hek 5. ZająWłlzy obazer,. 
ne, dav. lIiejsze ubiJ..acje Banku KredYtow&o 
go Uł'Ządzili magu)'n krawiecki na IPOl!Ób 
warszawski, wYkonując garderobę dam.q 
i mę8kł. podlu
 najnowszych modeli czy. 
nilP,C zado
 Dlłj\\ybredniejszym W}'IDaganiou! 
eleganckiej, klienteli. 
Nowa plac6wka jest uzupełnieniem miej- 
lICowych 
nomowanych zakladów krawiec- 
kich zapobiegającą potrzebie ubierania się 1V 
okolicznych miastach. 


Informacyj . udziela Pomorska Izba 
Rolnicza. w TCJI'uniu, Wydzia.l Hodowli ID. 
wentarza.. 



 


) 


. 



 


1 


." 


"\. 



.. ' 
 


'"' 


.1!' 



 
. 
, 


Wielkie 
zakłady 
amerykati. 
!lkie, wy- 
tw arZł1 lęC8 
siłę elek. 
tryczn.. 


, 
 


1'. 


!l . 


/. 



 .
 
ł"\""'" '\ '......... 
,\ . 
.
 
:' 


\, 



 
-. \ 
,. «. 
.. 



 



 


p. 


\ 
l' 


..... 


;; 
fi

f' 
. i ll 
I 


- - 



....... 
. .-.--....... -. 
--- 


..,,- 
oJ 


.,... 


... 


ol' 


-r" 
J- , 


.' " 


to:)- 



. 
:. .-,. 


... 



 


ć 


- _ : - 


Polecamy na dogodnych warunkach 
Ich 


-._ oli 1M2 POII. 

 Reg.I." łoł....II. chroal, od ...... 
(ł : 
 \' I 
u. eierpień ..troby. nadmiernej 
. otyłoloi. .....ty.... uderzeń II_i 
do gl_y, uśmierzają "..DPOI"
. czy- 
s&CZo\ krew i przy skłonnoŚCiach do ob 
strukcji __ łałodnym środkiem przeczy' 
-I,eym. Utycie J do 2 pil/ułek na noc 
I........._-ł Ceaa pud. Zł. 1.35 wyrobu apteki 
l[_z.-*1 - T._Wblli. ......... T._"'- 
cb 4 qd.t _ .ptek.ch laIIl. . Z.lIo..llIi_.. 


-,r 
IDEALNĄ CEAI; 
OIIĄGNIESZ TYLKO' 
O%II;ICI KREMoWI 
JUillI'il@aIl
JrIl1I1lL 
I%L£alJtT...... lCal:H NIE
aaĄCY 

 

ć w aptekach. drogeriacb i peńumeriach. 


PrzYidi osobiłcie 
albo -łdłii charakter pUma _61 lub u.iD- 
teresowanej osoby. ZałiOlll1lDibj imi.. rok i 
miem-ł= urodzeni.. kawalu. ioIuaty, wdowiec, 
.łołć osób aaiblibzej rodziDy. a otrzymuz 
ucugolowlI analiq cbarUtera, clłae6Jenie za- 
I
 wad, zdo1no6ci i lWu_unia. Odpowie- 
dn DA aczene zadane pytania, jak r6wnie! 
horoskop a1yunego medjum MiUe Evigny - bezinteresowme. 

cz DA po
cie koszt6w og1oaze4, wydatków pocztowycb 
a kancelarylnych doł
zyc! zł. 2.- (mama w maczkach 
poc
wych).. 
biki
 

muję 12-7. Protokóły, odezwy 
podziękowamaDalwybatnielszych oaób atolicy. - Wanz.wa 
.sJcho-Graf.'.. Sz,Uer-5&tle'.
 .daleJ. .,5-ł'" Jf.. 
...-ł.J." al .. .. k 1765 


Pomorski 


. . 
I (sc.fes) 
Rolniczy T. A. 
w Torun:u. 
Starogard i T czew s 


Bank 


Oddziały: 


d.1037 


Od 100 lal powszechnie ulJWlne 


Broń 
IIUSlIwsJIa lSDort. 
Piatołety aatom. od 12.- do 50.- Gid. Amunicia. 
plecaki i t. d. tanio. Kupal okoliczDo'ciowe ataIe 
DA składzie. Zakapui. pistolety Mauser. 
EW ALD PETING. Sklad BroDI 
II".
.II. BrotbinkenguH 51 TeL 22697 przy ko- 
kiele Mariackim. k 1
75 


-. 
-.. .-- :::-:.... - 


..... 
.. , 


-. 


I MYDŁO KRILOWA WISŁY I 
ZJlAKOtHRONNY.
 l IAPAGHfM . "
::
:N' 
1,1
 . 
J.M.WENDISGH 3UKG. , 
SPÓUA AKCYJNA 
TORU
  


.1011 



 ..:= 
-'-9 I °ł ' 
iti .":1 "'"1GU, 


I:
 
.\. 


PRA
NIECIE WYLECZVC SIE Z REUMATYZMU i PODAGRY 
Rw
e, .l!h"'1ce hólC; w członkll
h, atawach, obnmiałe mielsca. ZAieksztatcone r
 I 
 kurcz.. kłade 
I . rw
le w rtZ!"altych czc:kiach ciała, nawet osłahienie wzroku wystl:". . 

 r lIJ 
 lako .kutek cierpie6 reufnatycznych i podagryeznych. · 
ktr,e. wlany by;! lISU1rięte w przeciwnym razie choroba wcilł2 postc:puje. 
i. PI\.O.ONUJ
 

t6
:-I
a r
zpUSZC
j,
 Ia...
. 
v kurację w0d4 IIImeralną 
den t P:ł"" Wla przemtanc: matel']I I ZWlękllZłl wydźieliny, a wic:c za 
d br a zwany uniwerMlny iub talny kodek lecz produkt, który 
o oczynna matka natura udziela clla dobra cierpiIJcej ludzkoścI 
N..... . 
At.DEMU PRÓBA BEZPŁATNA! 
b ;:r. .. . r ZCIe m b .D.a , tyC
", a otrzymacie zupelnie "ratis i Iranko P r6- 
.. az Z o III nlemem lir d 'et ." 
."c" \lrZl\dzon ch .kt d za 
 e. nI wem 
olch we wszystkich kra- 
azkodliwolci 'rodk. 
w. I wowcze.s - przekonacie .ic: o nie 
. ellO oraz o leI/o uybklel .kutecznoki, 
AUGUST "A_ZKE, Berlin Wilmer5dorf. Bruchsalerstr. 5. Oddział SI 


\: 


,
 
, 


" 


- 


iF T 


.. 


, 
\ 


damskie gotowe fo- 
kowe, karakułowe. 
k r e c I e i t. p. or8Z 
meskie. 
Wykonanie podlllQ oajiwietazych modeli parya1dcb. 


. 


, 


kJ773 


,
 
.., 


SKŁAD 
fUTER 


D.w.
:wa

o
 
 A Y N I 
ProlZ ę zapamiętać Miodowa dwadzieicia Je d.:.J 


..- 


I 


....
>>>
SLOWO POMORSKIE - Dledz1ela, d.DJa ZI paJ4z1ualka lłZ1 I. 


-- 


Str. f! 
--- 


Nr. fU 

 =---- 
II SI I Ił et akt o.karttDfa mówi, tt W' pUmie do MI- I Staty.tyka pożar6w. 
Ukarane g w a Y rze ca niltentwa S p raw Wewnętrznych 'wiadomle I U pl .............. 
JJ · fałazywie obwiDił o popełnJenle przeltępstW" Poaorsklem Stowarzpzealu bez_ 
Wyrok ..du na Kwałclcle" prawa. naruszenia obowiązków urzcdowycb, Diel"Z4du w 'l'orlUlla. 
k I areiZtAntkami, namawianie do zamordow
 Potarów Zd()8ZOno w. wrześniu b. r. w 
znańska donosi: w ub. ro u 1 10. Po obiciu gospodarza, Jego żony I ni& posla Nehringa Up. A. Orl1kowllUego, Itar. Pomorlklem StJwarzYBzeniu Ubezpieczeń 48. 
prasa po środzie wJelkle poruszenie córki, wyrzucono rzeczy p. Warm1ńak1e- przodownika. Ze 
tarazy przod
mk S?łtysiak a mianowicie: 
,,-ywolala kW isji P Michała Pronczyń-. go przez okno, a wniesiono mebłe ekamJ. 
azal Danjl!lzewsklemu. zastrzelIł IWOją tonę Dnia 1. IX. br. a p. Czaplew!'lldego Ro- 
sprawa e SD
 nka 'tamtejszeg. "Strzelca" towanego. I te stłlll'. przodwDlk LIS w czasi. urzędowa- berta, Czarnocln. pow. KoAcierz) Da; - 3. IX. 
skiegO. - C
;y ul. Długiej ł5 Zaj'cfe to było tematem rozprawy n1& oddawał Ilę nJel'Z4dowl Itp. br. u p. Kordunowsklego lana, Gogolewo. po- 
_ z domu .P lo' po S p ieniężeniu mieszka- przed VII. Izbł karn.Q. tutejlzego q.du o- Sąd za zg
 oska.nonego I prokuratora wiat Gniew; - 5. IX. br. u p. Danielo\\eJ 
pODCZyns...., b kr poitAnowił połączyc! wszYltkie trzy akty WeronIki Cbełmta, pow. ToruiI; - 5. IX. 
I' aniu. sprowadził 110 ez zgo- Ogowego. olkarienia w jeden. Na pytAnie przewodniczą- br. u p. LOnsera Ottona. TopolnQ. pow. gwi. 
Dla w P
r::ela domu p. \VarmińakJego, Po przeprowadzonej rozprawie prze- cego, czy ol!lkartony poczuwa SIę do wmy i cie; - 7. IX......IJor. u p. !faiIkowsklego lóze
a, 
dr \\'I
śc ocY do mieszkania Iwej lloetry wodniCZłcy Trybunału ogłosU wyrok, lka czy pi
al wymienJ
De doniasienia, os
ari0I!Y Gdynia, po\\. mor:iU; - 7. IX. br. u p. WIł- 
pewnej n zujłcy oskarżonych: O
poWlada, te. domeólenJa J?lsał, do wmy SIę manna Stanislawa i Melki Franciszka, Gdy- 
p. Graczy
,. J dnak nowy lokator Ipra- Stefana Marjańsklego na ł m1eslQ.Ce Ole poczuwa, I przeprowadzI dowód pra,,-dy. nla. pow. morski; - 7. IX. br. u p. Zawl- 
ponJ
w o a d z a.x:owl dużo pT'zykrośd I nie- \\1ę7ienia. Piotra Kużnika na 6 miesi Oc y I Ws.ZysCY policjanci obwinieni przez M
- szewskiego lana. Tuchola, wybud., pow. Tu- 
"ial go"P odo wal p Warn1iński Józefa Gruntowne 
. I 1 Jews
lego a wystcpujący . j
ko 
w!adkoW1e chola; - 11). IX. br. u p. Wj
niewskieS'o 
fjem no ,4c1, 
pow. .' . g
 na . JDJes ice, ana mÓWią, te oskariony kłamIe J domeslema r". Ludw ika, CzystochJeb, pow. \\"ąbrzetDO; 
prz. . ek
misję tegoz z mlenkama. Nowaka na 5 mleslQcy, Stefana Sobika bił z zem!Jty. Wszyscy świadkowie odwodowi 10. IX. br. u p. Szczepańskiego Francle:zk&, 
Słdg

 Interwencja "Strzelca", który o- na ł miesiice, MichaJa Pronczyńskiego ze strony 
jkarionego, którzy mieli zeznawa
 Bruskiego Bolelława, WróbJewskiego Wincen- 
. n
 a l nawet pewne odszkodowanie 
 na ł mies. Ignacego Ciesielskiego na 8 na prawdZ1woś
 p.ł.-zytoczonycb przez 
skarw- tego. Rolbieckiego lózefa, Wróblewskiego 
fJar
"" k '
 j 'i pozostała naturalme mies., a wreszcie K!5a\\ere g o Janko ia- nego faktów, mów
ą 
e 
 te
 s
y
zeh od ID- Władnława. F
 vmarka Feliksa, Czapiewskie- 
cofmęrle e slm
 . , . . . w. nych osob, ale samI ElIC me WJdZlelL W zezna- go Augustyna, Golubskiego Jana, Wróblew- 
z rezultatu, p
zYb
" pe\\ nego dnia ka na 1 rok WlęZlema. nlach icb jednak daje siC odczuć nlechę
 00 sklej WaleJ'jl. Pryby Bernarda. Waldacha 
be d dom p. Warmińskiego oddział Oltatnl podczas napadu na mieszka- policJI. Cbarakter')"st)"czne były zeznania "pa- Franciszka, Zhy)icklej Jadwilri i PiJankiego 
prze Ies." złożony z 30 ludzi. Po złot8- , nie p. Warmińskiego ugodził go nożem na posla" l'ebringa (socjalisty), z zawodu de- Franciszka, BrulY,' pow. Cbojnice; - 9. IX. 
.
trz
 n.bi ów przed domem oddział ten Połowa kary została skazanym 
 karza
 któremu o tem wszystkiem mówił br. u p. Zbikowskiego 16zefa, Owczarki, pow. 
DlU kar n . k' 'W 'ń k' .'. os kurzony, a który przeprowadza I na swoją Grudziądz; - 9. IX. br. u p. Porotyńskiego 
'!arf:"1I 1 do lluesz ama p. arml s le- mocy amnestjl darowanI). rękC śledztwo W tej sprawie. Sehrłng który Aleksandora, Kęsowo. pow. Tuchola; - 10. 
fi nie grzeszy :zbyt wielką inteligencją. sądził IX. br. u p. Schulza Maks)"Dliljana J SzcZt'- 

 widocznie te jest wezwany do wydania swej pańskiego Franciszka, Brusy. pow. Chojnice; 
opinjl o stosunkach policyjnych, tak ie prze- - 10. IX. br. u p. HydzyiIskiego Zygmunta, 
wodniczący zwr6cił mu uwagę łe nie jest eks- 1'0\\ y BarkoczYD, pow. Kościerzyna; - 10. 
pertem lecz świadkiem. Charakterystycznem IX. br. u p. Wunna Marjana. Bukowiec, po- 
bylo r6wniet zeznanie Daniszewskiej I jej sy- ",iat Świecie; - 7. IX. u p. Przybylskiego 
na, którzy zeznali te Danil!lzewskl (mął i oj- Józefa, Rychlawa, pow. Ś",iecle; - 17. IX. 
ciec) kradl drzewo Z Magistratu i przynosił do br. u p. Kur
tkowskiego Bronisława, ChE'ł- 
domu na opaL Po przesluchaniu wszystkich mta. pow. ToruiI; - 15. IX. u p. Troja- 
świadkow przewodniczący o godzinie 13 r:;owskiego Antoniego. Dolne Sarto",ice. pow. 
zamknął postępowanie dowodowe. Prokurator Świecie; - u p. Hennanna Rudolfa, Turze, 
LipiI-łski W s\Vem przemówieniu, m. i on. po- pow. Tczew; - 16. IX. br. u p. Pańkow- 
wiada: - "Wysoki Sądzie l Sprawa dzisiejsza skiego Włodzimierza, Szc:zupllny. pow. DzIał- 
jest bardzo waina, bo dotyczy obrazy urzęd- oowo;,- 
. IX. b. r. u p. Pacuskle«o AI- 
nik6w, ktorzy wykonują ciętką slutbę i są fonEa. ŚWIerczyny, pow. Bl'odnlca; - 20. 
naraieni ze \\szystkicb stron na oszczerstwa IX. br. u p. Lenza Karola. Anliko\\y. POWloiat 
I donosy Gdybyśmy mieli wierz)'ć zeznaniom Kościerz)'na.; - 20. IX. br. u p. Wiśnle,,'- 
pro.stytutE'k i zlodzi el składanym o policji, to skiego luljana. S\\ierczyny, pow. Brodnica; 
kałdy urzędnik policyjny zostałby zniewało- _ 21. IX. bl'. u p. KOl!Isobudzkiego Wlodzi- 
ny. Równieł zezD&Diom takich świadków, miena, Szembruczek, pow. Grudziądz; - 10. 
gdzie lIyn stając przed I14dem mówi te ojciec IX. br. u p. Klamera Karola, N. Barkoczyn, 
kradł, chyba Wysoki Sąd nie da v.iary. Taki pow. 1\0ścierz)"I1a; - 7. IX. br. u p. Kord,.- 
czlowlek lak oskartony wyrządzający wielką sza Michała, Rychława, pow. Swiecie; - 
szkodę spoleczeńst\\u musi by
 ukarany". 12. IX. br. w Zarządzie SzkołY Kat
 KODa- 
Prokurator wnosi o lączną kare 7 mlesil:cy rz)'ny, pow. Cbojnice; - 25. IX. br. u p. 
Redakcja ..Slowa Pomarskiego". wil:zienia d1a osk.artonego. Schulza Klemensa, 
. Kiszewa, pow. Kokie- 
Oskartony który widocznie ma rut)"lIC rz)na; - 27. IX. br. u p. Tomaszewskiego 
"wiecową", w ostawem slowie gwaltownie Hipolita, Bzowo, pow. Swiecle; - 10. IX. 
odpowiada prokuratorowi. I powiada te wszy- br. u p. Bresklego Leona. N. Barkoezyn, po- 
stko co donosił jest prawdą I łe tak jak Pił- wiat Kościerzyna; - 30. IX. br. u .p. Pod- 
sudski .po przewrocie zapowiedział tępienie wójsklego Franciszka, Suponin, pow. Swieeie; 
lajdactw i zlodziejstw w pań9twie tak i OD - 25. IX. br. u p. I\arkuta Teodora, Stawki, 
nie przestanie tępi
 złodziejstw i lajdactw w pow. Kartuzy; - Zł.. IX. br. u p. Czapiew- 
policjL Wkońcu oskartony apeluje o sprawie- skiego Leona, LUbocinek, pow. Tuchola; - 
d1iwy wyrok do Wysokiego Sądu. 3. IX. br. u p. Damarusa Augustyna., Kamie- 
Sąd wydał wyrok. skazuj"cy oskarwnego rowskle Piece, pow. K06ciełozyna - 
na 2 miesiące więzienia z zastosowaniem am- PrzYCZYDY po""-ytszych potarÓ'W były na- 
nestjL Sąd na podstawie seme iwiadków I!Itępuj¥s: 
przyjąl tylko częściowo za udowodnioną winC Podpalenie -
. Iskry I komina - 7, 
oskartonego, natomiast od niektórycb punk- nieostrotnoś
 - 6, grom -!, defekt ko- 
tów oskarienia, o których oskłlll'iony mó'" ił mina - 2, defekt pieca - l, niedbalstwo 
te mu opo""iadano I wierzył w dobrej wierze - 1, i przerwanie perferacji filmu - 1. 
donoszącym, I14d oskarłonego uwolnił. Ogólna suma szkód wynosi zł. 160.986. 


( 


Z GDAŃSKA l OKOLICY 


. Zorglnlzowanym han41owcom ozei
1 
ZWlilel Pl'acowników KupieckIch w Po- 
maniu. oddział w Gdańsku,. obchodzi. w 
nitdzieję, dnia 21 bm. 2O-lecle Iwego ISt- 
nienia. 
a program obchodu składa lIiO 
uroczyste nabożeństwo w kościele św. 
Stanislawa \\"e \\ rzeszczu, uroC1:ysta aka- 
demia w Domu Polskim, a wieczorem za- 
leu. Na obchód zaproszono za- 
loiycieli placówki gdańskiej handlow- 
CÓW polskjch i był)'ch członków z Pol::J1u, 
o lit zdołano uzyskać ich adresy. 8po- 
Qienc się więc można, że na uroczy- 
'Ń:/J. niedz.lelnł zjadł się do Gd&nska 
tl!ZJ'Cf ci, którz:r położyli fundamenty 
pili budowę tej potężnej dziś organizacji, 


m"II:z cf, którzy w nader trudnych warun- 
kacb dopomogli do rozwoju jej. Oddzia- 
łowi gdańskiemu Z""iłZku Pracowników 
Kupieckich składamy z okazji 2O-Iecia 
serdeczne iyczenia dalszego naj pomyśl- 
niejszego rozwoju i rozkwitu, w)"rażaj
 
przy tern przekonanie, że uda się powięk- 
szyć wkrótce liczbę członków w dwójna- 
sób I umocnić organizację na gruncie 
gdańskim tak silnie, że nawet najcfęŻ8ze 
burze nie zdołają jej zaszkodzić i że za 5 
lat, gdy obchodzić będzie srebrny jubile- 
usz Istnienia, stanie u szczytu potęgI! - 
ZorganizowanY1D bandlowcom gdańskim 
cześć I 


P R A W O I S Ą D I szereg występków i zbrodni, poltcJl w Cbełm- 
. ty. Trybunaiowi przewodniczyi sędzia Szyj- 
WIeW proceI o obrazę policJi w Chełmły. kOWllkl, o
ka
al pMkurator Lipiński, oskar- 
By" ,.uclant oekarłył swych byłych pneło- tony browi SIę sam. Do rozprawy bylo powo- 
ła." I kolll1l6w o kradzieł, bicie. gwałce- lanycb przeszlo łO świadków. 
iii ImrtaDtek. Slłd lkazał donOllcle1a _ :I Aktów olkart('tnla bylo trzy. W pierwszym 
mi_ilłce wJlpl.D1a. prokuratura zarzuca 08kartonemu, te w plś- 
. . mie do Magistratu miasta Cbelroty, 8wlado- 
.W poDledzlalek dIua 15 bm. w Izbie kar- roie obwinił przed "- ladzami posterunko" ycb. 
"I lądu okręgowego w Toruqiu. odbyla IIł Kacsmarka ł Dan1luWtlkiego o kradzie! drze.. 
ItIIprlll& przeciwko 
ylemu p:lsterunko
emu ",a na szkodę Magistratu. Drugi akt oskarte- 
1J Cbelmty Majewskiemu lat 39, z zawodu nia mlwi, te }Iajewski w piśmie do 94du w 

wi, który w kilku plsmacb do magl- , (.helmt) fał8zywie ob""inil - b. starszego 
i:ttIIl sądu w Cbełmty, jak r6wniet do MI- przE'downlka Lisa o zgwalcenJe Weroniki KIł.- 
Zl!1!IItW& Spraw Wewnetrznych, zarzucił la8zyiIskiej (kobieta lekkich obyczajów). Trze- 


] 


. 
l pralł bydrilullan. 
III ",t c.m..to.,ch, 
10 maSZYn 
do dach6w.... 
2 młYnki II. farb 
Il11aSZYne 
1110 pr&eeltko...I. 
III lor.. 110 rur 0..."- 

 mog, odda" lIu.1 
«I loco aklad. kJ637 
BRACIA SCHLlEPER 
B-łllclZC:z TeL nr. 306 i 361 
. 


. 


PIANINA 


najlepszelZo gatunku za cenę zł 2.200 - do 3.000 
na odpłatę do 18 mies., przy wpłaceniu ca. t/. ceny kupna 
doatllrcZll' 


B. SOMMERFELD 


l. 


farblarola ..Szarotka" 
Tora6. 

"''''',

 


Farbuje 
i czyści 
.,zelld.ao roduiu 
lartlr.., 
IIIQI 1$ 
Fabrr k . 
ul andzi,dzka nr. 11. 
Fllj. 
uL ,.. Ducha, aarotnlk 
R6tann.l. d 2:l98 


. 


!IIII-. 
' .'lrlmllnlra allramaryna I 
!Ut .bezwzlIlędn. nlljlepszlI 


alwYdatnlejsall IlIrbll do 
IChzny, wapnll i celów 
lIIalarskich. Odznaczona , 
, nMwySJ.....Ch w Brukseli 
d td!olllnie złotymi me 
alami. W.._dA.. 110 

 1I.el. I d 5841 


Toruń 



 


Szczytna S, Grabowski po 
IE'CII. z wlasnej wedzarni: 
losolia, lIuma w kawal- 
kach, wegorza. biklinRi, 
makrele, flądry, certy I 
matjaay. W dni targowe 
kolo Ratussa. (d 2675 


pianin 
kS276 


Do Urzędu p 
- oc:ztowego W ............................-..-......... 


N Zamówienie. 
p Inlefszem zamawiam wychodzqce w Toruniu 6 razy w tygodniu .,Słowo 
Q

r6kie".Da Ustopad I J(radzie4 1928 r. aa 6,72 a., wł4czme opłat poczt. 
N ę odbierać będę z poczty - proszę' dOltarczać pod poniższym adresem :*) 
aletytość za prenumeratę proszę 4c1qlZnqć przez listowego. 
Imię I naZWliko 
Miejscowość I _ 


-.....-.-.-...-.....---..-.........-....-...-.---.--,..- 


Kwit pocztoWY. 


Iytułe Zł. --.----'-..-...-- 
brałem
 
I'%e

ł
ty ..Słowa Pomorskle
o" za Ustopad I 
1Id&le4 1928 r. ode- 
o nJmeJlzem potwierdzam. 


- 


dnia 


1928 r. 



 Hllltoto"n. wykrełll
. 


podpis. 


I 
'IJIe"ble 


I 


"U 


kompletne urzydzenia pokojowe 
moina kupić wprost z fabryki be% 
handlu po
redniego dlatego cenne 
o zmmem solidnem wykonaniu. 
I-sza Toruńska Fabryka .Hebli I 
P. Borkowski 
Rynek Nowomiejski 23. Telefon 54. 



'K(fW AU(;s]iNA' 

. . - . t '.. SUWA 
AJs/ilf/EJSZE 
 
,,'SY' .:Ól£GłOWY 
 
ts. 
 I . " 'AIIRY"... CHn.UCZNO-I',,_aUTYCZIIĄ 
!Tłłj l _ - P.KOWALS'U- ...AIOSl....Io.... 


Do Urzędu Pocztowego w 


Zamówienie. 
!:'inlejszem zamawIam wychodzqce w Toruniu es razy w tygodniu ..Słowo 
Pom. na U.topad 1928 r. aa 3,36 zł, włqcznie opłat pocztowych Gazetę 
odbierać będę z poczty - proszę dostarczać pod ponltszym adreaem:*) 
Naletyto4ć za prenumeratę proszę !clqgnqć przez li$towe
o. 
Imię I nanvisko 


ł 


Miejlcowo!ć: 


ulica I nr.: 


Kwit pocztow'a 
Zł. .._...._._................. 
tytułem przedpłaty "Słowa Pomorskiego" sa listopad 1928 odebrałem, co 
nlniejszem potwierdzam 


. dnia 


1 Q28, 


D) Niufo.one wy1Irdlie. 


podpla ł
>>>
Str. łZo 


Obrazy i obrazki 


. Ze Zwl,zku If'owarzystw. Na ostat- 
niem poosiedzeniu zaa-z
du Zw. TowlI_ 
rzystw w ub. czwartek 18 bm. przyjęto do 
wiadomo",ci rt'zygnację ze stanowiska se- 
kretarza p. Alfreda hrzyżanowskiego. :'\0. 
\Vego sekret.al'1a narazi£' nie wybrano. n... 
tomiast \\ rbrany został na skarbnika ]t 
Idzi Czachla w miejsce P. B. Majchro\\i
 
cza, który już dawniej urząd swój złoż
'ł. 
Lokal Zw. To\\arz)'stw przy ul. W. Garha- 
il'y 13. 1: ob
nie został już zIikwidowam' 
wobec zmiany warunków cz)'nszu. "'oboi: 
tego uchwalO'l1o znróclć się do dzierżawc
' 
"Strzelnicy" o ulgowe wynajmo\\ anie to- 
warzystwom zwiQzkowym sali na zebl"a- 
nia. Poza tem wy
łuchano sprawozdania 
kasO'\\ego i komisji rewizyjnej. 
-. Praktyczne wyszkolenie.. \\ tyth 
dniach zakończ)ł się w Warszawie 6-mie- 
si
czn)' kurs dla pielegni8.l'ek w żłóbka
łI 
i stacjach opieki nad matk
 i dzieckiem. 
Prócz \\ykładów z anatomji, fizjologji i 
patologji organ.iunu ludzkiego, \V
 kla- 
dów o odi.'ywianiu niemowl
t tudziez z 
dziedziny bakterjologji, epidemjologji, hJ- 
gjeny itp. odbywały się na kursie zajeLia 
praktyczne w oddziałach szpitalnych, pra- 
cowniach, w żłóbkach l stacjac.h opieki 
nad matk
 i dzieckiem. 
L'kończyło kurs 45 słuchaczek z calej 
Polski i obecnie zost&nl,!. one przez Mini- 
sterstwo przydzielone do żłóbków w 
większych fabrykach, zakladach pl'zem
.- 
sło\\ ych \ l instytucjach humantitarnych 
miejskich i pry\\atnych. Abiturjentki te- 
go kursu majl,!. podwójn
 korz)'ść, Ix! po 
pierwsze: osię.gajl,!. samodzielne, bacdzo 
wdzięczne I d la społeczeństwa bardzo po- 
trzebne stanowisko a po drugie nab)wa- 
j
 \\ iadomości teoretyczne i praktycZTle. 
które im samym w przyszlym życiu jako 
żonom i matkom mog
 oddać wiplkie u- 
sługi. To praktyczne \\) szkolenie daje 
młodym kobietom pewny i pożyteczny 
dla kraju sposób eg.lystencji. 
Z Torunia kurs ten ukończyła pa1Ul& 
Wanda Krzyżanowska, która po uzyska- 
niu matm-y w gimnazjum torufu;kl
m, 
skorzystała z konkursu rozpisanego przez 
województwo pomorskie l po uwz,ględnie. 
-* Odznaczen.le. Odznaka honorowa I niu jej prośby wysłan
 została na ten 
"Frontu Pomorskiego" przyznana została kurs przez województwo. 
radcy miejskiemu p. Janowi Plskorskiemu l _ . . 
oraz ks. prałatowi Józefowi Wysińskiemu, - Z targ
. .R?C
 na .ost
t
lmt t
u 
proboszczowi par. św. Jana 
 za wybitny pląt
ow
m dZIęki jesle
nej, dzdz
s 
J .po- 
czynny udział w pracach pI'Z)"gotowaw- god.zl
 był .b: słaby, a. ze lud wl

skl lest 
czych do objęcia Pomorza w 1'.1919. mDlej wrazImy na meJ?Ogodę, mz 
Iesz' 
.. czuchy _ podaż przewyzszała znacznu
 plr 
pyt, tak, iż sprr.edawcy musieli dużo to\\a- 
ru wieźć zpowrotem do domów. Ceny b}ły 
następujące: mR!lło 3-3.80 7ł, jaja - S.50 - 
3.80 zł. twaróg 70 gr, śmietana 2.60-3 zl. 
miód 2.40-2.50 zł, powidła śliwkowe 0.80- 


nowo POIIORSKIE 


niedziela. 811.Ia n paźdzlemlka I!łU r. 



'ć. Kim 10 tet czy uem mieliby się ('hwa- Zw. PI'acownik6w hupil'('klch. G
('i OCZE'kll- 
lift Frycem Wielkim? Zna.n). fal,;zerz pienię- ją r6tne atrakcje I nil';:podzianki, bufet na 
Jakie D.m 
 potrze..... ....Wty.. dzy. Bismarckiemt Kanalja w kwadracie! miejscu. Goście. W]Towadzeni przez czloll- 
hatd). z ('z)Oł1ko\v rodziny c)'wiliwwa- WilhE'1ml'm Sucbo
kim &100 Inaczej Krwa.- k6w. mile widziani. 
D)Th narodow ma k
06 c
 co6, kim uy wym
 hret
n skońuony! H8.IIrmanemY Lu
 
("zt'm może SI
 .przed" tnnJ:ml pochwali
 A dotE'l"l'a! Sll"f'sema.ncm
 Okpi';'1\"iatl ZeppeU- - Wystaw, hucalsko-Zftkopła'6sk. 1V 
wi\:c: Amel) 
a.nIe IDaJ.ą Lindbergha, ruE'OO- nem'! D,łI'Y parostatl'k w 5 dni przl'b) wa "Strzelnicy" zwiedzac można codziennie 
h"ki I prohlbH'ję. .-\nghcy dumni są Zł' swo- _
tlanh-k. DiE' deutsche Wirts,'haft'! Odda.w- od gad'!:. 9 do t9. Otwa.rtl,j. ona. będzie je!lz- 
jpj ..5IIt'ndl'l'd i5001ation h i z a.ngielsk.il'j fll'g- na mi
dzy bajki \\Iotona! cze do 28 bm. 
my. Hisz(Ja.nie imponują S\\iatu walkami by- \\'i
c skoro o soł..il' sanlFh nie mogą nic 
kc'w a za najskutecz.nil'jszy środl'k propagan- dohrl'go powil'dziE'ć, dokładaj& \\!'1Rlkkh sta- .. WJ'clec:zka kraJozDawcza do NieszawkL 
d\- uwslajl\ hiszpa.nkę. WJosi z\:J.kali wszech- rań. by innym dopipc i kh \\ opinji świata Staraniem oddzialu tonlńskil'go Pol,;kiego 
ś
\.iatow) roT..!!'IOd dzi
k.i cza.rn;-m k08Zulom ponityć. A osoł..lh\ ie Sl\ w t
 m kierunku gor- Tow. Krajoznawczego od
d7ie się w nledziel
 
i makaronowi. Francuzi jedni tylko mieli li\\i, jeteli ('hodz.i o Polsko;.. 21: 10. b. r. o godz. Ił \\ ycieczka piesza. do 

apoil'Ona ale zato cał)- świat zach\\)"l"a sio; Jest takie pismo t
.dowsko-nll'mjeckle 
Iesza.wkf, do ruin zamku krzYiackiegoo tzw. 
fr.Ulcaskł\ kuchnią. llole.ndro\\ unidmier- ..Berłiner T
l'bhlttn. Co nit'liz.il'la dodaje ilu- cesurskiego. (5th klm. od nowego mOlitu ze 
tt'lnil la
l(ba i 
Iedzie, oczywiście hoINldt'r- strację ,.Der Welt;;;ł'iE'
t'I". W ostat.n.im nu- strony Podgórza). Punkt zborny: Przejazd 
skie. 
zwl'J.zi zdobyli sobie nieza('hwianie mE'rze tego bhlzl'n;;;kil'
o zwlerciadJa - obra- puez Wisł
 w Toruniu, o godz. tł. 
prwdujqce w;rvd ludow sta.nu\\ isko dz.i\:ki zl'k: kobieta. Iłbo
o, lIit'mal n
dznie odzia.na .. Zabawa Podoflcer6w R 
zapalkow szwt'(lzkim. Fiuno\\ie majll 
ur- ..\\ i;:ka" dz.ied
. !;.tort' gh.l\vkę na jej kola- Z' k P d . R' 
. 
mi'l'go i r. \\ niet probił..icj
. nach zlot
 lo. .\ 
od tł'm podpis: ..:\Iorgentoi- wlQ.Ze o. of1C. ezer\\ y K
o 
orun u- 
L('twa może się chlubif tern. te do jl'j Il'lte in einl'Ul ł'olnischen Horfe oder: plnl' I'ZłdzR w !1ledzlelę 21. paźdzlermka r. b. 
stoiic) kaidy lat\\o mote się do;;;tać bez pa
z- printitive Fntluu,;unb"Slillstalt.". I 
 "Stnelnlcy" ul. Prz
mcze zabawę je-. 
portu. Mo"J.wa ma hurtową fahf} kacj
 me- B) ć 
te_. Byf motl', te gdZl!!ś tam w I siennI,!. z bardzo urozmaiconym pr1gra- 
bo,;zcz
 kc'\\' p.)d firmą "Czt'ka n i_ {'zl'ka na t)"

w"klt'j. - !.lłk! w t)" d o W skiP j mie- mem, jak: strzelanie do tarczy, tombola 
s.w.ro Bonnapart&. 2;)dz.i za gl..wne zajęcie l:(,lOle \\ Ko
rt'sów('e lub. na dalekich kre- itd. na kt
 sz. obv\\atelst m T ru- 
sobi:" obrali stwarza.nJe w l"I..żn
 ch pańsl\\ ach sach wschodnich można SIę spotkać w tyciu . ' . wo.. o 
k\wslji IDlIit'jszwciowej i oł..awianie się._ po- z podobn) m obrazkiem, ale nie znaczy to, by n lad z;r:sza. PocZl,l.tek c:J godz. t9-ej.. 
grom"w. ,\\sz
.scy Polacy hurtem b).)j tak strasznie) KomItet. 
- Turcia sl.rni,: ZE' swej od\\ il'('znl'.j. 1!2:)"jaŹ- , 
wszen.i. 
 jeteli Pol.ska .po8i.ada nawet ja- .. 
branie Narodowe' Orv. Kobiet. W 
ni d
 Po15':il za,; Polska - z sanacJI I z tu- ki.ekol
'lek msekt
 to Jl'st Icb Jut bardzo nie- ponledzlal
k 

-go .paździE'rnika o godz. lS-tej 
recklch śwu;t)ch. wIele I możemy Się zawsze zdobyf na zalote- odbedzle Się w sah Strzelnic) (uL Przedzam- 
,
. 
ielkiej tej rodzi
!! tylk
 Niemcy c
- I nie . d

 ich t
pil'lli& .,Entdeutscbungsa.n- cze} na parterze miE'sięczne zebmnie Narodo- 
Ją Sl
 jakoś nauboczu. 
Ie mają cum ch\\a- staltow. wel Org. Kobiet. Poźl\danem Jest przybycie 
Iić się ani zapomocą czego propagandy sze- Aer. wszystklcb członkiń - ooraz sympatyczek N. 
O. K. dla om6wienia aktualn)"ch i pilnY('h 

praw_ (d 271ł 
joboŁa 20 paid
iem. I K R O N I K A I Niedziela 21 - d . ., .. Do obywateli miasta. Za inicjaty- 
Jus ..aut., Iren,.. I N. 21 po 

zś:.lern. . w
 To\Va
zystwa. Przemysłowo-Handlowe- 
J go "PolskIe Runo' w \\'arszawie zorgani- 
. ... zo\\ano w Toruniu Targi na wełnę, które 
Toron, 20 pazdzlernlka 1928. I karczy
. J?o8.k
ał):mi .pa
ne
a
i
 jej. 
- odbędę. .!lie dn.i.a 24. 
 25. października t!J28 
1 emperatura po\\ ietrza + 3. maksy- d
 p
.. \\ aSII
\\ skI! PlUCIOSki I 
a\\ Ickl. 'r. Z lej ok
J
 będZIe w Toruniu wielki 
mum + 13, minimum + 3. Ciśnienie po- Pom
 8ł?\\a r
z)-serja spocz)'wa w 
kach napb w za
lejsco\\"Ych ił:łter
sa.nt?w i go- 
v.-ił:trza.: 758. \\ iatr: cisza" S
n pogody: p. \\_as
lew
klego. . ŚCI. Przewidywać nalezy, ze miejscowe 
pogodnie. I. \\ medZIelę 
1: pażdz. o go.dz. 16 
ome- h?tele i gospodY nie pomięszcz
 wszyst- 
Temperatura wody w Wiśle: 7.ł C. dj
 
. Za
lskleJ "Moraln
. Pa
1 DuI: kich przybyłych, wobec tego apeluję do o- 
Stan \\ooy w Wiśle z dnia 20. 10. 19"28 I sklej, ktora .przy zaprInionej 
Idowm bywateli miasła Torunia. &żeby zaofiaro- 
r.: 7awichost + 0.70. Warszawa -+ 0.89. \ zdobywa co 
Ieczór gor'ł ce oklaskI. Gło
\'- wali Jr
:watne pokoje 
ościnne za 
rna- 
Płock + 0.40. Toruń + 0.32. Fordon 
 ne role k_rellj
. pp. Chrzanow!lka, . Pluclń- grodzemem.. - ZgłoszenIa up
s
 !Ole hiE'- 
a.32. Cbełmno + 0.18. Grudziądz + 0.32. ska, 'Iaka.rc.z) k, p
ębska. Zda
ls
a-Se- rować do bIura Jarmarku \\ e.łnumego w 
Korzeniewo + 0.68 1 Piekło _ 0.22. Tczew n.ows
a. HajdamOWlcz, JaworskI I Plu- Toruniu przy ul. Szerokiej nr. 11. 
_ 0.46. &in1age + 218. Schiewenborst + clńs
I.. . Pre?;y
ent mIasta. 
2łG \\ medzlelę o godz. 20 po raz drugi 
W oda O pada komedja Z. 
o\\akowskiego ,,Puhar \\ę- 
. d.rc:J\\ n y" . 


- Koncert pianisty 'l'urczyAakłego od- 
będzie się w Toruniu w niedzielę 21 b. m. 
we Dw. Artusa o god%. 20. Sz-czegóły 
DyŹ1u' DOCDJ' aptek. Od 9000ty 20 puch. do patrz na' str. 6. 
piątk.u 26 paźdz. włą('znie dyturuje apteka 
..Pod Iv.em", Rynek 
owom. tel. 269. .. Schatlzkl Iłracownik6w kupieckich. W 
.. sobotę W-go bm. o godz. 20.30 odbędzie gię 
Komunikat '.reatrA Pom. w '.rorunlu. I w Bialej sali Dworu Artusa pierwsza z zapo- 
Dziś w 8Obotę, 20_ paźdz. br. o godz.. 20 wiedzianego szeregu ,,schadzka" koleteń..ka 
premiera dO!'konałei komedji Z. No\\a- 
kdWskiego pt. .,Puhar wędro\\-ny". Arcy- 
ciekawa tr
ć tej sensacyjnej komedji l 
błyskotliwy jej dowcip zyskały jej ogrom- 
ne po\\odzenie na wsz}-stkich scenach 
po1skich. W roli głównej wyst
pf p. Ma- 


KOMUNIKATY 


( 
r;;d
Oe
" 

 mundury na miarę - Galanterja  

 m.ak. i ..ojako... tylko .. firm;. ó 

 W. Woinnw
ki i Unieiewiu i 

 Grudziaclz. Mickiewiaa 9. ...d 


Tanie mit:so 
z uboju eksportow
go 
allc. Chelmlńaka . o 
" Koaz.row. Ib. 


Gr-231 


TAPICERÓW 
nil lepszą pracę, przy dobrym zarobku 
poszukuj. 


JAN STEBART I Grudziildz 
ul. Józefa Wybickiego 21. 


Francus.kle 
białe wino 
La Sapini6,. 
.... butelka 4 50 ... 


polecah 


Gr.31. 
F. A. Gaebe. Synowie 6tndliądl 


I WIADOMOŚCI POTOCZNE ł 


.... 


GRUDZIĄDZ 


- 


POSZUkuję ZARAZ względnie od J. XI. 28 r. 

iili
Dwe
D (wej) 
ilaniiilY Oki) 


obemanego (nejJ z wszelkiemi pracami biurowemi i urzędowe mI. motliwie 
z branty telaza. Reflektanci Itki) władać musz, dobrze językiem polskim i nie- 
mieckim. oraz być zdo n)mi korespondentami i winni bieg e pisać na mIJSzyn.e. 
Lask. ziłoRenia z tyciorysem, odpisami łwiadectw, fotografj, oraz referencjami 
i 
odaniem wysoko.cj W}maganej pensji upra-za 
UIPOLIT KOTLIŃSKI 
GRUDZ ADZ. 


'- 


Składy telan. artykuły budowlane i rolnicze. sprzęty kuchenne 
porcelana, fajans. ukło. 


domowe. 
Gr316 

 i 


IIInlllllllllllllllllllllllllll,"IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII1"""1"111111111111" 


.-. 


.-. 


Z.latwł. w.zelkłe czynnoicl bankowe, 
a mianowicie: uskutecznia przekazy do wszystkich mIeJ- 
scowości w P o I s C e, kupuje waluty obce i uskutecznia 
przekazy zagranicę, otwiera rachunki bieżące i czekowe, 
_ przyjmuje wkłady oszczędnościowe, udziela pożyczki na = 

 dogodnych warunkach dyskontuje weksle towarowe, za- 
 

 łatwi a wszelkie zlecenia komisowe i giełdowe, wydaje IZwa- Ji 
 

 !ancje .i poręczenia, przyjmuje wszelkie dokumenta do 
 
..... mkasa I t. p. . ., = 

"'"IIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIUlllllllllllllllllllllllllnIllUIllIIIIIIlIIIłIIIIIlI"'1111111111111"'11"111111"11""'""1111111"11111"11"'" 


- 


Solidny 


Kanapa 
pluszowa czerwona. rama 
m
honlow
 d{) s)'rzedanla- 
Wiad.: ł"a\\rocka. For- 
teczna t. I p. . Gr-
 


Elew 


mo:te się zgłoflit" RoJnik 
w Grudzil\dzu. Sp6łrtzlel- 
Dia Rolniczo - Handlowa 
z odpowiedz.ialności.. o- 
graniczoną. Gr 308 


rutynowany admini!ltra- 
tor, starszy pl"awnlk, 
przyjmie administracje 
dom6w w kaidem mie- 
ŚCie. Wiadomoś
 w ek"p. 
"Sł. Pom:' w Grudziądzu. 
Gr 300 


J 
' n 
I 
- 
1- 



 



r. :m 
-=--= ..... 


o 


BANK 
DOWY I 
_1ii. 
-':: 
 ioo..- - r.; - 
." . 
. 

 . 
-. ". .1'-- 
_J r=-i __
.J
1 
t.... I 
'
I 
I - I -' 
' --;-- ..... 


I 
I 
.1 1 


I Grudziądz. ul. Józefa 'V)'bickiego 7, 
I ( dom własny) ar 131 
Załatwia zlecenia bankowe i kreDytowe 
Lokata wkładów oszcz
dnołci 
Zakup i .przedai walut za.r. 
Udziel. pożyczek pod A.ta., 


Majątek 
t80 morgo na sprzedat za 
80.000 zł. lub na zamian,: 
na kamienicę ze skła- 
dem. Zlrłosif się do: Jan 
Dejewski, Plac 23. St)'cz- 
nla 16. Grudziądz. 
Gr 313 


MatrymoDJum, 
Pośrednictwo w sprawIC 
małte6skich. wywiady. oble- 
wacie w kraju i zagranic 
Panie i Panowie. którym p. 
Idy na bogatym. szczę
li.,.m 
i szybkie m otenku. zecbCI 
skierować oferty wraz z lo- 
tografjami do biura mlltry1D- 
Grudziądz. Mickiewicz. 3l 
Gwiazdowaki. Biuro to III! 
związek z cał" EUJ'1)pą. Zg
 
szeni. dla Pa6 bez: ulicz 
Dyskrecja zapewniona. (Pro- 
szę zał
zyć znaczek za to grJ 


Dzielnych 
malarzy p09zukujP na- 
tychmiast J. Leske. G6r- 
na Grupa. pod Grudzil\- 
dzem. (Gr 311 


2000 zł. 


Solidny dom 
przy na
chIi"szej ulic! 
miasta Grudziądza. z '!fOl 
nem &-pokoJowem mi
 
kaniem bez dlugll u s: 
tysięcy do sprzedania. O 
fert,. do "SłowR Pom.' \I 
Grudziądzu pod nr. Gr 
311. 


potyczę wła4c1c1elowi do- 
mu w G'rlldz.lądzu za wy- 
dzienawienle mieszkania 
od 2 - 3-pokojowego z 
kuchnIą. Oferty do "SI. 
Pom". pod Gr 315. 


Służąca 
przyjezdna. uczch\a. su 

Ienna i pracowita mof:e 
8U
 zgłosIć Z&1'az. - Gru- 
dZll\d
. ul. Chclmińl!k a '-'H 

-294 Al. 


Modne taillce 
_azup I walo 
N?wy kurs się rozpoczyna dzielny w swym zawodzie 
5 listopada. Lekje prywatne znający Ję7.yki pOlski I D . 
ka
dego czasu. Zapisy przyj- zlewczyna 
mUle. Szkolna 1. Aniela 6- niemiecki: do OdwI
dY
nia 
:!:y6ska CzI. Zaw. Zw. Art prywatnej klIenIeh. Zgl.:' A_ d I I b 
B l Naucz. Taó Gr 29 . I .... · ec potrze na Im- 
a. ca. .306 Pietruszl,o\\1I . partl'r raz. Grudziądz, Budkie- 
'lewo w (.iI ud.d&dzu. l
300 wic:t.a 7. (Gr 307 


Wojażer
>>>
Nr. !Jł 


Str. m 


!LOWO POMORSKIE niedziela, dnia :21 paidzlernlka 1121 1'. 


PremJer Barte' W Bydgoszczy. 
War II z a w a. 20. 10. (Tel. \\1.'. 
D?lś udał się lIąd samochodem do B"d- 
gOllzczy prezes rady rnlnu.trów p. Bam. - 
towanYlltwie !ize!a gabinetu p. 8tępowfikie- 
go, sekretarza osobistego kpi. Kowa111kies o 
oraz referentów aprowizyjn) ch i zbozo. 
wych. Pan presnjer r.amlena zWledzlt w 
Bydgoszczy młyn" I magazyny zborowe. 
poczem uda 
ę do Poznani&. 


Polka. 


Odpowiedzi redakcjI. 
N1ezadGwoloDY abonent z aJ. S
 
wtc:za. Z powodu niew) ratnego i nieczy- 
teinego podpisu, nie jestetmy w stanie 
W. Panu odpisat. Prosim)' w wymlenfo- 
nej spr&\\ie przy okazji pooiat)"gowat IIfę 
do nas. 
a miesi
 listopad zechce W. 
Pan abonować ..Słowo" w agentune p. 
Darowskiego (dawniej Rzepa' lIpn:ed. wy- 
rob. tytunio\\'}'ch przy ul. Mickiewicza 92. 
P. l6zef Wa1fńakf w Starogardzie. 
 
simy o podanie dokładnego adresu. 
(Ol'). 


" 


::J 


;=;; zJ, ka
zkl ł zł, kury "'--61 
traFlłlwy a taj{,Uinkl
' I nleuchwyt
Y' sławiona ,-!,ceJ'llko
t" pozostała jut dd. 
1.20 zl, g(!'1 -3 zł, gol,:,bie 0.80 1.20 71, Zorra, jlrę. foWOJą. jak zwrJ.If': wywoluJe wspomniemem htera
ko - historycznem. 
zł. kurcz
ta 2 ł 50-5.50 zł, kapuhtn 10 - nld,lall.any 7ach W) t. Akcja filmu \\ 
rc1- Prz
.kl'o też 81wierdzlć, ze nie Wllzyacy pa- 
tiell1nl8kl (
tr.
 0'10-1 zł, 'asola łO- jO gr, 
\"Rd7R nn.. \\' mało nam znanp I\. obil!u- ml
taję. o godności barw i ubrania. które 
20 gr, kslafJon. łdory łO-50 Irr, bura- J"l'e w wiele cj('kti
vy
h prz
mlot6w Z):- noszę., 
I 20-30 gr, pom de pmlC7. k'lllfumlJ:ok1ch z IIIl'da"no nll-. . 
«bU 8 heW brukll'w I dyniA 10 gr., pn- nlonpj epoki f\nmowlad7łwa gubernato- I lica Toruma zacz)"na byt dla 
obfet 
ki, lI1 ar C'"O g
 kalarepa 30-50 gr. IIzplnak rów 8tano\\ych. nz,cz "arta ujl'lenia. prz)"krę. i obrażająclj. drogę... na której cza- 
stern ak "' I ta iD-la gr, rhrzan 15-20 gr, 1IJ' 1 k ł . . tl I jł 
ię ubllżaję.c:e nll'''podzianki. W Amet}"- 
łn "f 88 a 10 !!i" kilO "O a DO IIZ O De. 7 powodu wnlWle an a . .. . . 
.... 
, k I pietruszka gr, IW -.. k' ) I . T ce Ji!ttlleJe tajna policja kobieca, tropIąca 
rzodkiew :inle 40-50 gr, orzechy lallkowe w .. mle ..I a ace" filmu "Chata wuja o:- napastników l udzfehłjąc& obrony napa- 
gr, b g r O zo: r k winogrona 0,00-1.00 zł pi@"Wy m l)r 
 Ze(1 
 t8 r:U
"I
zla k n l e na k P l rZYlllłY . tYd d Zl hę en atowanym kobil'tom. V nall może jeszcze 

 ". O . k ki 50 00 . ." W ll'tlI P na IIZ o nego Ole o - ., I d b . 
'tryny 25- ł gr, ur - gr, d7 1 fi l ... ...... . . .' taka policja Jest zbyteczna, ecz g y y IIJę 

O gr., cy. I I e Sa tar
.u kwlalów e ę. i.abh, 
 termlrl plzed"ta\\lenia k ., . ł ' to m oż do tl' g o 
r b nlezm en on . . llrzyp Ida na 5 I d b (k) j 6tosun ł me poprawI }, e 
ceny Y. W obec zbliżaję.cych 1110 zadu- . . -, I "(lJpa ar". dO J 'dzie że or g anizac J 'e kobiet h.ftdę. zmu- 
'10 duZ O - ,... 
b! _ wleńc6w cmentarnych. flwne chwycić się takich 8rodków obrony. 
szeli' Ik przemytalctwe.. Przed p._ Zaczepianie kobiet. Mam jednak nad1ieję, że do takiej osta- 
-
i
 :n
o"iliŚmy o IIk.aunlu JJrZPZ "
, Niebezpieczeństwa ulic y mie J - teczno
i n
e d.ojdzie. Kobil'ty polskie spo- 
ru 
fuń
kll' kilku prz
mytntkóW z [)7I,
It10
. ki J dzlewaJł Sl
, ze 
poleczeństwo Iwiadze 
:ii:1l 0 ,za n



t:om
o



.nIU
. 7
z

m::
 S e. uczynię. wszy!tko, aże
y na uliCRcb Toru- 
I('rUA \\scb wła4r 1 clelka restaurn('jI z Z po\\aŹnfch k6ł otrz)'mujemy ponlż- nia panowaly zwyczaje narodu kultural- 
Z,:taJR. ::

 ..trakto\\anll'" IIwoich 
0.\('1 aze uwagi z r,rosbę. o zamieszczenie: nego. 
"leI ZiEli nicmllX'kiemi: IIkonfl"kowano u Toruń nalpży do mlaf!t pil;.knych. Za- 
::t;
 mIar, ..oczVWIŚC y i
n

:) J '
 t n) j '


);- k rZ41\ naszego grodu dokłada starań, ażeby 
"d ć Z te,O ..e (TlPm . 1 .1. . d Ihę I d 
\\1 a . t 'pione I przełladowane przez ,11'0 zamlen t.; na nowol'z£!'nę. !'Ie z u 17.- 
!tute l rZ n n e Je r z
nikl kł I nadać mu piętno \\ ielkomiejskle. 1010ż- 
pIIW 0 8 . . d ód . 
\ oto jellzcze jl'den ow. : tym rRZl'm. na zauwazyć wiele ulepszeń dokonanych, 
t' do Tonmla ztłołaly t!Oj:ocha
 niemieckie a jeszcze więcej zamierzonych. Sę. jednak 
I rR I t
tor'J, Sled'u/lO jet!nak pom
'..ło- .' .' Prote!!tancl amerykańscy w .00l"
lnie f'Wfm 
r)-g8 dl t '.toniu cleszvl III'" ze zdoh"u
llo dZled11ny, w kt6r) ch nas
pllo pogors
 Christian C"noaure" :mstrze
aJą SJę przeclw- 
,..., hall /In J .. J I C d . I . to . . ć "J . d 

t mott' znaratenlem t\'('la tO\\aru: poll- n e. .0 praw a - me na ezy za wml ko nazywaniu kh 'prf'kur!OOł:am
 poglą.6.W 
:ia t;ruńska "przymknI:Ja" /lO. zaA dowo'Jv wl
dz miejskich, ale te przykre !ipraw)", o mallońsklch i w 810\\11' oraz piśmie potępiają 
n
C10Wt' w p08tllcl rrzP!lzło (.On cYllar I 3 kil. kt6r)'ch chcO m6" It, nie prn noszą 7a-' fakt. te pas
rzy prl)tt'!'tanccy I!alet
 do 
6t 
!VI niu niemit'ckiPjto IIkonfl!lkownła. Pom\'- " . ..' K "k I wolnomularskJ('h albo do oJ"lI"amzacYJ, ZWlą- 
!!o
vm tym ..handlnrzl'm" okazał się nlPjekl SZCZ)tu rodzmn
mu mlC'Jscu Opel nI a. zan)'ch z 
emi lotami. \V cillgu ro

 bietące- 
Bole
law hilir'J"Ikl. ZBmif'!lzkałv prn' uJ. Ś"" 1-:" 
Iam na my
lt p r z y Z W o i t o ś t ulicy I go "ydali oni, przeszlo . p61t
J a .mllj'Jna ulo- 
ł1JI)tlka 21. Byl on lut od dhrtllzl'R'O C7RS'1 toruńskiej, kt6ra _ niestety _ &amiast,
ek propalta
d
\\ych. z"BIł:za

c)ch .masoneł:: 
obtf'HJ'\\"/lnV prze1: policjI:. at.... oto \\\""- I I Ć k k I I j
. Studl'nct lO"'t
tut6w bJhhJn.-ch , teoJoltjl 
Iłl ollzina _ I pta"zl'k znalazł al
 w II 
 popraw 3. Z ro u na ro s ę pogarsza. protl'stanckiej otrzymują 
 bibliotekach ko- 
. F \\ An'ldmleśclU, na r)'nku czy na prz) Ipg- kielnyrh broszU'l"V. infonnujł\ce o celach ma- 
llalr.. . Iych ulicach _ samotni£ lub w dwójkę !IOn
rji. a na wie""lłrich konfrresach rozdawane 
-. NIlbralI łyd.. P
wn. I11leiRrO\\a Ilr- '.' k b . t . 'ść ko j i są w\'kazy Iitl'ratury ant) masońskiej. 
tydo'l\'!ka. daląca towar ..nA kred)t" I lu'ł ce O le y nie mogę. przej spo n e, . . 
: .faty" o!ltatnlo padla IJfln'!'ą O!l7U
'''a: by !oię nie "potkać z zaczepkami. A dzil'je . C
asoP!lImo "Central Blatt an
 S?Clal lU: 
Il1o f"'\\ien il'gnmo
f Z P,t!1t6rza. niejaki l. C. się to nie tylko wieczorem I w nocy, ale l , !ltl l 

Ó kt:e do.n
:,1 o ::.111. do

a óSI
i
d 
: 
u"-I od niej towar. za któr\' zapla('ił "pk'!- nawl't w biaJy dzień. t
J 
, 
 r Z
ję 
 w t] sp,:a k le 

" 
.
 
\m. Po pewn\'m CZB!lil' okaUlło III,:. it \\ ek- . . .' . cy o\
 a
e} \\ Y ra nI' " ano.\\ IS. o. ja.. ] 
rrlln je!lt I.'!OZY" . y. MianowldE' ,.'ałs70"'II- On£
daJ Jedna z po\\ azn} ch pań r08La- , zba" lema, kt6r:a \\")'Po\nedZ1ala waJ
ę sto- 
IT na nim zo"tał podph, p. J)l'ulJw"h:r. "" 'RAd- la zaczepiona na placu Teatralnym o godz. \\arzYl'zeniom tajn) ID. .- (K-\P). 
V!1a drol1erjl w Podjf(orzu. zaś pieczl\t!(ę 12-stej w południe! Skargi na te zaczepki; - 
1irPo1\ p. Deutl'('ha o!lohnik 6\\' zdołał w mnożę. się coraz bardziej, a c6ż dopiero 
/Ul! J!?CI
tf:pn
 IIpo8Ób zdob
 ł. Sprawa 0- m6wlć O bezcze]nern zaglQ.daniu pod ka- Zmiany nazw urzędów 
rn 
I
 o policję I pomys'o\\ego klienta t y- .' zł h 
dOII!\'elł"o prz)'trz)"lJlano. pelullz, O tmpertynencklem odprowadza.- poc owyc. 
S"K dzi\\"1ll'go! Kto z klm przp!ltaje ta- niu pań od składu do skladu, ażeby tern Mln. Poczt i Tel
f6w zmieniło na.- 

1JI!'t !ltaje. .\ poZA tern - kt-o zdoln
' townr7
'!ilzeniem "nil. odległość" Z\\rócit ich rwy następujących un
ów pocztowych 
J'!R a lyda col kupować. ot! tello motnR .po- uwagt:. I na Pomorzu: 
dd"'.Jt IIlę nawet... łllalszo\\ Ił. n la Wl'k!'Ju . . 
Po
dnv rdo\\ll'k tło tvd& nie p6jrtzle . 
łówlono dawDl£j, ze Polacy sę. naro- BI!lkupiec PomOl"!'ki (pow. ]ubawskie- 
, PI . I .. ł . ... b . dem r)'cersklm, że umieją uczcit godność 
o) na Kroto
ynv Pomor"kie oraz 
- III - po a..o erc.. Loe \""11 dawn'E'j Z h i . . I . ,- ( k 
1111 i dziś Slpn1ry _ JlolakotE'rćy, ",Iemy 
 kobiet)"! 1'lestetr' aC o\\:an e SIę 
\'le.u Pruszcz kolo \.
ięc
orka pow. tucho]s i) 
łtm bardzo dobrze. Ale fpby tpraz nawet Dleiczyzn. na ulic) zdaje ,SIl: dowodzit. ze na. Pru5ZCI. Bagieruca. 

 ..uzbrajano" przpf'cI\\ ko nam - teRo 
jII:I ,,,nadto (ładny ..):)akt Kt'lIoJ,:"a M ): oto 
!II"! n'lle!I\Cv do Jl;iemkl p. r.zy 'lE'rdnl'r 
3I

it"zkl 15) w uh. czwartek pokąsa I AI- 
loD.a DolińskieffO (J.lndE'jto 3 a) w udo Iev.'ej 
qi. Policja IIpll'ała protok6ł. 
. -' Bloezld go .kasU,.. W skłE'ple pal1ier- 
IImln i tytonio"" ym p. .\ll'k!'8nr1ra Mara- 

:.
 na rogu ul. I placu św. Katarzyny 
. iabi zapE'wl1e ..kllE'nt" dal się skusi
 ""ido- 
blID ..tle" It'żl\cych bloczków do pisania I 
W:a' Je !!Oble. Sh"ata wynosi 8 d.. a ,,"dyhy 
tałltro ptaszka złapano. to \\stydu byłoby 
dJa niog{) o wiele wIl:cej. Cbyba, te to. jE'!lt 
Jlkli osobnik bl'z\\stydny, co snadniej nale- \ 
ty PTl
 PUSZCI8Ć, . " 
-. Z kroalki poUcJiael. W dniu wrzo- 
nlS%
 m po1lcja torui1ska al'i'5ztowała "'zgl 
łymrTMowo prz) !..zymała: 1 osobfJ :&8 wló- 
t
P.two i 3 za aw.ntury. - Protok61ów 
II "Jkroczenla przeciw przeplllOm policyj- 
DfIII SplAAno ł.. 


Protestanci amerykańscy 
przeciw masonerii. 


Ruch W towarzystwach 


'- 


KalL Stow. lIłod)'C1a Polek. We wtorek dD. 
23 bm. odbędz.ie się punktualnie o goh. 7 
wiecz. w szkole wydzialowej zebranie KatL 
Stow. Młod Polek. 
- Wykład na temat ..za,.. 
sady Higjen]' wygłosi naczelnHt woje"'ócIz. 
w)'dzialu zdro\\ia P8ll dr. KryaińskL - Gpra.. 
SUI się o przybycie WBz)stk..ich druben rów- 
nil'! goście mile wichianL 2686 
Klab Sportowy ..Uala-. Dziś w sobotę 20. 
bm. odbędzie si
 zebranie w ł0kalu klubowym 
przy ul. Sil'nkiewicza. Obecność wUYl!tkich 
członków i gracz) konieczna. Zarząd. 
Amatorski K. S. Pogad8lIJ.a r. I II. drut y- 
ny dnia 20. b. m. o god%.. 7 wieczorem w lo- 
kalu klubowym p. Czarneckiego. Kapitan. 
Klub Sportowy 
atrzeJJJta- zebranie od- 
b
dzie się dnia 20. 10. 28 o godz. 7..30 W lokaJu 
p. Krupki przy ul. Grodziądzk.iej. 
"Echo- Kółko śpiew. przy Ceclaa Plek. 
Lekrja dziś w sobotę dnia 20. 10. b. r. o godz, 
7.30 w lokalu Lutni "Dwór Artusa". 
Zarząd 
To..aaysłwo śpiewu .,Latała- w Tonual. 
zbiórka chóro męskiego w ciemnych ubra- 
niach w BObo
ę dnia 20. pe.tdziernika 1928 r 
punktuaJnie o god1:. 17.00 przed lokaJem ..Tea- 
tru Zołnierskiego" przy ul. WarsUlwSk..ie:\ 
narotnik ul. Wola Zamkowa, celem występu 
w u!'OCzystofJd na pamiątkę Ul-aej rocz- 
nicy zgonu bohatl'ra narodowego Tadeusza 
K();;ciuszki. 
Cbrześciia6skle ZiedDoczeDie Zawado... 
__ zebra
ie w nil'dzielę dnia 21. paichiernika. o 
godz. 12 w polu dnie w lokaJu ..Gospoda" uL 
SlJkiennicUl 16. 
Opieka szkolaa przy glmaazjam mlll5kl8111 
w Torunia. Z\\ ołuje na niedzielę 
 pażds. 
br. na godz.. U-tą do auli gimnazj. wszyst- 
kich członków oraz rodzlc6w, opiekunów i 
wychowawc6w młodrlety gimnazjalnej na 
\\alne Zl'bra.nie, na którem In. in. zarząd 
składaf będzie sprawozda.nie ()raz dokonane 
będą wybory no\\ I'go zarządu. Punktualne 
prz)b)-('je ""szy
kich ze "'zgl
du na \\atnoU 
"'praw konieczne. Zarząd. 
BaezDość członkowie ch6ru św. CecylII 
I ,.DzwoDu"'1 Pociąg nasz do Chelmży od- 
chodzi jutro, w nied!:iełę rano o gO'dz. 8-ej 
z dworca miejskiego. \Vs!:)scy 
pil'wacy 
winni bezwzględnie pnyb).ć na dwol"U'C: 
najpóźniej o godz. 7,30, 8b
 mieć CM!' do 
zaopatrzenia się wbiJety. 2t'8." 


Widowiska 'wletlne. 
IiDo .Conu"' wyśv. ieU& obecnie )el1('n 
..z ' naJlepszycb film6w amer)'kańskich p. n. 
nak Zorry". Douglas Fairbanks, jako 
- 

-----= 


JIE 


L 


I 
I 
Urządzenia do ca.100 DOkOI.'1 
IGtowe do wyboru na składzie, 
po katclei cenie, p O I e c a i _ 


:,1 


B R A C I A T E W S, 


Telefon 
 


'."pyka m."11 
TORUŃ. 


Mo.to... 30 


- 


FABRYKA CZEKOLADY 

u(il/S :Buc9mann 
· uru?!. }'fost07lJa 34. 7ałoż, 1864 
'
 .1 -ł,... poleca cło utytka w go.poclantwle, 
J
 
, " ' ,ramk tzekoladowJ lont zł. UD, 
\, .
. 
 '-, . proszek kakaowI. WłaSD
ga wyrobo 
", ; ł;l ", \ wrra
.zDaJszl.laUakaow. f.zI.UD 
_ 
 
,
ł 'oleDd. proszek kakaowy I. zł. 3.40 


W pierwsz4 boJesnę roc
lcę tr
gicznej 
mierci swego najdroź- 
szelZo męła, naszego trosklIwego Ojca 
. p. 


Franciszka Bielickiego 
odbędzie się 


nabożeństwo żałobne 


t 


za sPok6 , ' duszy Jego we wtorek dnia 23. b. m. o godz. 7.15 rnno 
w ko
cie e Najśw. Marji Panny o aem krewnych i znajomych, 
zawiadamia 


.P 



]- 
Sa- .- 
 .' 
., , 


HO- 


łona z dzieimi. 


Koniec działu nMlakcyjne,ro. 
Za redakcję odpow.: Leon Kum. 
Wyda\\n. i druk Drukarni Toruiłskiej T. A. 
w Toruniu. 


8 


Pr 
t 
'IQ. 


_ 
 _ T
_ 
 MBSonki 
........

...2!1"' do kiełbaa 
." 
polecaiII (d1173 


Pr6t.nego 
pOkoju 
na biuro poszukujl: zanu:. 
Ofl'rt). do Slowa Pomor- 
skiego pod g5053. 


lO 
, 
 
 - 


falarski i Badaike 
Starom. Rynek 3ó 
TeI.651.Szeroka4. 


Pokój 
częklo,,"O umeblow. dla 
bezdzietn)ch do "'ynaję' 
cia. Grudzi,dzk. 88. I. P. 
g5050 
ł...dny. umeblov.any 
pokój 
do wynajęcia a telefoD"m 
św. Ducha 19 I. p\r., zara- 
zem piwnica do \\ynaj
" 
cia. piW 


nia 


--- 
, 
- 
\ 
 . 
L 
, ... 


" 


Młyny walcowe do łrutowanla 
6rut. na ,odzinę 3-30 ctr. 
pytle, 
Szaty do włldzarnl, 
Młocarnie parowe I motorowe 
nowe i utywane. 
Urządzenia usuwające gorycz z łubinu 
Parniki do zlemnl.kOw 
wsnsłkich wielkości. 
Gniotowniki 
Krajacze burakOw 
Częłcl zapasowe - Rep.racl.. 
Witt 61 Swendsen, 6. Bł. b. B. 
Plateahol I: da ń
k - Da n I ' lU Stolp i. Pom 
TielZenhof U ntł d 2664 


Garnitur do mł6cenia 


skłlldlljllcy sit: z młockarki średniei 66 szerokośc .. azer 0- 

ości, pelae czyszczenie. Il"ta stau. oraz traktoru, Lanza 
II tł. P. samopojazclowy, ropowy w dobrym stanie korzvst 
ni. do sprzedania. Rzadka okuia dla rolnikL Zgl kiero 
wał. W. K II C Z m.. N II k I o. 8y.łgoskll 386. k 117S 


Od l-go ),1. br. 
pOkÓj 
fronto,,"y E tl'lefonE'm. hI- 
zieok, I z lItrz} manit'm 
do '" )'najęcia. Brdgosl..a 
Dr. 8, L p\r. TelefoD 31. 

 


( .11IESZKAN/A ) '3-po




8Z
!
 na 
- - 
 wi
ksze. Zgloszenl& do 
Wytszy urzędnik po- "Slowa Pom:- pod g 5OS8. 
l!ZukUje I 
pokoJ . u Possukuję 
raz 1 - 2 
, prótn)cb 


:::

:o :, 

r.' pokojów 
mieściu. Oferty prz)mu, na biuro I mle!!r:kanie nie 
je MSło\\o Pom." pod ł wytej I ptr. OfE'rty do 
I 5OS9. SI owa Pomor. pod I'
 


2 pokoje 
mRm zaraz 40 .-)"dz\er- 
tawiE'nia. Pop1a'\\'s1ti. To- 
rud. Wielkie Ge.rbary Ił 
I Sl06
>>>
Str. tł 


J.den wyraz tłuslym druidem JO lir. kaid. 
dalsze .10...0 zwykłym rlrukiem 10 gr. do S Ucz" 
1 slowo i. .. .. II. ka.tdc stanowi 1 .łowo. 


Repertuar 
r6RrBU pn
UHSHIE6n 
(Teatr miejski) 
.. T.Mlnia. 


Ul sobOł
, dnia ZD. 
o godz. S-ei wiec
orem 
Prllmj era: 
,.Fn.l1a t 
'-'2t' .;2t"'V11 'J"" 
kom. w Jaklach. 
Z. Nowakowskieg. 
Ul nledzlel
 dnia 11. 
o godz. . po pol. 
..
Kvta ("".;.= 

\'Qni "1'1łf
'i
j" 
tragikomedja 

ska w 3-ech 
aktach. 
G. Zapolakiej. 
O godz. 
 wiea.. 
"c)''łłC t1.a.t. 
6lV
um"»1J " 
kom. w 3 aktadI. 
Z. Nowakowskiq!O. 
If pallldzlałlk Zz. 
O goch. 8-ej wiecz. 
.. 
'ł»-".)ia. .. 
kom. w 3 aklacb 
Hirscbłelda i Francka 
Ceny micjac BAinitue. 


B. WilamobJslH 
Toraii. .... 
iii rltlsIHlll1Id. ,.my 
Ula- - 
Z okazji 5O-leta. juhi1evazu 
CCIIY wyj,tkowo kony-ł-. 
Pończochy 
lI.makie i lI.iecleo. 
w wielkim wyborze. 


( SPRZEDAŻE) 


Piękne, najmodniejne 


kapelusze 
damskie można kupić niedro- 
go w firmie Leokadji Anieli. 
Toruf1. Mostowa 25. k 1136 


Baczność I 


Zołbawki hurtem odsprze- 
da się po bardzo niskiej 
cenie. Oferty proszę sUa- 
da
 do .,Słowa Pomorsko- 
pod g 4-81ł.. 


Pianina 


krzyiowe, doskonały ton. 
od zł. 1.800.- takte na 
raty poleca \lajewskt, 
Hydgo,;zcz, Pomorska 65. 
I[ 1732 


Smalec 


funt U5 zł. I wszelkie 
towary kolonia1ne najta- 
niej polecił.. Tani sklad, 
Kopernika 30. (g 5O'l7 


Dom 
11.. Mokrem u ;:;kladem I 
woln. mieszkaniem sprze- 
dam. Adres wskate Sło- 
wo pomonlde pod g50-ł9. 


Domek 


I ogrodem iwolnem mie- 

zkaniem przy ul. h.oł
ą- 
taja 17 do sp
an
a: 
\Viadomośf: Mokre. PIa- 
skowa S. II. ptr. g3022 


Krzesła 


wiedeńskie (gięte) na 
sprzedał w fabryce. UL 
Panny Marji 11. Ceny fa- 
bryczne. d-l8'!2 


Kapelusze 
dam;;kie. męskie f&SOl!uje, 
cEYści. nr85uie. farbu]e- 
R. Krolikieft iez.. Mostowa 
nr. 20. d-I97ł. 


r 


..- -..., 
OWDłDWe 
"illa krajowe: 


gro..owe 


zagraniczne 
Dajwięlsry wybór 
l. lafUIlak. torui 
\... Szerokll 24. 
..J 


Futro 


Opoli)' w dObrym stanie 
na sprzedat. Toruń, Ra- 
biań!Jka 13 IL p. na pra- 
wo. 
:iOł7 


Sprzedam komplet. Urzl\- 
dzenie 


kaszarni 


BZ!Ilerglówka zupełnie no- 
R atu] włosy t wa. młynek na k85
. śru 
. t()wnik, wllzystko II nowe- 
(hcesz pozbyt ;;ię 11lpie- mi kamieniami, nowe 
tu, wypadania. mieć pię
 
!!y skórzane. Zgł
za- 
ue wIDsy': Pro"pekt dar- Ola do ekspozytora Szy- 
mo. Warszawa, redakcja 
ań.
kiego, 2eglarak.a 3- 
..Wiedza Tajemna-. Skn.. 1!50ł6 
pocztow. ,,71. k176ł 


.--....-._....111..................---..... 
U HURTOWNIA ł 
t
 towar6w kr6tk'cII 
 
ii LUCYNA.'- 
t; .' 
i
 ,......t KoperDika t2 
e: 
ta polecal 
i
 trykot, .I....e, 
,; wełn 'I. pollc.achll 

 I .k_rp
 .....1.. 
l! n.. bafty. koronki, Dł- i ' 
,
 ci. SZDU1"OW'lldła. ora.. . 
!
 wszello. towary kr6tkie 

-ł . """''''''''___ ----' :.: ::.! ..,.,. .
 iJ 
Wij - . ..... .. ..... _ _ _ v _ 


Aab.at dS563 
lłZDur I tabu.. 
Ebon.lt \ .._... 
Fibe.. czbcb 
IliIJtrit lrJI. ł i :=t 
Szczeliwo 
ubut -aralił, koaop- 
łojowe i do ,.,łu6... 
Płyty i a.U1lr7 
."mow. poleca 
sunn tltlltll tilit 
skład t.lua 
K. Jadwilli 20. TeL M. 


BLOWO POKORSJUJ: 


a1edziela. dnia at pazdz!ern1ka 1928 r 
- 


Drobne ogłoszenia. 
TPZ»ł_.o.- trell.le- at_..y mllim.tr 80 g,,8 a l/. 


Tombank 


(kontuar) oraz regał)" ku- 
pi T. 
o\\ak, Toruń. ?fie- 
kie\\ icn 82. gj()i'1 


KamienicI: 
w Bydgoszc)" III piętrową 
komfortową w poblitu ul. 
Gdańskiej. przynosqcą 
praftie 12 pr
. przy wrła 
cie 125.000 zł IIprzeda A- 
gencja Handlowa MIR, 
B)-dgoszcz, Paderewskil'
o 
S2. k1769 


LALKI 
wszelkiego rodzaj_ 
w6zilU dla lalell. 
gajtaniej .. firmi. 
l. l.obod..1l tnł1litish 
 


Mul/wyD. . . . . ft 1.45 
Tluazcz do piec.. . ft 1 55 
Palmin . . . ft 1
10 
Ryt... .ft.S 
KarlofiaDka. . . . ft ł5 
K.w.. . . . II. ft 90 
Kakao. . . . . ,1/. ft 85 
poleca 
AltACZ £W5 K I 
'narożnik Cbełmiliska przy 
Rynku. d-2684 


Skład 


w InowrociawIu na sprze- 
dat, murowana, pięt po- 
kojów, kuchnia, łazienka 
z pięknym 2-morg. 0gro- 
dem owocowym. Cena 45 
ty"ięcy złotych. ° bUt- 
sze informacje zftracat! 
I!ię tylko pillemnie: Ino- 
wrocław. pomaill!ka 12. 
Majewska. d2791 


Kaflową 
1mcbenkjJ li piecykiem 0- 
raz szamotowany telszn)" 
piecyk sprzedam. Przy 
Rzetni łO, parter. gro56 
Sprzedam duty 
wózek 


dz1ecięcy. Szosa Cbełmiil- 
ska 157 (w podwórzu). 
g
 


Sypialnia 
(juna) li płytami marmu- 
rowemi (zupełnie nowa) 
z powodu wyjazdu tanio 
na sprzedał. Ogl"da
 od 
13-tej do l&-tej. Rybakl 
nr. 45, I. piętro, na lewo. 
g 5087 


Akumulatory 
oferuj.. ładuje ł wypoty. 
cza Elektra - Torul'1, 
Cbeł:minaka ł. (d 2727 


Ha ram 
_i....nDł. 
18 zl 
...... wplata ..... si 


- 


li"",' 
,-. . 
'.,""., 


'!.
*' 
, -., 


Krontczyl\skl 
Poz...A d 11612 
.. A1eJa MarciDkows
5. 
 


PIEGI 
ź6łte plam., opa. 
lenizn, I18Uwa 
pod llwarancj, 
aptek Jana Gad.. 
buscha ,.Axela. 
krem od piellów 
'/s lIłoika 2.50 zł. 
" -ł. 4.5tJ zł do tego mydlo 
.-\xela" 1 kaw. 1.25 zł, 3 
kaw. 3.50 zl Do nabycia w 
następ. drOflerjach i aptekllch I 
L Koczwara, Brodnica. A. 
WeOenger, DziaIdowo. S. H 
Aolos:zkiewicz. GoJub, W. 
Balc.rek. JabłoDowo. Centr. 
DrOfl
 Otto Mettner, Kowa- 
lewo, Apt. Mieczy-ław Pu- 
data. Kowalewo, Maksym. 
Blędzki. Skwcz. Rodzeń.two 
Urban. Sk6rcz. Aptekll pod 
Złotym Jeleniem i l)rOflerja 
Deutsch. ToruA-Pod,6rz. Ba- 
ralkiewicz. Toruli. Kr610wej 
Jadwigi. Boźdski. T orali. Mi.- 
kiewicza 84. Drollerja pod 
Orłem. T omil, A. Galdyliski. 
T oruiI. Szeroka, Aptekll Hei- ( 
ninger, Toruń. Sb Rynek 4. 
F. Jankowski. Toruń. Szeroka 
46. K. Kruszyński. T orull.Pod- 
gón, Cz. Laurentowski Toruli 
Kr610wej Jadwigi 12, J6zef 
Lcaicki, Tomil, Chełmińsb 12 
J. Łoboda T orali. ChelmiDska 
5. perfumerja. Apteka Radzie- 
cka. TorUIi. Szeroka. Drolf. 
.Sanitas.. Toruń, Szarokll17. 
F. Skrzypczak. Toruń. 2e,lar- 
ska 12. Apt. Sobiecki. Toruń- 
Makr.. F. Anczykowski. Pel- 
plin. Hurtownie do nab.,cia 
w firmie T. Rzymkowski. 
Toruń-Mokre uLKoiciuszki.S 
Apteka ..Radziecka" Toruń. 
Szero la 27 k-3968 



 
ł:t 


Radjo 
aparaty oraz części skła- 
dowe poleca tanio Elek- 
tra - Toruń, Cbełmin- 
ska .ł.. (d 27:..'6 


Elektromoto ry 


najnowszej 
mawj&ły 
tJrandole, 
oświetlenia 
Elektra - 
mińska 4. 


konstrukcjł, ( 
in".ta.1acyjne, 
przybory :lo 
 
oferuie tanio 
Tonm, Cłleł- 
(d 2725 


Wilk 


150 zł. 


odpowiedn
 kanapjJ i le- 
tanke IIprzedam l&r&Z. - 
!\Iokrl'. Pod Dębową Górą 
nr. 6 (nowe zabudowania) 
g j()93 


łJt. ....,łłOS2 
I.....K


!.
K' 
IISllWA "__n.slt 
.... . 
BOl GŁOWY, 


05TRZUEI'flE I 
Cbc,c D&być proszki na- 
IIzego wyrobu, Daldy przy 
kupnie _ko...tow.C 
i wyratnie tądać O r 1/- 
gl._I..., ola proazk.ów 
z ..KOGUTKIE." 
GlI"ckiego. znaDycb od 
lat trzydzie8łu. Zwracajcie 
uwagę i odrzucajci. .p". 
UJIIIC p.IRifll wlado- 
wcidwa w podobnem do 
naszego opakowaniu. k1al 


Pnetara pnymUOWY. 
Dnia 13 pafdzicnUb o go- 
dzillie 10-tej IicytowK b,d, 
w T orania a 8Jedytora Szy- 
mailwego BAjwięceł daj,ce- 
mu za BAt.,chm. zapłał- Ifo- 
tbwk" k.1177 
auf, do abrd 
kr.dcna aiewykodezoay 
biurko dębowe dyploma' 
tyczu.. 
oJ-ła.w.1rI. 
komornik III\dowy. 


ł' i' 
 
.;... 

 'ł'
 


-# 
"/ 



 
v.:f' 


g 
H. RAUSCM 
Tel. 1401. T. r II A 
Mo.towa 16. rok zal. 1902. 


Sprzedam 
"-mc:."gowe ,ospod&rlltwo 
bez długu, li tywym i 
martwym inwentarzem, 
rol& pszcDna - za cenę 
2S tysięcy zł.; wtem 10- 
.tają 500 dolarow na bl- 
potece. Jan Ha]kuś, Ksiąt 
ki, pow. WąbrsetDo. 
g 5076 
( 
M 


KUPNA 


oSlądz, 
mledf 


kupuje w kaMej ilości 
Firma Jan Broda, Torm'!. 
KONarowa 13.. d-U66 


Słomę 
ewtl. całł' stogi) ( 
kupuj. i odwozi sama 



tlai Poiama. TOlUń. 
k.1773 


Kuple za gotÓW
jJ 
domek 


murm".any w dobrym sta- 
nie w TorunIu lub przed- 
mieściu li- wolnem mie- 
szkaniem. Oferty do 8ło- 
wa PomOł-uiego pod nr. 
g50ł3. 
Potrzebuję zM"&Z lub pół- 
niej 


m 


otoru 
. gazowego 
paro\\ ej 25- 
w dobrym 
Zawada po- 
gJJ75 


lub maszyn)" 
35 leon. Bily. 
stanie. MI)n 
czta Golub. 


DZIERŻA WY 


llill'rtawe za kUka 
zgól')' placl powatna 
ma za 
skład 


który od marca 19"29 wo1- 
ny, polotenie na Staro- 
miejskim Rynku, ul. Cheł 
mińska lub okolicy piell'- 
w8zeństwo. Oferty do 
"Slo\o\a Pom:' pod d 2638. 


Rzeźnictwo 


sklad i 3-pokojowe mIesz- 
kanie, warsztat li za
- 
dem elektrycznym CJJnY 
rucbliwej ulicy) wydzier- 
tawię. Laskawe ofell'ty do 
..Słowa Pom." pod g 5015. 
Powatne 


przedsię- 
biorstwo 
poszukuje w Toruniu do- 
mu z skladem lub skladu 
przy ul. Szerokiej. Oferty 
do Slowa Pomol'8lC_ pod 
d2715. 


Ogr6d 


warzywno - owocowy li 
mieszkaniem zaraz do 
wydziertawienla. Plucii1- 
.ki, Lubick. 28, telefon 
nr. ł8ł. 8"..025 


Lokal 
na bił-'O lub war!lZtat do 
wydzieriawlenia. Nowy 
Rynek 13. (g 5038 


( 


NA UKA 


polskiego 

1ka orali 
stenografjl 
nauCza szybko I dokład- 
me dzieci I dorosłych 
warszawIanka. rutynowa- 
na nauczycielka. J.indego 
1 I. - gods. 1-5. g4927 
Kw udzielałby lekeyj 
tanca 


Nr. 244 


- 


-= 


Znak oferty np. 58511 1 alowo. Dla posza- 
kul
ych posady udzi.la ai, WI. zalfkL 
Drobne o,łOllzenła tylko .. ,ot6wkę. 


.. 


) 



 



 


1t
r

ł
 


?.rl\3ruIK 


lał-awalnra nalwybrttdniefszy ""at 
!DOsioda bardzo delikatny zopadł 
orO& najwyuzV wydgjnail 


ROŻNE 


Bar 


Hotel Europa, Nowom. 
Rynek 2. - W sobulę 
20. bm. upraBumy na 
kiszki wlasnego wyrobu 
oraz flaki. Gospodarz. 
g 5040 
POI!zukuJf'my zaras 
wspolnika 
li kapitalem od 15 - 20 
tysięcy zlotych. do roz. 
szerzenia zakladu wag 
dobrze pro
perującego we 
Włocławku. posada za- 
pewniona. Oferty pud 
Kujay, 
in" Wloc- 
ławek, biuro ogłoszeń. 
d 26ł,.Q 


WykoDuje piet'wsJ:Orzę- 
dnie 
ubrani a . 
] cywHne i I P!
8


Z
 
cenach przystępnych. W. 
Nogorshi. Szczytna 17, 
I. ptr. (d 2004 


1at 
tir- 


Poradnia 


prawno-handlowa I w'f- 
wiadownia - zalatula 
wszystkie sprawy prawne 
wywiadowcze. pośrednicze 
ściąganie nall't.ności itd. 
Dla zy, iązków i nlezam)t 
nycb bellpłatne porady 
codziennie od godz. 15'l'j 
do 16-ej. Lipczyński. em. 
pkomisarz P. P
 Toruń. 
ul. Mickiewicza 86. II p. 
d-:.'2IIł 


k 1766 


) 


Oprawiam 
obrazy 
dokładnie. szybko I Daj. 
taniej. Nowootworlona 
pracownia Wielkie Gar. 
bary 15. WandyclI. (gł981 



«" ««

"""-'-(\"('.

 " I 67 akcyj 

 Płótna elektrowni GrOdek uru 

 inlety do sprzedani&. Ofl'rty 

 prosz, zloty
 Tonu\, W. 
,

 barchany 
 Garbary 25 w ak.ład&ie. 
I 
 
 506ł 
I Mie
j;i;; iH
;aDD 
 - GO
POdarstwo 
" 
 :21 wtem 3) morgów, od 

 TonD, 51....... miasta Szubina 15 minut 

)"»"»})})»}}»}»)
)»)
 sprzedam 0.k
yj
 . O- 
I f('Orty do blJI D&1enmka 
P . _ Bydg. Dworcowa 2 pod 
I lani na _Okazyjnie". g50lQ 
fortepiany 
fabrykalów Arnolda Fliittera 
T. Bettinga. Otto Heinrichs- 
dorffa. Slingla polecam po 
niskich cenaclI i na bardzo 
dogodnych warunkach splaty 
\\ 1_ Kwiatkowski. SIary Ry- 
oek 14. (obok poczty). d27iO 


kolonjalny dobrze proepe- 
r ztuka rujący li wwarem, t pe- 
" 
 koj
 kuchni", sUc
 piw- 
Tkacka " ni
 na zap
y, dzierta- 
wa clłłego obJektu bardllO 
Lód£, Piotrkowska 174 po Itiska, sprzedam korzyst- 
I€ca warsJ:laty tkacki.. nie li powodu wyjalldo. 
kilimkarskie. dywan o.... Smeja. Bydgo8Zez, Gar- 
\\szelkie masz)ny i przy- bal'}- 11. kl770 8 ty
od. na spnedll.ł. 
rzĄdy dla domo\\ ego i Podgorna ł9. (d 27"l2 
drobnego przemysiu wiO- W - lila 
kienniczego oras przędzę 
wełnianą, bawełnianą i 
lnianą dla celów tkac- 
kich i \\ yrobu dywanów 
perskich i 6DI)ruetwdch. 
k15O"Z 


Krawiec- 
kuśnierz 
wfkonuJe prace krawiec- 
kie futrzane nowe i prze- 
róbkę tanio i dobrze. Sta. 
Ilislaw Kopeć, - Tonl1\, 
Sukiennicza 18. d 101J;i 


Tl/lkO 1. - al. 
M Al"fICtlI\.E 
Zaklad fryzjerski 
J. labada. Ch.'llue.lI. I' 


Kurs 


szycia garderoby dam. 
skiej z gwarancją 2Ia do- 
bre wyniki u Bartz. Ró- 
łana 5. (g 
 


Sniegowce 
dobrze reparuje ł zeluj. 
Petschulat, Mostow. Ił. 
g5Oi5 
Garderobę 
r.amską. męską. onz pn. 
ce kuśnierskie, wykonuje 
solidnie. Specjalność: re- 
wl'rendv i rzymiankl. Ce. . 
ny prżystl:pne. W. f'IOII" 
czak mistrz kraw. MostO- 
wa :!O. d-21:17 


Wspólniczki 


inteligentnej (z malym ta 
J:itałem) dla dokończenia 
dZlela poszukuję. Ofel"\.)" 
do SI owa Pomorskle"o 
pod g:;OO8. 


Jeieli pan chc. mlet 
powoda...le. byt ele. 
ganckim, podzlwl.n,.. 
winieD pan nosić tylko 
dobre i wykwlntn. 
..bra..ia i plaszcze BA 
milll'ę. Te otrzyma pan. 
tylko z aaileps ych ma- Po gruntownem remoncie 
terjll16w krajowych i za- .we] restauracji mam 
- 
granicznych lltarannie od- szczyt zaprosi
 Szan. kll- 
robione, leżące nienalt" n - entelę na koncert. (lC?łą. 
nie po cenach bardzo przy- czony II tańcamL SpecJał- 
stępnycb w firmie. DOŚĆ: ffakt i DOgi wie. 
H. Oollwa. 'l'orUD przowe. Jan GrelewiCz. 
Dww Artu.. d2665 Sobieskiego 16, (g fJOS6 
- 
o pie1'wszym lutopada - 
gdy listowy nie przyni6sł gazety. 


1 

 


BacznoScl 


) 


. . ,.""" .,,,,..,, 
. . . nie cJw'la(,e::J rn,me słuchać, 
gdy kazałam ci odnowi6 prenumef' o 4 
na "Słowo Pomorskie" u listowego przed 
25 ub. miesiq,ca-,"- 
byłbyś dzil bez 'gazety. 


w g
inach wleczomyeb 
w domu prywatnym' La- 
!Okawe oferty do Słowa 
PomorUiego pod,5OI)1" - nie
>>>
SLOWO PO_ORSKIE - nł.clzlela, dDJa 2t pudz1emJka Im 
. 


Nr. 2łł 
P AN OSIlin i le dW
 dni II 


- II za e er 
Jo\ic!d,wlc1a 106. 
V I Nn [ nDr
 Ostatnie 3d ni F
:;
::= 
w:7:1

1ł 
n ilU UUJ Kr61 ekranów artYltycznlł w najłepllej 
P I
W
 A M. RJft L EK 1;I\:I:;:::I::;:'::;::::I
\:IW\;/"'
=ł7 T:::i
.t. "CH A T A WUJ A TOM ' A" 
m6wl I uchwvca .ię na'- a a. a .Ił 

 kszym fIlmem 'wiatal 



 RZEDAŻE J 
Szpic 
ty (UCzony) I bryczka 
bil konna na sprzedat. 
WO 4ł' ul. Gm- 
\\"iado mo . 1- :101 
dai
k. ss. \6 
ik amleniCe 
B ,d"oskiem. dorhM 
fol .
. d . a 
!iOO si. DJlel!. .prze a 
 

OCQ II. \wpłaly 50.
). 
11Ili"e
ki Toruń, Król. 
Jad
ig1 &: (d 2732 


WiliI: 
e I pokojacb I wBlelklm 
tom'ort eDJ . z d\\ umorgo- 
I'JII ogrodem owocowym 
spntda la 22.WO zł. - 
Lllblrwski. Toruil., Król. 
Jad..igi 6. (d 2733 


Motocyk I 
'i. S. U. dwucylindrowy 
bes I\Ir\Iry tanio na 
,prudll Chełmll'lBka 
UiJS4 III, ZientarskL 
15m 


Limuzyna 

",aiie, w najlepszym 
porlo\diu zaraz do spne- 
daniL Jawewica, Sta- 
-y Rynek 21. (g 5117 
1111III do sprr,edania 
D8rycbmi&8t 
dom 
du!PIIJ podwórzem I 0- 
!lOdem, śpichlen:amf. 
tajDiami. kantorem do- 
!IIIIIlli8llzkaln)m I' ekle- 
pem I dwoma WYBtaWO- 
remi 
Dami. nadający 
I( na ..łotenle kaMeli'o) 
rzed5j
biorstwa I bardzo 

18111& budowa do fa- 
"'IŁ Cena I warunki 

u
 urnO\\ y. Laskawe 
IMy do "Słowa Pom. M 
NI d tiu. 


Okazja I 
SPrzedam maszyn., do 
Jrob u cegły z 500 plyta- 
I maszynę do farby 
raa powóz kryty (Kopc- 
S
e
). B. Ziółkowski. 

fe. KlaBztorna 7 I 8. 


Pianino 
krzYdł?) bardzo dobre. 
.&zJJDle tanio do Bprze- 
. 

 w penlljonaole _Ja- 
; 27
 w Ciechocioku. 


[ 


KUPNA. 


Kupię 
Ybak
annę 
509s · Ul. P. lewo. 

- ZGVBY ) 
IgUbIaaą kSlltln ke 
lila IJatb I 

. 'o ICerlldej wy . 
, przaz p K U P . 
I ni 111I' . . . lotrko- 
.rach ,Ię Dr. Frledman 

Jewatnia Ilę. d2718 
. Zgubiłem 
)j!o
ążeczk
 2 
llID 1\. kl61'11r uniewd- 
511ł Szymon Kardau. 


-- 


[W OLNE POSADY ] 
Stenografji 
...yucza liltownie, najszybciej 
najdolkonalel lnalytut Steno- 
Itraficzny: WaruaoN.. Krucza 
26 (ZaawalllowuJm wydaw- 
nictwa) 1r1ł69 


Ajentów 
branty spntywczej na 
kaidy po\\ lat polzukuję. 
Ofeorty z plerwBzorzędne- 
mi referencjami do "Sł. 
Pom. 
 pod g 5011. 


ChIopiec 
do obsługi telefonu mote 
Bię zaraz zgłosif.. v.-
 
karnia Toruńska. T. A. 
'w. katarr,yny ł. 
Potnebny od 1. 12 1928 r. 
duelny 
podrótujący 
z bruty. po.iadailłcy pierw- 
uorz,daa łwiadectwa i re- 
fereacje. Oferty lkierował 
do fabryki w6dek i likier6w 
St. Broaikowlki. GrudZilłdz 
uL Racłzy6ska 
. d-2626 


2 pomocników 
krawlecklcb na dute Iztu 
ki I Itał. prace przy ta- 
ryfie tamtejszej poszuku- 
je praz. A. Jędrzejczak. 
Inowrocław. uL h.la;;ztor- 
OL (d 26': 


Mechanika 


młodszego ..zeteln('go) 
potrzebuje SI. Pawelecki 
Ikład ro\\erow. instru- 
ment6w muzynn)ch. ma. 
II.) o I \\ irówek. \\ 1\111 ze- 
ino - Pomorze. (d 2651 


Technik 


mierniczy I kreślarz o- 
trzymaj" Itał" poeadę. - 
Oferty do "Slowa Pom." 
pod g
. 
Pomocnika 
stolarSidego 
na stałą pracę poszukuj" 
Bracie Urbańscy. Li8t'wo. 
pow. Chełmno. (ci W70 


Ucznia 


po'lzukuję. ChodorowlOkl. 
mlltrz ftolaraki, Mickie- 
wIcza li!!. g:i0i8 


Chłopiec 


do posyłek 00 najmniej 
) lat 16 mote Bię zgłoBlć. 
Plon Pomorski. Mosto\\a 
18. 11'0063 


Szofer 


tnetwy. z dobrem I 8wla- 
dectwami do auta ci,ta- 
II'n1\ego potrzebn
' Zarl\L 
Pc;złewJ1Ja plwa, 8zo.a 
Chelmińsha 82. 11'5072 
Dam poIadę 
biurową 
1'0 udzieleni. lub wyro- 
bil'nle potyczki. Ofert
 
r.laemne do Słowa Pomor 
Bkll!go pod 11'5067. 


handlowców 


do akładu kolonjałnellto 
mote Ilę zaraz zglosić. 
Hotnl ..Vwór wąbrzefkl". 
I Z gu bioną \\f\brzetoo
c::m. d2717 
. :

kk'l woJskow" nlł fryzJ - erskl 
. rdanll IJ Jan Niedzit'IIJJd 
IrUIi -ł'rz

 p. K. U' l zAraz potnebny. War- 
ewatDlam. azawua 8. 150" 


.alwlbltalt'I'
 fi1m po1eld 
do tello 
!!porOClne DotJltl. SW! 
POCZlłtek o lI0cłz. 5.11 9 
w niedziele o II- 3. 5. 7 i 9. 


Od poniedzfałka I Sloa.c&- 
na i owla.a dachem na'- 
czy.tueJ poez'L opowieU 


D. ni[odemieuo r- 


a 


8tI'. IS. 


[Irlr .. 
lIJ/' pn I 
I. lali!r.u. 


(Dziewczę z ulic7.) 


ZNAK 10RRY 


brawurowy dramat w 9 aktacb podłult powieki JobDltona Me. 
Cuileya ..po.t..ch ml..t. C.pi.t..no wzbudza zachwyt 
w rob hl.a..a"'.kl..o C....U... t.j.mnlczego m_cl- 
cl.I.. W.paniałlł Itrlł i 
atlł trełcią film ten trzyma widu 
w oltromnem aapieciu. Nadpr.: We.ol. kom.dJ.. d2734 


.................. 
Pooz.t.1I: Z ....0.. 
n.tł.ku e .ocla. "80 
w nledzl." e. 2"0. 


Agenci 
którzy odwiedzaj" rolni- 
ków w Poznań
klem i 
na Pomorzu zabrat mog" 
na wy lok" prowizję lecz. 
nlczy. 'rodek choróh by. 
dła. Zarobek do 50 zł. 
(}zinnie. Zgloluenia: Wy- 
twórnia Chemiczna - 
Oltrr,rce. powial hartuzy. 
d 2716 


Ucz e" 


Byn uczciw)'ch rodziców 
mot. elę larall: zgloelf. D. 
ModrzyńBki mi..trz rzet- 
nicki, Srebrmki powiat 
Kowalewo. g5058 


Chcesz 


I Potrr,ebne zarAZ lub od 
J. II. :l8 r. d\\ ie dzielne 
stal'llze 
ekspedJentkl 
z branty rr,efnlcklej. ktO. 
re w wlększycb Bkładach 
jut prakl) kowały. Z!!ł. 
wlasnoreczne znadesl. 
fOlografJi I świadectw u- 
prasza Blę do ..Słowa 
Pom:' pod d 2625. 


Pianistka 


potrzebna zaraz do kina; 
pokój z uR"zymanlem na 
miejscu. Dom Miejski. 
Golub. (d 26M 


dramat w '2-fu aktach. p,. powlekł pod tymte tytuł.m. W roi 
lIł6wn.. G SI.,aa.. V. Gre,. 'enjalny murzyn J .. Le.. . oto. 
czeniu '09 znanych artystów. Bilety wolneQo ,..lepu do 11-'0 
bid. mie.. włlłcznie niewałne. POUIłtek o ,odzinie S, 7 f "tej. 
W niedliele o ,odzlni. 3 ciej. d 2e87 


Starua 
służąca 
potnebna zaraz, Bobow- 
eka. Chodkiewicza nr. 5. 
g 5115 


\fłode 
dziewczę 
potrzebne. Kwiaciarnia 
Szewska 1ł . (g ::'118 
-Krawco wa- 
VoykończB'l"ka I uczenka 
do Bkładu potrzebni za- 
raz. Fulropoł. Tomń. ul. 
!IostO\\ a 27. (g 5119 


Starsza. dobrze polecona ( ) 
kucharka FOSADY POSZUK. 


Olrr,ymać posadę' MUBis! 
ukol'lrzyć kurBY farhowe 
korespondencyjne V"of. 
Sekulo\\ icza. W8.I'!IZaw8. 
Zórawia ł2. KurbY \\)'U 
czaj" listownie bucbaU.. 
rji. rachunko\\oścl kupiec 
kiej. korespondencji ban 
dlowej. slenografji, nauJtj 
handlu. prawa. kaligrBfJI, 
pisania na maszynarb. Ul na \\szelkie urocz)'stości 
waroznawBtwa. angielBkie domowe. Chełmińska szo- 
go. Ct-ancusklego. memiec sa 7ł. parter pr. g-ł7M 
kiego, pilowni (ortografji 
Po ukończeniu 'wladect 
wo_ Ządajcie proBpektów 
k-:?65 


Ucznia 


znająca kuchnię wrk\\ Int 
.14 potrzebna zaraz. ()- 
ferty do "Slo\\a Poru:' 
pod II' ł9&';. 
Polecam Bię jako 
kucharka 


Służąca 
młodsza. pilna. CZYBta. za- 
raz potrzebna. Gdzie' 
wBkate "Słowo Pom:' pod 
g 5081. 


!!)"na uczciwych roddcó
 
z dobr'em \\ )'chowaniem 
biegłef!'o w obu je:1:ykach 
w B&oWW i piśmie. do me 

o handlu telaza I ma 
terjałów bUdowlanych po do dzieci Warszawska 6 
Izukuję zaraz. Z
loaze- 1. ptr. (d 2645 
nla pisemne z t)'ciory 
sem własnego pi6ra jo DZiewczyna 
f-y FranciBzek Balcerskl. - 
"'Ąbrzetno. (d 2729 


Chłopiec 
do polyłek (mocny). któ- 
ry umie na rowerze jei- 
dzić mate Blę zaraz zglo- 
Bić. T. KaczmBftk. To- 
ruil., Szeroka ł3. (d2721 


Czeladnik 
Btolarskl I 2 uczni potne- 
buje zaraz 
tolarnla Mic- 
kiewicza 118. (g5090 


Starszego 
czło\\ leka. dobrze obe- 
znanego z końmi - po- 
slukuję do konia I do 
wlzelkich prar: domo- 
wych na stałe. ZaJ'uem 
poszukują starszego chłop 
ca za ucznia do szlifier- 
ni szkla I fabryki lusler. 
J. FellIki, Nowy R)'nek Ił. 
lit 5006 
Uczniowie 
tylko Bynowie porz"dnyrh 
rodzlc6w. potrzebni na- 
tychmiast. Gehrmann. 
millrl blacharaki. Szero- 
ka -.!/8. (g 5110 
Uczn!a 
nache:tnlej takiego. kt6ry 
.1141 Jua uczyl poszukuje 
UarczYllskf. fr) zjer. Pie- 
kary 29. 19 j()99 
Spółdzielnia Rolniczo - 
Handlowa w powlatowem 
mieście na Pomorzu po- 
Bzukuje 
elewa 
z wykształceniem 6 klas 
gimnazjum lub ukończo- 
nej Blkoły wydziałow.j. 
1.;j{lolzenia prosimy Ikie- 
rować do sksped)'cjl "Sł. 
POlO:' pod nr. d 273:). 
P an ie nk I: 
fJ'JlZukuje do haftowania 
prz)'bor6w wOJllkcwych. 
('j'II:ewskl. Rynek Nowo- 
miejBkl 18. (g ł953 


Poszukuje się inteli- 
gentnej 
. dziewczyny 


porr,ądna. pracouUa. po- 
trzebna do dwojga os6b, 
Bydgoska 37. 111. (g5085 
Poezukuję od 1. Xl1. 
1928 r. do pięcfoletni..go 
chłopca na wieś 
bony - 
freblanki 


BtanO\\Czej I energicznej, 
przytem łagodnego uspo- 
8!Jbienia. Zgłoszenia \\ raz 
I odpisem świadectw i 
VOdanlem \\arunk6w do 
eklJp. "Slowa Pom." pod 
d 2731. 


Gospodyni I ;. 
zdolna i sumienna. mo. 
gąra się w)'kazat dobre- 
mi świadl'clwami potrzeb 
na zaraz lub od 1. XI. br. 
do \\ iększej restauracji. 
Oferty z podaniem W)'- 
maganej pensji i świade- 
ctwami prollZę kierować 
do Domu KaLOlickiego. 
Brodnica. (d 27:.:8 


Panienka 


kt6ra u krawca pracowa- 
ła potrzebna. Z
kład kra- 
wiecki. Klonowlcza 25- 
g 510ł 


SIutąca 
która by la prr,y dzieciach 
(niańka). zdrowa. uczci- 
wa. potrzebna zaraz do 
dwojga dzieci I lekkich 
prac domowych. ZgłoBze- 
nla ze śwladectw&mi Ry- 
baki 36, parter. (g5097 


Służąca 
uczciwa I pracQ\\ ita. 0- 
beznana z pracą domo"ą 
i częsciowo Vo ogrodzie, 
mot. Blę taraz zgłoBlł. 
Ogrodnictwo hucborek. 
pod Chelm2f\. (kl.';5 


Prasowaczki 
do sztywnej bielizny oraz 
uczenlcy mo,n\ (Oię zglo- 
sit. Wielkie Garh1lr)' Ił. 
g 5107 ' 


Rządca 


gOBp. I długoletnią prak- 
t)ką po!!rukuje po!08.dy. - 
Oferly proszę do Słowa 
Pom_ pod d-2:'J31. 


Szofer - 
mechanik 


na Itał" posadę. obznaj- 
miony prowadzeniem ma- 
szyny "Ftat M potrzebny 
od 1. XI. 19'..8 r. KryBz- 
rzyński I Zwierzykowski 
Tomi.. Chełmlńl!ka nr.Ił, 
d 26U 


Młynarz 
lat 13. kawaler. z dobre- 
mi 'wiadecl\\ami I dłu- 
goletnią p"aktyką poszu- 
kuje posady. Zgł. upr. 
Bronisła w Fir) n, Lądy. 
poczta KOVoaJewo (pomo- 
rze). (d 2611 


Gospodyni 
kucharka (Pomarzanka) 
w młodszym wieku. któ- 
I'a przebywała w lepBzych 
domach. poBiadająca do- 
bre świadect..ła. poszuku- 
je posady od 1. 11. lub 
p6tniej (tylko w lepu) m 
domu). Oferty proszę do 
"Słowa Pom:' pod d 2672. 
W naukę 
fryzjerstwa 


Młody 


eamotny człowiek pOIlZU- 
kuje zaraz Jub pótnłeJ ja- 
kiejkolwiek bądt lek. po- 
sady. najchętniej począt- 
kującego w biurze. Oferty 
proszę nadByłać do Słowa 
Pomor,.kiego pod gj()4L 


Nauczycielka 
muzyki. (język francuBkl 
i niemiecki) poBzukuje 
zajęcia. Zgłoszenia do 
"Słowa Pom. M pod d 2736. 


Krawcowa 


poszukuje pracy poza do- 
mem. w mieście lub na 
Vosi. AdreB wskaże ..sł. 
Pom. M pod g 5113. 


Nauczycielka 
z pozwoleniem rządowem. 
bez IDUZ) ki. szuka zaraz 
poBady naucz. domowej. 
Zgłosz. proszę skierować 
do "Sło"a Pom." pod 
d 2738_ 
Posady jakiejkolwiek 
poszukuje 
za nisldem wyD&f!'rodze- 
ntem były kleroVonik biu- 
ra. Oferty do Sło" a Po- 
morskiego pod g5061. 
Dzielny 
kupiec 
kOl'I'"pondent - ksiątkowy 
I "łaSD
 ma!!ryn" do pi- 
sania przyjmie posadę 
biurow" za JW zł mie- 
sięcznie. Oferty do Słowa 
Pomorskiego pod g5059. 


( 


MIESZKANIA. 


Dwa eleg. umebL 
pokoje 
saL I sypia!. na Dyd8'CYł. 
prr,edm_ zaraz do wyr;a- 
jęcia. \ViadomoU w "Sł. 
Pom:' pod g 51:..'0. 
- ---- -- 
Poszukuję S - ł-poko- 
jO\1lego 
mieszkania 
płacę czyna zgÓry. Zgł. 
do "Słowa Pom." pc.d 
d 274-3 
( 
Gabinet 
kosmetyczny 
,.MImoza" 
rtosnJe najnowsze i rae- 
jonalne ubiegi tV zau. 
Bie pielegno" ania skóry i 
włosów_ Usuwa wszelkJe 
wady cery jak r6..łnie! 
zapobiega tworzenIu się 
zmarszczek. \łasa.t ręcz 
ny I apara.tami, częsclo- 
wy. i ogólny_ Trwale przy 
ciemnienia brwi I rr,ęs)'. 
..Yaguiłlage" (upi.,kezanie 
pań oa baJo). (d 2710 
Szanownej 
klienteli 


ROŻNE 


) 


Pokój 


) 


miasta Torunia I okolley 
oznajmiam. la moje 
przedBiębilJr8ł\\o siodlar- 
sko - taplceJ'!!kie które 
istniało przez Ił lat na 
uliey WYl'lOkiaj Nr. 1. 
znajduje Bię tymczasowo 
prz} ulicy Prostej Sr. 
, 
W} konuję ochraniacze 
na slUIJochody I ..łszelkle 
reparacje. Pro-ę o ła- 
Bkawe pop..-de nadal 
mego przedsiębiorstwa. 
Z powatanlem 
J. Demblillkf. mistrz 
siodlarski I tapieerski. 
d 2730 


Suknie 


stołowy I sypialnia (dąb). 
ł6tko białe ze szaf" - kostjumy. palta. wykwint 
wszystko mało ut)'wane nie ta.n.io wykonuje - 
- do Bprzedaoia. Gm- Magazyn mód, &ar)[ Ry- 
dziądrka 111. _ CI!' 5103 nek 16, I. '8' 5078 
Lepsza rodl:ina poe:u- Pan. - e 
kuje 2 lub jeden 
pokój mop wyuczyć się kra- 
I utywanlem kuchni. :'ieccIY%.D Y dla potrzeb 
Oferty do "Słowa Pom. M omoVoYch I dła zawodu, 
odd&m c6r'kę moją lat 16 d_g .2,!02 Bart!;, R6ta.na
. Ig jQ8, 
I p6ł. Laskawe oferty I E£....pOiIZUkUję mieszkania -C hlro m ant k a - 
poda.niem \\arunk6w u- 2 I 
praszam do Slo\\ a Pomor ub k . przepow1ada p
złośt i 
skiego pod g5062. 3 - po oJowe vu)
łoś6 I ł"ki. . kart 
i z grafologji. Mal(' Gar- 
Za 
skazanle jakiejkol- z meblarni lub bez. Ofer- barv 22 (g Mon 
wiek ty do Słowa Pom." pod . . , 
g 
." . Bieliznl: 
Mieszkani e dam
k" I męską. wypra- 
Vo y oraz ok
tkO\\'&Dla 
wykoouje najt.anlej 
pracownia bielizny Pa- 
lu!!rkiewlcz, Franciszkail- 
ska 20. ( g 
lOł 
Hafty 
najp;ękniejau kurbelow- 
skie wykonuje pracownia 
Star)' Ryoek 18. L ptr. 
fi' 5OSO 
Plisowanie 
paryskie do naJdroboleJ- 
gych - merukl. deka- 
tyzow&nle. perełko..łanle. 
Stary Ryn6k 16, L ptr. 
II' 5079 


posady 
dam 300 złotych. Ofer' 
Iy do Słowa Pomorskiego 
pod g::.060. 
Dziewczl: 
umiejące haftowat I pra- 
lować religijnie "')'chow. 
poszukuje posady do dzie 
ci. Oferty I.'kierowat do 
Slowa Pom. pod 11'5000. 
- 
Inteligentna 
bona 


poszukuje PQBady. umie 
rob6tki I cokoh\iek sz)"cie 
Oferty do Słowa Pomor- 
skiego pod nr. d271S. 


Maszynistka - 
biuralistka 


mająca praktykę biurow
 
pogzuhuje posady. Oferty 
do ..Slowa Pom:' pod 
g r,078. 


Panienka 
z dobrej rodziny. umlejf\' 
ca dobrze szyć I praso- 
wać pO!'łzukuje posady. 
Oferty do ..Slowa Pom." 
pod i 5116. 


(2 pokoje I kuchnia). Bta- 
Jenka. ogród I 
 morga 
ziemi na \Vrzosach. ra- 
zem z mpblaml tanio od- 
dam. Oferty do "Słowa 
Pum:" pod g 5O.ł. 


Pokój 
do wynajęcia. Jęcr;mlen- 
na 9 a. p..-ter. .g 5091 


do 
cza 


Pok6j 
wynajęcia.. Mlck'ewl- 
55. Minkolej, (g5092 


2 pokoje 
nleumehlcwan. na Byd- 
goskiem wynajmę osobie 
samotnej. Adres wskate 
..Slow.... Pom." pod g 5OPł. 


Elegancko umehlowany 
pokój 
do wynajeciL Sw. Jak
 
ba
parter. (g filii 
Pok6J 
umeblowany do wyna!t- 
cia. Wodna 1.. ta Sl
 


Kroju 
akA
emlrkleRo I 
a 
uczy M88azyn mód. Sta- 
ry Rynek 16, I. ptr. ,g5077 
Pralnia 
toruil8ka przyjmuje wszeJ 
k" bieliznę do prania I 
pruowanlL Na r.amówie- 
oi. odbieora I dom i od- 
ł!!) ła. Ceny przYatep
 
Wielkie GarbUJ 1
 
g 
108
>>>
i 
[QJ k f . Ik d . IDJ 
[Q] , Prosze 10 OW, o prania · · · 
 

 '. 
 
a. l-L' 70
 Ił I ,. !"'prezentem a 
[Q] " ..Q 
[Q] dótychczas ,;ni!!dościgniol\e" IIII () 

 ..... ..- Cldajcie wszedzie . . . . 
 

 o 

























 
Ił 

 


f!;tr. ltl 


LOSY 


L klasy już do nabycia w najszczęśliwszej kolek- 
luno Polski Zachodniej kl105 


w. KAFTAL i S-ka 


dawniej 
IILElIiU 60R!n!USK. IADRU iOUltll-IUTftltU6D 
KArOWICE. ul. iw. Jana 16 
Kr6I_alla Huta el. Wolnolei 28. 
GI.OWI"IA WYGRAI"IAa ZI.OTYCH 
750.000.- 


poza tern WJ'i'faJte po ZI: 400 000, 350.000. 150 000. 
100.000, 80 000. 75000. 60 000. 50.000. 4O.LOO. 35.000. 
25.000. 15.000. 10.000. i wiele innych WYiunych na 
OIÓ!ną swn
 zł 26.761.000.-. 
W naszej szczęśliwej kolekturze nikt prze- 
grai nie moie. - Co drugi los wygrww.1 
Cena losów: 


I "I lis 11 4"- 1,1 lisi 11 lI.- t4 lISI zł 11.- I 


Są u nas równiej: do nabycia LOSY I. LOTERJI 
FANTOWEJ ZWIAZKU POWSTAŃCÓW SLĄSKICH. 
Og61na suma wygranych zł 40.000. 
Cc:u leMU zł 1,- Połówek niema f 
Ciunienie tej loterji odbędzie si
 dn. JO pat- 
dzienilLa b. r. 
Listowne ZAmówienia załatwia się odwrotną poczt" 
w _ _Iejacv .rel,t I pnealat ..... . Jtłc1e. 


Karta zamówłeii 


Do kolektur7' W Kaftal i S-ka 
K a t o. i c e. ul ś.. Jana 16 
Król Huta. ul Wolności .. 
Niniejsze. zamawiam I 
losów twierłek po zł 10.- 
losó. połówek po zł 20.- 
__ losów całych po zł 40.- 
Naletytość złotych ------.--m-.lliszcz
 po otrzy- 
maniu losów blankiełem nada",czym P.K.O. 304.761 
przez firm!; załączonym. 
bai
 i nazwisłto.--...____.__ 
Dokładny adres . 


PUrmsza maszuna dl pisania oolskIel kDnstrukOl 
"ISKRA" 
P1ł1IUI '11,'a fabryka Mann do pisania "Iskra" 
w Bydgoszczy ul. Malborska 15. 
d
cza m
ZT1lY do piaauia własnej kon_tru- 
kcJl, daróWDuląc:e zagranicznym, wykonane z naj- 
lepszych materjałów. 
. 
na 
 maszyny do pisania ..1511..... jelt 
IIlUza o t. od Cen maszyn za&ranicznych 
F acbowa, nybka i tania reparac a wszelkich 
.,..temów maszyn do pi.ania, d 2724 
Edmund Krzesiński_ 


Tow. AkCe liC IGŁA" 
przyjmuje zamówienia na dostawę 
saczków (dreny) 
Zapytania kierować do: k 1412 
Tow. Akc. "CEGłA" Gr
bocin pod 
Toruniem lub Wanzala, BIWaurO.lka '0 1.1. 


liLOWO POMORSKIE - nleclzłe1a. dnia 21 pattblendka :l1ZS 1'. 


!fr. hł 

 


- 


..... . 



 Sprzedał drewna sosnawego 
opałowego z lasów państwowego nadldnjct 
i Cierpiszewo. odbędzie się drogę licytacji dni 
29 Października 1928 r. o godz. 10. tl!! 
przedpołudniem w restauracji p. Eisenharta 
Cierpicach. 
Warunki .pnedały 
tacją. 


ZA-BA 


KI 


jak konie na biegun., wojsko ołowjane. lalki. gry towarzyskie itd. 
At np uje się nn.łkorz"!!łtnle J 
:b::
: j 
 
r!: 

och I :n1:.

 
:) SpeI. rabat dla pp. ..ojsk. i Unędn.:) 


ogłosi się przed li . 
kl' 
Nadleiniav Państwo . 

 2. K. 8/28 ] 
. ZlIoai się poatęp




:!:weQo prlder.. ul 
. ruchomości Ruda k. 1 (powiat łubaw_ki) zapilue! na 
: zwilko Felicjalla Dolęii-Lewandowskiefo. polliewu 
: rzyciele comęli wnioski o przymueowy przetaz.. 
! Wyuaczony lIa dzid 15. wrze'lIia 1928 termin li .,. 
tacyjllY llie odbędzie aię. 
Lubaw.. clllia l. wrzdnla 1928 r. 
Sąd Powłatowy. 


kl. 


.....,............................."............................."'......................"".................. 


.............. ..--
. ............. ....................... ......................................... ... ........,......................... .......... ...... ..." 
















































 
\ 
1










1


!






!



J














 

 .!lIIIIIII II IIIIIIIIII III IIIIIIIIIII
llll lII llIlIIlIllllIlIllIlIllIlIillllllII III i 1111111 IIIllIlIlIIlllllllllllllllłłllIIIIlIlIIlIlI1II IIlIłłlIlIlIlIIIIlIIIlIIlIIlIIlllllllllI1I 11111111111 1111 11111 1 III 11 11 IIllllllllłIlllll łIl lIlI IIIII llIIlIIIlIIII III IlI III 1I1II1II1I'
 


 T
efon nr. ]7-78, 37-71 45-36. Ad
tef.g
 
!k!.L 8IJ1b pOlltm Dl. Z1l 
 
 

 
 lł-łePstlUł fidańsł i PIIDorze: D a n i e I K a u s h a r a s k a.. Gdańsk. BreItgaue 69. fel. Z55BD. = 

I 

_ Gole druty i linki miedziane elektrolitycz., - r 
[t
 przewodniki izolowane w gumie l ;, 


 druty nawojowe ' 
m
 kable telefoniczne w ołowiu. :: _ : _r 
 


 J- , - 


 kablq S k YY b na l ło bl we k w olowiu l - r 

; . l:f ': o owy '![, 


 kabel dla wy S ok. naplllCla do 60000 volt la 

o;,t1I1IlIIlIlllIIlłłłIlIIIIIIlllllllllllllllllIllIIIIIIIIIIIIIIIIIIlIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII1111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111IIIIIIII I III IIIIIIIIIIIIIIIII 
I: 















































 
- 


'U"łlłll::::;':""IIII'łlłlłI,"nU'łll,u,un::'U'łI'UłI'U:'łllł'"Iłlłłl.II..łlłI,.:.mnT\"rnrn,,==',,"I\'::-:.....lłłlIlIIlIIlIIU'n"li°n=1o'm7 


= 


) Udzi
lam ( MIESZKANIA ) 3:op;k
r
;;gO PO Dw kO a J - e 
.. oorady prawnel w _prawach _ .. . 
karnych. cywilnych. mielZka- . z w
godaml. o i!e mol- umeblowane komforte1l 
Futra Iliowych. rozwodowych. ali- Handlowiec noścl n
 Bydgoskiem. - ze 'wiatłem .Iekt"'t 
menlacyjnych itd. Wywiadw 
arunkl. według awu:w y . nym i telefonem motli'" 
. kaidym wypadku Załatwiam . ZJdoszema do admm/- t I b pier- 
wytwóme leszcze teraz III?" reklamacje ak g' WIZ Iki wnnty (1 dZIecko lat 13) stracji Sło"a Pom" pod na par erze u kiw 
:ł.Da naby
 b
rdzo ko
zy_\nje wnio.ki. z
wie::";
 kon
rak
 poszukuje mie':lzka
ia 3- g 5017. .. . szem plętr:ce poliU pr 
oraz przYJmule wlZelkie prze- tów. Tłumaczenia w obc ch T'okojlwel{o z kuchmą za- !ł. 
a dłu
y c
 in 
róbki po cellBCh !wnkurell- językach Adamski dar 
ca raz lub od 1. XI. Pewnośt W związku I jarmar- mtehgentneJ --
-
6c 
cyjnych Pracowma Futer prawny Toruń, ul 'Suki:nni- stanowI majątek "ł8.lln
'. kiem ns weln" w dn. Bydgoll
ie p
lfl'. 
Bydeoska 46. d1301 cza 2 przy Nowomie'akim albo 2 pok. umeblow. z 24, i 25. bm. prosimy o uprzywilejowane, re nIl. 
Rynku. I kuchnią wpJ'Ollt od I{::I- zgłasznnie tant :tyczy IIObie. .w.
 

 spodarza zaraz. Oferty hl b k .. alnie I utnymam elD T 
proszę dJ SI OWa Pomor- urne owaoy[ DO 011 czas pobytu ....0& ., 
Mody Cbcę potyczyt na pier- skiego pod g5U66. runiu. Of..-ty lIub.ł.r/' 
wszą bipotekfJ kIlka dla i':lterssant?w kraJo- ..Słowa Pom." po d ł-- 
dalJllkie i ski k M . k . wych I zagraDlcznycb. P kój 
'nielkie. P::
WI:or
:
: w;: t y słac y zł lesz ania ZKlos
enia !,raz I wa- O 
konanie cen}' przYltęne" "unkaml prosimy klero- ID- 
A. Lewandowlki. Kopenrlka Procent podług umowy. 
a biura (8 
o 
4 poko- 
ać osobiści. 
o biura dobrze umebłow. dl" aj' 
7 Po I Wiadomośt w Sł 1 J6w) pOR
ukuJe I"'
... Ofer- J!I'rmarku ..PoIlIkle Runo" teliR"cnt.nego pans wyD ,J!. 







 
 _ _ l' .. pod .003" o.... e ty do ..Słowa Pom pod Sp. Akc.. S&eroka nr. 11. m.. KonopaickJeJ 18..r.1t_ 
--

 ow. g. g W13. g 5031 Da leWQ, ........- 


( 


ROŻNE 


!'-
>>>
. 


KUI\. r. 


.. 


Zł Dafdzffmfka 1928 r. NR. 41. 


. 8 eŹPl..A TN l' 
..N A U KO W O-PO P ULAR N V 
ILUSTROWANV DODATEK 
SŁOWA POMORSKIEGO 


-- 




w
ll[yjn! .lrÓ
y .t!I!
afji myflowej nB o
leulośtl 

:f$"i 
 
Rezultaty przekazywania my
1i z Wiednia do Aten ;:
::xł: =
 w CO Z
j: 
. J 1 · lono. 
KltlUl F1amanMl, 
e11 a n!" uczony one zawlera
 te same znaki I b f I Z IM l 
ren-kI. t"ier-iził w IIwOłm cuaie 'wladczy to. fe telepatj DA u dl c
 7; .. ealołc.ł. daJII8 s Diero tylko dwa a I noU .Jtu O! po
dT !-t ..łęk- 
ranf('i
 ie Istnieje absolutna mot
l- ne('zvwi
cre istnle.e a o e
 o pUDktY'. In w ołacb daleklcb, Dlt bhskfcb. 

ł wymian... mv'll na naJdalszo Do'wiadczenia 
 bkl . Poza tem!, 1I.
J'6I udatnemi W'V- . Blułba meteorolo
ezna dla etl6w 

. ,,!ości b
 pomocy jakichkolwIek olltatnlo we Wiedniu 1 8 , wykonywał padkaml, bywał, inne daj
 wiele ..e
luai powietrznej mual włęc praco, 
ejalllyrh aparatów. . ostatnio we Wieilnj,llt °l
ln telepuy_ do m,,'lenJa.. Ivaó Datnllc przedewuyatklem u te 
spet'pOlJ'lV!1 ten wydawal II
 atuł!'4) ta kapitan Rudolf Gro:. T y telep&- Oto. I Wiednia zostaje wysłany (fo 

1
Y'. 
11łfr.J. fantni4 ale, nleos;
alnll. Po- 16 ruv z nędu J odb ł r!"a
 
ne Aten obraz słońl'-& promll'nfstel'o. DwaJ,. Nieco Inaczej WYR'J4da !JITB.W3 1'f!1' 
lII'O.łu raIkiem zdawalo się neCZII nle- I!O czwartku. Odbiorc vwa lt 81e 
 b 8 - koresponden
1 ateń5CY' pnejmojlł f4' '
f!,'1?dze powietl'!neJ nadLtdowej. Ta, 
mafIi.... aif'}1v bM słów, bez jaklthA U kontrolowan' Dnez V I
 enac Y'. depe!!e rvsUIlJe obraz Jak'ej' piadv,. aCJt;. mełeorolM11'zne dokoouf4 ob8er- 
1ID'!6wiollych z góry znaków, nJeuiywa- dra AnR'eloM T&IIa
 R ;;;'

o leka"a mecl ob",;z komety! Wiede6 tlad.je
 "a.cYJ J komunikojlł o nich tyIkt! 

t telepafu be! dmtu, bez aparlltu bioflIC!! ulłzlal w 
 A 17 08fbv. obraz buClkL W At.eDleh odbieraja' I( o
nł
on...cb rozm'araeb. 8t
d teł 
djow8/!'O _ motna bylo porozumie- w Atl'nacb b I jO w a ('zen a
b obraz noltil .' . I . ,.fllcje u1de 
 niepelne: ujmui4 rffJ 
:a
 s:e na wieJkle odJeltło'cL tVl'odnla. D

eV t zi.c len ;n:. n'emal co WY1!'1"da to tak, łakt'dył,y IIrzenonGlIe ODe z
\le kJ
rnnkil'm I lilII wiatru, 
Próbowano p6in'ej czvnl6 w tym .r 6I n'ei «ule, 
ra
1 o 

z
 były - m6Zt'1l nietylko obrazy ale, 
roC'lY'l!fO
I'. powfetrza, wielko- 
tiemMu 
"iadczenla, ulłowano do ekBf)t'rTtJIento Y' tnie wprolt IIOJecla pewne I Idee. 6cl, ZlcbmuneD1& ł og6lnym at&neJd 
,,"
IIOIi
 mv
lj na odledoA
. Prób, Kapitan Gro
 la Clem!e bowiem molna eoble W'7- JIO
tł". ' 
a1W2
 Jl'dnak tak rozmaJ
 ftmUatv. czwartku J)() .( obra
1Y P
ł. 
ałdeltO fa'nl
 takle fablze w d"pe'!zacbP ł Przenowie
n'e l)OC!'od... d1a lołnit6- 
je Diepodobnem bvlo wytInu6 . nlcb blono Inne do
whldtz
ie J ;t eJ z;g- t no'władczenJ
 pmrvhze "an. " !q kr6tko'"nn'nowe I OATauJczajll sł, 
jMlrbA reaJnvch wskazóweY. bieraJlłcvcb w Atenllcb . : I'n z - eraz nle w lltp1hł1e temlltem dvsk1le ' l zlI.zwvczaJ do fi I!'odrln napnód, ard,. 
Otatnie dopiero typ:odnie przy_ wa
 swoje mym a bp'ł.: dl tla
- :okOWVCh. Pnel!eW!!VstkJem bl;'dzj. zwvkłp TlfOQ'DOZY obejmuj. 24 S!'Odzfn. 
11(1@h'. rdllje 
ę. rocwillzanJe ąlrawv. hieral je ' I rou. ilana leb absoln'na I)rlwdziwo
, 
! W Polste t)T'Oe'J1OZJ podawane 84 
T!1Itlj
 na llll!'

ni"nłfll ",ięc"J ""..'atl
 W ten "1p0861t WTm1enJono I
 pot,,'!' zapt.anawła
 sie będ" ut7"ni nai! Idroe-a railjofoniC"-na. - 
V2111' III my
h dn4wladrz"nJa, Jwe Wiedniem a AtenamI 108 
 
 rJ 

W1
nlem samej za
ailkf. Wvnih! Pienma Droarnou bnra 
o- 
oabnraly me we Wicdniu. m
10W}'ch. epfsl o... wlł'm 
 owycb dohrildez
 'ł'V1vBM rano łlned I'OzflOe-zęe'em lo.. 
Dl. IOrjen,owanla sle w ZllrSdnie- WTDlkl bylv nadurvtzajne Vv'lI t
 ,!,ćzr; Iludz1tJ mołe wvsylat. jak l otów .łwltzebnveb 'W woJ!kowyeb 1)Oł'" 
. i d
w'adezeniatb naleły pn
d- zwlane-za wysłane _ Wied .' b I' !I 
dJa e e/lTafu bez drotu. J.kl", nie tath 1ntn'tzvcb. 
...-;l 
obil' 8J)t'Iwe następujlICO: Dneimowane zll'odnJe ,a jn
Ja':"""': J Y 
 po °:..
t.fa1e, t kt
re odenvwny na I Mamy obecnJe w Po1!t'e lwa. ro- 
_ l" -J 
 - UlI WI..unIO 

 rOJonv aNl'!lt m
1!'I'! l a . -.J _1_ 

ADAWAL ODBJF.RALY 
ADAWAL - za}8 .,eel meteor01oaieznvcb: e:rwu- 
Ił Wledt:d At811 ODBJF.RALY ne I wot!!kowe. Pterwne srotlł ma na.. 
. 1 Wlede6 At8ll1 ł-vch komunikacJI Iotn'nycb J)a8lier- 
drn-toW3"""ch ł Cł'nłra]a leh ,Mi 
Wa1"!l7
wa.. Na btdeJ UnJf mnPQ r;n
J- 
i,""
 life eonajmllil'ł dwie takte 
 

je: ł)Mz.tk
 .., W&rI!,.a:wM ł koJt- 
".owa nI). w K MI 1u
wte ezy Lwowie. 
Prńl'z tesm 1tllMa Unia ma 1n1ka po. 
łrMnll'h staej1- nt). mIedzy W&1ftIq 
" KraJrMrPm w Kipteatb, Radom'u ł 
tb41tm1sn.: mipilzy KrakowPID a Lwo- 
wem w 

nwie , łł7
mn
 
 boes- 
"ICAmł "1I1"7vm4 w "Pr7emw1ft. "[)roho- 
"vcm i t. I!. Wsrwtkie T.'oj!lkowe et&- 
I'je rnf'tMMloł!il'zn" nod1
 ,,, Główneł 

tlll'ff 
f,.tf"OTn1ncnt'!t'lO - WO'!lkoweJ 
w Wamnń
 Pr6ez stałveb etacjf wo
 
..ko nT"lPWldułe na wvoadf'lłt wnin1' 
..npl'III1nf' T!1thome 1iDje..., poblił"d 
linji łln1nwl'f, 
S''''!e meteoT'Oloeienle aJmtdlł 1If. 
" _ JIIIt nwartek. Bije 
zfna 5 mniej jeden _ odbierajllcvcb depeszę pnypominaJ,cego 1n6I: tneela sa- 
ormalnl" (lbsefW!damf. D'P. kiernnka 
. W!edniu liedd pewien ezlowiek tak4 ealkiem ookladnie ókre
Jal wiol!lL ' IlIIitv wiatru u 
ko
c' od 100 do 
:1 biurku I -łara się _ uhm wy_ Dl1!tracja nana pnedPtawia, _ ea- W Innem d
wtadczenlu telt'.-ram 1000 m
mw. Bal!an'amf wytszy'łi 
o Iem lIkupl
 11& Jednej myAll. Wy- łeJ man prób, kilka tylko ci8kawycb przesyłał Ijte
 E. Jeden _ eopery- 1VU!!tw powietrznycb ujmuje Ile 1u' 
o
a lObie jak.« fiJr:U
 JeotllełTVt'z- pnykład6w. mentatorów atefaskJcb pnejlll dobrze !!PPc.iaJnv dział metl"Oro10lrU t.. zwany 
: jak" pnedmlot, kutah pewnej Pierwny, 
II111Y 
es teleflatę te litere. Na"aował M jedynie w ror- IIerololl'ill. W ownnt'lath dla te!!'8 
My albo eyfry. Aleby siły dochowe włedeńskleltO obral przed!!uwła _ 'er- mle IrI't'ckleJ. (',,1u ł!neznat"'Zonveb utvwane 54 do 

rdt!ef ooMu!zl6 a mylił upla!ł"fcz- C8. Jedna z odbler:ljllCvth os6b a. bvła Z Aten podano Innym razem do l'IOTTIilT
W I'ITIedll1ne blllon:V-!9OIIdv, u- 
. heś]1 na pap'enfll obral tego, o to panna EJplni1r1 w Atenaeh, najdo- Wiednia cTfre 8. Kapitan GrOl8 pne- opatrzone w Dl'7V1'ZlIdy samopimtu. 
"-IP.m w tej cbwDł mvllL ".' kbdnJej pne]eła ł. deJ!f'fte myślowlI. Jllł e
r
 dokladnle. Potem, w inny t. zw. meteoroa-rllr.... 
, Do1!ła
nl. o tym lIamym ezule oddaJlle w !'ylroMU nlety1ko brlałt. clwartek. wy
ł!l1tO z Aten literę X ze Notui,. one cl
nienłe baromeł1'V!"So 
,
rln. jest WVKllaczoua _ utrooo- ale uwet połołenie obram podawa- znakIem pyunia. W dnJu tTm telf1)IIta ne. tfllmf)e1"ltul'ę I Wl'lrotno

 powłe- 
III 
tn" pun
toaln
rhn BIed q w Ate- nel!.'O l: WIednia. nru
 OI!Oba. b'o
('a Gro
 ,ll'dzlał Ił Il'Odzlnle & w pocJllm trza Pnv silnV1D wietne JJU8z
lIne q 
D
:
 4 
obv w odthielnych tltlnkt:orh udzil\l w do'wiadt'Zl'nJu. IIle 
o1::oń- 7.1!"łllhltym z WfPilnla do Badenu. r.am'"!łt baJon6w latawce typtI Edd.... 
m_II. Staraj. llie one z naJwytaz' '1\ czyta I'y!UnktJ, tnetla obriJrl1a fi

. Skupił aie f. !)Ochwvcił IItere X., na. ell'O. Mllia on8 kszt"łt tarczy lub tł'ÓJ- 
1Fy
iflIlem zaronmn.
 o !!oble I ,wojo ., Clwuta uwiodla cllł
owfcJe. tomia!!t znaku pytania n'e Idołu uill
 kata sfervt'Znel'O. LatawNł tyJ)u Ha... 

Otz..niTl. d_be pn... skoncentrowal. . Jnnvm nzem !l7ł.. de'PEIsza my"oWl wy inn
 edowieka, mo
 bJ
 ebwy- 
ve'a mdli nat()miast kształt wielo- 

iI!e 
() IIchwvtaula obl'!lm mv1li a Wiednia do Atl'n. tlnedstawlaf"I' tane. Atlllnllw D1'Mtobtnv('h. Przmlldv u- 

1@!!\lnl'l!'O tdnwł
ka .., WiednIu. Rf; n.tdet
 ten''!o".. PIerwsza z .)
b Jełelf do'władCZl'1lia q twa'W'td- "!npillzl!t" w samoloLleh DotUJ, takie 
\ 
 kaMel!'O z tych ludzł ni
wiadomlf' w Atenath pochwvcl1a IstotnIe 1'\"111- we - Zf!lIjdujemv sle w Dnededniu . sil,. "atro. 
!'Itv 110 Jl&.fliene. zllczvnaJlle w t!"W" nek Ml1!ietv, chociat w 'nnem połnfe- nOW"f'tb. łucyn1!jllcycb odkry
 II&Uo- Dla okreManla t. KW. 
veh wis- 
n Tm d mnmpntle Jrre'li
 obraz otnvma- 'Ilu. drnn WVT"VP'Owll1a eOll ml!'li
tie W'Vth. tr6w pusztzane 84 male baloniki "no- 
:



n
:
= MeteoroloDł ' a W lotnl l ctwl l e 



;:'7e::
Jail
t::= 
k
 I odMwiedD1m rywunłr'em do oral pneiroczy!t

 poWletrza mI8- 
JIO/' v I 1rys
ła naetęl)nle Ult dro"l! . none hvwaja ..na oko.. 
Al ttow. !)Od pewnym adrel!em do Tablice wystawiane w portach 1010 
'!!I. Inne osoby, ml8lzbJllce .. Ate- Ostatni 1I"elot at&t1nl powletnne
 Błutba meteorolOJrieua. etanowi Je- nlmeb z tvmi W!lvptkJmi Informacja- 


h. ('ZT1l', te !!!lmo: J)akujll c!o ko- Zeppelina lIad Oeeanem Atlantveklm dnak nietylko na monu ale ł na IlIdde m' q JakbY' l!emaforam' koleJowvml 

k SWI)}e ryqnk' I wnvłaill Je poc! wskazuje znowu na wie'kte snaezen'e bard
 wlliny ezyDnłk we wtlp6łcle. nozwalaj
ymJ lub ubranlajlleymł. 
 
aZlln:v, obrv adfflll, de'WlednlL meteorolop:jl, ('IYU nank' o IJawiakacla lnem hciu lpoJeezllo - pIIń!ltW06em. ta. - 
ltJJf Z.znaczv
 wypada. te fi.lyclnych dla lotn'ctwa. Toteł lIiema dli' prawie kraju w kt6- J..t widzimy, loty powietnne. 
ezt 6w ID
ClyZlla we WiednIa Dł. 'na Okuuje się, te bezpieczefaltwo lotu rymbv nie było ""'CI ltaeJi meł.orolo- z.",łasZCIlo nadmors1de, oboJetne MY 
hri
" OI6b "lo
eyeh adzfal w t'lo- (poza ,prawnl'm fonkcJonowanJem apa- 
"n]"cb. samolotami ezy ba1ooam' - uule£. 
(łewnlaeh w AtenaClh, uał out ratu) 
arantowlI
 mO!':4 I!Y!Itematycz- Faktem 1est, te lotnictwo uIełne nlone 1!4 od tyslllca dokładnycb obIeto 
T,. ule .aJ, 
. ne spoetnelen'a meteorolo
rztle do- Jest od wiatr6w (spnyJaj.-cych, pne- wadI meteorolOltłclnyoh. a nie ty1kt 
""e W
3'ł. !",!ltf;puje ohra
'e kopert konywane na pewnej llozbie odpowie' e
wnycb. boczu...eh) od Icb kIerunku l od konptru'-c}ł 
Y)nratów lab a.praWJlo. 
!J.. ledDlU 1 w Atenach. JeieU będ4 dnia rozmle.e.zczonycb atacjL \.. ,ił y. Burze ł mgły ata.nowi, dla loŁ6
 'el lotnik6w.. 


ł 


Q 
-O 
* 
e 


'J 


QfJOQ1 
?? 
{'?t?
 
es, t 


6 
.X? 


6 

 



 


- .- --- - - -- ----- 


Naaza dewIza I korzvałt klienta 
nam takie korzy!c' przyniesie' 


Tylko dobry łowar lest 
rzeczywlkłe tanI. 


AJ\ 


'ow. Hlalllowo-Przemysłowe da"", c. Dletrlohl Syn s .... 
loruń. Szeroka 35. 




t 


"o
>>>
. 
. ..... 



 m. 
n'a 21 T'lAf.n"'1'I1"TIł1r1I ,
 t. 


Nr. 41. 



 


Masz)/na SZCI sCla np. ostatnio nerl'1ro patentów k' 
rve" reali7.acji n3pewno ludzko
 t() 
... .' .. .łoupkA się. ni. 
Informacja dla grających w loter. J i klasowe J - _ J..r1en wil,'O z wyn"la7rów I':III/l()o 
wal sl'ecialnv I'"Vr7AiI do Ul'lnh ' 
Dle?t

::Ys::

l'IYpo
aJ4 sobie nie l!1o$rła zapobieo, a ml!!nowicle te-I Gdv dotlł
 wy

 mo
10 50 % ,. C VgA t r !IIr;omorą L I 
romlenl lI'onectn

: 
Ił p . . ]akl wydafl
ł 
u! li 
 t sam nume.r moie paŚĆ IITaJllev rh - ol\ecnle. stan tpn m')le o en nlp"zrz{'
 IWV wvnalazca b 
l1ę prz.ed rokIem w N1emezcch, 
Ih.le lUeJed.u Jak ot.ąd. ale dWle L-zy ł wię- lie zm.nlejlłzy
 ale nauiera z& to p.e !! l wl
 l m aoaratpm w 
zie
 l'Ioeh


r! 
unf:dDlcy pań3twowei Iot
rji kla.sowej I ' - gra nv , "nf'7C!!n re7vl!'nUle z tak PO 
usiłowali ..poprawia
" wyniki eill
:e- hlrnvrh zaDa lek lub bpnzvnowej za!

- 
nla tak. azebv robi
 msjlłtkl. Odkrveie ' '!Ielki. to iut ip
o taicmnlea. ...... 
tyeb nadlJi

 wywola10 takie obUI'Zft- 
nie apoł
zet.'ltwa niemipekiplro. łe ' I'cwlen wvnlllazca skon8tmował i o 
aarqd loterji uczuł się Eniewolonv do 'en t owal sl\bie a 1'111 rllt do rrohP
 
reformy dawn6j:?;o !!
stemu eI,,
niel1ia . ledne' tII'lIukl blachy. ("o komu 
: 
prty pomoev losów. POlltanowlono '13m p'"lph. "V aflarat fCllt SJ\Or 
Ime('hanizowa
 t(' cnnnm\t' tak. ait'1,y -1zonv z fpdnei blu7kl cozv I klJ
n. 
wv1Uuel.Ol1e byly jakiekolwiek naduiy- '0 h!t,)tnle E:J
Ailka alp. I tvl'U tt 
 
ela. "I/1d którymi nie warto z&i.tana

 
01 

 

 
zono konkurs na zbudowanie 
_
 . I . t [i][o][.n....'v
 ..'!..łł
J .:
I:I:'o G. . W dzi-.27.i t ki '" . 
uuf'OWlp( mesro au omatn. W Od
W'''' __________ ...........
. _.m_.
: 
I . nQ 
 ps WKraf'la Innv 
dz1 na to wczwanie Z
105ilo sie a7 ;:i
:ic;i' - "vnal:'I7cs. 0'0. sf\Of7Ail7ił on at'larit 
ISO wynlll:J../'lIw I najroEmsits!vmi "
"i

' i 
;
.;, - . Idelł7on1rowv do mierzenia WVllOko4c! 
projekt:Jmi. Wśród nirh znbla 0!!/l1 
 ... \!1 F 'udz" I kf6rvml znaldulemy sle w to- 
u, U!"';, .....y... kt6"i Wut"ojP 
;
ijf
 :7':; R U 1 ;: U 5:Q :.a';;:t
:: 
o. w ka"iarnl. Wvn:llaz. 
pod:lł PttlV . 'i .. i . ; .. i . 
i . 
 . , . ' ' .... .. 1 .. !II L:. 
II w I. e 'f1:1rat ten oiIdać NI. 
Składl się ona w1:tśdwie z trte/''' _ I win II' n (lzeze
ólne uihll!'i lekarzom 
odr
bnveh. 1\\"la7:1nveb ze sob, apa- ,....... I.;;i

;;;'". 
 
r OIy('holo2'om 1... krvmlnalistom. .. 
t A. e o I 011 liiuimi, I 
L Od I I L 
n vW. a inianowi('i : I . -. .. , ' we n ,,'Of)Otów C h" e n 
 II1 " 
, _1.. \ \ 
--a
' , : . .. . : . . . 
 . . .. .. 
 ;. . .. . . . .. . ..nu ... nu l.: 
l, AJlulJtu. którv ma w
uywać I , 
 'I'1f'lezvzn spec.ialnie, innv wvnalł7"a, 
CUtl'prv In
6" (stroni lewa); - .-,; . . /')to sk'\n!.truo"ał on baenk. kMry 
2) Arara:u, który wykazuje WY- _ _ _ 
łC J 'rlypln. OIle tako nzrrwe do spodni 
 
grsne 'strl'n:!l f1raWJ): 1 0 ' """ '

 ;.. :'.
 "" woP"'" .,wa.ta 
. udka ,.,. 
S) Yeehanizmu, który flU!!7rra 
.
. _ 
.
 _' _ 
 - "a siC 2'0. np. do nod'I'%Vtnvt\'an;a 
w mc" aparJt praw, I lew, (w środkn' 
 '
 
 !"II - 
 ...plpk. Rif'lny w,'naI1l7ra nie rn'l1y. 
Wszv
tkip ara
tT S4 pomi,,
zcll\np śl
t fe
n:łk o tem. w iakl sPosób hę. 
... dniej s7.lrie o
lkl"neJ. silnie 13- (1Zlp moina IAP'''I'lć ów haczyk, gdy. 
mknil:'tej I pned ciągnieniem plombo- bv lostlI' 7!I!.P11hionv. . 
wJnej. 
 

 I. Jelit lesz ele innv pan. którv IIkon- 
Zami:ł!!t IInmprowlnveh rolck I 1):1- r _ ..
 V 
 . 
 !ltnlował oatron dl. OtTtłwalll. kIlII. 
JliPrD. jak to b\'10 d"tllil. 1!'"lki WI'It,,- ,. ił If'nr w IIUII
ee. Ppch jednak jest t,id 
zuia numerv w tpn !!oo
(,b. te wvnU- C;; II' zawartot\ć I'""7ki OI!'f7ewa lIi
 tvlk
 
eone me('I'3nieznif' le st3nu "ooen-n- , w nil ibliłP7ej okolicv '):ltrona. poeum 
ku WP,.d3jll do 07n:tf'p.onyeh odpowio:od- i tf7eba ł ll wvillc' ł n"2Tomailozić rpl!
'ę 
lIieml numer"ml dołk6w. Przypomina ""nlll'r"v wokół I!'rz
jA/,pe:O patrona. 
t.o mocno mll'tkę. 7.e tvmelA!!em wvstv!Ztlle pierW1!'Z1 
Dołki s. Umie!l7C7:...ne w kilku !!le- 
----.
 c

c' !A,,"rt(o
el nie ule!!'!i kw8StjL 
re
('h. I'rtVr7pm jc(1tm s7.erp!!' 07.1'13 eeJ ,",
"I,./'1i. r:iT\'ł oif ł'ł"""s!!iiw fo. loteryjna pnT aAmoł''Y anto m - tu .. I) , On-2'ina'nv w pomvt\le ałe. zUpI'ł 
eu setki tysięcy, inny dliesiątki t y- fiU kule automatu b('illI ściśle lależne. ..... .. u nie nierPlllnv JN!t wvnlll"zek inny. 
,iętY. jeszeze inny tvlko tvsillce- a..., I . d . 1 Wf'I!:O uroku. Wła
cieicl losu nie bt,:Jzie .Tpst t o a p ar ał do kontrolo - ania ....... 
. . . . d . . L. .. ,.n:l :uev tWler 711 Jt'f nako ze mołli- teraz m/)I!'I nnwiedzip
 W V.. !!T:"W IIZ" _.. . .. .'U'" 
wre!ZClp IwvuaJne Sct-KI. Zl 881111... l 
.1. j I .
.. ... · k6w. AI'arat ten wkłada si e nn d ""- 
ł ie"nolltkl. Równoe7e
nie I automa+v- wO.c. by na eden tpnsam los m05!'lO te jut !ie wil'eej wv
rllnci nie' '00- t'V vv- 
elnie w I'rnwej ell'ki ma$l\'ny inna pa

 wi
ej wVl!'flln:.:eh Jest mllła. co dziewa. r:dvł w tlią
1I pieciu klaa 10- dppz
p huril(
. .Wvi!:Ji e on la 


'1D 
ku1kJ w!!kazuie meeh:mif'7nie WV!O- n3J"deJ w\'dany
 111ł
 to może ru na l 'erii moie mie
 k.ilkakrotne 1Iz&1188 wy- krolue'l'l, zall'7.OIe od szvbkokl Idljt8" 
koś6 wy
nej. Tn, Inajilnie lIie .ai st() eill!mień. 
rania. . ł"O oraz naci
nif'Cla stopv rozmaite od. 
16 rodZAjów ku1ek. w rozmaitych w;
l- rrło!IV. Prozv f)Omoev tpl!'O anaratn elt"e 
wvnala7ca nczvć pie1elmiart" 
 lfili. 
kokil ch celem odróinienia rotlzala T talaeh. 'Ak ma
 rhodzi
 koło ebol'\"cb. 
WY




e!llf' spsrafu. 'eden ob../)t ragl a kornl a czne wynalazkI a , Podobnie wiele nieprakt\"nn\"cb 
"" numeralorze i rownoczeSDV obrót wvnala7.l
ów posiada ł polski una4 
w ap3r:JciP w
1r:!ztli;!,.\"m wnr":tną patent()wv. 
trwa tylko 8 sekunl1. Po t:lkim obro- Kaidy urząd patpntowy bywa .1- kt6re mon bv
 opatf'ntowane )111:0 W zasad ozie, ą one komiezne ... 
cie wvAwietlane zost:lją odpowiednie 
vpvwanv nipt\"lko takimi wvnaJukR ",tworv e.'m
 w !!Obie lo
icznt' "le. rt'rwno w "omv
lp. jak ł w pnUr 
nuo''''". I ml. które jui 5!'1zie
 kiet1v
 lilv
k.h równoczeAnie I 
óry o nich w iallom o, cznej realizscii ale. I!'dv człowiek EJ- 
Ma
ozvna tJ znajduje się w badaniu patent, nietylko 
łI1P9'wami, kt6rt' te reali7aeji ni2'ilv nie docEekAi!! lIil'. I !ltAnowi 
ip nI' zdroVoia.. nenvó", lir&- 
" Rerlinie. onv bliŻl!zpm luad:łnin bvwailt odrtu Sil to wiee tral!'1komiczne wvtl"lazki. cy I IApa'u traclI taey wynlllalcy. ID 
Jednej tylko moiliwo
ct mJ!!Z\"na ca.ne ale. tskie I Ukieml wynllazkami. Siemieckl urząd patentowy ndzit'iiI komizm pneradza !!ie w smutek. 


In!. A. PAULY (Warszawa). . prtetrwala do X"I'I wieku. 111'. Pobley I W wiekach X i XI nowo
oW8tajIlC' 
D .. ." " · h l
t09Owali abo
lL" " wv
ran('j bit-. nad morz..m SrMzipmnpm r ańetWi 
Zle , -e rozwo , 'U Of\rP-lDW \Vo , 'enn y c. wre mOf1\kipi w 1f.
7 roku pod Oliw, wIIC 7 11 mit'(]zy sobll o helo!emon
. "00- 
Ił l.e 
Iwpdaml. ' I Awiatlezf'nip zdobyte w szpregu 8t
to- 
I. Po bitwip pod AeJrozo (203 r. pnea nveh wtedv bitpw morskich. dod31nlG 
OIThIli! tUd71ioł
 J)O!iaf1ła art'11rę Jako naJlr,(1 słnivły r:reekim Jl;alf f1trysttlllJem). ktńrll łT". koftrem pa- wpl"wa na rozwój bndowv o1rre'ó" 
p1ywania. zaczęly się walki n3 wodzie. rom wiosla, w jednym n
7!e po 1\:1'1- nnwllnia Kllrtal!'inv. Rumianie ucze. 1 woiennvrh no walk zaeozeto nłVWI
 
Z rozwojem .,cywiliZIJ/'ii" do,kona.- «'ej 5trJnip i tllworoką'ny ft'nleki 
3 li hnr1owa
 ..pentery" (I'i"'
io
iąt.rowp wofpflnt'\1ro okrrtu zwanl'e;o .,ner' (bu. 
liły I!!ę środki napadu I obrony: Slwl- 2'('1. . ,
p:..tv na prostei oolilJmej 1'3 ...alf'" wo'ennf'), a w bitwIe por1 h:lrv70wanv l:łrlft
kl wvra'l nni!!)' "P! 
rzano eoraz d03konaboze p1vwaią
e IIml}r..t'WIIII131 na jedn..m m.uzcie, !!It
j.ł- !\etlt!m (81 rok
 po C
rv5
II
if'). tvm bvl r1nf.1I 2'31prll wiO!lłnwlI (dnivm tint 
}tdno!tkt bojowe. majllee u zad.1.nie cym po
rodilU plelv. !!"I'amrznvm I!hll'le w hlstorJI I;twone- karem) ni ktt'rrei bvlv WThur1O'11'
II' 
cni!7cozenie liiI przeciwnika. Po bitwie pod Ecnnmos (C%vta! '1111. cp
r.ltwa rt\"m
kiplro. ()l(t.:nvlan dWII m'l}rne f1iptr n "e ka!!ztele IIrte
nI 
Próbami 2'ł!neralnvm l I zwrotneml Rknnmos) 2:6 rnkn przed f'hrvlltUllpm. "n!!.'ll,t r07.hiJ J'l'11If'70ne noty Antonin I t\"lny oraz IIIta'v dwa m,,"ltv. al. 
ef,paml w rozwoju U.ktvki mor3kiei która byla podwalin.. mors1riej potr.
i su. I e
ipllk
p.j. Kleopatry, używailJc Jp!l;'('7e 'I 'pnirkipm! pl'O!ltok,t.nein! u.- 
I buoowv "oiennych okrętów były Rzvmn. Iwycil'z('" Rz"mianie zaCIel: 
"ml() I dZlelllcclo-rted
wY('h nlpr, 
Iamt na poliomvrh reilleh- 
bil'" mOr!1tie. dorJawaE do R"aiery dm!!:i. potem trze 
'tnych na owe cz""v tWler1h Pływa- , . . . · 
Bój pod Sa1amina Ore1l:ów 
 Pen:a. ci rzĄd wiolIPI: wio
laf7e sieihieJi mie- jIJcv/'h. .Iwanvch ..n
rłs lon.:a". 'f)(')f1lero w hlt.wle 
 
ml

. 
mI (w 4G5 rokn przed ChrV!tu!lem) d:.1 dzv pok):łr1Amt. a ua I!'órnvm stali wO ..W I'!env!!Zvch wlf'kach erv 
h
e: 
12.J9 r.),po morsklP
 zwvrl
stWlt'lkr ,. 
prtewa
 lekkim Iwrot-nym 
reckim Jownicy. W ten sposób poWStlta ..tri. 4CIIA
"kleJ orAZ podrz
 I po wlplkle) ŻooWtl/)". która nalezv u
ał.ac'.
a!"
a' 
o\ręt
m nsd wie1kimi perskimi pro- rpma" (trzV!)i
trowJ 
alpra), któMl "
rt'rwce 
aror1ów. kl
dv Inr1y EnM-1 Clvnek do IwrotU I'otp
 IłIIlp. v' t. 
lIta.mi. przeladowanvmi bojownihml. opmrz fenickiesro r1uł.I'
o prolltokAtnp ry byłv 7"JptP. walk."ml na kontvn
n-I cZ'lt.ek e)'lOkl o
rodzpnla. kl.f'd inll- 
Skutkiem tc
o zwycił;9twa, które za- Il() bl!'la na masEcie. IItojllcvm po
rod ('le z napt!WaJ'lcyml 
e Wllrhodu bar- I!f'nUl'l! romań'l.kl poczllł 
nnslć t
el1l 
ił. I podlc ł7 łoAć Grecji. pow8tał kn otnV1TlII\:ł Jeszcze na pnor1zie ohf' hanv
/'Aml. na.stlllnł dłll
trw3lv fv we wl!zvlltkleh ilzlf'dzm,,/'h Jł(1 . 
r;:Dl

e
 
jenael" pienvne2'o tu równiet prostokll'uv małv tA
el lmien('h pk"ransji morskiej wo
ó1e I Zv('ill. sztnkl I wipr1zy. npf "rMozil'm;cl 
c1trętu przezna(';'lonejlo 
vtącznie d"ł na krótkim f1orhv1vm mll!l7.cie Ctałtiel Brak zatnterp'lowllnia sie monp.m wv- o mo
ki pojawia się I dwoma dnł. 'ń- 
\:o.u ;Mniarel!'O się od 'óWc,z88n('lrO ten nnetnvat do xvm wipku). twonvł z&!t6J w hnilowie ok retów, to. tr6ik'!tnvmi ta
lami. Iwanymi łarl 'I 
Ok J l'tu handloweJrO uranem na dzió- Taktvh nym!'oka polega'a na tern. tp.i w "!el'f'
 drohnvch mOl'!lkieh bi-; skiml. 2ap;le te (uzywane d... 
J' 
\-4: I kala uJtami n
 przednim I tvinym bv n:lipcha
 z willtrem na nippnvJa tew. ,ak JK)d ('eutll 7r.o 1'. I Gibrll1tarem dnia) 8ft ro'lpiete na rodzaju dłujllt B 
'P'JmostAc: KataPII1ty te miotałv na eiel
1 okr
t I kiąć mu wiolIla. na (800 r.) 
nMvka sil' okret woiennv tak rej lIko"no u!!tawionych. przyt1lOl'.""" 
nlep vjac:ela duie kamienie I plonl!/'e I "tppnie abordaiowpmi hakami OZ:1CZe- 'zwllnT ..dr,,\'kar". ktt'rrv w'a-f'iwie ni- nveh do St0I111Okowo krótkich I'IWD
 
amotr:n 
ie a luroznicv I procarlp.. p
 Itatek p"eciwnikA, I'rzerzucit' nat'l ezpm tlię "ie rozróinillł od !lltaroiytnej wvch m"!7t/lw. sierraJft/'vch zalpdtl 
Itoiąc e poArodk"n IIt:l'kn. którv p ,c7JI t - pnmo!t ze SWPI!'O przer1nie!lo pokhlr1'11 Jp(1nof1.pdowpj t"1.vmsłcipJ 
alery. chyba lo 1'\O'OWV skot!nveh rej PMiłkniRt 
 
ko
o v nie mlat pokladn. rum wrOl(3 ł w6wcza.ll łe
jonane rozpoczynali MJ , t Y I1tO ft'1llrkim proll!.ok
tnvm t:t
1pm 'acit'lllkiml ia
ll1mi mołna. łeglo\\' f 
'trza'am' Z łuk6w I n1ewielk.iml ka.. l na OO'Jlf'7.onvch po1lłllil:łch Jak na III na rionowym maszcie poArodku drak- I I'"V bounvm wietrze, podc'IAI «d t 
rrieni3m
 z proc. .hie. (Taktyka. nylD!lkie
o aborWu bru. fenlckl prostoklltny iagiel daje 1110 


, I1nmmmm1llmmllll111111111111111lnlllllll1łllnmmmm:nlllllmlllllllmm11111lnllululllllmhlt/nmm"III""'IIIIDIUIII 
 
I eble ko"ptetne k,"' : we I !j 
-= \ 150 :
o
 .!!

..

na zoQ::mczne i 
-_ Zenon Ko 1 alewski · Toruń 
 
_ NOW01'a. R,nell 16111 F.ltr.k. ...bU Telelo. Nr. 332.11 
IWIUIIU'\lIIIIIIIUUnuunuIWlUDlII.ouullollllll'IIIllIllIlIIlIIlIllIJtUlWnDUUll UllllJlllll1llIDnWIIIWIIIIWIII1Wiiiiiiiii:ufii 


Chorągwie 



fII
Ot.
. 
., 7f
 
- 


sztan
:Jrr dl;, Towarzystw 
fachowo I bukonkuret'lcyjnl. 
wykonuje 
M. Dai!!owslla. Tarul 
S..roka 2' , 
I te I 
"ontraktowa clostarcz)'n h 
P. dar6w dla Kółek 
oln
';;;irlf 
T. R. I Katolickie' /"" ił 
Polakla. na dl.ce.l
 chel':, 
.ro... ....6 ol." ., 


'..u&
 


____ o
>>>
1'1'. 11' 


!Ym. anl a _!!. 


'lłnffrt'l'lłlfa y
 r. 


I 


fIIfT 


--- .... ....:. 



 Srednlowleczne pIerwowzory dzisiejszych wynalazków. 
KlJllmltogrlf dzl.leJ'I' .1"1 paDz,tklml wieku XY - Olnłllnl pamy.t, leonlrdl dl V,ncl - W 1500r. znane by', IbIInd,., morstl. - 
Turbin, I wilku IV - Rlwolwlr - dzlałl Inln} 
Jł w p1ł1W11 wieku XV. 
ł1Te1c--ł6re włel1t1e ""myl!' ł 1tyna- na Ael8łyeh obJleaenlscb matemat v cZ- / 9kJeh. Ta1I:ł na.fnoW!Z8 nlnl;"ida f'ojen- 
Inki w dziedzinie techn!1d n?wo- nyc
 f doAwfadczenlaeh, próby rozwi,,- Innvm po'mV!!fem. rÓWtliez nie no- ne. które dziA IIzr,.p!!'{.lole dCI!!zły d{ 
«:leeo l1 j, wobec k
óry
h stajemy nleru lania prob]emn latania w powietrzno na wooze!lnym jest sposób pol1ll!unia najwvbzej d(J
kon:1łnlfci. bvly fnane 
zdliwienl I dumni, nI.e BIł w rzeczywl- wzór lotu ptaków. BadUlla te nJ
te et.&tków przy pomocy bocznveb kół I w ublejZ'Iveh wlpkaeb. Tak np. lu; 
ItoścI odkrycillmi a
J pomyt'lła!lll ory- z punktu ,!idzenia równowaA'i ciała na I wachlanowyeb. Jch system był loany w 1850 roku itttoial rew'()!wer-dzialo. 
,inalnvml. W wieka eh UblO
łvch. płaszczytme pochylej przy działaniu w daWDveh cusach. Jak to mołna wv- Idpntvezne w za.udzie do dział skon- 
w eisiv kl!l8ztor6w, kl
łkowały jut. te na6 sił r6tnle skierowanych oraz od- wnloekowa
 I drzeworytu I 1430 roku, t!troowanvch w olłatoiem .tuleciu 
pomy!!lv w mózJ(ach Dlek!órych wle
- noAne obliezenia f rysunki uchodził rrzedstawiajlłe('
o w sposób zreszt, Motna bvło ze6 da
 Izvbko eztp" 
kich uczonycb, prze
ai.n..e aleheml- w oczach dzisiejszych znaweów pnw blIrdzo prymitywny łódkę, porut!
.anlt I!tl'Vl'V jeden po dru
im. Pom"" Lveh 
łó", I może 1
:lko nlf'doJrzaloU c
a- aeroststykl, jak Butterstedta I tf!rhni- nie wloslami, lecz pny pomIcv lbra- dział za.
fOt!owano do knn8trukcjl nO- 
16" nip pozwoh
a Im znaleźć ?,alezy. ków budowy latawców wproet za kla- eajltcych .Ię dokola oel I uJZ'amilljlt- 1IMł'ze:-n
JZ'0 tvrm rt'WoJwerów. t. nr. 
te
 f3!1tOt!Owa.OIa Iwyzyskama. . Iyczne. eych wodę łopatek. Nie koniec nil tern; hpł"pn\-C\wvrh. TaUe 9vlltem uc;ławia- 
)fi
dzv tvml pomyslaml starlml. . Ale f Inne nierwykłe pomy?ły zra- takte turbiny. te prawdziwe cuda n
 1 nia dz!:!la do strzam I rplmr:łDra prn 
o!4dzom?Ji przl'Z wgpólcz e5n v c h 'a
o dZlły się w jrenjaloym i ws-zeehetron- woezeane; t
hnikl wodnej (np. turbl- pomory merhlnizmu korM1I'e
 bvł 
IIIsjSl'z"nra chon-rh tJ}

6" 51t talue. nym umy
le wSJ)Omniane
o Leonanla nv ponJI'une ene
jlt wodollpadńw f1a/lwezall JW'Inieklłd ten Mm 00 i prEV 
które pńźniej wy""olsły . przewrót da Vinci. Bo tet może iaden rlItrMe,.. Nia,lrary), u,,'aiane za wymysł now- dzi,ipjt!zyrh .bislach. 
w św;tc:f\ i kl6rP, JZ'dyby Je. dobrze szy 
enjusz t'echniki nie bvl więcej od t!zvrh ezuów. zwiltlAnvch łci
Je I po- Jak wi/bimv nie mvl:J !!tarv Ben 
Irozllmi:Jno I wYZyska
o w IIWOIf!! CZll- nieJZ'o płodnym w najbardziej pomv-'stl;'nem h."drodvnamiki f ust&.!owsnla Akiba, m(lwS:te: ..Nihll DO\"ub 101e" 
sle. mn!Jlvbv zna
z?le przvIIPIP,
ZV
 
Iowe i Zsd7iwiające idee w kaiiJej I nowych tr6df'ł ener
ji, te turbioy tlaJII nie nowe!!o pod .łol'icpm. · 
pol'hód kultury. KSlllzęt
 I panu,
ey nip
al JZ'ałl'zI wiedzy. Wetmv np. J
!Xo I swój poc%4tek w dawnych eza8!lch. iak Umvsł ludzki O wiele czekiej DO- 
w 
aW'1v
h eza[l
('h trzymali d
 PWOIC!' projekt rofna, ponl!zanelro antomll
v. to nam objdnia pewna rycina z 1576 wtaf7a tylko dawnp J)OIDYllly I udOI- 
151U1!' n
 It
t
zP umnlv dllneJ epoki. eznie eamem tylko eiC'plem O$!"!IIS. rok'1.. k01laJa fe nft Je tWOrIv. 
. ud
!IIem Jch b
'ło w
y
l
nle no- 
om
1 ten polel!'ał na wvzyolt-:
.u 
wveh fJ"vrza r1 ńw I machm wOlennveh ellne
 prltdu po,.ietna. po,.staltr!o 
W eu"if' pokoju jednak owi uczeni w przewodzie komina. do poru
7.3:1::J 
I.imowali !l'ip 1'Z

to. bada.niem .Inny('h skrzvdeJ pe""nC9;O rodzaiu willtrslca 
dJipd7.in wieilzy. 1I"1
f'
 pokoJowych. A prt
if'7. nie iest to nie Innp
, jsk 
Jednvm l: naj"zc7ł:'
hwezych I po- tvlko p:t'rtVowlór dzisipj!lzej śrnby 
lomle nil W8króA nowoczesnym. wv- okrętowej czv Lłmilrllatllwca. za ktIJrej 
d3ie si
 być pomYlił klnemllto
raru. odkrywe, uchodzi powezechn;e Sau- 
kt6r
 Zll will zk iem nie jest nic .'118- v&:zoe. Ukauła ale w języku anJZ'ielskim zv. DotychcUA wvdobyla ludzknU 
'0. jak tvlko Ia.tllrnia ma
lcznll. A 100- Takie Bf):ldol'hron. ten prosty pT'lV- broszn.fa lond. Im!łvtutu 
eoll)eicznpl?n w ciJlJnJ wjPJló" go ton d
ieh ka- 
ll':' J)Oj"wie
ie .sie ta.kiei m3ł
j Jat'lrni rzl\d. który ja.kł,v nam lIie wYdawało zapowIJl"ajs:a, ił w. cilltrn. w naiblit mieni - .w 
o
ie ziemi 
najduje rię 
J
ko lałlIwkl 1I1
t"A Je!zrze wieku XV. pow!.ltał z rowojem aeronautvki. ;p5t !!zveh lat 13 na8fąplł musI nleodwo- jeszcze nlJwyzeJ 10 do 12 too. WPd18 
W6wufU'I nazvwala sie ona ..sparate!" r6wnież pomvslpm Leonarda da Vinci. łalnle wv.czerp
nie !ię 
w
at.owv

 za. S!AtY!ltvki. roczni
 wvdobv"a lIie o
. 
do obrlllów n
nvch" i składala !I
 Dowodpm teJZ'o jPst znowu nakrp
lonv pasów w dM/rIeh kamieniach. Niemal Ole na calvm 'wJeele około SOO klłZT. 
. nledntc
 IIzprokieJZ'o eylindra, le przez nipl!'o 8zkic z 1514 roku. -I -ro- podo
nll w lIłowaeh zarowiedt O;!Ia'lU kamieni. Jeżelibv wiec produkeja nie 
nU.! l'zerw
Pl!'o w. któreJ('o wnetrzu Dw
leć, te sp:Jdorhron pojswił !ię r

le
 _ prnski in
tvtut 
Io
czny, !lp;"dła Iby
io poniżej tej. n0ł:m Y ' na- 
znaj-Inwllla lIII' t'to(lł Ja
na bmoa. Przez w zalltosowaniu aernnlllllvki. dopiero CZ.VJI. ze... 
epowJednl tych Dle na- lez." ocze1n"ać wvrurpams Się lIur- 
okicnko. znajdujace sie w przpdnipj dziekl "o
wiadrzenjom Le Xormand'a lezy )pkcewal

:. Mw w .cillll'!llat 15. 
ez
eI evlindra rzu('alo sie na ekrlln w 1783 roku 
atłka dzf!leJt!ta poslads juf SJ)(I!IO- Anl!'IPI
kle I pro
kie wytazy d01ro- 
ob
IJ ri
r ustawianych przed okieo- Dawni k
n"trnktorzv m8llzyn wy- 
v
 . kfllre 1!TJ){)7łiwi
jll jeJ okr
ślenie dZIł,. że przy. pracv .nad z
ohvwanie!8 
ki
m. _ silalI sie na op:lnowanip niet."lko po- iJ.08e1 dr?/rIr
 k.:1mlenl. znaduJlłeve
 dr?/rI
h kamieni. zaJetv }e
 led
Je 
Latarnia mllziczna znikła pot
. wietrzs. IIle f\rńhowIIJj zbadanill tajem- !!Ie w łOnlP 7Ipm!. W ten sposób obll- 1" (Jeden na totu) 
ółu ludzI pracu!ą- 
I pnvnajmnipJ niems o nipi 1I"zmilln- niczf('h lr1ehin ",t,,'I. Pewtla rycina z ro- cw
o np_ t
 ludzko

 mofe Ii
zv
 
a cyeh w I!'órniclwie Awiatowem. Ao!!'łia 
łL Ai dopiero około .1671 roku, ku 1500 dowodzi. u rzf'czvwi
rie w.OO"11'1 kamlenn,: pod 
a.n!nklem.. 7:e kr?Cz
 n
 czele t!ch państw,. które 
mówi ei, o niej, jako o nowym w tej epoce znllnn jni ubrania dla nnr- tI:!::",ał 
 bed7.lp w. dZJjlleJ
zvc
 
o- za.1 m ?JIł. SIl' 
opalnletwf'D'l dro
ch k... 
wynalazku Jpzuity, Ojca Fuldepr&. ków t. zw. IIkM3TJdry. umoźliwiajllce 
rla
!J - Je;ozcze dWieście plęćdzlesutt mlPnJ. ł\atoml
8t obywatele ameryka6- 
Cviioder t!lklAny tych lamp ma badIlnie dna mor!!k;
J!:o I prace pl\(} lat. 
v !lIwladoell prte!.lzlo dwoma trze- 
fui k!ttalt zw
onv n 
6ry tak. jak "odll- Oczvwi4rie nllrz
d7ia te b\"łv Zilanipm ,reoll)
Ów. !iemla posia"a c!mi dro
cb kam
en!. jakie ztlajdu
 
I dli
iejszvch lamp naftowvch. WeJlfI jeszeze bardzo niedn!!-knnll'e. ,.11' teł i n,,:"'
m tvl
(\ 40 t
m dl'O!!ooennt"ch. h- Slp oberm
 na 
W1ecle. Te!!. stan .l'7.&- 
e,hlnel!;O dziA mniemania, porzllt
k nie pozbawione iom
lowoŚl'1 Oto ml
nI, a -Więc: dJa-
nt
w. tl)'P3 7l1 ,,:,_ rz\: na
tll
11 dopll'ro po WOJnie śWlatc; 

kil'h "kieł ma .Ie
ć roku 1156. ootnebne (10 oddvrhllni:t powietrze m'
3ralrdów. . OClVWIŚl'
e. JZ'eOlo
wle WPI !!'ti.\ł. J
!.IUze do 1914 r?ku 4.nirlt. 
, At.oll na szkleu a-enjlllnfl
 a""tv d
tarezano nuń:owi przez ntr'3. przv- mS}3 Da mdli t.vl
o naJI"Z8
8"lP I naJ- e,"_ oo
ł'łdlll! be%konk.urenCvJ
1I 
 Pl'%J" 
ylosKle!!'O Leonarda da Vinci I 1500 r. czepionll wpro!łt "o kaptnra" skafllndra. drożsle: prawdzlWłe W!lrtokl01l"e oks- J!'!J 1 ata!3'1! :Io
ł dro
lch k&m1enL 
mołf'lJlv jnl 1I"idzie
 Jampę uzbrojoD4 Dzwon nnnowv. tak p.1trzebnv 
"tah wlaAnie na W'!!króś nnwoetelln, dziA przy pt"Ieaeh in7.V11iprji hvdra.t!i- 
ta
 "kbnII. C1Ila donioslo

 te
 po- e
nej. łlvł znanym jut w AreiJnich wie- 
myslu w praktvce okazała sle OOrlPTo l karh. W mUlet1m w Rerłinil' o
ln"'łł \'" Chnloteville w Amervce zbu- w kil'rtmku poziomym na od1
ło
 
po IMt
'IOwanin nllftv I pzu, jako moł.na obraz I 1820 roku. f\rzPi'lgł:!l- dowalo tow. Gyroscope - najwiek!Zv 50 kJm. nastawIone na kil'rnnek pio. 
budka do oAwlellanlL wiajlłcy opn!;7.czanie !.I!" do morza w tej. chwili nA Awi
ie. aoant do da- OOWV. oświeca ono 1500 kilometrów. 
Jednakowot nljwJroeJ dziś pod11- AlpkMniJra Wiel1dc2"o w dzwonie n!!r- wania 1I
$!"!1a'ów dla Jotników. Jf'dpn 
wiatło wrtwarza pXlTlJeo o 10 tr-: i ,.. 
lr1J ,odnymi dla JZ'pnju8la Leonarda "a kowym kl!zta'tu beezki, w
ród 1\,,10 prMnipń t
 światła wynosi 1
5 cacb stopni FahrenheitA. Narazie zbu- 
Vinci z dzied!lny t
hniki 811, opa.rte IADtaetJcznvch ryb I potworhw ml)r- mUjon6w 
wipr_ W 1'0(''r "I'i
'\f' świlltło dt'lwl'lnv zOSUll \ylko jeden taki aparat. 


Czyżby koniec 
śwlałowyeh zapasów drogich kamienI? 


Halwiększ 


w świecie sygnał lotniczy. 


=-- 


IIO
 !el!"lowanla tylko pr1y tJ1uym tv. nębj4ce llip ku R'órze maeztów. lu/.ym ci4gu okręt6w żaglowo-wiosło- chód I od tego ez.'l!U datuje si, pierw- 
wlelne (wiatr ns rufe). by zachow!
 OjrÓJnll linie trójkl!ta. Te wych, a nad otwartym Oceanem At- 8le dr
ięcie fundamentów Jej po
 
Na oeeRnie nef nleJZ'ł daTs!pJ e
 mniejsze ta
le. rozpiete na JOliomt"c1} lantyckim budowano okręty wyłącznie nitwa tA znAmienna jest tem, ie nzyto 
luejl, mi Ini trzv duie laeiń!l'1cie is
le rejach ułatwiały mllnewl'Owanie stat- tIIglowe. Ang1icy po poraice pod La w niPj poraz ost"tni w d7iejaeh Awiata 
!la tnech małlztach, choł wcllłt jpPZ/'ze klem. a w bitwie mOl"3kiej pooillkl Roehpł1e (czytaj La RosIel) &aC7.
1i wioslo"ych okr
tów wojennych. Bn- 
Jest J
norleAnie I .tatklpm w1o;olo- d7.iałowe IIzarpllłv tvlko odd7.!eh
e elp- tworzyć \\łaściwą f10
 wojennI\- Bu- iJowano wprawdzip, JE"s7.rze f w XVII 

 Takle S-mat'l
towce tylko o wy- Acl. ktllre ł3twip; mlina bvlo zalltaTlic' dowano z eUI\£lm trzy. I czteromaszto-ll"I"iekn typ 
all'l'sów. leci w duiych 
dłllf.nnych InAcznle korput!lIeh bior" nowemi, nli ('.ale dute ża
le 
le:\!Ów we okręty, typu kanIIIów, ale o dwueh / ,I)itwach na otwartem morzu ju! 
Id,iał w bitwie pod SIuvII (1
10 r/'l1m' POWIItał DOWV Ir8tunpk zWMtnv('h cz,-. I tnech pok'adMh, I na każdym z tych .v uiyelu nigdy nie były. 
pod potocznem mlan('m ,.
aJea86wa. Ito tal!'lowveh 
retów bez wiO!'l"ł. pokładów ustawiano szeregiem burto-. W krotkl . H. J d I 
BitwlI t. rozporzeła lIię ptnlptnla w01 zWllnych z maun-tllń
ka .,kawareJa, we armatv. i,. m CzaSI
 Jllzpan. II. 
n e 

 (I korone rrancns1\:.. AnJZ'1icy nd mi". nzbrojonych działami na obydwu Pierwsz;.ń[ltwo JE'dnak w XY wiek" 
tawlła ('zolo An,IJI. WYlly'aJą
 wlel
, 
IIleJlI zwyci
two dzięki Iwrntnni\ci ku7.łelach. Da morzach było w r
kach Portujl3lji, I notę. 
azwaną zbyt CI wcześllJe tt
:e- 
hych okretllw. ktilre miały Jut nlcon Po zwyci
skieJ bitwie pod Ceutą a potpm Hit'zplmji, która "zi
kl odkrv-I zwyr.

zoną A"!,adą. ku brz
m 
1I1e""'on
 bsr1nwanie. (141fi 1'.) I Idobvciu teJ manrvt
ń!łklej elu Ameryki plUZ Kolumba ro!winęła AnJrIJ!. mówne siły Armady I!tanowlły 
Wiek XV. r1'!V11ióllł dn'" łnmral"" twierdzy, Portu2'8lczvcv ulotyli tam ip
lugę i budowę okr-:tów do najwyi [lta:kl nowp
 typu zwane ..r;alJc?na- 
'" charskteJU bitew w09:61e, a mor- sw. baze mOJ"!lk", CZyJi pnnkt wviAcia S7:l'go IIzczebla ówczesnpj ter.hnikl. - mi . znllCZnle wlęksoze od .nAw. Mlaly 
Ildl'h w IIz('ZeJróle przel wynalpzl pnip IIwvl'h zdrhvwczych WVPrIIW momi('h 'łocne trzvma!łztowe hii'zpańskie ..na-: one tf"n dpfekt konstrukcy]
y, .te przy 
I't'Ol'hu I IIkonlltmowllnle armat. z 1ttll- dzieki którym Portnlraljll. zostala wy« wojenne. majliCe do 80 armat na Istosu
ko
o malf\m z
h:blen:u 
yły 
h tn:pch pokład .... ł), n. l " kn . ,e I 1I . ,ln ' le re- nat1ml . PrTl T ,e 1'0 . zhnl10wanp . ' (\bclllzOne 
rvl' mC\łoa bv'o dokl"dnie relował. pienvPZ. kolnnjll1nll poteJZ'1I ówczesne "- ... .. d G I 
!Ja tvlnvm. a -zwłaszcn nil przpdnłm Iro świata. Dla dokonvwania tych ry_ jowo oZlIJrlowane (bI'l wioseł) IItrzpJ!;ły WIWY7.. o tł'! po Travp .mgen (w ro- 
butelach 2'11IPII!IIlIw nstawillno po kil. zvkownveh pl'7.edlliewzi
 Portnirlllrzv. dr6JZ' wodnych do nowego tlwiata i po- kn 1588) bllrza podczas bitwy poprze- 
Ira annlIt f w bitw", mOr!kie' I 1)0- cv wvtworzvJi JlI
nle oł.II1!'1owanv 
gI HiR7.pAnjl, która budzila zazdroś
 w",ra.ła znS:ln. Ich cze
;. a resdę 
! e7.l\tJln nionCI IIle wzalemnip, tp111tne typ okn:tu Iwan, ..karaklem". Ka
k w !łlllłiadlll'h. potoPI'Y anglpl!!kle .,k
 · 
t6re wy- 
1111 POcf!!bml. ktilremlll....rano !!je prze. nrr/lcz uzbrojonvl'h kaszteJl misi W XVI wJeku wypa"ło Hi!lZfllłnji tnym:\ły h!,rzę, 

ąc ,ł
bleJ osadzo... 
":m7.v!!t1clem pn""l'1!ot
c' wiosla Tln;('- wz1łllt burt PI' kilhna'('ie annat na 8tAną
 do decydujących starć po ko- ne w wodzie, a nie tak 
okle. 
e 1FI111f11_ a nll!ltef\n'e o UP, nie nl1..'o ookladzle I m6J!;ł dawa
 ulwy bur- lei z dwoma najzaript!lzyml W8rl1 ł7a - Z ro!
mpm Armady zacz
 Idę 
III" wznlerlć pofllm nA nipprzTJllclp,J- towe. wnt1nibml nil. morzu Tu
j
 I AnJ!'1ią. zmierzrh wszl'('hwłailn. fłi[l7.panj1, a 1\& 
11rlm 01lY'f'1'18o nuca.no IIlę po !tarelDtI RóznorodnoAć teren6w ieglng1 na W bitwie pod T.epllnto (1571 r.) dE"- widownię wysun
la elę A n sr1jll.. moby- 
ha IIhnr"d. otwartym oceanie I na um1rniętem "norznny !achM 
mierzył się o \\"ła- waj"c kolonje I 
nttlJllc przyuł. 
POl1 knn'f'c XTV w1eku tlM"'-eto t
 morzu Sr6d7.leTTlnpm IkiproW!lIA my"l danie Morzem 
rM7ipmnem ZP zjPdno swą potęgę na morzacb Awiata. 
I 
 MII!!'1
nłn robl
 pnwa
nf! zmil'lnv budowniczych okrptów w dwnl'h rot- eznnym wSt'hodE"m. PokonAna w tf'lj , 
W,p'ldA Tln'edvńrze bł!"1f1 ł!lrit\..1\I-, nvch kipmnkach. NlI.ro'ly osiadle nat1 bitwie Turcja na7.aWS7.e Z('!lta'a - J'O- I (Dokoil.czenie naatąpl). 
I IOzczłonkowano na pomnicjsle {llaeh- Morzem Sródzlemnem uiywaly w dal- wstrzvnana w .wem. dl}Ź
niu na za- 


:,E L. El\TRO - ENERGJA" 
Biu..o In
YDłe...IU. I w.....t.ty ele lUro-techniczne. 
In
"Dler WinKle.. ł 51\.. To..u6. 
Telelon 462 Kop...nIK.30. Telelon 462. 
Budowa nowych ele1ctrownl. 'n!!łal.cja siły i 
włatła elektJ"yczneio. S-a ecJalne warsztaty do na- 
prawy dynamo-maszyn, elektra-motorów oraz aparatów elektryanych. biuro porad eksperty 
.. projekty. kalzłorysy. Skład krajowych I Nifranłcznych materjałów, 


: 


fI 


fi' 
- 

ot l'" -' 
,\ . 
---l :.
>>>
I
 


nem aJdII II' .. Ddef'lltfa ytf29 r. 


w,. łI. 


Mechanizacja kopalni lęgla. 
w Nlemezecl1 postępuje gwałtownie 
mecbaniucja. kopalń węKlowych. Pod- 
ez.&S !tdy jeszc&e .... roku 1918 wydoby- 
W&DO tam zaledwie 5" węgla my po- 
mocy ma!JZY11 - dziś wydobJ"i'fa ai
 
Jui ponad 50 ". 
_ Dsit:ki t6mu WISJ'Ot'ła olbrz
-mio WT 
clajr06
 po:!

yeh 

bi w
gl. 
W Z

'biu Ruhry np. "fI'JOOdiła ona 
w 1'. 1926 - 18" więcej niż pned 
'WOjn
 a obecnie docbod&i do 20". 
Anegdoty. 


Jak dokonano odkrycia Język 
DaJwl,luJzea o meteorytu. J., nnildb.JlmJ !łZJt - 'Ith 
8łsW1It!III1iyło oabycłe D&jwł
bse- kopaniu zg6q 800 metro. w Ilem! Da- objawy chorobowI wsk.zu J I 
go i najcięi!!lego S8 SIW1ych dotycll- kafiono DA cel po8zukiwaA I łZJk 
czas meteorytów W' CanoD Diablo D&iA gd . 
 
ard'&o niewielu tyJ.ko ludzi Język 
w Arizonie (Stany ZjednocsoDe). Odby- ł 
me.teory\ w całoAci odko- znaJdllJe się w etanIe zada w alajlJe)'1rl 
ło się ouo w OkOUcsDoAelacb neesywł- panC?t.
 o Bl
 nowy problem, mi&- i normalnvm. Ludzie nietylko nie po. 
Arie niezwykłych, bo o De Inne meteo- :-ł: 1e . jat 
 rua
yó !' miejSC&. yvaży trafi, utrz
 Języka na uwięzi. al 
ryty znachodzi si
 na powienehDl de- &on, aW1Mf1 Ule 
ejb J&
 12 miljonów więklllOA
 wprost r.a.nledbuje 
 w ę:. 
mi w miejscu, gdde Ipadły, t
 meteor. t W1
 0. wy o YClU go t;ak jak :łób niewiarv
odny. 
z Canon Diablo, który wedle wssellde- : obeeDJe Ulema. mowy. Dopiero po K westji tej poświęe.a Ull'
 d 
go pra\\"dopodobie
stwa doalfi:gn
 Ide- e.i
= n
a1o.DlęC
u go .
r&.el 
sunię- naJe 
da
owane pismo per{oo::: 
mi jeszrze przed wiekami, s powodu ba ¥ . & Bl' IUaJ uJąceJ, trze- "Higjena tycia codziennego" .k
 
swego olbrzymifIgO eifi:tam I ogromnej po 113 wy. by
 go w bwalkacb tei czerpiemy wakazówki po..:nęoon. 
prędko
ei Drył B
 literalnie w gląb lrz
p o;a01u na e&ęłei. Metoda roz- pomszonemu u
dnieniu.' 
terenu. Mimo. te o jego oberności we :: t;:ł&

t: 
i
ka na:aJ: BI
 Bialawy. częeto llzarobrudny 1X11Uej 
WDQtrzn ziemi świadczyłY niezbite te - ł I U. wie o ma- lub więeej 
bv nalot Ilł 
biee. 
wsL'\Zówki, to jednak nIe Wvstarczllły t rJa.u uA
gl
bY przytem 
ezpow.rotnej języka, czerwono - krwawa barwi. 
one W' danej cbm11 do nstaleni!!. poło- :t:

 ó e 
::mlo rrze P lłoW8.Qle na: obrzmiałe oras białawe naloty na Di
 
tenia meteorytu w gl
bi liemi. z r wn! .n .es ychane trudno
l q. najczęściej n88tep&twem nadui e, 
DawnaŚC'le lat e
lono pO!lzuklwa- k po,,:od
 WielkIej twardości Bkładm- którycb dopuszcza aię człowiek w 
 
nia, które pochlonęły wiele miljonów t:wvJałr.;: wchodził w lI:ł ad meteory- dzeniu i piciu. azcze
ólnie pokarma:t 
dolarów zAnim 
 wre5'Zele od!=zuk&no. . ys rczy 
csy.... 
 p.odobny silnie drainiącemL Je8t to smutne .. 
Dziś gdy cel został osi
ętv. ocenlo- 


r::I

 I mklu 8
lIttJe S!ę przy wisko. te czysty, 
adki, bladOr6to
 
no naleiyt'le wartoM wykopA1i
ka nie- okrętów CJI pancerzy o wOjennych język llpoty
 się WYl4clnle niemal w 
tylko ze względów naukowvch lee.' zdrowych dZieci oraz u ludzi iYJ4eJM 
takte prakty
Zt1yeb. ., Nanws Id
 pytanIe, ezy opłAci się na sposób pierwotny. 
. Meteoryt znaleziono w glt
boKoJcl łoi:
 tyle kosztów i tmdn na odgrze- Przy wadliwej opleee nad j - 
okol0 160 metrow nA Z!lohM lio k1'&- bame I wydobycie takiej ma q ,. telaa Ultu, i lębami przenikajlIce mJ
 
tJeden :& (bjenników włoaldch ogło- tern. którego średniM wynol!iiła prze- meteorol?Klcznego. aby f!O potem jeez- zeby lemki po«ann6w podleA'&jlł roz- 
iii! ankietę litl'racklł, upytuj¥ czytel- szło 1 km. długości. przv 180 metra
h "e dzieh
 na ez
cl celem odtran!pO
 kładowi, 11' kt6rym bierze równiet 
lUkóW' ....oich jak.t klli4żk
 ceni4 na- glębokośt'1 dnll.. stanowiącego pł&8Z- wani,:? WątpIiwoM ta 
zwiewa się, udział 
rna warstwa Języka. I napoje 
dewszystko, :N a to odpowiedział jeden nyznę. Pnez długi ezas nwaiano po_ gdY.l1ę upnytomnl, te mInerał I które- alkoholowe OlU przyprawy konenne 
s ozytelników: t\hoozenie tego krateru za 1I"1I1kanlezne. go IIU
 składa meteoryt I Canon Diablo drainl" blonę 
luzOW4 jamy ustnej. 
_ Ksląik
 czekoll'lł mego ojNk... atoli niektóre IIzeze,roly nap!'Owadzi
 posiada szcz
óln1ł wlaflno

, miano- Niema Irodka, nad mleko. któreby bY'" 
t . z czasem geolog6w na domV!!ł. te wkle- wicie uwiera on 
koło 20 
mów ło lepMym bAI!Amem dla poniewiera.. 
Dwóch P rzem y słowców 
bwali li.. s1M
 ta mote by6 wvnlkiem jedvnle pla
,. na kaid1ł tonę. C? przy :wad
 nego i znajdującego lIię w .tanie upal- 
... upadku me
rvtu. Olbrnmle !to8tm- 12 mlljonów ton I przy dZ1slejszeJ cenie nym języka. 
..o
=n
:ada
 kow.o 
ia1Y krateru 
nWodzily nad- tego metalu (około 9 dolarów 
 
m' WYl1:i,d ł 
ka daje bard%! e8Im8 
-:Mam buchaltera , ktbn- VII służbie to. ze I flam meteoryt nie M"!1aJ b:r
 d da l Je kwot
 couajmnlej 100 milJonów mkazówkl ekanowi o nalojlaeb JI&- 
.
 małv'." _ o arów. , cje-ntów, o stanie jamv uatneJ. o ..... 
. mnie posiwial... PODJewni zfhnle 
Iog
w łivłn Sprawdzono r6wnleł, te podobnie nacb upalnych. a nadewazYlltko o tra- 
- C bal t I, e k nie k im t ponu b Je ł mi. t? Ja ma!'1 w tym wypadku deevduJlU'e. pod jPto jllk Inne met-eorytv I ten zawiera 11" 
 wieniu zo1ądkowem. Szarv. le p ki na.lm 
U" r Q, ura ya JUS w cl&ll1e t. . b .' . b. d. W '. k . . 
Iłu.b . bl dynka, - b ez nIe awem Jlr,u!e nil li odknf!anipm le Jamenty. prawdzIe te, t-lIre zna- Jelit t-J1)
 dla zaburze6 iołędko. 
u..z",.y .:: =: on 11\\"a, m- lIamet bryły af'roJitn. Pl"lez wlf'le lat leziono dotychcZ!ls pod warstll'lł po- klllzkowvch, poprzedzanych brakiem 
...._ o rwOn&._ WHelkie poezukiwania okaZVW':'łv się wierzchnioWIł tej bryły ą tak m"łf', te laknlenla. Prly dułem wytIiezezeni. 
. bezt.elowe. a 'Onvt'zvn
 tl'
 hvłn t.n. nIe przed
a",.iają wartnAeI handlowej. bywa j
yk suehv i po
any. Wów- 
Dw6eh polityków rozprawia na te- te łmpano w kipnmłtn pionowYm 
 Ale jakle nl p "T'odziAn1d kry
 mnte pod czas dobrze je!t przepluka
 jam
 u&tą 
mat wojny. Jeden I nich, nastrojony kratf'rem. 
elAll srlł,. nynlt' to nale- tym WZlrl
pm wnętm 
o potworne- letnl4 wodą. JAtelI Język staje @!
 
pokojowo ko
ezy dyskusje oknykiem: tało ,rorlpindzif'j_ nOJlif'TO jrdv ZTlAny go aerollttJ? znów willrotny. zwwtuje to poprawę. 
_ 
 nam wojny. I tak uelZą ,en1olr Dr 'Ranin
r. pmprowadziw- Jak W8p0mnlemmy met
nrt I C&- W chorobaeh Jr01'IIczkowych I sakd- 
mamy zadnio trup6w. ł s
 sz
ze
ólowe ttadant!1. I pomiArv non Diablo 
aMnfewa BW'ojemi wvmla- uyeh JezYk daje duło eennych Wlkaz6. 
_ Ja.klch? w formacji te1'l'n11. a .. 
1'
f'!!/)lnnkl ra!'hl W't'Izy1!tkle Inne znane doł4d tp
 !"ek J'O!poznaw
ych. W tyfusie bywa 
_ Csyt nie m
1teu !lię w Po1.see Zt1alazh!zy 1'Ćh\i
e w t11rładzip 11,,", rodzaju cia la. W sklad Inne
 wlpl1de- ]ęzvk obłotony, ale nie bardso Rcby. 
tutb automobllowy? ptz
iwlel!'
e" brzp
w tiratp",. "0- go mpt
rytu wchodziły znal pilone to urno spotykamy w płon}cy. 
. nedł do "!1'1
1rn. te mptet'lrvt. w I'hwm w r. 1870 przez !foroen"kjnl"a na wv- . Cłek
we Jest. te w płomcy wywt
 
,_ _. 8Tla"l{u ?
pnył Izary' 111(' '\IV rlpmi
 spie Grenlandji w trzech ezę
ciaeh paJą mllany w. ję&yku. W pocz
tkaeJi 
. Kibfa ma. duty tredyt 
o,,?, ukoiłnle I te SkTJtkiem t
!!O szubt' J!O mapy tf'la
 waJrlI6 tysięcy. 10 tyei
 bywa JeZY\ 
i1nle ohloiouy pltOleJ 
 
W1ęe 
?kllJe go dla upraWJaJlJ& 
- nalpz: nie poił kraterl'm. lecz z boku. cy I 4.500 kg. Przedstawiajlł się one wpłvwem ntraty tkanki 

!11.1 
. 
chewki: ...,kład& się tak, że potrzebuje t"l'zony ten odtworzył 
rosr"'. jaką 1'1"1"- Jednak w porownaniu s meteorytem or-zyMeza
. przvezem znaJduJące 11@ 
wykUpl
 wła
e W'e
e 
 1
 tys. był metMr:vł '\IV zfpmf. a nAwpt nA 
_ I Canon Diablo co dl) rnrmlarow znłko- na ie.z:v't u w tv l !1e! j
 cz

 bł:o- 
slotycb. Te
m nagli. Idne Więc 
o Iluwie !IWOich ohTil'ze-6 1VVtyt'Zył f!1"n memi. Inny znowu meteom wap,i 
 dawkł lIJ]'Jakowe s1lDle uwydatniają 
ę. 

 Polskiego I. be
 trudu. do.staJe tTlne!u. kMry- nall'7
10 wykonać w I!łab ton znaleziono Meksyku. Bryłę tę 1'&- Ta.kl 
CZV1!zczouy. 
cno zaczenne- 
pteDllldze. Na drugI. 
e
 udaje 81ę 
o ziemI 
 
3tf'm 45. nil pI'hód 01\ kra- zem I innlł t. zw. ,.Winampttp" w"trl nlO1!Y ]ęzyk z ...,.naJąee,,!, brodawb. 
Banku G
p.. Kraj. 1 tam wykupuJe tern. ahy oO-lnaletc' bryle. Wnlo!lki oh- 16 ton przewieziono t złotnno w )fn- ml]en to t. zw. jęsyk malmowy, nu"" 
weksle za plemądze potyczone. W trzy zll1v się trafnI'. J!'!vt i..tnfTIip Y\O nT'1P- zeum w Nowvm .TM1itł. la!\"'TI"WY. 
miesi
 pótniej przychodzi tennln . Atebv trawienie I mak mlały oe- 
PTOtu 100 tys. w Banłtu Polskim. Ki. chy normalne na.1eżv .iaJ;D.
 UlIbtlił Ol&- 
bia ichie do Banku Gosp. Kraj. i tu D b . · k sto ł dokładnie OC1:V1Izczat. Zepsulll 
jako solidny klient, otrzymuje bez ro 18Zm nau oW'e. zeby, ost.re ukn
ezenia ich I 08-1r8 
t.rudu pieniądze. Znowu wykupuje wek- fi.)'" brze
 koron staDowia częet4 przyC\1Y'" 
me w Bank. Polskim, a gdy termin za- Niewielu nawet starych myłliwych ie lotnicy nie mOiIl zorjentoW1t się nę z"palpó i O'WI'Wdze6. . 
pła
 nadc
odzi, .idzie do Banku G
8p. m
łoby na' to tJYtanle odpow1edli
 p:dzie W' da.nej chwili zuajdui4 się. 
i1kakrotne w cuuru 
nla płóbt!
 
Kraj. MampwaeJę 
 powtarza kilka dlacze,:to to niedtwiedi mate prIMP" WęAiel'8ki prof. Je"," C€orba wynala.zł rozcteilrzonl\ woda ut1eDlonlł tub .I
 
rasy: 
ńeu, poirytowany powiada simA. obecnie aparat, który umoiliwia do- lekkim lU1T1arem rumianku. epn}'J&J.\ 
do meblel DzłeJe sie to zd dzię1d prsemyllno- kładne ustalenie połatenla 
8Oj(faficz- zdrowemu zachowaniu U
Ienia. 
_ Cói Im Idę zMje że ja tak '\IV nIe- ki Nmf!IrO zwierzł:eia. Wledząe o tem. n
 daneJrO aeroJ)lsnu. Trz
ba Jedy. --00- '. 
sko
czonoM będę bi
ał jak ehlopak te z pustvm M1ądlriem nie byłby w su- DI
 zna
 dlnlro

 fa
 dwóch Jak!chk
l- Ił 
 t ' 1 
tło posyłek z jednego banku do dmgie- nIe przetrwa
 kilkn mieslęey - niedt- Wlek fa
 meyj ndJoWTch. O
llczenle O 
 n r W r 
o [l nrn J 
go. Wieeej nie płacę! Niech sobie oba wiedź zabezpiecu swój iołędek w epo- nastepu]e wó
cz8 R " m d 
ha.nic h ;.rue. Ap.... U ri 
 ri
U · 
banki 
 tych 100 tylięcy beze- BÓb bardso oo-welpny. rat nUywa IIlę .. a lograp . 
1DDle.- Najpiel'W' 
 sobie CJ.wa ..1tor- · Prasa. paryska pillze ostatnio wif'le 
. ki" które wytwarza pnM żucie moc. We Wieitniu zaczęto wyrabia
 kar o prawrhiwvm bohaterze, poAwlęc:dll- 
_ Wiet!Z Justy8łu, mnie się powo- nv
h traw i korzonków. Koni te po- t'ł do lClY z kom"'naeJl aluminium I eym się dla nauki I ludzi. Jeat to do- 
dzt u ml)ich państwa doskonale. Słutba łYka zwierze wypr6tniwnv przedtem celuloidu. MaJII one by
 "ardzo prak- zorca w halach paryskicb. nazwillkif'lll 
k06czy mi ł!1
 eodzlennlf! o 4 popołn- \ dokładnie 7,()łAdek I z&
a niemi her- tvnne. nie łamliwe i. będll dawały elf: Ra.jmund Bńes. Specjalnością jego jelit 
dnIu, a potem mogę ił6 do miasta ł metycznie sw6J kanał odchodowy. Po. zm)'1l"a.6. 3łutenle knrilł własJt4 lpkanom i kJini- 
wr6c1
 kiedy ch
 tem zJad
 duto pokarmu I 
 za-- . kom. Llczv obecnie lat SO Posiada, jak 
_ To mi całkiem nIe ImponTJje. Mo- .vT\ia
 Za'Wa.rtoś
 łoł,do letv tym- P - l .... d ki .... ..._ stwierdzili lekarze, doskonałą kra w . 
tć _I -"-"'. 1- I d .. t -J t'. .. wł . - eWJen I'..an I!I'ZW4' z _0..,,1["- Odb."ł on do '. d 2 IJA operacyj -"'I(:l. J 8' 
paro poWl=zta.... m ZI... e mogę eusem watantf! nieprzetra onym, za ł d b d . km kt i) - ...,.,. .. ou . . 
I, wog6le nIe wr6cl6... kon8eJ'WO"W1l.Da jak 'W aparacie Wach. ?W k l l ap
t ł o a a
la b '" . r A.-... r le V i . chorym swoj. krew Jest ta.lt n'eh:r- 
_ ;& II ę ""aza o. moZ8 y.. vw" wale wytrzymały. te np. w lipeu 1J
' 
" . St&Te n'ediwledzłe uły.".aJII .d.....&-h u!"tosnwany . powndz&nlem j&ko cen- roku J)oddał lIi
 w ci.,KJI 24 jlC't!ZIJI 
Wlakiclel retltauraeJl ltrzyczy .la 1[()m6w, młode )edneJO. Kml ,ur- tryfnll'3 mler-zarsk:t. Apant ten odd'de- czterem ope
jom nie odczuwaj liC 
3. 
cołeia, który chciał mu IIkraA
 łyżki: IIzy
h 
 mlek)ne. młodTeIJ twarde. la tłnste cZIł8tk1 mleka o wiele doklad- wet wielt!!zeR'o utrndzenia. Od ubo
't'
 
_ I panu si
 wydaje. ze ktokol- Oczywilcle, poza środkiem pos1a- l nieJ. nit 1\0tych
&I uływane wirówki. pacjentów Briez nIe biel"le iadnych bO. 
'Wiek uwierzy, ie zrobU to pan przez dają niediwiedzie predyspOT.yrję do a. nawet w:vtwa
a ma.l
 WP
!!t z .mle- norarjlrw a. te Jakie pobiera od bM:a
. 
pomyłkę. Smleszoe uaprawted11wtenle... flnU zimowego, bez której taka &saku- ka be7; uprzrdm
 odrlą/lll. nla śm.ieta- szych !Jł. równieł. niewy
órO'Wanp ,. 
_ A Jednak wd pomyliłem racja byłaby zbędna. nv. I maj, na celu przede
zymkle
 vry' 
"'3. Zdawalo mi iii nar: .zk' q srebrne, .. _ Wp.lazek tM sp'
uJe ulkowI-; r6wna
 B!ra.ty w dnrh
7ie. jakle r: 
tymczasem, to P
lełły zwyczajna ..!_ Ja.k wiadomo. przymJ'Dlł 1V1plu 'lta- ty zwrot w produkc]l 1f1r6wek & przy- nom, l&ruedbujltC po]a pracę \\" h. 
paka._M wtrof aerop1a.nowycb było dotąd 
, rztd6'oY m1eczankich. l&eh 


Odkryele 
nIeznanego minerału. 


W O1emlesnym Instytucie .Uade- 
mJl UmlejętnoAci w Leningradzie. cllo- 
eet AkademJf prof. Kumaków wykr
.ł 
nowy, niemany do¥ nauce, rodzaj 
1Idnera.łu. 
Graniezy on I grDPł platynow 4. a 
Uł&da się I irydium i 20" zawArtości 
ruthenium. 
8sczegółO..- odkrycia DArazit' brak. 


\ 


... 


t
 L ;;;.;. 
"';; 
;;;;'; I 
.. . - · 
 z.
cpJ.. I p.lpl..... 
_ _. _ _ I 
 .......,1..IIIky..iaa4nl t 1I1'łD1......po--..1a-ł7.... 


" l ' 
 -=-
 D u
arnia Toruńska T. A. . Toruniu 
Ił:, iw. KUuz1n1 . Tel.fon 57 


a r:- 
lł
11 


:)..1 
 1 = ," --=-.; :1 
....Ikl..o rods..... ..,ooln. do n..lwy..lnłnlel,nl: l1 H ' 
po cenach przystępnych. wykonule szybko I ",.to""" 
Drukarnia 'orullsk. Tow. De. 
 
THd. .r. ... ....n
D7 .. Tel 
. 
natła
J III'I.-jrat ntlujll. WY.'ł

c
:'

.
I
:::eł':::' _k. , 
- . 
I 1

Jj 1-:...._ lI' _- 


.1
>>>