Słowo Pomorskie 1928.05.22 R.8 nr 117

tir. 117. 
- 
. . 
. .0 . ' , ,. 
. o . , -. , . 

 
 ł , ł " . 
. , 
.... o . . ., . 
.... ł . . ł 
. . . . , . 
9 ł . . ł .ł 
".. . . ł , ł o 
. . 
 . 

 , , , . 
. , ł . 
. . 
..' . .. 


Dodatki: tycie - Mestwln - Dom Rodzinny - Sił. I Zdrowie 
Konto czekowe: P. K. O. Pozna" nr. 200695 . 
ABONAMENT Konto bankowe: Bank Zw. Sp. Za rob. w Toruniu 
., eks
yc)1 I w ,&9:encJach m.ll'J!ICOwycb 3,00 zł. w agencjach _ _ . OGŁOSZENIA / . 
pozamleJBCOwych 3.25 zł, przl'Z poczt., Jua. z odnoszeniem 3.36 WIl'I'!IZ mI 11m. na fironie 7- . ł8m. 20 gr, reklamy za lekstem ..d. 
przez roznosIcieli mleJscowycb 3.30 1.1,. pozamlejacowycb 3.40 na str. ł-łam. 50 gr, rekt w tekście 70 
r, na l str. 100 gr. Za 
zł, pod opask" w POhSC8 3.50 zł. ZagranlC4 11.50 Zł. W GdaJ'iaku ogł. skomphkowane l z Z&Stneteulem miejsca 20% nadwyżki. 
2.;!0 gd.. z dostaw" 2,50 gd. W rar.l
 wypadkow spowodowanych OgłOSL drobne: wiersz napiso
'y 20 gr, katde n8.8t
pn. -łowo 
s1l" w
 przeszkód w 
kładzll', Btrajll6w I L p. wydaw- Ip gr. Dla P?8 zu k. pracy 50% znitkl. hOOJunikaty 50 gr. przy 
nidWO Dle odpowiada za Dled08tarczenle pi"ma, a abc I sądowem śCIąganiu nalelytoścl lub przy konkuMJaCb upada 
nie maj" prawa domagać ai., nil'doatarczonycb num
:: wszelki ra
aL .przy tele'. nadawaniu agłosu6 nie przyjmuje- 
odszkodowa6 lub zwrotu abonamentu ' my odpowJed%ialno
ci za "lwU. blędy. Za termin. druk i pne- 
. pls miejsca OgłUSL nie odpowiadamy. 
Oddz. w Grudziądzu: Mickiewicza 22 tel. 207 


Dziennik Tornilskl 


Wtorek, 2Z maJa 1928 r. 


I 
 " 
: . 
. . 
. ,. 
, . 


. 
, 
. 


, , 
." ... 
. 
. 
. 
. 
. 


, 
. 
." 
, 
, 
- . 
, 
, 
',' 
'. 
, 
. 
. 


, 
,
 
. 
ł 
,r
 


, 
.. 
.. 
. 
ł 
, 


, 
. 
t 
. 

 ' 
 
,," 


. 
:, 
.ł 
. 


.. 


Rok VIII, 


. 
. . 
. 
, 
, 



. 
, 
. 


" 


.. 
. 
, 


. 
. 
.. 
.. . 
.. ,; . 
...,
 ,. 

 


. 
. 


ot 
. 
. 
,ot 


! 


, 
t 

 
.+ 


., 



 

 

 


. 
... 
.. 


. 
. 


,t 


Gazeta Toruńska 


Oddz. w Chełmży: ul. Torutiska 38 telefon 54. 


1 


- 
Dzisiaj 10 .tron. 



 


czas nagli i... 


Qzłsto "yrauno wę.tplJwości, Uf obóz 
MlI&C)'jny potrafi as.; dłuższy utrzymać 
VI rękach władzę, zdobytę. walkę. orOŻD' I 
koJrlem krwi polskiej. W",kazywano na 
absurdalność praktycmych działań poli- 
tycznych ttlgO obozu na wewnę.t.rz i ze- 
wn,trz; wyr&Żano &dziwienie l niepokój, 
ie dzialalno$ć t. na konjunktura.ch we- 
wn
trznych ezy zewnętrznych usiłuje 
ftJI rzet interesy pa.ństwa. 
llei to razy demaskowano milczenie 
tego obozu w najżywotn.iejszych sprawach 
patlEtwowych - nie mówiQC już o naro- 
dowycb - nie jako brak wykrelUonego 
programu lea poprostu jako brak roze- 
mania polskiej racji stanu. 
C1y nie c.z.esto przestrzegano publicznie 
pnOO O9Obltwlj w życiu pa6stwowem za- 
sloDł O!;ooy, maję.ce-j całemU społeczeń- 
stwu polskiemu przei!!łonłć wglQ.d w spra- 
wy państwa. poglę.d na rozwój dolegliwo- 
id jego intere
ów. 
XazYW8l10 te głosy o
trzega"l"Ze .,kol- 
tullskim defetyzmem.' lub ..a.ntypaństwo- 
w, dzla.łalności.... Wojnę & tymi aynni- 
kImi. które na ca.le teat.rwn życia polskie- 
p chciaJy za.rzuci
 kotart z portretem 
osoby nazwano "partYJIrlc1wem" l .,pcha- 
niem Błę do żłobu". 
Przyznać trzeba, że te mfłowanla za- 
maskowania kulis sceny polskiej udały 
&ie cztśclowo makomiole. Społeczeństwo 
polsklf\ w dużej części patrzy dziś na paf1- 
!lwo oczyma, p
łoniętemi widokiem 
bu)awy ery berła, pa.nuję.cego nad całym 
Ii\\iatem. I myśli, że w cieniu tej buławy 
!lJJ8,Ć może spokojnie aż każdego s oeobna 
i wSzYStkich razem wyni05Q na wieczny 

pocJ)"Dek. T)'cb jeet Jrlewljtpliwie - i to 
.jest smutne ł niepokojljce - wlększośł. 
Nie wszystkim jednak pomieszały się 

oby z pań
twem i pojecie narodu z part- 
i, l'Złdowlj. Spoetmeżenia te poczynaj, 
powoli przenikać i do samego obam sa- 
nacyjnego. W jednym li ostatnich nume- 
rów ..GIO!u ,Prawdy"' (nr. 138 II dnia ID-go 
b: m.) znajdujemy aJarmujQCe jak na sa- 
b8cY!n, idylle uwagi Stpiczyńskiego. Jut 
sam tytuł ZiIl&CZIj.cy: Wśród z m i e n D y c h 
prawd świata, w ł a 9 n e j szukajmy 
p r a w d y'. Trudno jednak jest op
 się 
wrażeniu, że trQ.bka alumowa jest spót- 
niona dla szeregów 88.lIacyjnych. ZIL głę- 
boko śpilj w tym obome. żeby potrafili tri
 
ocknł
 na ezas, 
- ..Zyjemy i d
ałamy na ruchomeJ .ce- 
nie. Zmieniają się obrazy, of;wletlenła, sy- 
tuacje t 
ące niemi prawdy tego 
świa.ta.._ 
- "Scena się obraca i oto za (: b w i I ., 
znajdziemy się w sy1uacji, pmost.awiającej 
miejsca tylko dla silnych, zdrowYf"h i kro- 
rr,ąąCb w szybkim rytmie nl\.pnód. Czy na- 
etymy do tych zawodników Y" - 
Stpiczyński aJannuje Z racji pram6-, 
Wienia ministra. spraw r.a.granlicznych p, 
Zaleskiego w sejmowej komisji spraw za- 
!r&nicznyrh w ubiegły pię.tek, Publicysta 
obozu sa.n.aryjnego wyjrzał w ostatnim 


 nieco pOUl swoje wla.sne śmiecie. 
& r£6D)'Wał "jedncrn z centrów polityki 
rn.ięd,zyn&rodowej, uczył sie patrze
 no ł 
Pt'awdOPodobnie "ysluchal t..:t.no tenden- 


j tej POlityki w stosunku do Polski. Ta- 

Ch nauk udziela swym najbliższym o 
h pracy państwowej: 
- "w wielu dziedzinacb praca ta o 8 p a- 

 m Jeszcze idzie krokiem. J('S7,CZł wszę- 
e więcej lęk U, nJt z r o z u m fe n i a 
dObra pub lic 1.0 ego. Jeszcze za duto 
Paktów ze ziem lub nadmiar wobec 
:negO blerności.'Jeszcze często 7byt ""ie- 
e g e s t ó w, a &byt 01&10 r e z u 11 a t ó w."- 
to -- ..A tymczuem nie widać jeszcze - i 
nie dłateso byśmy nie widzieli my do- 

wnł cy,. lecz tlą nie widzi ś\\oiat - zorga- 
w&IU\J, aib' axlk'CU1('L zdolnej p
iwia' 


ftąl! na swycb barkach cięt&r państwa i za.. Tak dhJgo. p6ki tej pra wd.... nie ",,'l.n'" 'cf , 
pewnlć mu rozwój spokojny:' _ ol............. POMARAŃC 
którzy jlj wstydliwie i po tchórzowsku u-.. ZOW Ą" 
Potem choroba p. Pi1Eud
kieg(). Opinja krywali w całej jej nagości, tak długo czekoladę wybornlł w smalcu poleclI fabr,k. 
zachodnio-europejska zostala niemi za- swym widokiem nie wstrZQ.snie sumienia- A. p i a s e c li i S_ A. KraKów 
alarmow ana, dZI "' kI Ib . i .. IJrzy zakupnie przsim" z..racllc b II C Z n - u'" II. 
." wyo rzymlen U JE.J mi o:4le p ion y cb. Wsz y stkie barwn e pl ' o ' r - ' .. 
. , g ę na firmę nasz Ił, Zastl;:pstwo : Jan MI- 
roz ł mlarow przez propagandę antypolskę. ka papuźie, s:rtuC2ln'ie naklejone, muo;zę. cha lik. Poznz*'. Wały Wuów 2oł. 12696 j 
lW aS7Cza. berliń
kl). ..On jest silny swoim opaśc. Polacy własnej prawdy nie dostrze- --.-- - 
Narodem, lecz Naród jest w1flki Nim". I gę. tak dlugo. jak długo trwa
 będzie tch6- I . 
dosłownie taki k06cowy ustęp artykułu; rzost
\.o. tych, którzy ję. zmonopolizowali I OstatecLDe w)"Diki ")"borów u!lałone 
_ ..Lec2\ tneba. by:s'arod sam i w dla 

bl
_ '. . . b
dQ. dopiero dzisiaj około @OO1_ 11. Z do- 
samym sobie! z u kał s z Y b k o praw- 
o 
uz liD&CZY odw
ga wskazama. na- tychczas n:...ł,alon)ch \\
'11ików st"ierdz.:ić 
dy :. woj e j w i e I koś c i i prawdy rodo"
, ze prav.: da tkWI za za.sł?11oI)., prze- można., znaczny wzrost glosó,," ktÓre pad- 
s \\ o jej 9 ił y, która leży \\ orgaruzaeji m
"lnu
 nn.!;t8wlonQ.. Lecz to me wyczer: ły na listy; !'ocjaiistyczne, niem_ partji go- 
zbiorowe
o wysiłku i wzmo- pUJe. .ro':
lar
w, których .tr
eba w t
J I spodarczeJ oraz komuni
tów. ",;
-,.,tkie 
żeni a jego w)"dajnosci. Albo- Ch\\.th..
lewlem},cZ!przYJ
cl
lep.Stpl- inne Ii
ty stracił)-. b\laszaa niemiecko- 
wiem tu leżę. tajemni
 pokoju i wojny, c
yn!!kle
O zdobędlj Się na konieczny wy- nar. part ja ludo
a ([)(uts('h-
a1. \. P.J 
Diebe
ieaefIstw i pomyślności, pierw- 
Jł
k. W.ysiłek wskazania prawdy, czasu oraz demokrad. 
szych lub ostatnich ról TUl ruchome J ' I mebezpleczeństw. 
T- Znaj Jedno dr . t C . t H a m b u r g . to. 5. (pat.) 
!'Jcf'nie teatru świata." _ 'Ił . , ugie I necie. 7.UJQ. o 
przez skórę! I dlatego alarmuję. po nie- Ostateczny w}-nik głosowama W' estym 
A więc c l a s n a g ł i. I nie pomylimy dawnych trium'ach marcowych. okr..:gu hambm'!'kim prz
dstawia !'ię 0&- 
się, jeżeli za p. Stpiczyilskiego dodamy: i Tak! _ "Scpna się obraca i oto za stl,'pują.co: frE'kwl'ncja \\ Hamburgu 
'- 
. b . ń t nosila 85 proc.. uprawnionych do głosowa- 
n l e e z p l e c z e s w o. Drę. się w strzę c h w i I ę majdziem y si'" w S-u&C J .i po - S 
" 
. .. nia. ocjaliści otrzymali 255 077 gł.. po.- 
py S7.htczne przesłony. P r a w d a narodu zostawiaj
cej miejsca tylko dla s i I n y c h przednio 203931. niemiecko - narodowi 
szuku. wyjścia z za kulis. za któremi ją. z d r o w y c h i kroC1:/lcych w s z Y b k i 
 88 \.118. poprzednio 136 jlO. centrum 10759. 
uwięziono. Czy widok tej prawdy WPły- 1 rytmie naprzód". - ("Glos Prawdy" z 20- popr-A'.dnio 10913, niemiecka. part ja ludo- 
me na uśpionych POla.ków'l Wę.tpimyl go 5, 1928.). wa 9570:. poprzednio 53059. komuniści 
116121. dawniej 9OUD, deIDokra.('i uzy!'kall 
80 350. dawniej 78923. 
YOJla..c b j u m. 
. 5. (Pat) 
Ol'ltaten..J1v wynik "', borów " \łOl'1&- 
cbjum jest następująC); socjaliści otrzv- 
mali 112551 KI.. da"niej 84 300, n.ienJieck
 
narodowi 31636. dawniej ;1913. bawal"f'ka 
part ja Judowa, która jest na terenie 
Io- 
D8chjum ekspozv1ure. centrum. z:dbyła 
797t;2. da\\ niej 79 159, nil'miecka part ja 
ludowa z min. StJ'e!e-maIJnem na naczer- 
nem miejscu zdoL» la 19 314. da" niej 
1015ft, komuni!Óf"i 28 274, t1aw.niej 372..Q9, 
demokraci 12124, liawniPj Ił 835. hittle- 
rowcy 36021. 


Centrala: Toruń, ul. św. Katarzyny 4. Telefony: 57, 300, 888 


Waldemaras wysuwa w Londynie... 
sprawę wileńską. 


r; o n d y n , zo. 5. (PaL) 
Premjer W al d e m a r a s po przyby- 
ciu do Londynu udzielił przed
tawicielowi 
Agencji Reutera wywiadu, w którym 0- 
świadczył, że wizyta jego ma na celu za- 
cif\
nienie przyjazn)-cb stosu.nków łQ.Cz
 
cych oba kraje ('l). Przechodz.Q.c następnie 
do sprawy rokowań polsko-litewskich, 
Waldemaras zamac.z,ył. że Polska 

 
la osłęgD4Ć porozumienie z Litwe, nie po- 
rusza.jQ.C kwestji Wilna i dodał. że sprawa 
prześladowań ('l) Litwinów w szkołach 
Wileńszczyzny będ1Jie omawiana. na naj- 
blli:szem t)Oaiedum.łu Rady Ligi Naro- 
d6w. 
Oc:r;ywłśde mówił Wajdemaras nie mo- 


że być porozumienia II PolsklJ. tak długo. 
dopóki k west ja wileńska nie 
dzie zała- 
twiona. Omawiamy obecnie pro"izor)"cz- 
ne .,modu
 vivendi", które ",prowadza. w 
życie rezolu('ja Ligi 
arodó\\. 
Osobiście - zaznal"'Zył premjer litew- 
ski - nie mag..: zdsć sobie sprawy z tego, 
w jaki sposób może 
ć załatwiona. spra.- 
wa wileńska.. Jest ona bardzo skompliko- 
wana i z konieczności załatwienie jej mo- 
że nastę.pić dopiero po genera]nem poro- 
zumieniu nie tylko pomi(!(lz:y LitW1J, a 
P()lskl), ale i Rosjo., Nieme&mi i innemi 
mocarst", ami, których interesy gQ8podar- 
cze tej sprawy dotyCZoi. 


t...,! 


Dziel' wyborów do Reichstagu 
w Niemczech. 
Udział glosu)ecych był b. wielki. 
Krwawe zal'cie w przededniu u&iał gło
ję.cych dochodtzal do 90%-. Wy- 
wyborów. borcy niezrażeni niepogodlj. stawali w 
Berlin. 20.5. PaL 
ku przed .lokaJami wyborcwmi, cze. 
Według wiadomości, nade81:łych do kaJę.c na kolejkę. 
god&. 5 po poło do Berlina wybory w kra- Dzielni
 s:obotnicze były 
dek
r
wane 
ju majll naog6ł przebieg spokojny. Udział 
n":ara-ou I 
a.nt"parentam.1 soc
ali
yc7: 
wyborców w okręgach wschodnich daje nemi 1 komumstycznemi. Utica.nu ouasta. 
sie odczuć naog6ł słabszy, niż w krajach pn:ejetdżał?-.au
mobile, z który
h rozrzu- 
rachodnich. W Nadrenji l Westfaljl ilośt 
o ulotk
. ". yboł'! na
ół mIały prze- 
głosujljcych obliczono na 50 do 75" upraw bIeg !!pO.koJn y , jedynIe w me
tór:ch miej- 
nionych do głosowania, w Saksonjl prze- sc0'Y OŚ C18;ch doszł? do starcia. mI
zy 
- 
bieg wyborów był spokojny, jedynie w 80- cjałista
ł..komumstami a nac
na.tistanu. 
botę w miasteczku Blanschau doszło do cała pobcJa była. w JO.8

u ala1"IDO- 
krwawych !!tar
 pomiędzy pochodem BO- 
em. Li
e 
troJe 
Jl Vi auta.eh kro- 
cjalistycznym a grupę. komunistów ."Czer- zyty po mIeście. 
wonej Gwardji", przyczem jeden z czerwo- Berlin 2L 5, (Radjo). 
nogwardzistów, zasztyletował radą &oCja- W
zorajsze wybory odbyły si, naogół 
listycznego Parysa. spokojnie przy wacznym udzialB \\ybor- 
Rerlin 21). 5, (PAT). 
ów. Poza drobniejszemi wykroczeniami 
StoJira 
iemiec w t:za.sie wyborów sta- tylko w okręgu Ruhry dosz.ło do strzela- 
la pod wyraźnym znakiem niebywałej niny, podczas której raniono dwoje d
e- 
propaga.nd
. ze strony p08
ólnycb ci. Ud7.rlał był nsog6ł m&Clniejszy niŻ 
stronnictw. 'łimo ulswnego deszczu i sza- przy ostat.nich wyborach: w Berlinie w 
rugi udz.ial giosujljcych był od rannych niektórych obwodach głosowało 96%. do 
godT.in niespodziewaniB wielki. W niekló- I czego przyczynił 
ię t.a.kże ulewny deszcz, 
ryrh dzielnkal"h, zwłaszcza na terenie E powodu. którego ludn,ść nie wyjochała 
mi
 ora:r: w półnOl:lh:j części Berlina na nied2lielnc wyciocz1!:i. 


... 


Cena 20 groszy 



 


, 


"Wiadomo'ci PAT'a". 
W&l'1
w
. 21. 5, (Tel. wl.). Wbrev. roI;)t)- 
wszochmonf') prvz PA T wiadomosci. j&ko
 
z wyborów 'R'czorajszych niemiecka part ja go- 
spodarcza wp;z.ła. "zupełnie zdruzgotana-', do. 
noszą przeciwnie, że nalety O11a v.TIJ,Z 7 socja- 
listami i kcmunw.tami do partyj, które odnio- 
sły 8ukcł's. 
(Uwaga Redakcji: Ostateezne wvrliki 
wyborów do Reichstagu, które będQ. -oglo- 
szme dopiero okolo godz. H-ej, podamy na 
str 7-mej wydania dzisiejszego.) 


P. Młodzianowski był w stolicy. 
Wars:ta\\"a, 20. 5. (tel. wł.) 
Bawili w Warszawie wojewodowie pp. 
)1łod
anowsJ..i z Pomorza i Krahel!'ki z 
Połesia. 


Ciekawy okólnik. 
Warszawa, 20. 5. _t.el. wł.) 
Jak slychać, wladze wydały okólnik da 
urzędników ministerjalnych. 7WTacaj/łcy 
uwagę, iż jedynym czynnikiem reprezen; 
tujQ.Cym rą.d vrobec sejmu jest minister 
danego resortu i dlatego nie wolno żadne- 
mu urzędnikowi bez wiedzy ministra i je. 
go mandatu utrzymywać jakiegokolwiek 
kontaktu z sejmem, wzglednie poszczeg61. 
nymi posłami. 


Projekt konstytucji plańskieł. 
Gdańsk 20. 5. (PAT). 
W ubiegl)-łD tygodniu se.nat gdański 
pr7Jedłotył sejmoV\i Woln
o Miasta zapo- 
wiadany odda\\ na projekt u5tawy o zmia- 
nie konstytucji \Volnego Miasta. GdańskA. 
Projekt ten wejdzie pod obrady sfljmu 
w nadchodzlłCę. środę. Pnedlożony pne.:l 
senat projekt przewiduje 7Uli&Ilf konsty- 
tucji, dotY
ł sejmu i senatu ora.r. wzJ}Oo 
wianie sa.morzę.du mi

kie
!O gminy WoJ 
nego 
na..ąta Gdańska.
>>>
1!tr.1 


Zajęcia marszałka senatu. 
Paryż. 20. 5. (Pat..) 
Marszałek senatu prof. Szymański wy- 
jpchał st
d. udaj
c sle- do Pragi. gdzie we- 
zmie uddał w kongresie lekB.l'73 _Błem iai'l- 
skich. 
Wiceminister wojny w Wilnie. 
[)nia 19 b_ m. rano w sprawacb słutbo- 
wych pO był do ',"Una wicE'ministt'r spraw 
'IIoojskC'IIoych gen. Konarzewski. Po I:ałat'lloie- 
niu kilku spraw ";ceminister odjechał '110 ie- 
c.:rorem do \\'

a"'y. 


Nowy dyrektor monopolu tyłu- 
nlowego. 
\\" a r s z a v. a. (pat..) 
Dr. Aleksandrowi Kreutzov.i "TęCZony 
Kostał dełuŁ't nominacyjny "na stanowisko 
d.rrel..tora monopolu t)"1uniov. ego. 
Kłopoty Z dekretami. 
Wynikła 'II." czasie ostatnich. posioouń ko- 
m.i.s..jnych kwest ja rozpatrY'lloania dekretów 
pn&z komi"k, pozostaje ciągle nierozslrz}'- 
gni
ta. .honfE'rencja, ktÓ1't\ odbyl marszałek 
DMZ)-D:ki I v.icepremjE'rem Bartlem, dot}-. 
czyJa pl"ZE'dewsl) stkiem ustalenia w tej mie- 
rze stanov.iska nądu. 
Pen ne :&amieszanie \';pro'llo ad:tił b. minister 
Ma1.o'lloski. za którego ministerstwa była 
"iaśnie sprav.a dekretów rozpalr}'IIollna 'II." 
sejmie latem 19::?6 r. Obecnie jako prezea ko- 
misji konstytucyjnej sam stal na stanowisku. 
ił dekrety te mają był na komisjach I"O%dane 
do referatów. 
Sprana ta 'IIoła...ó,ciwie staje się teraz we- 
v.-nęt
 SPf&wą przewodniczą.cych kąmis) J 
sejmov.")cb. Jak. słychać, w poczqtku prz)"- 
&tego tygodnia ma sie odb) c posiedr.enie pre- 
&esóW komisyj sejmowych. celem powziecia 
odpowiedniej decpji. 
Dwa zamachy samobójcze na 
cmentarzu. 
Warszaw&, :.?O. 5. (Tel 'IIoł.). 
'" bocznej alei cmentarza na Bródnie roz- 
legły się tałosne jęki kobiece, ktore spro" a- 
dzily r.aniepokojoną tone grabarza, I:najdują- 
c:ą sie w poblitu. 
Oczom jej przedstawił sie ni
") kły wi- 
dok. Na jednej I: łav.ek lelala młoda kobieta. 
wijąca sie I: bólu, obok niej za! równie! r. 
wyrazem cierpienia na twarzy, siedziała dru- 
gL Na llliemi letały dwie szk1anki i butelka. 
Zaalarmowano Pogotowie, gdył obie dziew- 
ayny były poparzone jakąś trucir.n,,- Lekan: 
stv.ieJ'dził r.atrucie esencj" octowI\. Despe- 
ratkami były: 16-letnia Helena Wojcieszyków- 
na, kelnerka, i H-letnia Kar.imiera Kozuniów- 
na, bielizniarka. 
Powod6w targni
ia się na tycie dziewC1:J- 
DJ nie chciały WYJaVoit. 


Wielka kradzież w zakładach Ży- 
rardowskch. 
WarMaWa, 
. 5. (Tel. v. L). 
Od chwili, kiedy r.a.klady !yrardowskie 
przeszły do rąk. obecnych właścicieli, prze- 
wodniem.i ha8łami gospodarki stały sie reduk- 
cja i oszczęd.nośt. 
Między innemi nowi g06podan:e znieAli 

wnr:tnną strat nocn" i oświetlenie fabryki 
Wev.Dątrz w nocy. 
Skon:ystali I: tegO dodzieje i w nocy z 16 
na 17 b. m. w jednym :& oddziałów w t. zw. 
roszami na Rudzie, gdzie odbywa się mię- 
dlenie i trzepanie lnu, skradli pasów trans- 
miSYJnych, jak obliczają, na sume ł tys. r.1. 
Złodzieje do tego stopnia ogołocili maszy- 
ny i motory elektryczne z pasów transmisyj- 
nych, te na drugi dzień cały oddział był nie- 
aynny. Na ślad zlodr.iei dotqd nie natrafiono. 


Bankiet prasy. 
R l Y m. 20. 5. (pa.t..) Agencja StefanI. 
StowlU'"Lyszenie pnsy zagranicznej od- 
było swój doroczny bankiet. w którym 
W'Z:ięU udział wszyscy członka v. ie korpusu 
d
 plomatycznego i szereg wybitnych oso- 
bi!!tości. 
Z pomoq walucie nmuńskiej. 
Paryż, 20. 5. Pat. 
Gubernator i wicegubernator banku 
francuskiego wyjeżdżaję. w tych dniach 
do Rzymu celem pr
eprowadzenia z zar
- 
dem włoskiego banku narodowego narad 
w sprawie stabilizacji waluty rumuńskiej. 
Newa rznga warmii angielskieJ. 
L o n d y n. (Pat.) 
Min
sterjum .
'ojnY podaje, że ranga 
brygadJera armIl brytyskiei. wprowadzo- 
na do hierar
hji wojskowej, zastępuje 
rangę pu.łkowruka-dowódcy pulku i rangę 
pulkowruka s7tabowego. 


Wszel
!e. zaburzenia ł1'awienia 
"ADKW ASNOSC lOl.ĄDKA 
5Kł.ONNośt DO 1LUIl11I1 t6UIOWYCB 
PO
RAŹII1ENIE ŚLIPIJ KISZKI i to .. 
ŁAGODZI. I leczy .tałe utywanie wody alkalicznej 
otrz?mene, . przez . roz
ulJI:czenie aktywowanych, 
czy" motlrwle do 'wletel wod, naturalnej zblitonycb 
I TABLETEK V I C H Y '
6\SHA KLAWE I 
NlezastllPlone w. lIodr6ły, iedzeniu re!itaura- 
-=Yinem. nadużywaruu -poi6w aikoholowych itd 

 moma w. kaidej apł- i drołlerJi. 


nowo POIIIORSXI1!: - wtorł& . dm.. II M ftJ1I lł2S ... 


Nasi książęta KoScioła w Paryżu. 
(Kap.) J. Em. ks. kard)naJ hakowski Coeur na Mon
artre. w czasi
 kt6l'ł'gO 
pl'z)był w łOv.&rzystwie J, E. k.s. biskupa. ks. kardynał Kakowski wygłosił piękne 
dr. H. Przeździeduego i ks. kan. dr. St. k.a.za.nie w języku francuskim. końc:r.ę.c je 
M
'Stkov.skiego w sobotę do Par)'ża. Na okrzYkiem: . 
dworcu oczekiwali ks. kard,ynala J. E. ks. .,r-;iech żyje kardynał arcybIskup P
- 
arc
 biskup Paryża, kard) nał D u b o i II w żal Niech żyje Episkopat i kler francuski! 
otoczeniu biskupów francuskich, ID"zNIsta- Niech żyje Francja!" 
v.icieli ombasady polskiej w Par)-,u i licz- Nast\,pnie udał się J. Eminencja na u- 
nych przedstawicieli kolonji polskiej. roczyste nieszpory do polskiego kościoła 
Tego samego dnia "i
zorem podejmo- przy ul. Sto Honore. 
wal dostojników kośl'loła polskiE'go p. Włeczorem odb.Yło się poświ\,cfJl1ie 01- 
Chłapowski. ambasador polski w Paryżu. nowionpgo lokalu bibljoteki na Qual d'Or- 
\\- niedzielę ra.no J. E. b) ł obecny na leans, którego dokonał ks. k.a.rdyna.l Ka- 
odpra.wionem przęz kard)-nała Dubois u- kowski 
roa;
-stf'm nabożeńst\\ie w bazylice Sacre - 


Walny zJazd 
Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek 
Rolniczych 
w Poznaniu. - Imponujący przebies uroczystości. 
Poznal1, 20. 5, PAT. WIU'Z).stwa Kółek RolniCEycb pos. Leon P l u. 
D:tiś odbył sie w Poznaniu walny zjazd c I il s ki, kt6ry w serdecznych słowach po- 
członk6w Wielkopolskiego To''\-arzystwa Kó- witał I:ebranycb,'w sr.c.zególnośd zaś przed- 
łek Roi n it'zyc.h. ł"a zjazd przybyli: mlni!lter aławicieli l'U\du, których udzla1 ŚW'Iaduy o 
rolnictwa Niezabyto'lloskl, minister reform rol- zainteresowaniu Bię sprawami rolnictwa. Na. 
nych dr. prof. Staniey,icz, prezes Banku Go- stepnie pas, Pluciński nakrealił I:wiei.le )11- 
spod.arstwa Krajowego gen. Gorecki, przedata- storje towarzystwa om przedata'lloil naj w&!- 
widele "ładz i urzed6y, miejskich, cyv.ilnych niejsle szczeR6ły l: działalności organizacji. 
i v.ojskov.ycb z wicewoje...\odą Xikodemowi- Koilcr.ąc. p. poseł Pluclński wl:niósł okrzyk 
cr.em na czele. dov.ódca O. K. \"11 gen. Dzler- na cześt Najjaśniejszej Rzplitej Polskiej oraz 
tano"\\ski, prer.ydent miasta Ratajski, rektor na cr.eśt p. Prez)-denta Rzplitej Ignacego 1'010- 
univ.ersytetu Grochm&licki. dalej prz)'b).i} ścickiego, który to okrzyk aebranl z entul:jaz- 
prezes rady nauelnej organizac
i r.iemiań- mem powtórzyli. 
stwa Kazimierz Lubomirski, przedstawiciele Przemav.iał nastepnie minister rolnictwa 
z'llo.iązku pol'ikieJ organizacji rolniczej, przed. Niezabytowski, następnie minister ref. roln. 
sta"\\iciel naczelnej organir.acji zjednoczenia prof. dr. Staniewicz, a po nim w imieniu J. 
prum).slu i rolnictv.a r.acbodniej Polski, ma- E. ks. Prymasa przemawia1 ks. R u c I ils k I, 
łopolskiego towarzystwa rolnic:aego, tov.arzy- kt61') w r.akoilczeniu udzielił zebranym l: pa- 
stwa rolniczego na Pomorze. prezea y,ielko- lecenia J. E. arcybiskupa pasterskiego błogo- 
polskiego 
 iąz1.u :tiemian, dalej przedstawi- sławieJistwL D&lej pn:emawia1 p. wlceW'OJe- 
ciele izby handlov.ej I przemfslowej, izby n:e- woda Nikod.emov.ica imieniem wojewody I 
mi8Ślnicl:ej, n.;ąr.ku spółdr.ielni gospodar- inni. 
cl:yc.h I wielu innycb. Zkolei rozpoczęły ale obrady merytoryczne, 
t..'czestnicy zjazdu w liczbie około 6000 na kt6rycb program zlotyły aie trzy referaty. 
osób zgromad:tili sie przed pc.hidniem na te- Po referatach przyjeto jednom).ślnie rel:oiucję 
renie Targ6w Poznańskich, skąd w olbrzy- w kt6rej ID. in. wezwano wszystkich rolników 
mim pochodzie z dwiema orkiestrami v.ojsko- bez r6tnicy wielkości posiadanej ziemi I par- 
wemi ndali sie przez miasto na plac przed tyjnycb przekonań polltyc:mych do wstepowa- 
katedrę. gdzie odbyła sie uroczysta msza po- nia w szeregi Wielkopolskiego Towarz
stwa 
lowa. Po nabożetlstwie pochód powrócił na I Kółek Rolniczych. Na tem obrady zjazdu 
teren Targów Poznańskich, p;dzie w olbrzy- I:amknięto. '\"ieczorem odbył sie w salach Ba- 
miej hali maszyn przystĄpiono do obrad. r.aru obiad, wydany przel: prezesa Towanyst- 
Obrady zagaił prezes Wielkopolskiego To- wa na cześt goścl. 


Sensacyjne aresztowanIe w teatrzYku' 
równ!eńskim. 
Szpieg sowiecki i kat z czrezwyczajki odeskiej wpadł w .-.ce po- 
licji polskiej. 
Warszawa, 20. 5. (tel. wl) Zanim hr. G. zdołał :rorjentować się, CO 
Jak donosi ..A- B. c." aresztowano w się dzieje, .,artysta"' Runicz wyszedł dru- 
Równem podejrzanego o szpiegostwo ma- giemi drzwiami na ulicę. wsiadajljc nie- 
nogo rosyjskiego artystę filmowego Józefa zwłocznie dO samochodu. Jak się później 
(Jakóba) R u n i c z a. okazało, udaJ się natychmiast na dworzec 
Wschodni, by stamqd wsiQ.Ść do pocię.gu 
Runicz jeszcze dwa lata temu objełdłał idłcego do Równego, gdzie występował w 
całlj Polskę, był w Krakowie, we Lwowie. 
\Vilnie i nikt go wtenczas nie zdemasko- podrzędnym rosyjskim teatrzyku. pragnij c 
wał. Trzeba jednak trafu. że będąc parę się w ten sposób ukryć. Występował tam 
pod nazwiskiem Lubicza. 
tygodni temu w hotelu "Bristol" w War- Poiicja, której hr_ G. nmeldował o 
szawie, Runicz wchodzę.c do numeru, społ- wszystkiem, ustaliła wkrótce dokQ.d wyje- 
kał się w kOl")tarzu z hr. G., który zoba- ch.ał Runlez i przed kilku dniami zatrzy- 
czywszy Rosjanina staną.ł zdziwiony i za- maJa go w Równem, w teatrzyku podczae 
wołał: próby, skod go onegdaj przywieziono do 
- To pan jesteś Runicz - kat z odes- Warszawy i umieszczono w areszcie poli; 
klej czrezwyczajkl Kazałeś rozstrzelać cj) politycznej. - 
mego brata. Ja cię natychmiast aresztuję, Runlez oskarżony jest, jak wiadomo o 
łotrze I to, Iż uprawiał szpiegostwo na rzecz 
Runicz,-on to bowiem był faktycznie- ościenneg
 państwa. Do tej chwili mnó- 
z najzimnIejlSZł krwiQ. zlekka ukłonił się stwo świadków mtaliło, ii Runicz w swo- 
mocno zdenerwowanemu hr. G. I z wielko- im czuie był c z ł o n k I e m kolegJnm 
pańskim gestem, wyjljł swój dowód i po- c z r e z w y c z a j k i odeskiej (kolegjUm 
kazujQ.C go, odparł sucho: . składało się z 3 osób) I wraz z prezeiem 
_ Pan się grubo myli, jestem nie Józef I i zastępCIj podpiaywał liczne wyroki śmier 
Runicz a Jakób F r a t k i n (prawdziwe cI, w tej liczbie na wielu rozstrzelanych 
nal:wisko Runicza), obywatel serbski Poiaków. 


l 


Z procesu "speców" w Moskwie. 


M 09 k w a, 20. 5. (pat.) 
Agencja Tass donosi. iŻ trybunał przy- 
ję.ł Z8.p1'oponowany przez prokuratora Kry- 
lenkę projekt przewodu sodowego, na któ- 
ry zgodzili się obrońcy, a :&godJrle z którym 
trybunał zajmować się będzW pl"rJedewszy- 
sillem dz.iałaJ.nośei4 oskarżonych w za.. 


gł\,blu donieckiem. następnie cbł-oraktery- 
styklł ośrodka w Charkowie. 
Kwest ja stosunków zagranicznych, me 
n.adaję.ca się do rozgłaszania ma. być roz- 
patrywana na spel/.ialnej rozprawie przy 
drzwiach 7Am 1m i ętych. 


. 


Emerytury i renty inwalidzkie 
w komisji senackieJ. 
Warsl:awa, 20. 5_ (tel wł.) I G IQ. b i fi. s ki (ZLN) podniósł w dYBkuBji, 
Komisja skarbowo - budżetowa senatu że należy dążyć do powstrzymania wzro- 
załatwiła w sobotę referat senatora Sok 0- stu wyuatk6w na renty inwalidzkie, ponłe 
łowskiego o budiecie emerytur, rent inwa- waż wydatki te z natury swej powinny się 
lidzkich 1 długów państwowych. SenatoI: stale powl
szat, a nadto należy' 
lĆ do 


NI'. 1t7. 
-- 
 


zreformowania. ustaw w tym duchu, aby 
wydatki na t. zw. inwalidów 15 proc., nie 
istnieję.ce w budżetach państw obcYCh, 0- 
statecznie ustały. 
W dziale długów państwowYCh wydat- 
ki znacwie wzrosły i wynoszQ. obecnie 
wraz z obciQ.Żenie
 budżetu monopolu ty. 
tuniowego i kolei zelaznych 307 miljonów 
rocznie; w miarę możnosci należy przy. 
stę.pić do konwersji długów najuciQ.Żliw. 
szych, w pierwsze] linji zaś pożyczki tytu. 
niowej włoskiej. 
Natomiast nie można szczędzić na praw- 
nych zobo
 ię.zaniach wzglf.:dem e m ery. 
t ó w. Ustawy obowię.zuję.ce powinny b) ć 
ścisle wykonywane a nadto należy przy- 
st4pić do ich reformy, przez uChylenie nie 
sprawiedliwego postanowienia, że emery. 
ci t.. zw. panstw zaborczych, icb wdowy i 
sieroty otrzymujlj zaopatrzenie. !reduko- 
wane do 75 proc. należnej emerytury. 
Postanowienie to jest krzywdę. moral. 
r.1) i materjalnlj i wywołuje słuszne rozgo- 
ryczenie w sferach polskich urzędnl.k6w. 
Także t. zw. d a r y z ł a s k i, przyr;nane 
już w b. Aust.rji emerytom, wdowom i sle. 
rotom, nie maję.cych pełnych warunków, 
a zredukowane do 15 złotych miesięcznie, 
sI) absolutnie niedostateczne i powinny 
być powi..:kszone bez dotkliwego USzcz
rb- 
ku dla skarbu. 


Trują si
 gazami. 
H a m b u r g, 20. 5. (Radio.) 
Pod Hamburgiem. gdzie rzekomo w c&- 
lach rolniczo doświadczalnych wypuszcza.. 
no gazy olbrzymi oblok trujQ.Cy za.niesiony 
został przez wiatr w kierunku domów 
mieszkalnych. Obłok posuwa. się przy 
ziemi. powoli i z powodu zmiany kierun- 
ku wiatru oga.rn.l)ł znaczDQ. przestn.efl. 
Ludność ucieka w panice; władze !Ił be7.. 
radne gdyż na miejscu nie ma masek. któ- 
reby zabezpieczały pn;ec1 tego rodzaju ga.. 
zem. 
W szpitaJacb Hamburgu znajduje 
ię 
już znacma iloŚĆ zatrutych; 
 osoby 
zmarły. Uchodźców, którzy napływaił 
tłumnie. ulokowano w balach Ilnji oAto- 
wej Hamburg-Ameryka. 
..Dr. Mabuze" siedzi już za kr. 
tamL . 
B.rlln, 20. 5. (Tel. wł.). 
Po nadzwycr.ajnej gonitwie policja ujęła 
wczoraj pl)połudnlu po8Zukiwa.nego od tYlod- 
ni włamywacza B. r g e m a n n a (dr. Ma!Jo. 
I:e). Bergemann ukrywa1 aie ot!tatnio w dom- 
ku niejakiej pani Keopke w ogródkach dzial- 
kowych. Cl:ując pall\C)' grunt pod nogami. 
chciał dra.pnąć na rowerze do Lipska, jednak 
przed wyjazdem 
ził jeazcze pożegn
 
ucztę. 
20 prólnych bułelek po szampanie i 5 po 
konjaku naprowadl:iło policje na jeso AlaIL 
B. osaczony w altance rzucił .ie do OCiec:'" 
ki, skacząc przez płoty I rowy, łeca pollc)a 
ujeła go. Ma OD na awnleDlu 15 powa1D1 c11 
włamail. 
stresemann znacmle zdroWSZY. 
Stan zdrowia m1nl8tra Str
manna. 0- 
statnio tak znacznie się poprawił, że leka- 
rze poetanowi1i zaprzestać dalazeio wyda-- 
wania biuleł,ynów. 


- 
 


Tabela wygranych loterP p6. 
stwowe). - - 
(Nieurzędowa). 
W pierwszym dniu cię.gnlerrla t-e
 
Ia- 
sy 17-ej loterji państwowej głóWnIejsze 
W)"grane padły na numery nast{PuJ'lce: 
70100 zł. na nr. 89106 
15008 zł. na nr. 145133 
5000 zł. na nr. 20782 
2000 zł. na nr. ł1118 
1000 zł. na nr. 132058 
Po 500 zł. na nory: 10'728 11999
 
Po '00 zł. na nory: 822 1171 17693 '9918 
56036 1'9021 15181ł . 
Po 301 zł. na n-ry: 1781 3812 10765 8


 
458łl ł8065 54938 6206ł 77390 99812 99
 
136158 
Po 200 zł. na n-ry: 27813 '231 15'66 50668 
54976 67633 68084 73787 84931 102958 1


 
106868 116636 130081 131252 186676 1
IW 
lł9372 
Po 158 zł. na n-ry: 852 SU8 15M '12ół 
78ł5 8020 997' 108ł2 1207112712 13209 

 
16177 17913 19320 20470 22577 22793 
N 
24305 246;)9 257U 26581 26722 28915 28
1 
31103 3134ł 31390 31889 320973 33101 3
 2 '
 
ł0867 ł2925 ł6625 ł8365 4-8784 ł8966 5O'J. 
52256 5273' 56850 56918 60927 62570 629,)9 
63664 6'981 6507ł 65730 65863 6590' 67

 
67395 68072 72272 72378 7
1 7'377 7'
ww 
76526 78009 79316 80210 80399 80815 8187 92 8 
81910 82589 8287ł 8293ł 87203 87851 8
7 
89018 891ł7 92298 93382 9'158 93513 

!: 
99112 100075 101019 101768 102623 lu""'; 
104ł79 106803 1090" 10951ł 1098« t103-i3 
111336 111365 115813 118525 119024 1
3ó 
1215'7 121657 126115 127312 127993 t28
 
132617 136883 138162 139938 lł1101 1łll
 
UI852 143'51 115795 1ł7ł81 168873 = 
1515ł7 151856 153Q$8 153171 1,53558_ 
154616 . - ....... --
>>>
Nr. 111. 


BLOWO POJrORRIZ - wtoftIk. Pla 22 maJ. 1121 z. 


= 
" 


Kołclół I rellgJa 


==
lIIillllllllnmlllfillmlllllllllllllllllllllllll""IIIII""l/mlll:III"IIiIllIl""III"'m"H1I11"m"'''"II''R1!llIIHi!lmll!ll!!lJll/mmmm' 
_ r"""""'...UIIIIIIIII_""..-"'..,""""""""..,,""""""'''''''''''''''''"''.''......., 

 
 Abonenci pocztowi 
 
= 
 "SŁOWA POMORSKIEGO" 
 
= 
 
 - 
__ 
 zechcą odnowić prenum eratę 
 
= _ == 
 _ ! u liS:::m:::
:::
!!. n::::ć mies. ==_ 1 
mote przerwa w dostarczaniu pierwszych 
= 
 numerów w czerwcu. E _ 
- s s - 
?illlllllllllllllllllnlllllllllllllllnllllllUlllllllllllllllmlllllllllllllllllmllllllmllllllllllllllllllllllllllUUIIIIIIlIuUlllnnnllłlllllll\łl
 
-uIllIlIllIllIlIlIllIlIllItlIlUlIIIIIIIIIIIII!IIlIllIllIlUUIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIHlllllllllllliIIli/!:IIIIIIIUII'"1IIIIIIllII/IIIID!I!IIIIIUIIIIIIlI l!liI 


Radio a UturglL 
świeżo zostało ogłoszone orzect.enie 
kongregacji św. Oficjum z dnia 17 marca 
br.. będ,ce od.powledzilł na zapytani
 arcy 
bilIkupa PragI w sprawie przesyłama za 
poroO'Cł radja śpiewów liturgicznych. wy- 
konyWanych podczas nabożeństw. Otóż 
wspomniane orzeczenie zakazuje korzy- 
I!taI1la z rad ja do przesyłania jakichkol- 
triek Uturglcznych funkcyj. Wprawdzie 
niektóre kościoły posiadały już aparaty 
nadawcze i podczas nabożeństw z nich ko- 
rzystały. jednakże 
z.ialo się to bez: po- 
swo lenia kongregacji sw. Oficjum. a na- 
wet wbrew jej orzeczeniu z dnia 26 sty- 
e&niA ubiegłego roku. 
PlUlI XI a muzyka 'okleIna. 
Aby godnie uCIcić 9-wlekow4 rOCInic
 
I'nybYcla do Rzymu uczonego lK'nedykty- 
na.. Guido d'Arezzo. który połoŻYł me- 
zmiern e zasługi dla podniesienia muzyki 
kościelnej. wszystkie włoskie !wiązki ce- 
cyljańskie postanov.iły odbyć w StoliC)' 
chn:eścijańst.wa !ówój tegoroczny kongres 
og6lnokraJO'WY. Odbył się on w Rzymie 
dnIa 2ł-26 kwietnia. Kardynał Bi
leti. 
prefekt kongregacji seminarjów w mowie 
jak. podcza
 obrad W).głosił. podniósi 
szczególniej tę okoliczność. iż właśnie 
mija 25 lat od czasu, gdY Pius X ogłosił 
znane swe rozpo1'Złldzenia, dotycz/łce re- 
formy muzyki kościplnpj i usuni
cia z 
niej tych WSZ) stkich naleciałości, które 
nie odpowi&daję. duchowi liturgji. List 
Piusa. 
I. napisany przy tej okazji do kar- 
dynała Bisleti'et'O'. nadał obradom kon- 
gresu ogólniejsze znaczenie. odez"a bo- 
wiem papieska nakazuje usilnie się sla- 
rac o usunięcie wszelkich nadużyć. jakie 
do muzyki kościelnej się wkradły i su- 
mienne za!'lt08owanie si
 do za.I"Zędzeń. 
wydanych w tej spr8"'ie pr
 papieża 
Piusa. X. 
Akcja katoUclta. 
Nakładem Księgami św. WOjciecha. a 
! po1ecen1a ks. kardynała Hlonda, ukazało 
&ię dzieło, będę.ce bardzo na CIasie p. 1..: 
.
U:cja katolicka". Na całość książki skła- 
daj. eJę kazania najznakomitszych na- 
,zycb kapłanów - działaczy społec7:nych, 
ugrupowane '" następujących dzialach: 
1. Moralność społecoz.na. II. SpoleczeństwO' 
chrześdjańskle. Zgubne hasła i pl"lldy 
lpO!eczne. III. Paiłstwo chrześcijańskie. 
IV. .'kcja katolicka. - Poszezególne te- 
ma\\" opracowane BIJ wprawdzie w pierw- 

!ID M'ędz:ie dla ambony. jednakże na. 
daj, się takie znakm1icie do wszelkiego 
rodmJu referatów z zakresu katolickiego 
ruchu 
ecznego, do przemówień na ze- 
braniach I kursach społecznych. Księ.tka 
k odda nipocenione usługi nie t) Iko ka- 
znodziejom. 1(I('z również wszystkim kato- 
likom. którzy !lfę interpsu
 akcj/ł spałe- 
en. Kościoła. Prawdziwa wdzięczność 
należy siO zatem temu. z którego inicjaty- 
wy to dz:feło powstało. 
Nowe nada.łycle fa 
J'.łOw. ld.. 
Na dnj 
 maja br. przez organizację 

Yl!ltoweq. 'został zwołany do Rzymu 
PIerwszy narodowy kongres atletyczny 
młodych Włoszek. Plus XI uznał za swój 
obowipek podnieśł głos protestu przt'ciw 
temu nowpmu objawowi demoralizacji 
Bpoleczeń!'twa i uczynił to w ronnie listu 
do kardynała Pompili. W piśmie tem czy- 
tamy między innemi: ..Biskup Rzymu 

! może nie bolel', iż tu, w &wil,:tem mi e- 
łleJe katolicyzmu, po 20 wiekach istnienia 
thneścijań.stwa. ua:ucie wzgll,:du i sza- 

!1ku należnego kobiecie I dzipwczęciu 
IIlzej upadło. niż miało to miejsce w po- 
8&ńskim Rzymie. któ
' pomimo iż tllk 
'łęboko upad I pod względem moralnym 
J.od pokonanej przez się Grecji przpjęł 
g:tmnaatyczne I at letyczne ign;
 ska I za- 
P&8y. p
ecie.ż ze wzgl
ow fizycznych t 
1DoralnY('h odsun/łł od nich kobietę.. ..... 

Bte
 papieskim. opublikowanym dnia 
maJa w Osservatore Romano zaopieko- 
'Vała się ccn7ura fal!lzystow
ka, toteż 
JIr&sa 
ym!'ka o nim zamilczec musiała. 

w
 papieża nie powinny I u nas prze- 
unmlf\Ć hez echa, boć przedeż j u nas, w 

&TSUlwie i to pod egidą \\ladzy. nie bra- ; ot!' 
o tflgo rodzaju nadu1.Yc. ktO re swe
o 
Cl&s Pr u Słus70ie napiętnowAI krakow!'ki I 
lO ZP.gI/łd Pow
zP('hny". ... -.....,.... 
Z tycia Kościoła w Bułgarii. 
Trzęsienie ziemi. które tak \\if'lkie 

1
8toszenia poczyniło w llulgarji i Ko- 
s
lolO'Wi katolickiemu w tym kraju dało. ' 
I!lę również bardzo \\e znaki. J tak np. ko- 
:C iÓł w Ballagia stracił sw," wieżę, a jego 
fasada grozi zawaleniem. W Fili popoi u 
&sa.da katedry się zawaliła. temuż sa- 

emu lo
owi uległo mieszkanie bi
kupa. 
atYchmIast.owa pomoc papieża. ktory 
Prt
słał dla poszkodowanych 
MCZIlę. jał- ' 
lJluznę Il'02kazał ję. rozdać bez w7
Ir:du 
:: h

znanie tych. którzy sta li si(' ofiarę. 
ę_I, wywarła na ludności glębokie 
wrażenie. O. R. 
- 


Naprawa krzywdy wyrządzonej najlepszym 
synom Polski. 
Skonfiskowane powstańcom majctki powrócą do rłk ich spadko- 
bierców. 
"';yrok Slłdu najwyższego dotyczy spra- apelacyjny", Warszawie, do którego od- 
\\ Y o Z\\ rot maj/łtku skonfiskowanego wołali się spadkobiercy Rubcowa. posia- 
powstańcowi 1863 roku Szumkowskiemu dacze spornego majątku. 
przez wladze ros
jskie, który później na- Sęd najwyższy odrzucił skargę ka!':a- 
dał 1"71,111 car...ki szefowi kancelarji gene- cyjn/ł Rubcowów. przpsądzaj/łc w ten spo- 
rał.guDI',.natora wileńskiego Rubcov.o\\ i. 6ób spra.wl,: tytułu własności wszystkich 
S)n 
zurnkowskiego wystljpił niedawno 6konfiskowan
-cb powstańcom majQtków 
do !':łldu o
rł:gowego w Białymstoku ze na korzyść !'padkobierców bojowników o 
!'kargl,) o I\Hot maję.tku przeciwko 
pad- niepodległ08(' Polski. 
kobiercOIIJ Hubcowa. S/łd okręgowy uznał. Sąd naj",
 ższy rozstrzygnęł doniosłę, 
iż !;konfiskowany maj/łtek powinien po- sprawI,:, dotyczę.cą tytułu własności ma- 
wrócić do rClk dawnego właściciela i za- jąrków. skonliskowan}Th przez rZlłd ro- 
SąU7i1 po" ództwo na rzecz syna powstań- syjski poWstalIcom, bior/łcym udzial w 
ca. '110. tern !lamem stanowisku stanąl 9ę,d \\alkach o niepodle{!lość Polski. 


Uchylenie konfiskaty · 
"Kurjera Poznańskiego". 


Bnińskiego do dymisji. Dymisja została 
skwapli" ie prz} j
tę. przez J"7,I),d. pragnę.- 
cy na stanowh,ku wojewody poznań!'kie- 
go mieć człowieka b&względnego. w)-pró- 
bowaTl(g'o w !'rużbie ..sanacji". \V tym 
celu powołuje się do Poznania dotych- 
czasowego wojewodę lwowskiego p. Bor- 
kowski('go. 
Jest rzecZ!J, charaktłrystycznę., jak się 
systematycz.nie. krok 7-3 krokiem, usuwa 
z wyższ)'ch stanowisk państwowych 
przedstawicieli Poznańskiego, PomOł-l8 i 
SIę.ska - całej Polski zachodniej. Jeden 
znika po drugim. A na plac6wJutch pań- 
stwowych poza Mszemi cIzielIdcami trze- 
ba Wielkopolan. Pomorza n i ŚIQZAków 
szukać z latarnią,. W I'ZQ.dzie niema ani 
jednego. Na czele 17 województw ró"'- 
nież ani jednego. Nawet marsza.łek Da- 
s7yński, który z tradycji swej nie naJeży 
do zwolenników Poznańskiego. podkre- 
ślił świeżo brak Wielkopolan na kieroVr- 
nkzych stanowiskach państwowych. 
Dzień dzisiejszy jest nowem tej praw- 
dy potwierdzeniem. OpUBZCZa wojewódz- 
two poznańslde wybitny prLedstawiciel 
spoleczeństwa wielkopolskiego. ustępujQ.C 
miejsca czlowiekowi obcemu Wielkopol- 
sce przeszł08c1ę,. mysIę, i dQ.Żen1a.mi. 


Dnia 8. maja rb. Miejski l'ru
,d Po Ii- 
(yjny w Poznaniu zarządził konfiskatę 
nr. 211 ,,1urJera Poznańskiego" z dnia 8. 
5. 19'!8. z powodu artykułu p. n. "Woje- 
\\oda Bniia;ki 7.łożyl urzędowanie". 
Izba Karna Sljdu Okręgowego. do któ- 
rej spra\\ę tę z urzędu skierowano, u('hy- 
lila konfi9katę. nie dopatrzywszy się w 
artykule skonfiskowan
'm cech przestęp- 
stwa. 
Artykuł ten podajemy poniżej 
w całoścI. przyczem nadmieniamy. że 
konfiskatę zarzę.dzono z powodu dwóch 
osEt tn.ich zdań. w drugim u
pie. 
Wojewoda BDlUId zlołyl lIIZIfCIowanJe. 
Ze stanowiska wojewodY poznańskiego 
ustępuje nie suchy biurokrata. wykonują.- 
cy wyłQ.CZI1ie mechanicznie zlecenia swe- 
go ministra, lecz obywatel. 
ny ze 
swem społeczeństwem długoletnią trady- 
cję, patrjotYczn
. Ddęki tej właściwości 
oraz dzil,:ki zaletom osobistym wojewoda 
Adolf Bniński cieszył się szacunkiem. 
sympatję,. a przez szereg lat wielkę. na- 
wet popularnościę. i uznaniem. czego d0- 
wodem kandydatura jego po w)-pa.dkach 
majowych na Prezydpnta Rzeczypospoli- 
tej. 
,,- o:.tatnich czasach roze!€ły się na- 
sze drogi polityczne. W wyborach np. J Ś . 
województwo forsowało srtuCZl1Y i nie- I e II ch.
esz wykazać _ swoją 
zdrowy twór l"nji. którego niepowodze' sprawnosc spGrtową - zapiSZ 51ę 
nie spowodO\\oało podanie się wojewody do biegu "Słowa Pomorskiego". 


'- 


.. '- ." '" 


. I 
ł J 
. o 
ł 
I h 
i 
t 
l ' , 


.. 
ł! 
ł 


_ ł:.; 


:
: ł "o. o 
,.
 ... 1 
l '. t, : :'.' '' '" 
, , , 
.- +
.t1i . t 
. ł {L 
. 
'1'l 
'J -\ . 


" 


. , 
;, 
"\ 
. 
- 
;, - 


I 
't. 
.. 


"" 
. ob. 


Gen. Nobile 
przed odlotem. 
,Przed odlotem do 
. ';: bieguna gen No- 
'( ł bile był w Berlinie 
, ....ł 
 '.
' i . złotył wizytę 
. \ . . , ' . o - , Hindenburdow' l 
. I" t- · . 


- ,\I:' 


..; 


.
 



-
.
"".. 



 


,", 



, 


'Ii' "" 


\ 


\i... 


- 



 


J . 


ł 
Kto W tym roku zdob.dzle puha
 
..Słowa Pomorsldeso"? 


ł. , 


Fu. i) 


la 


duto njeprawno
cl. 


}\I,a9 korespondent lwowski pis7.e nAm: 
Vi kalejdoskopie 8Z) bko przewijaj/ł- 
cych 
i,: dziś spraw wyJuyta miljonowa 
afera Pawł1Wicza. szefa wydziału zas0- 
bów lwowskiej dyrekcji kolejowej.' stała 
się ośrodkiem powszechnego zaintereso- 
wania. W łańcuchu tajemnic PpOki poma- 
jowej - ta rzuca {X1iężne światło na dzi- 
siejszę TU'CZywistość. 
Absolutnie opinja za mało jest infor- 
mowana o tych rzecza(:h. a trzeba przeciei 
koniecznie zedrzeć maskę. za
iemn1aj4eę 
dyskretnie oblicze prawdy. 
Kilka dni temu, rozmawiaję.c z jednym 
z najw)'bitniejszych szefow pOlicji \\'e 
Lwowie, usłyszałem od niego takli uwagę: 
..Jedno pan musi przyznać. że jest dzi3 u 
nas o wiele mniej korupcji". Biedak za.. 
bipnotpowany przez zwieJ'7wników nie 
wiedział. ie właśnie jego kolega "'TaZ z 
sędzio, śledczym prowadzi śledztWd w 
sprawie Pawłowicr-3. 
!\fożna sobie wyobraz:ft alarm. jaki 
prasa socjalistyczna wspólnie z ,.sonacyj- 
n
" podniosłaby przed majem, gdyby wy- 
kryto tego rodzai!J aferę, jak PawłO'Wicza. 
Wystarczyłoby dla niej. ie sprawca po- 
81ada koligacje w najwyższych l!Iferach 
państwowych. 
Przypomnieć się godzi, że niedawno 
również we Lwowie tO'Cz)ł się wprost sen. 
slłcyjny proces o talszerstwo dolarów 
które na rozprawie Slłdowej uiłowodnion
 
niejakiemu inż. PaygertO'\łi. również wy- 
soko skoligaconemu. 
Czy iRgo rodzaju .,at.ut)., nie posłużyłv- 
by przed majem ub. roku do rozdzierania. 
szat nad nieprawością. w państwie! 
Dziś karty się odwróciły. Xikt. jednak 
z ludzi IIc7.ciwych w obozip opozycyjnym 
nip pójd7ie dr0ł:!'/ł niesumif'nności obozu 
majowego. Koligacja lub pokrewieństwo z 
df'fraudantem nie może być oczyw:iścif\ 
wrstarcza.i4cym dowodem dla o!'{kariania 
ludzi i ob:wó',- 
Ale z drugiej strony nie wdłno Ul!!ZOW8C 
prawdy. 1est faktem zaś. że naduiycia 
mnożą. !Oię w ostatnich czasach w zastra- 
szaj.ą,cv. iiP0sób. 
iema tygodnia, abf. w 
kraju me wybuchala nowa afera. Ostatnia 
której bohatt'rem był Pawłowicz. jest tern 
prz)-knejsza. że defraudant niewę.tpliwie 
wyzyskiwał swoje stosunki do niecnych 
celów. bet wiel1zy t...łCzy",iście danej wy- 
soko postav.ionej o!'oby. Przy dzisiejszym 
systemie rządów sama zresztę. świado- 
mość u zwierzchników i pod",ładnycb 
Pawłowicza, że mają. do a
 nienia z asobi- 
słości/ł \-\ ysoko skoliguoną. wystarczala 
b
ć może do zamykania OC7U 
\Vszvstko td sprowadza !'ię do jednego: 
opinja wbrew r07!'iewanym klanuItwoDl 
musi wreszcie wyj
ć z osłupienia i głośno 
zażądać walki % srenę.cę się demorali- 
zację, i korupcj". Z życia polskit'gO musi 
być wycięty rak niepra'\\
i. KI. Hr. 


ł 


l 


O stosunkach 
polsko-czeskich. 
Onegdaj odbyło się w WarszaWIe ze- 
branie Jyskusyjne Akademickiego Koła 
Prziyjadoł Czecbosłowacji w Warszawie 
- z referatem prof. dr. B. Vydry o zaga- 
dnieniu stoounków pol
o-czesJdch 
Zehranie otworzył prezes Koła: P. W. 
Chwalewik. oma",iaję.c rMultaty kilku- 
letniej działalności Koła, które jest. obec- 
nie w stadjum reorga n i1acji swych Pf'IK. 
poczem glos ,.,abrnł prof. dr. Vydra.. 
Prelegent w referacie S'\ ym omówił 
wyczerpuję.co fazy zbliżenia polsko - cze- 
skipgo na prze!rtr7Jeni tysiącletniego 
\\'sp6lżyda obu narodów, L j. od chwili 
pl"l.enikania chrześcijaństwa. do Polski z 
CLech. Specjalnę, U'w'8f!;ę prelegent zwró- 
cił na okres ostatnich lat d'IH1Wriestu, 
jako na ten Qkres. w któn"ID dokonano 
tyle wzajemnych .,odkryć" w dziedzin
 
kuJtury narodowej, liteł'atury i nauki. 
W d)'skusji. jaka sil,: następnie wyw1ę.- 
zala. udział W"!';ięłi pp.: 
enatr \\'1. Jabło- 
now;;;ki. red. J. Rembielińs-ki i P. Borow- 
ski. 

en. JabłonoVoskJ pl-ł;ypomniał zebra- 
nym o stosunkach d7i!'iejS7..E'gO pokolenia 
Ittocatów i dzieJac2
r narodo\\'ych z Cze- 
chami w okregie prz
dwojennym, przyta- 
("zaj/łc szereg przykładów i nawoływał do 
zacif'Śnienia tych !rtosunków dla utt"Wal
 
nia bytu obu państw. , 
Red. Rembie1insld podkrpślił potrzebę 
s
 stemat
 cznej praC} nad bliiszem pozne,- 
niem kultur obu narodów. wgkazuiec na. 
dorobek dzisiejszy. P. Borow
\.i dal kUka. 
przyczynków z dY.iedziny wzajemnych 
wpływów lIaukowych. Zamk:n.ę.ł dysku- 
sję P. Chwa,lewik pn:emó",ieniem o Jrłf- 
bokiej treści porozumienia cze.sko - pol- 
ski
o. 


. 
" 


.,Amnestia" ntewska. 
Z racji obcbodu 10-Iecia niepodległoE.ci 
Litwy I'ZIłd kowieński wydał ustawę G 
amn6!'tji. 
a za..ąad7.ie tej m!tawy W}])U!!lZ- 
czono z więzienia. w Kownie 106 wiQinlów. 
pnya:em ułaskawiono nie wi
tniÓIW po- 
lit)'Un)'cb. 1ecL" 
 
Jo .
>>>
r: ..... .. 
1 ---' 


lILOWO POJ{ OadłIlE - wtonk,. lIDIa II m.'. na. 


.
Jmun
ęq,o tin

.
 O 
. W(

i(ftun61' 

- 
, 

' '
K
 
.l' 
 d 

 'Ą

 'C. .. 

 . 
,,
- 


, , 



, 


;,
 


.... 
. . 
, '" ..t. ', \ , 
....... 
- \

 
./fI 
. . ,: :1.. ,
t 
--ł.......
'-.... ' 't. ....., 
. . 


'
 


," , 


.7 . 


.;r 


, . 


'
 


'''ł¥' 


-. 


, ' 



- " 
 
' 
 ' 
" .,
 


. 
 
..' ,,'\ , 


t- 


ł . 

 ,.... 


'.' 


',-r 


-" 


J- 
.t t\
 .- 


.....-" 


'\, 
,,' 



 $. 


. 
 


..


- 


'- 


.
 


.. 

 
f-. 

" 


". 1:,.. 


" 


,f-"
" 
.-;; 


"":;" .:- 


"f 
. , 
. -' 


, 
.t . 
'\ . 

 
.1 
#1 
I' 'i 
.... .' 

, 
. i,- 



, 
"' 


Tak podburzaję Niemcy prze- 
ciwko Polsce, roblęc z tego 

rodek agitacji przedwyborczej: 
podobizna wyborczego plakatu 
stronnictwa "Deutschnationale 
Volkspartei', które rozlepia 
plakat ten szczególnie w t. zw. 
..Grenzmark Posen-Westpreus- 
sen". t. j. w tych częściach 
Poznańskiego I dawnych Prus 
Królewskich, które pozostały 
przy Niemczech. 


. - 


." .' 
\ 
 i 
V......,-1. 
, ,,- 


, 
,-. ,,
 ' - i.. 
\.
I. f
»F 
'. 
. 
:
,..ł. _ . _ 
...
..-__. ---- 


" 


}:.
 


.... ---.::. 


;/1ł l . 
.: 

 ,
 
t;,\
\ 
.- .
\
 
1; , . 
i '.. "'i 
...
, 
".. 



 ---- 



 -/ 


¥ 


./tj. 
';F 
f \ 


-",/' 


.. ' 

 łfi";" 

--.-, 

 


j 
\ ł/ 


\' .... .
 
¥.
.\- 


I. r , 


-- 


#' 


'.., 


t.," . 
!ił", 


'" 



 


'- 


"-
 , 


, 


.' 
.".. 
, 
/ 



 


t 
/. 


1 
.' t 
. . 
1( 
.- 
- ,- 


,. 


.
 


I
l',. 


'-I 


.J 


:+-' 


. 


.. -t..-C'fI!',J,e V J 

 3 
 -/ 


-
 


J 



 


" 



_...,.",. 


...... 


., 



, 
ł 


" 
, , 'I 
t 
 
16 
O , ł \ 


I 


t'II' L.o.' ... Sd.....
 . fi... b 
 w....!WtI 
-ł" 


PIUJ(' 
 
O( 6.m.b.1t. m!JII OD 


.-4". 


Jf 


Jak brzmi rządowy projekt amnestji? 
Jak jut donosiliśmy, uchwaHDY został na wym, oraz znie\l.agi urzędników I innych 
piątkowem posiedzeniu Rady Ministrów pro- funkcjonarjuszy. 
jekt ustawy amnestyjnej. Projekt ten brzmi Postępowanie karne w tych sprawach nie 
w streszczeniu: będzkl 'WIdrotone, a wdrot.oDe będzie umo- 
Art. 1. Dla upamiętnienia to-łeda odzy- nooe. 
11kania niepodległości przez państwo polskie Art. 7. Darnje się lub lagodzi kary za prze- 
udziela się sprawcom, współwinnym I uczest- 8tępstwa, popełnione przed 3 maja 19".i:8 choć- 
nikom przestępstw amnestj; na zasadach, by kary O'LIlacz.ooe by.!y po tym dniu, a mia- 
określonych w niniejszej ustawie. nowicie: a) kary administracyjne Ią,czn.ie 
Art. 2. Amnestja dotyczy właAciwoAci 811,- s ponądkoy,emi bu względu na rodzaj i wy- 
dów karnych, cywilnych i władz a.dm.inisUa- miar grzywny i kary pozbawienia wolno!Sci, 
cyjnych. orzeczone przez sąd w rozmiaru nie przekra 
Art. 3. Puszcza. sie w niepamięć I prze- czającym 3 miesiące; b) kary orzecwne za 
bacza. przestępstwa, popełnwne na obszarze przestępstwa, popełnione w poiIt.aci dn1ku, 
województw lwowskiego, stanislawowskiego o ile dn1k ten jest CZ&80pismem, wyda.wa.nem 
i tarnopolskiego w latach 1916-19. zgodnie z obowiazujl\cemi przepisami; C) ka- 
ry za przestępstwa o zniewagę władz; d) po- 
Art. ł. Wyłącza sie z pod amnestji prze- ł
wę orzeczonej przez IIt\d kary pozbawienia 
&tępst"a o pozbawienie 1)cia, dątenie do po- wolności, gdy karę orzeczono w rozmiarze po_ 
wszechnego ustroju komunistycznego, prze- wytej 3 miesięcy, lecz nieprzenoszącej 1 roku; 
stępst"a vmjsko""e, następnie amnestja nie e) trzecią część orzeczonej przez sąd kary po_ 
dotyczy tych, którzy przeszli na stronę nie- zbawienia wolności, gdy kary orzeczone 
przyjacielską, lub tet obywateli wydanych w rozmiarach przenoszących roJt 1; w tym 
dn1g1emu pailstwu. wypadku jednak pozostałe dwie trzecie orze- 
Art. 5. Daruje się trzeci" część kary po- czonej kary nIe mogą przenosić lat 10; f) do 
zbalAoienia 
ol.no
ci przez !lĄdy za przestęp- tywoU1ie więzienie zostaje :umienion. na 
litwa w rlilzemu do rozpowszechnienia z:u.ad lat 1.'), kara śmierci na dotywotnł.. cłttki. 
ustroju k.munIBt)"cznego lub do ułatwień 

pro"adzenia tego ustroju przed dniem 3 ma wiezienie. 
ja 19'_6, albo tet P opełnione P rzed 3 ma J . a 1"' 28 Daruje me w zupełności wszelkie Inne ka: 
i1. ry nie\l.ykonane w calości, w szczególniJ6c1 
przez osoby, które w chwili popełnienia czy- kary oodatkowe i nawił.ZIU, kary lellne. 
lnu nie pr
ekr?CzYły lat 17. Amnestję po"'yt- Amnestja nie dotyczy przestępstw 
 szple- 
szą SIo8U)e SIę, choćby karę oznaczono po g oatwo , ucb y lani a si" od łutby wOjskowej 
dniu 3 maja 1928 r. .... 
Amn ollÓb, które opuściły granicę pańllt'Y&' I
b 
. o. 8t )a nie stosuje sie wobec obywateli przebywają zagra.uicą. Dalej za uslłowa.D1e 
DJ
polsklch, W?bec dzialalności komuDlBtycZ- pozbawienia tycia czlowiek.a, lub przestęp- 
ne), wOJskowe), dalej u osób którym ozna- &twa, popelnione w checi zysku, rozbój, fał- 
tLono karę pozbaWienia wolnoŚci ponad lat ,. szerstwo pieniędzy, stręczenie 00 nierządu, 
Art. 6. Pu
zc
 eię w niepamIęć I prze- przestęptltwa materjalne ur
dników pa.6stwo 
.bacza a) wykr
zeDra administracYjne łącznie wych. Amnestja nie dotyczy równiet prze- 
z porządkowymI, popełnione przed 3 maja stępstw, na.letących do właściwości władz 
1008 bez względu na rodzaj i wymiar kary. Bkarbowych, tudzle:!; kar dyscyplinarnych 
b) _ Pł:z e 6U)PI!twa, wobec których ustawa i porządkowych za przestępstwa dyscyplioar- 
przewIduje Pozbawienie wolnOilCi do 3 mie- De 08Ób wojskowych. 
sięcy, a nawet najsurowsz.ą, grzywne. Art. 15 amnestji dotyczy umorzenia kary 
c) PrzestęP8twa popełnione w poita.ci dru- prawomocnie orzeczonej i stosnje się głównie 
ku. o ile d.r
 ten jest Czaaopismęm. w}{)a- \ do przestępstw śCIganych z oakartenia pry- 
1iII1a.nem zgodme z oboWil\Zujl\CeIlli przepisa.ml. watnego. 
d) "Przestępstwa o zniewagę, popełnioną. Art. 16 postępowania niniejszej ustawy 
9Ił ail !r.Ql11 
 i -.mo
 .ao&uje Bj,ę do OIIób, które konyiltały ze 
 


gÓlnego aktu laski, jedynie wówczas o ile po- 
przedni akt łaski przyznawał im ulgi. 
Ustawa ta wchodzi w tycie z dniem ogło- 
szenia. 


Jak powstał ..Jazz-band"? 
Pianiści kawiarnia.ni murzyńscy - pi- 
sze J. W, Johnson. znawca muzyki mu- 
rzyńskiej - włóczyli się wzdłuż brzegu 
MissIsippl W ka.żdej kawiarni aiedział 
przy pianinie czarny jegomość z cygarem 
w zębach 1 z głowił odrzucoD$ nonszalan- 
cko wtył, tłukQ.C w klawisze, twardym. 
!Q'J1kopowanym rytmem. Do wybijania 
rytmu dodano potem jeden i dnlgi rondel 
z kuchni, potem trłbę samo:hodowl), 
gong - I tak złożył się ..Jam-band". na- 
3IWany ostatecznie od jednego z takich 
pianistów. Ja.sba Browna. 


1210tA PQZECIW 
ASTMIE 


, -
"' 
 . "2): 
,. :-. .";,.. 
'. . 
, ,- 

 '-. 


ECIW.. 
.u.-unlE . 
I 


., 

 
II
. 
 
 r!
 
=::- . j ; tS 
-:'__. ., f' 
 
.,..:::::. . 


t 
;
 


a.
,.' 


R.BARCI
OWS
I-SA:'POZNAŃ 
'
DU/Jstc1O wqp/ellod1 Zl1
 


.... In. 


::::::::::II 


List Z Kołclerzyny. 
Zapowiedj klepeklcb inłw. - Skargi "- 
wy.okl wymiar podatków. - RefleksJ. 
powyLorc:ze. - Dziwne posttpowal11e, _ 
Brek notarIusza. 


Koś c i e r z y n a, Vi maju. ' 
O He wiosna w tym roku Je.st jakoś 
nie pociesl8Jł ca nie tylko dla rolników 
ale dla kairll'go. kto bez upnedzeń stanO: 
wych patrlY na sytuację w kraJu, o tylll 
Jest ona snIutniejsq dla ludności osiadłej 
na kasmbskich piuk&ch, które słaho tyl. 
ko pokr)'wajlj się z:ielenilł. 
Rolnicy z trwoglj patrzlj w przys7J

 
i pytajIł: co to hęrlEleY 
Ludność odcjska ugina się pod ci
ża" 
rem wymierzonych słuMnle czy niesłusz. 
uie podatków, 8zemrze I wysnuwa na.iroz. 
maitsze dla sprawy państwowej nlepożt- 
dane wnioski. 
Ci, kt6rLY 8ł; i!owall I gl'!lowali na 
30-kę, jako dowód poprawy stos
nków 
gospodarczych I w nadziei uzyskanIa ulg 
podatkowych, przech.ouz,," bardzo smutne 
refleksje powyborcze. I k
'yjlł głowę w pia. 
sek, wstydząc siO dEls tej 1111J.!karady, któ- 
rej byli sprawca.mi.. . 
Dnia 9. maja ziawiła Mę w 8
twle 
dell'ga.rja z Lipwrm składa lę.ca się z kiJ- 
ku osób. domagajQ.C się interwencji u 
czynników miarodajnych na I"Z
 ror.go. 
ryrzonvch podatnlk?W. ?-rlaruem ludz!. 
znajQ.Cych stosunki tute}szej ludnoACl, 
sprawa wyżej poruszona Je
t ba
 wa- 
żna i b)'łoby k.8rdynal

 
I,:rlem Jł lek- 
cewaiyć. Głosy polskIe )akle padły Pr'ZJ 
ostatnich wyborach na list
 nl(\mi
k.. 
powinny być mementem dla tr
h, któm 
ponoSU) odpowiedzialność za. ble
 wypad. 
ków na Kaszubach. 
Nie wystarczy sama reklama o. GdynI, 
jeżeli się do o!"ta.
ka w)""pompo
 UJP kie- 
szenie tej ludnoścI. która na każd)m kr0- 
ku i pod każdym W1:ględem ma do c
Y" 
nienia nie tylko z konkurencja n1emu
, 
cklł ale i z a,gilacjlj niemiecko.. . 
Ludność osłabiona go8podarcZO l ro&- 
goryM.Ona mniej bodzie wraźU
a na spra. 
wy narodowe i nledostateczrne odpolD4 
w()bec Niemców,' któny z Gdańska m&- 
ja uła.twionlł operację na Kaszubacb. . 
BezczelnośĆ niemiecka nie zna gra.nl
 
Wciska się każda az.czelill6 I stara 
 
każdy nasz błę,d, każdlł n&SZlj. słabo6ć 
wykorzystać dla swoich ('el
w. 
Driwnem aifJ przeto wydaje postępowa.. 
nie pewnych czynników. które 
o 
wszystkiego nie widZIł ł w dodat
u \Dl. 
mowoll pnyczyniajlł do pogOl'8Ulll& Ił" 
tuacji. _
 . 
Próby wystawiania nieruchom
Cl na 
lic) tację. jak to miało miejsce z Jednym 
poważnym i ogólnie szanowanym ?bYw&- 
telem. któremu w doniesieniu ołw1adczo- 
no. że: ponieważ jest wljtpllwem cr;y zdo- 
ła on w terminie 3 dni owe 52 zł. zapl
 
cić. dlatego zgóry naz
 sie licytację. 
absolutnie nie pnyczynia Sle do wzms:e- 
niania siły państwowej na tym tert!lllJ 
J:właazcza. gdy na wniesione z.aż&leD1e 
daje się spra.WO prokura.ł.orji _ obn14 
wła
. . . 
Dal... bołQ.czkl), na kMl'I). skarżY lit 
ludność miasta i powiatu KojclerzyIlY - 
to brak notarjusza. w Kościerzynie, która 
liczy ca. 10.000 mieBUa.ńc6w. 
Brak nowjusza. ludnojć tuteJ
 
 
wodu SQ.(lowego IicZlj.cego ca 35.000 mieIł' 
kańców bardzo dotkliwie odczuwa.. 
Brak notarjusza sprawy bardzo ko
 
pliku je ponieważ 8łd jest ob
nł:.
 

 1 nie zawsze może na sawołanie --- 
wiać sprawy notarjalne. 
JeżU się zważy. że godziny 
 
czone 81) rano od 9-11-tej, to za.mleJ
 
wi jeżeli pragnij sPOI'74dz.ić akt no
 
ny, 00\1&8. do Kościerzyny pnrbyć Jot 
dzień pnedtem dla przygotowania aktu. aDI 
żadne względy natury politycznej 
personalnej nie powinny być pow
eID 
do pozostawiania ludności bpz notarJ
sza 
zwł8.S'lcza. że na miejscu jest od IUI1UI 
lat osiadłych dwóch adwokatów. którYch 
należałoby mla.now&ć notarjusza.wi dla 
Nie można też dopuście. deby 
czyichkolwiek względów i osobistycb 
 
rzyści ludność mJala nadAl pozostaw 
bez notariusza. ' 



 


Czworonotny InwentarZ 
Polski. 
Dla wyjaśnienia możllwojcl eJLspOl'łD- 
wych i wzrostu Z&g08podarowa.nla '4: 
śdańskiego, władze adminls
yjlD- 
przeprowadziły w całej Polsce spiS 
wentarza żywego, tj. koni. bydła rogategO. 
trzody chlewne1 i owiec. ObecnIe GłÓW: 
Urzą.d. Statystyczny pod.sumowe1 cyłro 
wyniki spisu. 
Mamy tedy na terenIe całej Polski - 
ł 128 221 koni (z czego 57 809 koni wojsko). 
8570667 krów, 6391203 sztuki tń.od1 
chlewnej i 1917392 owiec. 
Województwo lubelskie jest naj
 
l8ze w konie. warszawslde i lwowskle _ 
krowy. poma.ńakie W łzv.od.i 
 ,,- 
JeIIkje ma W Ow,*,
>>>
1ft !11. 

 


- 


T-łr mieJskI 
..Knajp · 
.,..at .. , aktach Zenona Pam'ego. 
& u parvf'ego, to nle tytko gt'łZ&- 
:n 
tóre zapadaj. eoraz głębiej lu. 
li de\tebacm1, lpcz takie n
ej.ako stw6r 

 okrutny I grotny, mtAżdqcy w po- 
ż;7
b szczękach zdrowie ofiar. ich hn- 
I
 UCZci\\'ośt I byt 
pok.oJny .łch rodrln. 
1I0 r \\, dłe myśłł przewodniej autora. od 
nk
aJ!U do więzlf'nia, czy na śmletn1- 
SZ k Y ""cia. lub wre5zcie na cmentarz - nie 
1'1 o.., 
daleka drOga. . 
Wydobyte zost&łr. acz nlepowił zane w 
kontek wentDł i harmoniJnę. całośt akcen- 
t1 dramatyczne. 
DoI& niesZCzęśliwej Karpliulkiej, żon) 
dnika _ pIjaka nałogowego, los kei- 
:=:: Karola. który dzi('\\ iętnaścle lat spę: 
da .... mrocznej norze .szrnkownł I płaci 
za to gruiUcl), niew.tphwle budzę. współ. 
crucie. 
Cboć wi
c sztuka głębszej wartokl U- 
teratkiej I scenicznej nie posiada, Jetlt do- 
!'konałym środkiem propagandy. antyalko- 
holowej i jako taka 08lęga IWÓJ cel . . 
Wśród zespołu premJerowego wy1'Ózm- 
la Iię pani Radwan-Lodziólka 
(Karpitl.lk a ), z gTy której bił azczery ból 
p W a c r; y ó s k a (jej córka, Hela) w nie- 

acm
-m tylko zakreaJe dostroiła sit do 
miary Kr'1 p. ŁodrlńskleJ. Zupełnie obron- 
lIł ręklł wyszedł p. O r I i c zł który miał 
bodaj. ze naJtrudnlejeze zadanie do lpeł- 
nieni&. 
Kelnera Karola kreował z dUŻł subtel- 
no
clt po U li ń s k I (rwłaszem akt. III-ci). 
Pani Z ar e m b i na dała pysZDlł w ty- 
pie kumoszkę Narwiń';kł, p. }f e g I i c k a 
TaB _ gospodynię; p. Z i e l i ń s k a choć 
rlgunt,Je w programil', wy
łosiła.... dwa 
czy trsy krótkie zdania. l\ie należy za- 
pomnieć o p. p. Bystrzyńskim (Wie- 
iawski), B a I c e r z a k u (młody Karpiit. 
Hi) i Aleksym (Ziarniak'. 
Osięgam wrażenie, te p. II c e w I c z 
..położył"' tym ra.zem swego Barskipgo. 
W l?ż
'6erji brak było czegoś - może ner- 
wu indywiduallzmu, EwłaBZC78 w scenach 
grupowych. 
Ramy dekoracyjne (p. K u h n) w ate1e 
I-ym I IV-ym - moene. 
Na widowni, jak powiada Koehanow. 
Ki ,,
ZCZ8'e pustki". A szkoda, bo nIe q-- 
dą, aby gród nuz czuł nubyt głęboki 
W!lrtt do kieliszka. Nie wadziłoby ,.Knaj- 
py" obaezy
_ 


nła. 


Wadaw MadejBkL 


= 


Statystyka pism w polsce. 
Czytelnictwo gazetowe W' Police romue 
"ostatnich czasach w n1eełycb&n1e ayb- 

m tempie. W cf4.gu trzech lat 08tat- 
D1ch liczba. ukazujQ.Cych alę w Polsce 
CZ&5Opism wzroela r; 1606 na 1961: 
Pism wy('bodzo.cych codziennie posia.- 
damy 175 z czego 
 pl""Lypada. na war- 
N&W
 31 na Poznań.. 22 na. Lódz, 12 na 
Lwów, 9 na Wilno i 7 na Kra.ków. 
CIuopism ukazujQ.Cych stę 
 razy 
tY

n1owo istnieje 121, t;ygodników 506. 
Dlltl'lI;c.zników 636 I kwartalników 108. 
Ył jęZYku polskim wychodzi 1579 cza- 
&oplam. Drugę. kolejność zAjmuje język 
iydowsk.i 136, CZ8.8Opism (hebrajskich) 16, 
daJe
 idę, kolejno: 'dn1.ki nIemieckie. uJaa.. 
Ińskie. bia.łoruskle. rosy jakie I IiteW!'lkie. 
- 


Prasa niemiecka w polsce. 
Po 0 inteneywn
c1 aaita.cji nIemieckiej w 
leee 'wiadczy ilość pism perJod.YCZ- 
111eh, WYdawanych w języku niemieckim 
" ll'an1each państwa polskiego. Dosięga 
ona 1mponuj
J cyfry lOS \\ydawn1dw. 
Z tej UC7.by 15 przypada na Poznań. po 13 
na...
dt i Katowice, 11 na Bielsko. 8 na. 
8.J"eVl5ZCZ, po 3 na Leszno. Cleazyn i Kę- 
p
 Po 2 na Królewskł Hu
 I Lwów. i 
Pa czasopiśmie w innych trzydziestu 

 rozrzucanych pl'zev.aJ;nie Da Po- 
Pn:a14o ale slęgaj,.cvch nawet na. Wołyń, 
1I'ó--' n.iemiedta W Polsce jest przytem 
bo .....CZkowa.na co do 8W'eJ trŃcI. pos1ad& 
wiem. 51 
'dawnictw politycznych. 20 

1lI0WiYch, 12 wythowawczycb l kul- 
Yeb I 18 gospodarCZYch. Dane te 

 co do cyfr. jak I eo do różnor
d- 
d ))rasy. odpowJ.&daJłłceJ wszeIJPm 


m tyci&, wskazu'ł wyraźnie. że 
ID 8JUOść niemiecka w Polsce n1e tylko 
::. Ulega prześladowaniu, lecz. że wpr08t 
tu ł
 ai
 w stanie rozkwitu I dobroby- 
Pełni In tow
 jest przez nad poilIki zu. 
. Ni: &czeJ. ani.eli mniejszość pols.k& 
_ mczech, uciskana na każdym kroku. 

 



ezro
le W An_1II1 Danii. 
II!_ 'Wyzba .bezrobotnych w AnglJt w dniu 1 b. 
!linieJ DQfllł.. 1.100.800 osób, tJ. o 32.203 O@IOby 
o 1(t)
lteli w. ł-YI!0dniu poprzednim, leez 
t'łOdnlu OSób wIeceJ, ..nluli w tym samym 
L - r. IIb. 
ICZba łH! ' 

hl _ Zl'obolnych w D&f1Jt w ub. ty- 
.... łó
llIeJBZYł& (Ile o 2.ł36 o
 j wyna- 
... IIIIDI OIJOby, wobec 83.900 bezroboV!ych _w 
J'D1 tygodniu r. ub. 


lILOWO PnGIłRIII - -ł"'!U- dJda II ....,. l1ZI r. 


Kopalnia złota w ludzkich sza
kach. 
Ciekawe obliczenia zna....o dentysty warszawskiego. 
Jeden z najbardziej. znanych lekarzy- M wyźej przyjol1śmy za podstawę, li 

Ąntystów w W.,.szaW1
 zadał sobie trud zreszł.ł. niezwvkle O!'trO'ini
 że na jed
 
obl1ez
nla, !Ie też złot& w dogu ostatnich go dentystę Wypad", pół kiiograma. złota 
lat dZIMI
CJU zmagazynowano w... ustach zużytego przezeń rocznie w celach lecznl
 
obywatell. n&l!Zega paf1stwa. ezyc:h. Sł.łd już łA.tWO wyprowadzam o- 

ama wykazaJy, Iż drobne napozór stateczny wniOMk: y 
ilo&c1 złot
, ZUŻ
 prze
 dentystów w Ich W odrodzonej Poll!Cł' jedn.ł tonnę 
 kg 
pracy .ZAwodowe). nalezy c:'bl1
zać tonna- złota roeznIe pochłanlajQ. złote zębY. ka- 
mi. Jezeli bowiem zważy Sl
. ze niema w rony I mostki. Tedy w ("iI
@'U bPrml!.hł dzie- 
ty po:;;ce dentysty, który w Clę-gu rriku zu- f!ięciolecia nMzej niepodleglośri zmaga 
y pny 12l'8.Cy mnieJ, niz 60 gramów zyndWaliśmy w na.-zych m'tach około 280 
złota, n&tomwi 1f1tnleje poważny odsetek centnarów (U tonn) złota! 
dentylrtów. kont!lum
jłC)ch po 1000 gra- A przecież w PoIgce jeszcze naogół nie 
IDÓ"':, & grOf! Ich 
zywa po 300 gramów tak ez
w spotyka 8ię ludzi ze ,.złotemi" 
- "ÓWCUl.S, stOSUJ.Q.C średnię. arytmetycz- zębami. Natomiast w Ameryce i Anglji, 
nt, dowiemy Idę, U' na J
nego dentys
 w Niemczech, nawet w Japonji, spotyka 
w Pol"ce przypada roczme ł.'M gr. złota. 8ię eo krok ludzi ze złót.emi I!ZCz{'kami Nie 
Do tej I
czby należy dodać 48 gramów, ulega przeto wątpliwo8cl, że o IIA w Polsce 
tyle bo
lem - liczęc oględnie - wypa- w cie.gu drlee1ęciu lat zdołaliśmy zmaga- 
dnie zuzrtego złota w ciWJ roku na j&- zynOW8.Ć w l!UZękach ludzkich 1ł toonn 
dnego t.echnika dent.ylJtycznego. złota. to na 
wiecie całym w tym okresie 
Zwazmy teru. ze ogólna liczba den- I 1000tał.. w ustach ludzkich zma
a.z;vnowa 
tystów w Polsce wynO!!I 2700 ot'IÓb. NIe- na cała olbrzymia kopalnia złołA. - 


Zubry W Polsce. 
w Polsce znaJda" si. obecnie 9 żubr6w, z tego 4 w PomaMklm 
OKrodzle Zoologicznym. 
Poniewaz naog6ł jesteśmy n1edostate- przekroczeniu Iqa.nicy cofnięto wywóz 

zn1e po1nf
owanI o obecnym st&nie powyŻSZł parę żubrów od p. v. Beyme z 
żubrów. przeto pOdajemy kilka. bliż8Z1ch Scharbow w Meklembw-gji. ł"d której 1.0 
o nłcb szczegółów: pary doczekAł mę przybytku 2 srtuk. 
Zyję,cych żubrów na 
wiecie, 
 Chwilę ówczesnł należy nazwać bar 
Blonych po europejskich ogroda..cb zoolo- dzo szczę-sliwl), bo dziś o dalszym impar 
glcznych i Jdlku prywatnych zwlerzyń- cie żubrów nie można nawet marzyć. Dla 
cach. jest d%ij zaledwie 60. w tem połowa ochrony żubra istnieje mJęc:Uynarodowa 
8&lDc6w
 Z tej liczby Polska - 
cznie z liga z siedzib
 w Frankfnrde nad Menem, 
nowym przybytkiem - posiada 9: Ogród która pl'Z}'szłe swe obrady Ul"ZI)dzi w Po- 
Zoologiczny w Poznaniu 2 stare srlu.ki i znaniu u względu Da PowszechllQ. Wysta- 
Ich potomstwo - jednego młodego bycz- wę Kraj()'W
 
ta, tIr. 1 czerwea 1925 r. I obecnłe uradza- Doceniając wysokie znaczenie utny- 
114 jał06zkę. - a ks. Pless w swym zwie- mania wymierajQ.CegD d7i
 żubra i groma.- 
nyńcu pszczyńskim _ 5 sztuk. W pu- dzenia literatury o tym typowym zwierzu 
szczv BialClWieskiej nie uchował się ani ptl8UZY Bialowieskiej, o. Z. wydał wła- 
Jeden okaz. snym nakładem Mielo prof. dr. Konra.da 
Ogród_ ZodIogiczny w Poznaniu sprowa Wróblewskiego pt.: "Zubr w Puszczy Bia- 
d%ił w r. 192ł z inicjatywy I przy pomocy IdWleskiej" oraz pro!. dr. Niezabitow- 
swego kuratora p. Sylwestra Crbańskiego skiego "postacie żywych zwierz.ę.t". 
w o\sta.tnieJ chwili, bo w kilka godzin po 


Zakapturzony szpieg bolszewicki. 
Były szef odesk iej czrezwyczaJkI wyst9PO wał w Równem 
, podrzędny aktor. 


Jako 


Z Warszawy don08q: aresztowano na dworcu w Równem i od- I 
Wła.d.ze policyjne aresztowały niB%W)'- 8tawtono natyrhmiast pod irl1nę, eskorb) 
kiego slpiega, pozostajlłCt!8o Da usługach do Warszawy. 
jednego z państwościennych. DnIa 7 ma.- Józef Runicz. 4-0-letni aktor i reżyser i 
ja rb. przyjechał do Warszawy I zamiesz- filmowy wsławił się w swoim cf:&Sie, jako I 
kał w hotelu Bristol rosyjski aktor i reży- genjalny wykonawca. bohaterskIch roI " 
ser filmowy Józef Run1cz. przedwojennych filmach rosyjskich. w I 
W kilka dni po prz}ietdzie Runicza do których wys
pował wraz z Wierlł Cho- 
Warszawy jeden z funkcjonarjuszów poli- łodnę.. Po przewrocie bolsze"i
im c:ho-! 
cJI politycznej. który w czasie rew?lucji dziłv w Odesie słuchy, że otroCJa Wlery I 
przebywał w Rosji, rozpoznał w mm b. Choiodnej dok
mał właśnie b. jej kocha- i 
szefa czrer;wyczajkl bolszewickiej w Od&- nek Józef Rumcz. I 
sle. Runicz spostrzegłszy w hallu hotelu Przed niedawn)-m czasem Runirz 
rzy: 
Bristol. że jest. śledzony i że "ywiadowca był do Pol
ki za pasz
rtem ser
kUD I 
stQ.pa mu po pięt.a('h, wyszedł z hotelu, po- osiadł w Rownem. Tutaj dla pozorow wy- 
jechał taksówkł na dworzec główny, a stępował. w 
orzęd.nym 
eatnyku,. lecz 
stamtQ.d najbliższym pocitgiem do R6W- 1 faktycznIe rozw1Dęł nIebezplec
Q. dZIałal- 
nego. .. no
ć szplegowskł na szkodę paDstwa poI- 

a telefoniczne za.rzQdzerue, RUDlcza sklego. 


Przegląd 
prasy pomorskieJ. 
"Drw
" (nr. 59' rot:wodrl się. 0. szko- 
dliwych wpływach lewlc
'. zagrazaJących 
żywotnym interesom państwa. Czytamy 
tam: 
_ .Fatalnym jest obeCny skład Sej- 
mu I Senatu pod mględem . in
liÓw 
Kościoła katolickiego, ale memnIeJ z
- 
grotJdn e SIł t
z pmz obecny układ sIł 
naJźywotnlejsze interesy paf1stwo w e I 
narodowe W najważniejszych komI- 
sj&ch sej
owych i senackich, gdzie .do- 
konuje się prawie że naJgłóW!?ieJsza 
praca a mia.nowlcle prZ)'gottWaDle ma- 
t.erJahI pod obrady sejmowe, za.siadaję. 
cWś w znacznej mierze nie t
"lko lewi- 
cowcy i to skrajni - polscy, ale j liczne 
mnieJszości narodowe". - 
Nie chcemy być złośliwi i nie przypo- 
mJnać ,,Drwęcy" j
j 
rzech6v. .przed
- 
borczych, tem mnie), ze ..Drw.ęca okazuje 
bi
 szczerlł chę
 napr&
'
, pl
7.Q.C: . 
_ Jest to oczywi&Cle 
utok rozbi- 
cia sie" przy wyborach żywiołów narCKio- 
wo czuj.cych I państwowo-zachowaw- 
czych 0l'ft.Z wzajemne namiętne zwalcza.- 
nie się tychże. Jeżeli jeszcze ttraz nie 
D&etQ.pi zm1a.na p\g1Q.dów i pos
powa- 
n1a i żywioły te nie nabiorę przekona- 
nia o pot.rzebie solidarności, to doprawd) 
nie wiemy. na czem się to skończy!" - 
Nawlf.ZUjQ.c do mo'\\y w
'głoszonej przez 
prezea& francuskiej Ligi Praw CzłowiekA 


p. Wiktora Bascha w Berlinie, w której 
tenże st"ierdz&. że .,JudJl(JlŚ
 koryt.arza. I 
pomorskiego jest czysto pclska" i zn
nej I 
mowv ministra. Stre:o:emanna w Heldel- 
be
 o rewizji traktatów pokojowych, - 
pisze Gonipc p1mor
ki" (nr. 115): 
-=- Co to znaczy pokojowe załatwi&- 
nie sp::aw)" korytarza.
 . . 
W zwrcza.jnym Języku Jest to mc 
innego tylko przyłQ.c7Rnie Pomarz.a do 
Rzeszy Niemieckiej, czyli innemi słowy, 
zamach na całość granie państwa pol- 
skiego. 
Według na!' w 
rawie 
m?rz.a, 
czy jak: chcę. .
OI")
 'polskIego" nic 
wog61e do rozW1Q.Z8ma mema.. . 
W stałem i cięglem poWt.arza.nlU o 
jakiemś ,,rnwi
}-Y..aniu pokojowem". 
jak: dlCł 9Q1Cjaliśd niemiec
 I Strese- 
mann czy pnez now)- napad na nasze 
ziemi
 -' o czem marzł rozmaite zwił- 
zki niemieckie. jpst pewna metoda i cel. 
Celem tym to wmówienie w opinję 
publiczns świat.a, że jed
 nł prz('szkodł 
trwałego pokoju w Europie jest Pdlska., 
I że bpz rozbioru Polski pokój jest nie- 
moż1iwy. Spodziewam
' się, że pnedsta- 
wiciel naszej poIit
 ki zagranicznej p 
Zaleski na właści\\ em miejscu mocno i 
stanowczo zaprotestuje przeciwko t
-m 
cięgle powtarza.jącym się glosO'ń1 o ja- 
kim
 kOI") tarzu. Zb
"t ciprpllwe milcze- 
nie w tej sprawie 5zkodzl. 
Czysto polska ludność "k01')'ta.na" 
ża.dnych ,.rOZ\\.ięzywań" w sprawie tej 
nie uznaje i nigdy nie uznd.... - 


Mr.' 


PROBUJCIE 
najdrotsze pasty - po jednol'8ZOWelll 
utyciu pasty do zęb6w Odol iuł nłgd, 
innej używać nie będziecie. Pieniędzy 
nie szczędzimy, do wyrobu pasty do zę- 
bów Odol kupujemy najlepsze z istnie- 
jących surowców, chcemy bowiem Wa 
zadowolić. Zdajemy sobie sprawę, 
 
tylko wówczas używać będziecie sta" 
pasty do zębów Odo., o ile W85 w pelr 
zadowolimy, dlatego te! czynimy w
 
stko w tym kierunku, abykie staJe m{- 
wili: "Chcę tylko pasty do zęb6w Odol"' 
Spróbujcie i osądfcie. Zależy nam 

J 
WlIsuj opinji. k ł65P 


"Pielgnym" (nr. 56) omawia spraWf t- 
zw. "modnej bezpartyjności" i pnychotkl 
do wniosku. że: 
- "Świadomemt1 obywatelow:l 
wolno się usuwać od odpowiedzialn 
za. losy narodu i państwa. bo taka nI 
obecnoŚĆ w twórczej pracy naroddw 
pailstwowej może się bardzo przy 
skończv ć . 
Bezpartyjn
t obywateli, czyli 
wanie się od wszystkiega a :olepe ty 
zaufanie dla nieznanych ludzi i niezna- I 
nego programu może doprowadzić do 
tego, że zorganizowana dobrze c:h«by 
mała klika może uchWYcić władzę w I't- 
ce i poprowadzić tak naród ja.k. państwo 
ku pł-l€'p&ści." - 
W mykwe "J ednostka. naród i pan- 
stwo" czytamy w "Gazecie Bydgoskiej"' 
(nr. 111) takie ato uwagi: 
- "U nas przez dwa lat& głosi się 
chwałO jednego człowieka. TwOl"LY się 
legendę jego siły i mocy. Otacza, się a 
dymem kadzideł i pochlebst.w, a ni 
się nie zrobiło dotychczas, &by ulepszyt l 
ustrój pań
h\.a, aby stwonyć tz-wałe 
podstawy prawne dla uspr&wnlenia 
funkcjonowania naszej m&chiny pe.ń... 
stwowej. Wprost przeciwnie rodllo sił 
i osłabiło spoistos
 najważn.ieJszej in8ty 
tucji spdlecznej. to jest narodu. Czyn- 
niki decydujQ.ce, ch
 1'ZQdzi
 rozM. 
j
 i 
zkowywały. Dzi&łajlł one 
bo\\iem nie dJa stwarzania w8l'U1lków 
. dla wielkiej twórczości. &Je dla ub'z:r- 
mania się pr-LY władzy. 
Każdy pomyślny objaw w życiu f!1O- 
sp01darczem. każdy pozór powodzenia 
wykorzystywano dla wmówienia w lIpO- 
łeczeństwo genjalności tego jednego 
czło"ieka. Ta idPOlogja głosiła.. li: jetlt 
Wielki Komendant, a Pt£8. tem istnieje 
na.ród idjotów. 
Ma się rozumieć. ił takie zasady nł.J 
mogły być trwałe. Choroba Piłsudskiego 
przekreśliła wił ideologję posłannietwa 
i misji Piłsudskiego i wywołała za.mie... 
szanie w S7:eregach dot
'chCZ&8IJWYch 
ich głosicieli. Sę. smętni i nie wied.zę., 
co maję. robić." - 


Dajcie kslątkl 
dła polskich dzieci w Prusach 
Wschodnich. 
Pod celowym naciskiem rzę.du pru&- 
kiego i spOłeczeństwa niemieckiego cierpi 
ludność polska w Prosach Wschodnich. 
narażona na utratę najWYŻ8
b swych 
skarbów: mowy ojczystej i poczucla. prsy- 
należności do narodu pdIskiego. Nie 
 
trzeba. tłumacz:v.ć, ja.k. w80mem jest utny- 
manie polskości naszych braci na Wazo. 
mji i ?'{azura.ch, starczy upn:y1.omnlć !!lO- 
bie wysiłki Niemców do wynarod&wiaBIa 
ich, st.arczy w
pomni
 o dziesiłtka.ch mi- 
Ijonów, uchwalonych pruz Niemców Da 
tzw. ,.Sofortpl'OfmUI1m". 
Polskie społeczeństwo na Wannji ł łoł. 
zurach jest biednE'. be.rdzo biedne. Dać mu 
pomoc. w tej walce o utnymanie swej pol- 
skdści, to obowiązek każdego Polaka.. 
Niewiele od Was żę.damy. Chodzi Q. ... 
tworzenie bibljotpk polskicb. wśród Mu. 
rów. Każdy posiada książki, których D11I 
nie potrzeba, a ktora nieocenione usł11gI. 
oddać mOltQ. naszym hraciom na Mazurach 
Dajcie i dajcie r} chło. Wszystkie ks1pki 
SIł poŻlJ,dane od elementa.rz& do literet-ł' 
beletJ")'st.y
nej. 
Ksią.źki. choćby potnEobu
 nApr'&WJI. 
przyjmuje się: 
1) w Toruniu pI'Z} ulicy F'r'oEItej 6. m 
lP. Józef L&ndowskH od gotlz. ł--{) po pol. 
Datki pi('lnięine i chorby najskromn1e}- 
sza dla naprnwy 
1. na zekup nowycb 
ksil)tek przpkaz&ć prosimy na konto korp. 
..\ł&..'IOv1a" nr. 206 817 PKO. Poznań. 
_\fa....QOIVia.. 
KorpoT8-Cja Studentów Uniw. Por.:na6t!!a
>>>
""t. l1T. 
--.;;: 
 


Ibda ft .a!. 1.111 
. 


-ławo POIlOIIRIB - -'o 


.8. 


-= 


- 


Z całej Pols!
. 


(fO Wf Katowieaeh ..Domell kil Dste
ł". 
Op.3retka . mech aktach wedłUł mUlYkl Fr. 
&huberta. - i?2.00 Sygnał czasu, komunika- 
ty: lotnino-met.eorologicuy, PAT. I aportowy. 

.
 Transmisja muzyki tanecwej. 
Warua.a ttlt .. 
12.00 S'gnał e&&5U, beJnał. komunikat lot. 
niczo...m..teorologic:sDY. nadprogram. - 
15.00 Komunikaty: meteorologiczny, gospodar- 
('ZY. nadpro
. - 1
\) PrZflrwa. - 
..Szkolenie mor:.kie mlodzie&y" - Józef Jakób 
ldcwicz. - 16.2:1 Sadprogram i komunikaty. 
I6.W Odo.t Dział "Higjena i medy(')na"). - 
1i.t
 Pru'r"a. - 17.20 TranMlli;;.ja z Katowic. 
1':.-I.'i :\luzyka operowa. WykQna'\\(').: Orkie. 
stra P. R. pod dyr. Józefa Ozimińfl\iego. Hen- 
ryka Korska (sopran). - IS.jtl Rozmaiwści. 
18.50 Prze",.a. - UH).) Komunikat rolniczy, 
transmisja z Krako",a notowa'" giełdy zbo*- 
19.20 Transmisja z opery katowIckiej. - 

.OO Sygnał czasu i komunikat lotnino- 
meteorolJginny. 
 22.X PAT. - :?2
 Kom.: 
policyjny, !Sporto" y, nadpl\.-,gram. 
 
Trammliflja muzyki łanecuej. 
IIoDachJu.m: (535) 18.05 ..Zy
,.,.d" ""&Bll era . 
Mosk.a: (1330) 18.25 .Faust-. 


RADJO 
....... .. I. .. 
_31&-. 
7.oo-7.1b GiIDDssł1ka ooranna. - 13.00 
-."00 SygnaJ ('zasu. K,'n-=t'n .Trio RadJa 
Poma4akiego". _ lł.OU :'\oto\\-ania git'łdy 
pi8Diłt.n.j. - JU5 Kon1Unikat). PAT. i noto- 
wania cen targ. neW mitj,.kit'j. - lj.{'() 
-ga 
lekcja j
z)'lo;a 
t'ł!lkit'go. - 17
'U Tran"'m. 
s Ka&owic. _ 17..A.'i Tran;;.mi:;;ja z Wartlzawy. 
19m Konc.t'rt na. banjo p. .\Iłt'rla Selliti. - 
19.
 Tran:illlisJa opt'r) z kalo" ic. - 
:?:2.30 SygnaJ ('zasil. 
adp''''''/I"r!\m. - 
.z.30 ko- 
munikaty: meti.'Or. i P_\ T. 
3.I
::'ł..)1 Mu- 
Z} ka taDer.zna. 
Ial--łc:. W .. 
16.00 Transmisja z Warsza

'. - 16..:..tI Ko- 
mUnikaty gosp. - 16.-'0 Lektura w Języku 
, ,Iakim. - 1;.«) kcmunikat W)'d
iału 
włecenia Publian. Woj. ŚL - 1,
 "Slą8k 
gospodarce spcłecZDo'j i ;:;karbowej Polski" 
_ dr. )licba! Bielak. - li.
 Tl&.nsmisja kon- 
certu popłudniowt'go z Warszawy. 


 ROWl&itoścl - 19.00 K"munikat bar- 
cerski - 19.20 Transmisja a Tt'atru Polskie- 


Cygul.wlcz - 8ztekker. 
Poll\ki Komitet OlimpiJ
kl 
koncu maja doprowadzić do 8
e!,%& 11 
zap8.śnlcz)' pOlni(dz) Crl!'aniew
U meez 
S7tt'kkf'J'em. Sztt'kker trenuje UII

 I 
t£'go spotkanIa. Po 08tatetlllem rue do 
mieniu sio z C
..gani(\wicz8m, m: rozu - 
którf\Ru dochÓd przeznaczono na r: ten, 
Olimpijski. odb
dzie A1
 z pewnośc


& 
lliuto - ogr6d. 
Z inle)atyw} starostwa ł6d7kle 
toh\nowlono przrklJztałck. tY81'łCm
 
 
lasek. znaJdujł..cy się obok miB.8terzka o.;:; 
8zyn.. oddalonf'go o kilkanaście kilo - 
trów od Łodzi, na mlaato-ogród. Lasek IUe- 
b
dde rozparcelowany na 250 działek, 
 
któl-ych stan. małe domki. wille \\T&ł 
ogródkami. R6Szt& terenu przemarzoU: 

dzifl na park i ogród. M iB.8to-08T6d b 
dzi. miało ogromne znaczenie zdrowotie 
dla pobliskiej Lodzi. (d) 
Pnygoda z aaJ.oem.. 
SZOSO do czeskiego Cieszyna zdołał !)o 
negdaJ 5amochód osobowy. Wtem r:jawtl 
siO przed samoehodem zaJęc, który ehclał 
przesadzić przód auta. Skok jMnU IIrl 1.1 
krótki i szarak. uderzywszy glowł w !lEJ- 

 samochodu. rozbił J. I znalazł 
i
 na. 
gle na tylnem siedzeniu obok jadQCYcb. 
Własdciel ..mochodu chcial zajłta za. 
trzymać, .Ie tell. przyzwyczajony do wol- 
ności i prawdopodobnie osłabiony udem- 
niem w głowę. doznanem przy rozbijaniu 
szyb). nie ukońez:YWlzy podróiy, zdechl.(d) 


W!eIb 'u" do4dII )nil! ..dem. 
Przed trybunałem lwowskim stan
ło 
dma 15.. bm. 23 ('z:łonków dobrze zorga- 
nizowaneJ szajki złodziei. Zast.IJ.Jlione SI) 
t&m różne zawod)". jest kanar&. sluaan:. 
dwóch podaję.rych !li
 za drukarzy. kol- 
nE'r. s7erego"" iec. SI) I damy . ćwlere 
ś" iatka i artysta kabaretowy a wśród 
nich - kilku paserów. clogoo.cych lich- 
wiarskie zyski z ..prac)'"' złodziei. Szajka 
ta grasowała od 3 lat we Lwowie a sz.ko 
d)" przez ni('h W)TUł(b:one si

aj. sett'k 
ty

cy II. Niektórzy członkowie szajki 
wzięli sobie najlepszych obrońł'ów Iwow- 
ł'kIch. Rozprawa potrwa kilka dnl (d.) 
rraaloma 1mier6 t.brek.. 
Onegdaj rano zaU\"ałono w Król. Hu- 
cie obok pewnej hald.r. ""śród 1'Of.8yt)&- 
nego spalonego węgla - napuł zwęglo- 
ne zwłoki jakiełtos s
o męzczyzny. 
Po"" iadomiona policja &twierdziła, &e 
'est to trup nił'Jakiego Jakóba Prandzl&- 
cha, bezdomnŁ'Ko wlóczęgl Jak mołna 
wniolJkowat ze ZD&1ez1onej w pobliżu &- 
próżnion.j butelki & wódki. nieszczęśli- 
wy prawdopodobnie. unłkaj.c miejscowe- 
RO azylu dla bezdomnych. llJ"'1.O.(łzał B0- 
bie noc1
 na hałdzie. gdzie w noce mro- 
tIIe ogrzewał 
Ię w pobliżu roda.nony('h 
żużlL W)'piwszy prawdopodobnie butpI- 
kę wódki wifl('%Orf'm Pra.nchloch zasn.ł 
tak silnie. że nie słyszał "" }TZUc:any('h 
nowy(' b partyj r;ui:ytego roziar'zonf\go 
w(gla. 'lJasłłpn!t' zaczadzony wyyJewaml 
zmarł. (d.) 


Zwię.zek Towanystw Kupieckich na Po- 
morzu otrzymał ostatnio zestawienie wy- 
miarów od T01lr&rzystwa. Kupców Samo- 
dz.lelny('h w Kośclerz)'nie zestawienIe wy- 
miarów dla 16 c:złonków Tow
stwa. 
Zestawienie to. które poniżei podajemy 
w!lkazuje \\ yrainie. ie mai. pocle('h. 
dla poszczególnego płatnika je6t fakt" że 
przeciętnIe obroty na Pomorzu wzrosły o 
29.7 proc.. jeżeli otrzymuje ",,)młar o 
162 do 200 proc. większy aniżeli w r. 19"..6. 
W Chełmnie np. jednemu płatnikowi 
ustalono obrót za r. 1926 w sumie 18.000 
zŁ obecnie zaś pomimo, ie zeznał 28.000 
ustalono na zŁ 120.000. 


Teorja a rzeczywlsto
t. 
I 
& posiedzeniu komisji skarbowej !'eJ- 
mu w dniu 16. maja br. oświad'zył mi- 
nister skarbu. że w
 miar podatku obro- 
towego za rok l
n dla przedsi
biorst w 
sprawozdawczych prowa(}l
cych pra "" idło 
we księgi handlowe wZrOsł w okręgu 
laby Skarbowej w Grudzil)d.ru o 38.2 proc. 
a dla przedsiębiorstw niespra .łtIzdaw- 
czych wzrósł tj'lko o 29.7 proc. . 
Rzec2J wisłość jednak okazuje eo inne- 
BO. a mianowicie. że poszczególnym fir- 
mom handlowym z\\iększono obroty \\ po 
1"6wnaniu & rr. 19"27 na"" pt o' 200 proc. - 


( WIADOMO$CI ZBLISKA I ZDALEKA ) 



 - 
ZeznanIe obrotu 1fymluzony 0'1'6& wr-1en.ay P".r b - 
.. w It08_. 
u rok 1927. obr6t za 1'.1926- ,n.z włuze ka ..18211r. 
la r. 1827. . 'I.. 
Wa....ty 36.
- '20.000.- lWI. 
o1nnr\e 1
.000,- 5O.000
- '}JU/o 
blenjalb I.ła.M7,:iO 1.6.000,- i;JO.OOO,- 35'1. 
pa,ler 12.600,- 18.000,- 2S.t'OO,- sa.l. 
1JYszJDk :J2.7tSO,- 3".!.
10,- 
7.660,- 850fe 
blolljalka 2"'000,- 3J.OOO,- 70.720,- 11C1'1. 
'" 6JJOO.- 36.000,- 
'Ol 190.000.- 380.000,- łM.OOO,- Wf. 
eUterłd t7 ,000,- 120,000,- li)().OOO,- 25°/. 
W.w.ty 20
.OOO,- 280.000,- 660.000,- 1 !n/o 
eatleml. 2:J.900,- 21).000,- M.soo,- 110% 
wyD) ak 3..000 23.8.j8,- 60.;'00,- 1«sze / . 
,- 
,. 14.;00,- U.OOO.- 23.000,- 70',- 
iflaM iO.OOO,- łO.1S-,- 120.000,- 
/. 
kełHjaJb 11r)'U11łk 200.000,- 160.000,- -ł:)().OOO,- 200' . 
" "".013,- (6.000,- 59.000,- 30% 


32.000.000. 1;ycr;yćby lObie n&1etałn, '" 
p
chyln. stanowi!!ko p. naczeln. Brom. 
berfÓera znalado również oddtwiek w U. 
rzędzie Skarbowym w Chełmnie. 
Z par.łjL Opuszcza paraf je nuEt pier:- 
wazy wikarJusz ks. Wiktor Lewandowski, 
powołany na podobne ltanowisko do Ha.. 
dz) na. W dogu Z1h letniej dzi
ln
 
swej w 118.8Z8j p&ra.fjl, zyskał !!Oble CZCI. 
godny kapłan szacunek i Iympatję 
a' 
f jan. Swem miłe m I łagodnem u9po!Obl!' 
niem pocil)gał ku lObie wszystkich. Czci- 
godnemu ks. W Lewandow!!kiemu w daJ- 
IlUJ pracy dUuPuterilleJ ..Szcz
ść Boże"! 
Z "1'OW 8:a&I.t.. a ..H.rmoDJa-. Tutejsze 
Towarzystwo Splewu ..Harmonja" un.. 
dziło w niedziele lS maja br. rano v.'!" 
cieczkę przy t.piewie i muzyce do Świe- 
cia. Tam występowało TowanY!itwo. z
 
śpiewem podCf8S sumy w farze świeckiej. 
POI skromnym obiedzie w wesołej koJ.[l- 
panJi. zwIedzono miasto, poczem odml8U" 
roW&l10 zpowrotem do Chełmna. 
Z teatru. Teatr Miejski r; Grudzio
 
przedstawił tu na sali kina ..Styl(1W
O 
sztuko pL ..Jeniec Napoleona". Art?,Acl 
 
degralł swe role znakomicie. Pubhczn
 
darzyła ich hucznemi oklaskaml 
łWlECI& DIW, 
Połw14oeD" DO.q. kaloUck. _..t:: 
Po kUkumlesłęczne) mrówczej pracY I 
 W 
czono wreszełe DOWY cmentarz katol CAl . 
dalece, l! :I08tał w niedzielę, dnia 13:m. J:. 
świecony. Aktu »OŚwi4:cenia dokonał 
ardr.D 
ka.n Paweł Konitzer &e Swieeia przY ntarl 
Ucznym udziale wiernych. NowY 
 SoJ. 
połotony jest la miastem nad (lzolIĄ oko- 
nówek, a przedstawia sle okazałe. CałY oto- 
lo 6 morgów obl'jmujący teren cmeDt8rt1
)1II 
czony jelit lelaznym parkanem I. re czOllO 
tywopłotem, a w samym środku um
eszw5p1' 
wielki krzyt. Całośt przedstAwia. 
 nania 
nia.le i imponująco. Prac ok?ło wY w ntat' 
falistego terenu pod wspommał.łY c:ł:onaJa 
oraz budowy parkanu. bram If.;d- o łII 
miejscowa firma Jan M&c.zkowsk.i, kŁ
 r6ł' 
mla8tu naszemu w budownictwie oraz znlCl 
Dych ofiarnych fundacjacb społecznycb 
nie sie zasłutył. 
Zadowol..... _ kom1lD1kacJ! ,

 
Wreszcie po długieb I usllnycb zabl
at1I 
czynników gospodarczych miasta I POlUcji 
dcczekało sie Swlecle na.letytej k()m uD prze- 
kolejowe). Od 15 maja wstawionQ na stroD4 
strzenl Sw1ecl_ Tere.pol w katd
 jedli' 
cztery nowe pociągi, tak, u obecDle ie. T'. 
ich razem po 8 w katd" stronę dzł8D D po'" 
raz dopiero miasto nasze ma n&;łe!r: głÓf/- 
czenie prawie do wszystkicb pocJlUf i
 
nej linjl Bydgoszcz-Tczew, ora& zW włt. 
zostało na.luycle z obszernym swym 
ecb' 
tem, co przYlłu!y się nIezmiernie do 1I!k" 
stronnego rozwoju miasta. i powiatu I 
wolenia jeg9 mleszkailc6w. ł.. 
'1'raglouJ, _goa. Jak jut przed paru 
ł-" 
mi "Sł. Pom:. pisało, zoltał dętko r:: ko- 
lony rewolwerem przez własnego sY jednej 
piec p. Ja.n Wilhf'lm SieminskJ w zfnar\ 
z miejscowycb restauracyj. RanDY Zn1af'" 
I dnia 15 bm. odbył sle jego pogrze
. ta spo" 
ły tak tragicznie uchodził 7-8. CzłO WI : to
' 
kojnl!go I ogólnie powałanego, U:
z:na r.aJ 
rZYilZ)' mu powszechny tal. bójstWlo 
zmarłego z powodu brutalnego oJco IOSWt 
popełni{Jnego przez wyrodnego .yn:ią.ŁWą lO 
głęboko d()lknięta. Ojcobójcę poza roku .
 
dziny spotka. zułu!ona kara. z wy 
wledlJwoici. 


PODGóBZ. pod 'l"onD1em. 
ZaJoł.aIe Kola Z.s.uu ObroDY Er.. 
a6w ZaolaodD1cla. Dnia 15 bm. odbyło sit 
w sali magistrackiej zebranle w celu ZOfio 
ganlzov.ania Koła Zw. Obr. Kresów Zach.. 
które z&&&11 p. Weber. Oblzerny, bardzo 
treściwy i poucz:aję.cy referat wygłosił de- 
legat okręgu pomo
kIego p. OlIech. - 
W ożywionej dyskusi! zabieraU głos pp. 
W. Sknypnlk.. L Wierzchowski. M. Noga. 
Je&ionowBkl. dr. Balewui. wójt KotUkow- 
ski i inni. P. Weber :r.aznaafł. ii: od przy- 
szłego roku. t. J. po ukończeniu budowy 
nowej obszernej oehronk1 Itworzona z&- 
stanie kolonja wakacyjna dla polskich 
dzieci & Niemiec, takie w PodgórzU. 
Zebrani zgodzili się zasadniczo na 
utworzenie Koła. poniewai: jednakowoż 
na pierwsze zebranie poproszono prze- 
ważn1e przedstawicieli jui IstmeJlłcych 
organizacyj, stawilo się tylko 16 panów. 
która to liczba nie wystarczała do zało- 
ienia Koła. gdyż wedlug statutu i106t 
członków wynosi
 powinna conaJmn1eJ 20. 
Wybrano więc Komitet w osobach pp. Pa. 
wlikowskiego. Webera., Jesi()nowskJego. 
którzy to panowie zwołaj. w nłedługłm 
aB.!lle większe zebranie, ze wszystkich 
warstw społeczeństwa. w celu założenia 
Koła I wyboru stałego za.rz.o,du. 
CBELMNO. 
WJ'a6rowlUlY wym1aE podatku o1rroto- 
wego. Onegdaj bawiła VI Pomorskiej 
Izbie Skarbowej u p. naczelnika Brom- 
bergiera delegacja Towarzystwa Kupców 
Samodzielnych z Chelmna, która przed- 
stawiła sprawę wygórowanych wymiarów 
podatku obrotowego za rok 1927. wsk&- 
zujQ.C na to. że wśród samych członków 
Towarzystwa 17 ma wymiary nielłuszne. 
Imieniem Zwię.zku Tow. KupieckJcb na 
Pomorzu p. dr. Rzepedd przedstawił cha- 
rakterystyCZJ1Y fakt. że jednej z firm, 
która w roku 1926 miała wymierzony 0- 
brót na zł. 18.000, za rok 1927 złożyła 
zeznanie na 28 000. wymlenono obrót w 
kwocie 120.000 zł. Delegacja podała do 
wiadomości p. naa;elnika Brombergiera 
ciekawy fakt. że jednemu z płatników. 
który prosił o ograniczenie wymiaru za 
rok 1927 po myśli opubUkowan
o w pra- 
81e okólnika ministra skarbu z dnia 8. 
maja o ulgach podatkowych. oświadczył 
naczelnik Urzędu Skarbowep;o p. Drw. 
że ..tak jak komisja szacunkowa osmco- 
wała. tak zostanie I żadnych zmian nie 
będzie". Po ob8zemem przedlrtawłeniu 
stosunków w m. Chełmnie przez człon- 
ków delegacji p. naczelnik Brombergier 
oświadczył, że natychmiast poleci Urzedo- 
wi Skarbowemu w Chełmnie ograniczyć 
wymiary w myśl okólnika ministra skar- 
bu. a jako rzeczoznawców wezwat przed- 
stawicieli polJzrze
ólny..h branż. których 
Towarzystwo zaproponuje. Delegaci To- 
warzystwa Kupców Samodzielnych odno- 
śne zp;los1-enie rzeczoznawców do tymcza- 
SOWejrO o
aniczenia wymiArów bezpo- 
średnio po audjencji przesłało do Chełm- 
11&. O wygórowanych wyrnłar&ch śwlad- 
(,"lY fakt. że za rok 1926 obroty były usta- 
lone na powiat ('helmiński w 8umie d. 
20.000 OOO
 a :r& rok 1927 w lumie zL 


[ 


] 


DZIAł:, GOSPODARCZY 


"na złota na dzieti IQ maja 1928 r. Gródek . 00,00- 09,00 
5.9244 zł. Siła i Swlatło 202,OO-lOO.00 
Chodor6w 0000-151.00 
GIełda poznańska. 

.F
eCllknl . 
:::. 
',: 
l'MDaiI. 19 maja 1928 r. Firłey 71,50- 70.15 
Pa.ł.rY pocnlawe: Wysoka 182.00-110,00 
rr W. T. Wcala 087.00- 99,00 
,...on w p[OC8nt&cb nomlD&łu). Nobel 00.00- 3750 
,pl. ..*Juka konwers,jna 66.50-66.25 proc P. Cellielski - 41,50- .7.00 
.ł. dolarowe lIsty PomańakiellO Ziemst..a Ulpop 00,00- 43.50 
Kredyt 97,00 proc. P. HodrzejÓ1l 49,5.- 49,75 
#łIt .., &Ut.. koa. P.m. Ziem. Kredyt. Norblin - .. 000,00-200,00 
54.00 pr. P. Ostrowieckie I em. aer. A 158.00-1
7.00 
Parowozy 00,00 - 49,00 
(][ura w zJotych) O.trowieckie (__ HI'. B. ,144.00-145.00 
I proc. Potyczka premjowa serja U 83,5tI P. Pocisk .. 12,25- 12.00 
AkcJ. pnemyslowe: Ostrowieckie Ił em. ter. B. 000.00-134,00 
CK Rudzki . 00,00- 58,00 
on w złotych za 1 ak cM). Starachowice 86.50 - 66.25 
t;epJlskl H. I aL zł. a kup. 48-.5047 P. Ursus 00,00- 10
 
Henfeld.Viktorius I 8m. zł. S1-52,00 -ł- ZallJlerCle . 33,75- 33,50 
i.ubail Fabr. pn. ziemno I-IV em. 99 P. Haberbu5Ch 000.00-2,0010 
Dr. Roman Ma, l em. 109,00-110 P. Giełda zbo .l.owa. 
TendencJa: Utnymana. & 
Obja6ntenłe: Pny kursach OZR&eza: PoznaiJ, 19 maja 1928 r. 
p = w płacentu, O = w zaofilU"Ow&Dlu .Ceny orjentacyjoe". 
-h = kupIłO i Bprzedat: wyrównane. tyło.. _ . 50,50- 52 00 
GIełda warszawska. Pszenica .. 5J.50- 52.50 
Warua.wa, 19 maja 1m r. I U!P080bienłe-łaJe. 
Walut,: Gotówka. Jcczmień browaro*y. 49,00- 51.00 
Debry St. Zj. u. I,U sp. a,J1 kup. 8,17 UapoeobłeDie słabe. 
D e w łzy. Owies _' 42,50- 44,50 
ty. 000,00 .p. OOO.co "up. 000.00 HIlIca tytnia 6Y'/o _I. w stand. . 73,50 
358,71 .. 360,61 .. 359 81 Milka tylnia 700/ 0 . . 71,50 
43.54 43.65 4:\43 Milka p.zenna 6Y'1 - 71,00- 75,00 
8,110 8,92 8M Ullpoeoblenle spokojne. 
. M,IO 35,19 35,01 Otręby tytnie _ . '- 33,
- 34,50 
26.41 26.48 tI.3S OtrdJy paunne . 31,50- 32,SO 
171,83 . 172.26 . 171.40 Łubin nlebie.ki _ 23.00- 24,00 
139,20 . 239,110 238.60 Łubin t6It,. 24,50- 25,50 
125,42 . J25,73 . 125,11 Uwalla. Og61ne usposobIenie !itabe. 
ta.99 47,1
. 46.S7 UwaRi ollólne: 

zmleń browarowy o wadu 
Papiery paUłWO\\ e I obltgacJe. wytsuj nit .tandardowa ponad notowania. 
5'1/, pożyczka premj. dol' 00,00 13,50 13.00 
Y/o potycua konweraJłna - 00.00 067.25 Giełda sdallska. 
""'r. potyczka koL . . . 000,00 000,00 104,00 aDA.
SK,
19. 5. lUrz.) Warszaw 57.30-57.53'/2 
"'I, potyczka kol. konw. - 000,00 062,00 Złoty 57.41-57.55, Lon.ł..n czek 25.01'/.. 
Akcje w dot1ch. u
 
Bank Polski 170,25-170,50 GDAŃSK. 19. S. Ha rynku dewizowym obroty 
Bank Dyskont0W7. 000,00 -133.50 w przekazach na Waruawe wynosiły 10.000 I w zło 
B.nk Handlowy (IO,OO-J17,oo tycb loco 20.000. Dolar bez zmiany 5.1125-5.1J75. 
Bank Zw. Sp. Z.-ob.. 00,00- S5.CO akcje Banlu von Danzl, w poszukiwaniu po 158. 
Sp'" 00.00 162.so GDAASK, 19. 5. W prywatnych obrotach pła. 
ZQien _. 0000- 31,75 con. za 100 Ci.D. "363
-11435 za 100 H. N. 
!IaIdrownJa " D_ WlIiO-.,CIO JJ2.7G-ł11.5O. Zloty do ul&ra 1.10'1.-8.90:.. 


I 


\ 


I 
l 


Bel'" 
łłolantija . 
LondY" . 
Nowy Jork . 
P
 
Pra,- 
Sswajc:arł- . 
Sdekltollll . 
WiedCJi 
Moda, 


.
>>>
!łr. m. 


CHOmCE. 
z racJnI TCL. Znana inltytueja 0Iłwłar- 
wa TCL. przybiera i u nu 
rsze roz.. 
Wiary i to dzięki energicznej i sprężystej 
ID i prezesa p. insp. szkolnego Grachow- 
..;go. W ub. tygodniu odbyło się w lo- 
u p Kaletty zebranie komitetu, na 
J.,tórero" był obecny kierownik sekretarjatu 
TCL. w Grudzlę.dzu. p.. Tad. N owińskI. Ze 
lędu na lustrację Inspektoratu szkolno 
.eZ kuratora szkolnego p. Szwemina, 
reZ88 p. Grochowski nie mógł być obecny 
f tebranIe zagaił i prowad1U wiceprezes p. 
I\yrektor Korzeniowski, OOdaję.c na wstę- 
,,;8 głO'S delegatowi za.rz
u glówn
o. W 
eezo wo ujętym referacie delegata p. No- 
v:ińskiego zapoznali się zebrani z ideolo- 
'Ił i metodll pracy oświatowej poza.szJwl- 
r j. - Nast
pilo sprawozdanie sekretarki, 
! arbnika i 
komitetów TCL., z którego 
ynika, że miejscowa placówka TCL pra- 
c' 'e sprtżyśc1e i celowO'. W wolnych gło- 
I 
h przemawiano za przeniesieniem pun- 
. lU ciężkości na osiedla wiej8kie. W celu 
ealizowania tego projektu. zwołane bę- 
,1-18 W niezadługim czasie specjalne ze- 
I 'anie. 
Wieczornica Teatru Ladowego. Ubie- 
ej sal/aty po raz wtóry \\ys
pił ruchli- 
y zespół .,Teatrn Ludowego" z wieczor- 
,icł. Odegrano SWiderskiego komedję 
,Je8ień". Gra amatorów była dobra. Reży- 
! 
ja BPOczywała w wytrawnych rękacl1 
Tarkowskiej. poza sztuczkę. teatralnQ. 
ysł4pila również "Lutnia" wykanujQ.c 
)(j batutę. d)'lJ'genta p. Gierszewskiego 
ooorka, kujawiaki Now1Wiejskiego i 
'iama mnie tu posłała" Wieniaw,;ldego. 
ryginalne i nader charakteryst
zne łAń 
ukladu p. Czajkowskiego wypełniły ca- 
tć programu, który z.adł1WOIił wszys1- 
ich 'Widzów. 


Zebranie ,,LatnIN. W ub. tygodniu 00- 

 lo się w lokalu p. Kaletty miesięczne 
branie "Lutni", któremu przewodniczył 
'ceprezes p. JackowBki. Omawiano w 
lICZegółach zjazd zwi4zkowy kół śpiewa- 
c ch w Toruniu, na który "Lutnia" na- 
, 1 również się wybiera. W obszernej dys- 
'JSji zabierali głos p. Mudał, dyrygent p. 
l erszewski i inni. Następnie dokonano 
wyboru uzupełniaję.cego w miejsce blbljo- 
l karki p. Czyżewskiej. Jednogłośnie wy- 
brano na to stanowisko p. Twardowsk'ł I. 
1ftątacJa szkolna. Kurator okr. 8r:1I.OI. pan 

 
fmin wraz z delegatem ministerstwa 'W. 

 I O. P. arar: wizytatorem kuratorjum r:wie. 
1W!1 miasta i powiiJtu thoJn
ego Or&1: 
&W Sepólna i okolicy. _ 


WIELE, pow. choJnlckl. 
Sdolu. schronisko nocłegowe. Wiele, 
r ne jako miejsce wycłeczkow('l, posiada 
, kolne schronisko noclegowe, z którego 
'nr!ta
 może przedewszystkiem mło- 
, elllZka1na, a także wycieczki młodzie- 
pozaszkolnej. 
WIcIekUzna. Z powodu wścieklizny u 
'I j.w, wydano nakaz trzymania psów na 
UWJęzy. 
b I tycia !'ow ou&)'_łw a iplllW1l ..CecyIJa-. 
':' przewodnictwem prezesa ks Grs.bań- 

 ego kółko śpiewu się rozwija; !fczy 
onków przeszło 50. Na ostatniea ze- 

n!u wygłosił wieI. ks. GrabańskT wy- 
: "tycie. twórczość i dzieła Chopina". 
II SodałlcJa panien. Zebrania odbywajQ. 
e 
egularnie co dwa tygodnie. Pomimo 

YCh obowiązków czcig. ks. mode- 
stale uczęszcza. na zebrania z bar- 

. 
uczaję.cemi wykładami. Obecnie s0- 
S I
J& przygotowuje się do uroczystości 
d:
ta druhen". - Na kurs pracy zarzę.- 
"A':'
 wys.łano dwie członkinie. - \V Sto- 
",:-
.I'.SteOlU Młodzieży M.ęskiej prace po- 
'
pUJę. naprzód. 
nł-BROW A, pow. choJnlckL 
11 Odznaka fronłu pomorsIdego. W uma- 
1
 
81
 polożonych okolo odrodzenia 
ę l ny I przYjęcia wojsk polskich odzna 
:iele
ntu. pomorskiego otrzymali wl&ści- 
era. L uteJszego maję.tku pp. Emil i Ksa- 
angowie. 


I L.....ORZ. pow. labawskL 
ral:gI
naf We c!wartek 10 bm. wy. 
l..J.rja:ę z !-ę.korza. 20-Ietnia dziewczyna 
iłgi na Pisarska rzekomo za pracę. po- 
u j:
 z LIpinek w kierunku lablonowa; 
in
ł Jeszcze widziano; od
d jednak za- 
yt)'\\, 
 niej wszelki ślad. Szukania, do- 
aż 
i a wSZelkie były daremne. Ponie- 
hOdzi ewczyna była trochę naiwnQ., za- 
Przy eo
!lsz
a obawa o jej los. PieniędzY 
kslłŻk, le nie 

ła iadnych, .natomiast 
atu by ta d
 nabo7.enstwa i róŻ&Olec. Wzro- 
Puj
ee Ubos Y Ć wysokiego I miała nastę- 
Pl8&cz, Żó ranie: ciemna suknia. siwy 
długie Żó Ue pończochy. czarne t.r:zewiki, 
Żółta tor Ue zausznice, bronatny kapelusz, 
Po Inesk ebka. . Włosy miała ciemne, obcięte 
P&P i 8Z'ó U. DZIewczyna nie miała Ż8.dnych 
lluŻbę w. ani też zezwolenia matki na. 
lianie' jaki Uprasza się o łas
awe prze- 
ll10nej chkolwiek wiadomości O' zagi- 
])1..-:'. n
 ręce stroskaD&ł matki AnDY 
--ł'8JUeJ - l.4korm.. 


ar.OWO POII ORzdu:J -- wtorek. l!Dła 12 ID.... tłzI r. 


KUiNIC&, pow. mODkł. 
ft& Pnrgotowan1a do IeZOna. Wioska. na.- 
d.zi
ki położeniu na półwyspie Jest 
siedllskaem wielki
j ilości letników pod- 
czas sezonu, co wielce przyczynia się do 

dn1es1enJa d
brobytu rybaków .,.-- tem 

ęoceJ, że sama stawi.a.jlj kioski, łrudnlę.c 
Się .sprzedaż. wszelkich artykułów w Be- 
zoOle. W tzm roku pobudowano szereg 
nełwych domów, ukończono pensjonaty. 
wre praca nad pobudowaniem wiekszej 
lIości kiosków, tak, że letnicy będą za0- 
patrzeni w IIJ'tykuly wszelkiego rodzaju i 
mieszkania" (y). 


Oprawy książek 
wszelkiego rodzaju 
Introligatornia 
Drukarni T oruńskiel 
T. A. w Toruniu 
u.. św. Katarzyny 4 


PUCK. 
U,ęcie złodzIeL Sprawcy kradzie2y z wła- 
mamem 
o 
kl
pu jubilerskiego p. Filarskie- 
go wstali. UJ
CI. i ok
zali się nimi niejaki 
St. CzerWJńskł I 
1. W yrembek z Poznania. 
Likwidacja pow. komendy policji pań. 
stwoweJ. Wskutek pałę.czenia powiatów 
wejherowskiego i morskiego i przeniesie- 
nia siedzib V 
tarostwa z Pucka do Wej- 
herowa nastQ.piła likwidacja miejscowej 
komend
 powiatowej policji państ\\oowej. 
Podkomisarz p. Józef Hermuła przenie- 
siony został na stanowisko komendanta 
policji w Starogardzie. 
Z porta. Z nadchodzącem latem i blis- 
kościę. sezonu, a może też z powodu ćwi- 
czeń wojsko" ych port nasz coraz częściej 
gości u siebie wszelkiego rodzaju okręty 

Iskie. I tak zawitały do portu naszego 
Jaskółka, Mewa, Kujawiak, ślę.zak, Ry- 
bitwa i inne, bawię.c nieraz po kilka dni 
na wodach naszej zatoki. 
Naco te SZykaayf lak się dowiadu- 
jemy, napastuje się kolporterkę pisma 
naszego p. DettIaffowQ. r6żnemi szykana- 
mi i namowami porzucenia kolportażu 
pisma naszego ze strony jednostek, uwa- 
iaję.cych się za bardzo wpływo\\oe wśród 
małej garstki bezwolnych germanofilów. 
Szykan1Wanie bezbronnej kobiety, która 
uCz1:iwie mimo pode!&złego wieku na. 
hleb 
za.n.}ilL. _ dost.a.teCtTIi_e kwalifikt:r.ie owych 
"do
tojn.lków":.- DOŚwiadczenie uczy, że 
tego rodzaju gruboskórnym osobnikom tru 
dno przemówić do rozumu. a jeszcze go- 
rzej do serca. Na szczl,'ście 
 pewne gło- 
sy, któr.e nie idQ. pod niebiosy i daremne 
SI). zabiegi szpiclów pruskich. 
Wycłeczk.L Z powodu z:b1iŻ8.ję.cego się 
sezonu można już zauważyć znaczne oży- 
wienie w mieście naszem. Spotyka sie już: 
dużo obcych, upatruję.cych dogodne mie- 
szka:tlia na sezon. Pojawiać się zaczynajlj 
także różne wycieczki, przyjeżdŻ8.jęce nie- 
raz z odległych stron celem zobaczenia 
morza polskiego i zwiedzenia wybrzeża. 
Ostatnio bawiła w naszem mieście przez 
2 dni wycieczka seminarzystek seminar- 
jum żeńskiego z CZO'1"tkowa w liczbie kil- 
kudziesięciu osób. Bardzo wielkiem udo- 
godnieniem dla \\oycieczek jest schronisko 
Towarzystwa l\'rajoznawczego, gdzie znaj- 
dzie się skromny wprawdzie ale wygodny 
nocleg. 
Rach w- zatoce. ".skutek sprzyjajęceJ 
pogody wiośennej i coraz to cieplejszych 
dni, przeważnie w dni świę.teczne. poja- 
wia się coraz to więcej łodzi iaglowych i 
zwykł} ch łódek rybacki
h, wioących mi- 
łośników morza i sportu na sine wody 
zatoki. a niekiedy aż po drugę. stronę na 
Hel do Chałup. Ku:tr.icy czy Jastarni. 
- GDYNIA. 
Matki chrJestne statków polskich. Budo- 
wane na stoczni Palmersa w \nglji statki 
polskie przy
dą w: czerwcu do Gdyni. Jak 
się dowiadujemy, matkami chrzf'stnemi stat- 
ków będą córeczka. marszałka Piłsudskiego 
Wanda i min. przemr.;łu i handlu Kwiatkow- 
skiego Jadwiga. Statki nosić będą imiona 
wymienionych panienek, które w czerwcu 
przybędą do Gdyni, aby wziąć udział w po- 
ś""ieceniu ł podtliesieniu bandcr na statkach 
ich imienia. Ze strony czynnikÓw kompe- 
tentnych pocr:ynione zostaną przygotowania, 
aby przyjąć córki obu dygnitarr:y państwo- 
wych. Statki "Wanda" i "Jad,\iga" są sal(r 
nowemf I podtrzym}wać b
dą w biet. sezonie 
komunikacje pasażerską między miejscowo- 
ściamI wybJ"Zł'ta. 
Z kina marynarskiego. Ciear:ące się wiel- 
ką popularnością tak w Gdyni, jak i w Puc- 
ku Kino mar)narskie" czynne jest w Gdyni 
d
' razy tygodniowO, tak samo i w Pucku. 
W czasie seansów przygrywa zespół orkiestry 
marynarki wojennej. 
Utworzenie lUli pocztowej na dworca. 
Od połowy bietącego miesiąca czynną będzie 
filja urzędu pocztowego na dworcu kolejo- 
wym, której budowa całkowicie ukończoną 
została. 
Kobleta.lekarz w Gdyni p. dr. Budrewiczo- 
wa, k.tóra niedawno 06iedWa siQ w m.ieście 


8tP. ,. 


naszem, zdoby
 sobłe sU!D1ennem WYkonywa- / posuwa sie !!fAle napnód. Pc o'ko6czeDla 
:fem BPr:ktY
 lekarskieJ. 
zeroki rozgłos. P. budowy gmachu pomiesr:czona '" nim 108ta- 


m 
d


:a.: 
e u wypadkach bo- nie centrala telefonicma na l!iOO abonentów. 
nie bezinteresowno:::. bom porady zupeł- Ce.ntr
la będzie 8Y8!emu. automatycznego, 
dZIałająca samoczynme. Przewody telefonicz 
Około bndowy gmachn poczty. Budowa ne zaprowadr:one zostaną jako kable pod- 
potętnego t.elazo-betooowego gmachu poczty ziemne. 


[ WIADOMOŚCI Z GRUDZIADZA I OKOLICY J 


- Zjazd delegat6w Powstańc6w IWo- 
Jak6w. Doroczny zjazd delegatów Zwię.z- 
ku Towarzystw Powstańców i Wojaków 
odbył się w ubiegi Q. niedzielę w Grudzię.- 
dzu w "LeśniClZówce" w lasku miejskim. 
W zjeźd.z.ie - prócz delegatów - wzię- 
li udziaJ przedstawiciele wojskowości i 
wladz administracyjnych w o90bach gen. 
Rachmistruka i prezydenta miasta Gru- 
dziQ.dza J. Włodka. Należy podkreślić, że 
zjazd był nader lioznie obesłany. 
Posiedzenie zagaił prezes Zwię.zku kpt. 
re7erwy p. Goga, który powitał tak dele- 
gatów, jak i przedstawicieli wojsk. i 
władz, poczem przemawiał gen. Racbmi- 
struk, podkreślaję.c konieczność współ- 
pracy armji czynnej i rezerwowej. 
Wybrano następnie marszałka zjazdu 
w osobie p. Donarskiego, poczem przy- 
stą.piono do porzQ.dku dziennego. Po od- 
czytaniu protokółu z poprzedniego zjazdu, 
nastę.pily sprawozdania ustępuję.cego za- 
rzą.du. \V m}.śl tych sprawozdań - orga- 
nizacja Tow. Powst. i Wojaków rozwija 
się nader pomyślnie, grupujQ.c w swoich 
szeregach już 35 000 zorganizowanych 
członków. Przysposobienie wojskowe w 
ścisłym kontakcie z wojJ;;kowościQ. prowa- 
dzone jest nader intensywnie, totet To- 
Vrarzystwo wypełnia w zupełności swoje 


!J7czytne zadanie - przygotowywtlDia 
obywateli do obrony kraju. 
Zebranie uchwaliło ustępuj
cemu .z:a
 
rUl-dowi absolutorjum, poczem dokonano 
wyboro nowego za.rzą.du. skład którego 
podaliśmy w jednym z poprzednich nr. 
"Slowa". Omówiono również sprawę UZD8 
nia pism "Strażnica Bałt)'cka" i "Pogo- 
towie" (Starogard) za pisma dzielnicowe. 
Zjazd zamknQ.ł mar8załek Donarski, dzi.- 
kujęc przedstawicielom wojskowoścl I 
wladz za. przybycie na zjazd, udzła.ł w 
obradach. i ?roZUmienie doniosłości idei 
i prac Towarzystwa. 


_ Zjazd hallerczyk6w. Walny 
 
roczny zjazd ChorQ.gwi Pomorskiej ZwiQZ- 
ku HalJ
rcz).ków odbędzie się w Grodz.i.o- 
dzu w niedzielę, dnia 1 lipca br. 
Zjazd połQ.CZOny będzie z szer
em u. 
roczystości. Oprócz walnego zebrania de- 
legatów placówek pomorskich ZWiQZku, 
odbędzie się po mszy św. uroczysta pU- 
bliczna akademja. popołudnie wypełnione 
będzie igrzyskami Drużyn Błl,'kltnych. Na 
wieczór zapowiedziany jest raut. SpOdzie- 
wany jest przyjazd p. generała Józefa 
Hallera.. Gospodarzem zjazdu jest gru- 
dzię.dzka placówka Zwięzku Hallerczy- 
ków. Przygotowania Sf. już w pełnym 
biegu. 


Ostateczne wyniki wyborów w Niemczech. 
Socjaliści zyskali miljon głos6w, niemiecko-narodowl stracili dwa 
miljony! 
B e r I i n, 21. 5. (Radja). l'arod. socjał. 8U %13 
Według \\oyników ustalonych do godz. 8 Chrześc.-na.r. part ja chłop. 515588 
rano liczby glos6w Iddanych przy wybo- Niem. part ja chłO'pska ł65 7S5 
rach do Reichstagu na: poszczególne listy Parlja "prawa ludu" ł23 070 
SI). następuię.ce: Blok nar.-Iudowy 2!łJ 620 
SocjalEci 8917 760 "La.ndbund" 213 ł23 
Niem.-narodO'Wl ł 2i6"069 Lewicowi komuniści 110 łtIO 
Centrum 3 683 956 Inni 300 000 
Komuniści 2985 195 W porównaniu r: poprzedniemi wyro- 

iem. part ja ludowa 2631863 rami 
cjaliści zyskali m i I j o n gł08ÓW. 
Demokraci 1 ł39 626 niemiecko - nĄJ"ooowi stracili d wam i I- 
N. part ja gospodarcza 1354 ł17 j o n y glosów. 
Bawarska part ja ludowa 938 870 


Runął pomnik imperjalizmu pruskiego. 
Koniec wieŻ)' Bismarcka w Bydgoszczy. 
gu miesięcy roni łzy krokody1e nad ..... 
chwałę. większości bydgoekiej Rady miej- 
skiej zburzenia tego pomnika but;y teutoń- 
skiej, a fakt zburzenia wieży obwieściła 
swoim czytelnikom w obwódce taJobnej. 
umieszczaja.c następuję.cy głupio-groł:oy 
,,nekrolog" pod tyt.: ,.Plam& hańb,-. 
- .,W przeddzień Wniebowstę.pienla. 
dnia 16 maja roku 1928 zburzył zaślepiony 
szowinizm polski gOdło tWahrzetchent 
miasta Bydgoszczy, postawioilę. Iftes nie- 
mieckich budowniczych wie
 BisJIl8J'C.ka. 
która przez księży polskich poświ
 
została ponownie jako S)' m b o I w o l- 
n o ś c i, - rozsadzono dynamitem. 
e 
dawniej z dumnej w).soko
 witał po- 
mnik chwaly. który Niemcom i Polakom 
w r6wny sposób miał być święt)"IIl. świeci 
dziś ponad srebrnę. wstęgQ. Brdy p lltt m a 
h a ń b Y narodu polskiego. (Tobie. Pru- 
saku. należaloby trochę skrócić parszywe- 
go języka - prz)--p. zecera). 
Z wszystkimi Niemcami t z więkl!lFh 
ścię. (f) naszych polskich (chyba. tylko 
sługusów niemieckich - red.) współoby- 
wateli czujemy się zjednoet:enl w życze- 
niu: niechaj nas Bóg strzeże przed daJ- 
szem r:aślepieniem (nareszcie Niemcy Pł'Z7 
znajQ., że SI). zaślepienil - red.) i uchowa 
łaskawie, że symbole osobistej wielkości 
(wielkości Bismarcka ni& uznawał pra- 
cież wasz bożek. Wilhelm 11- red.).i na- 
rodo,\, ej wolności zniszczone ZIOIStan", że 
w ciemności nocy majowych -rozlegI14 
 
jeszcze raz strzały wybuchowe, które wio- 
śnie narodów zagraŻ8.ję.! (Sprengl'!cb:usse, 
die den Vólkerfriihling gefii.hrden!) - T&. 
jemnicze pomruki "Rundschau" nie pI"Ze- 
raŻlj Polaków, warto jednak przypomni
 
różnym Gdttholdom, lohannesom i Hu- 
som bydgoskim, że 8Q. obywatelami Polski 
i że chCł}C byc agentami mili
u pru- 
skiego, muszą się przenieść na teren w\a- 
!.ciwy. t. j. do "Vaterlandu", gdzie wolno 
im dowoli szczekać l grWt Pdl&k.om - 
palcem w bucie. 


Z Bydgoszczy donoszę.: 
"Rozpoczęta pned czterema tygodni.a- 
mi rozbiórka s.zpecą.cej widok miasta, Cię- 
żkiej i brutalnej wieży Bismarcka dobiega 
końca. Po usunięciu cZl,'ści bardziej war- 
tościowych i metalowych, w ostatnim t,y- 
godniu usunięto szereg kamieni od dołu 
strony południowej, by przy w1'buchaeh 
dynamitowych "ieża padła nie ku miastu 
lecz na płaszczyznę wzgórza w stconę Ru- 
pienicy. 
\Ve v.1.orek ubiej:o:Iy raz.sadzono kilko- 
ma nabojami dynamitowemi górne części, 
Wf' środę o godz.. 8 ,,'ieczorem rozsadzono 
czterema nabojami postawę wieży. 
I dziś po butn}'m pomniku prosklej 
bakat.Y, bo tym monumencie. który mial 
świadczyć przed ś",iatem o potędze prze- 
mocy siły nad prawpm - pozostały jedy- 
nie gruzy. 
Rozsadzenie wieży kUkom a słabemi na- 
bojami dynamitowemi. kt6r1-ch wybuchY 
nie wywołaly nawet potłuczenia szyb w 
oknach są.siednich domów, potwierdziło 
raz jeszcze. jak. krucha b}:ła ideologja 
tych, którzy wietę stawiali. jak wogóle 
kro cha była zbrodnicza, na krzywdzie bu- 
dowana potęga przemocy proskiej: impo- 
nowała p1Zornę. siłę. i zwarlościQ., niby 0- 
wa biblijna opoka. a b} ła jeno budowlę., 
stawianę. n.& piasku. 
Obecnie odb)'".a. się usuwanie kamie- 
nia z terenu. I r:apewne po upły
 ie paru 
t)-godni po Vr iei.Y Bismarcka nawet śladu 
nie pozostanie. Nie pomogę. tu udawane 
płacze i Ż8.IA ..Deutsche Rundscba.u". nie 
pomogę. robione dla przypodobania się 
Niemcom ankiety na temat: burzyć czy 
nie burzyć. 
Musiało ulec zagladzie to. co w samym 
zarodku na. zagładę było skazane. jako zro- 
dzone z uczucia nienawiści. l oto spra- 
wiedlh,ie, choć nierychliwie wyrok dziś 
wykonany". 
Tak donosi "Gazeta Bydgoska". 
Natomiast organ niemqY7JI1Y bydgo- 
skiej ..Deutsche Rundschau" )uUd ąz.e.r.. 


- I
>>>
Str a. ł'-1- 1I&..,...cA. 



----"-.
 .- 


j 'ul_dzłal. 2 J --.J- 
, J.ut ... I .Uł-L 


I!II.(''WO POMORSDB - 


KRONIKA 


Wtore' 22 --.J- 
Bele.,.. &aU.. 


TonIn. dnia 21 maia 1928 r. 
Temperatura powietna + 16.5. ma- 

um + 24.8. minimum + 7.8. Ciśnie- 
DieDłe powietrza: 7ł9. Wiatr: E. St&n 
pogody: pogodnie. 
S&a.n wody w Wiśle & dnia 21. 5. 1

 
r' Zawichost + 1ł&. Warszawa + 175. 
Płock. + 156. Torwi + 190. Fordon + 
192.. ChPłmno + 185. Grnd
 + 21&. 
J[orzen.it!wo + 2-ł8. Pieokło + 177. Tuew 
+ 180. KinJage + 222.. Schiewenhorst + 
t3ł. 


Woda opada. 


_ . J 
Si.w';..
1 


, 


KOr.1UNIKATY 


. 


Dyłu IIOCJ aptek. Od soboty 19 maja do 


\ku 2S maja ....łącUlie dYłuruje apteka 
..Pod orłE'm", R}-nek Staromiejski. teL 'l. 
.. Z t'Nłr1ł POIIłOI'5k1e.... DzU. w po. 
Idedsfalek, 21 bm. teatr niec:l7DDY. 
We Vr"torek. :!2 bm. S-aktowa komedja Ver- 
D8Uill"a pod tyt. ,.Ami.s" czyli "igraszki I06U" 
.. wytraVrDej retyserjj p. Sto Onechowskie- 
co. 
óWDe role odtwol'Z4 doskonali wyko- 
DaW'CJ' naszego repertuaru komedjowego pp. 
&. OnecbVrski \Borueret), Jenmanowska 
i Jaworski (baroo06twO Wurlz), Janina Po- 

 (Zuxla 
urts) I Balcenak (Langeais), 
obok których bIOrą od&iał dobrze Ulani z dG- 
\Yc:beza80
j dzialalności na naszej ecenie 
pp. Bystnyński, Orlics i mińBki. Ceny miejse 
od 20 II' do Z,łO d Początek pwxktualnie 
o 
L 8.15 wieczorem. 
W środo. 23 bln. o gods. 8.15 wieaoreJD po 
I'U tneci doskonala 82:tuka ... & aktacb 
Z. ParTj'ego pod t)'t. "Knajp&
. wyrełY!'ero- 

 bardzo por;nYSłowo przes p. Wl lice- 
W1CS&, borą publlc
ośt premjerowa pn:yjcla 
., lISCZerem uznamem, nagradzając bojnemi 
n...h........rn i doskonałych wvltonawców :I pp.. 
RadwaD-Łod:liń8
 Cbi-umowSką. Zarembln". 
BoJ
 Wanyńską. Dcewiczem, Orliczem: 
'a
 BystnytJskim, Balcenakiem 
I U1ińskim ... rolach glównych. 
I WIADOMOŚCI POTOCZNE r 
-- I Kom_ta Iw. .., glmaazj1ua tri. 
-ł-a. W niedzielę 20 maj& odbyła siO 
wzniosła. 1IJ"OCZY8to8ć pnys4pieoia do I. 
Komunjl n. uczenic IUlejskiego gimnaz- 
jum żeńskiego. Uroczystość odbyła siO w 
Itoec. św. lakób&. O gods. 8..30 przY8tępujlł- 
ce do Komunji n. dz.iew
 .., liabie 
39, w-.:vst.kłe w bieli, _ świecami w ręku 
wprowadmno w proceeji od drzwi kościo- 
ła przed wielki ołtan.. Sw:i
tynia była 
pięknie przystrojona zieleni. i dosłownie 
tonęła w powodzi światła. Sawę głównI) 
zajęli rodzice ucunl
, nawy bocme kole- 
iank:i przyjmowanych do Kom1mj( św. St& 
wił się w komplecie Z8l"f.łd opieki szkol- 

 :t prezesem mecen. A. Skę.pskim na 
nele. Porq.dku b. sprawnie pilnowały 
harcerki. 
Przed D18ZI n. ł- ZAUJÓ wił do dziew- 
czt.t prefeki gimn. że6sk.. b. Gf'abowski. 
'W pięknych słowacb podniósłszy znaoze- 
D18 tego uroczystego dn.Ja w Ich życiu. 
MSlJO św. odprawił również u. prel. Gra- 
bowwki. 
-- Z sodów ł-aDsJdch. Aplikanci 
 
cłowi pp.: Henryk D e w i ń s ki.. dr. Eljasz 
Kicz u n i EdW8l'd Ka ra si e wi c z mia- 
nowa.ni zostali asesorami sądowymi w o- 
kregu sę.du apelat-yjnego w Toruniu. 
-* Zmiana.. .tanowlaku kuratora? 
.,Kurjer Poz:nań8ki
 (nr. 230) wymienia 
jako 
omniemanego kandydata na staDO- 
-łsk.o kuratora okr. szkom poznańsko w 
miejsce p. Bernarda Chrzanowskiego, któ- 
ry ma us
pić - kuratora okr. pomorsko 
p. &zwemina. 
-* J[onfereneja w .pra..... plac robot- 
alk6w leśnych. W sobotę 19 bm. w urz.ę- 
mie wGjew. w Toroniu odbyła się pod 
pnew
lctwem inspekt. lasów pa.:bstw. 
 
Tonm1U p. Berooloka konferencja dyr. la- 
&ów państwowych z przedstawiclĄlstwem 
Zw. Robotnikow Roln. i Leśnych ZZ.P. w 
.prawle uregulowania plac robotników 
I
nyeh. 
 ramie!"ia Zw. w kOferencji u- 
d.z!W wz:ięl1 pp.: Krol?ka i poseł Malinow- 
skL Zw. Robotn. 
. I L. ż
a podwyższe- 
nia zarobku godzmo
. ro
tn. leśnych o 
50" Po obustronne] wymIanie zdań u- 
chwalono rozstrzygnięcie tej sprawy odrG- 
uyt do czasu 7.apoznania się dyrekCji la- 
IIlIw pańs
wow. z materjałami, jakle jej w 
tej sprawie pp. Krupka i \lalinowski zło- 

A. 
 przekona.nla. się o 7..asadności ich 
n. 
-. ZamkJdęde al. BydgoQ1eJ. Poł.- 
"Amie nowych torów tramwaju miejskie- 
go na ';11. Szopena n&8
pi w nocy z 22. na 
23. m&J8. b. r. Z tego powodu ul. BydgG- 
!lb od ul. Derdowskiego do rogu ul. Szo- 
pena I Moniuszki dla ruchu kołowego zo.. 
.tała 
nięł. od godziny IO-ej ra.no dn. 
21. maJa. I 1O'T.ostanif\ 7.amkniet.a do godzl- 
DX 16-&eJ dnia 24. maja. b. r. 'czwarie
. 


, 


Tram" aje dsienne będlj kursowały we- 
dług zWYkł8f{o rozkładu - jest rzec
 mo- 
żliwI), że dnia 23. maja b. I:- rano na.są.pi 

pótniony wyjazd tramwajów. Tramwaj 
nocn.r w nocy z dnia ZZ. na 23. maJ8. b. r. 
nie będzie kursowal. 
-. S, leszcze uczciwi ladzie. Dziś, w 
poniedz:iałeok 21 bm. w jeodnym z banków 
miejscowych kasjN' w}płacił przez}O- 
myłkę na czek na okaziciela zamiast 2MO 
zł. - 2ł 000 zł. Pieniljdu te odpbrala dla 
firmy ..Tranzyt" przy ul. SUJ.).tnej praco- 
wniczka biura tej firmy p. Zakowska, któ- 
ra narazie r6wnid nie zorjentowała się 
w S} tuacji i już 
dlłC w drodze do biura 
pnekonała się, że otrzymała więcpj pie- ( 
niędzy, nii. należało. Pani Z. nat}.chm1ast 
zawróciła i oddala kasjerowi omyłkowo 
wypłacone pienił)dze. 
\\- dzisiejszych czasach powszechnego 
niemał zdeprawowania postępek P. Z. za- 
sługuje na szczególne podkreślenie. 
-- &H aauonek kalarepy skradziono 
p. MichałoVri Cichorskiemu lDworcowa 7). 
Policja PI"Ov.Mzi doch0d7enia. 
-- Zasłabl na ul1cy. W ub. cz:wartek 
17. bm. ok. północy zasłabł n84{le na uJ. 
\\ ola ZaD1kov.a \\ ładysław Siołkowski, 
mieszkaniec Solnówka (pow. świeclU). - 
Chorego pogotov.ie odwiozło do lecznicy 
miejskiej. 
-* Itrad.dełe.. Okradziono sklep rzez- 
nidd. własnośc p. Anny Grotkowskiej 
\Mick.iewicm 59): złodzieje zabrali 3 szyn- 
ki i ok. 20 kg. kiełbas ogólnej warto
ci 
ok. 60 zł.; p. Władysławowi Bnelińskie- 
mu z l'\akła skradziono podczas jego po- 
b)-ł.U w Tonmiu zegarek. papiero
nicę i 
gotówkI) 180 zł., ogółem na sumę 3;=,() zł.- 
Policja prowadzi dochodzenia. 
_- Z kro1ł1kl poUcylnej. W ub. eobołł 
policja toruńska aresztowała wąl. tym- 
czasowo pI"ZY1nymala: 1 osobę. za k.r&- 
dzież kieszonkowI) i 1 w celu ustaJenia jej 
tożsamoścl - Protokółów za wykroczenia 
przeciw pr'U'poom policyjnym IIplsano 3 i 
za pobicie 1. 
-- PoUJIIkcnrwe. Sa dom wycieczkowy 
To-M!-To r.1otył p. senator dr. Otton Stein- 
boro k...otę 10,- d Za ten hOjD)" dar d:lię- 
kuJe zan2\d To-Mi-To. 
_ * Baczn0i6 gracUJ loterii pańatwo- 
__II Kolektura loterji pe.ńs\wo\\'ej Górno- 
ślIjskiego Banku Górnicz:o-Hutniczego w 
Katowicach wzywa swych SUlU. Gracv 
za naszem po
rednictwem, by łaskawie 
pr-zegll)dali numery swych łosów w ub. ło- 
terji w tabeli wygranych 5 klasy, gdyż do- 
tychczas nlf\ zostały zrealizowane około 
zł. 250.000. 
-' Koli, zgubioDo. Znalezion" przed pa- 
ru dniami kolj4: (z 8.I11etystaml') odebrat 
motna. u p. R
ko!'i
 icza, Szopena. 24. 


przed zjazdem adwokatów. 
o D'ł1e-".'0I. dla uezeatnlk6w zjazdu. 
W dniach od 26. do 28. ma.ja. b. r. odbę- 
dzie się w Toruniu IV Ogółny Zjazd A- 
dwokatów Polskich. Przybędzie do T- 
runia kilkuset adwokatów z całej Polski. 
Ponieważ ilość pomiesuzeń w. boteluh 
jest ograniczona i nie wy&t.arczajQ.Ca. ko- 
niecznem jest dostarczenie przybyw2.jl)- 
cym prywatn}ch kwater. Komitet gospo- 
dan-zy zjazdu %W1"&.ea się do mieszkań- 
ców Torunia z prośbQ.. aby jak najrychlej 

ła.sza.li wolne kwatery z podaniem cen. 
Zgloszenia przyjmuje p. ad"\\-okat Matu- 
szewl'oki w Toruniu, uJ. Szeroka 42. tel. 
1020. 
NaJeży spodziewać się, że mieszkańcy 
Torunia. mani z gościnności jak na.jlicz. 
niej zgłoszą. wolne pokoje. (k.) 
Do wiadomości bezrobotnych. 
Uprawnienie do pobierania zasiłków 
na zasadzie ustawy z dn. 18.7. 19'U prze- 
dłużone zostało do 17 tygodni dla tych bez- 
robotnych, którzy do dnia 31 maja r. b. 
wyczerpaJi lub wyczerpię. zasiłki z fundu- 
szu bezrobocia na następuję.cych terenacb 
województwa pomorskiego: 
W m. Tonmiu, w powiatach: torun- 
skim, wę.brze'łkim, chełmińskim, świec- 
kim, lubawskim, brodnickim, d.ziałdow- 
skim, @'rudzi
dzki1b i w m. Grud71ądzu.(k' 
Ulgi kolejowe dla kuracjuszy. 
Do miejscowości. z których w drodze 
powrotnej kuracju.eze mogę. korzystać z 
ulg l1a kolei w woj"". pomorbkiJ'm zali- 
ezone ZOSWy: 
Wszystkie miejscowości. położone nad 
morzem w powiecie morskim. tudzież 
CZerniewicze (st. kol. Stawki) w pow. t0- 
ruńskim i KartU7.Y. 
Miej8Cowości nad morzem nie WSlZyst- 

ie po8.1adajl) stacjek olejowe: dla Karwi 
I Karwleńsk1cb Blot stacje. kolejowe. jest 
Krokowo, dla Orłowa Ko1ibek - Kack 
Mały, dla Rozewia i Tupe.deł - Lebsz, 
Swanewo lub WWka Wid (k.) 


4Jda 22 mata tl2l z. 


Nr. 117, 


z urztdu stanu cywllneao. z g o n y: Ludwika Ronlewłrz :I li. 8ł.r.. 
l
ka 27 I. 
 m.
 Ałfrf'd I.
uer ł8 I. , mi 
Od 6 do 12 maja rb. zgłoszono: Józef Ka.imlerskl 2 m.; Lina Prellwit ea.; 
U r o d. e n I a: komtnia.n: Alom Pietre- Friedrkh 2& I. 7 m.; Marta Brz6skowsk % 
 d 
wiet: (II); robotnik Antoni Geldarski (8); mu- Bronisława Merlg ;U I. S m.; Kazimipr: W 1.; 
ran Leon Lewandow
kl (II); robotnik Stefan łowicz 26 I. ł\ m.; Jen:y PrzYbYII% 2 III. oj. 
Romanow"lti (e); robotnik "'Aliks Kwiatkow- Janowczyk :?7 I. 6 m.; Wiktorja K

6E8f 
ski (s); ślusan Dole!'ła.w Dl\browski (s); rob. ska ta I. 
 m.; Antoni Ewald 51 I fi .ow. 
Tomau Berendt (s); kolejan Jen )hlew8ki
; l'iotr Kaczmarek M 1.. S m.; Zdzi
aw 
ea.; 
ogniomistrz Bronit..ław "ładziń..ki (c); robotno wer 8 .!!
i: .\\fonll GOI.II'IRki 18 I. 10 III.; K ej. 
Felib ErDest (c); kupiec Dominik Ka.miń- Sobota...... I. , m.; Stunlsław Rarlawllki fi. az. 
ski (e); kupiec Teodor BHZCZ).ński (e); urzł:d- mi..".; Jf'rzy I'okorski & tyg.: JElrzy \J. pół 
nik unędu rolniczeflO Oton Suwald (c); te- chow!'ki 8 m.; "azimiera 1..el\nl eW 8ka z 
r:: 
gla.n FrydElryk "osmal (e); naucsyciol Wa.c- skow8ki
h 
 I. & m.; 1"f'lena RunieWicz t 
ław. Pawłowski (e), k

ejan: Ignacy 
ta".8ki c, t poł mlnl'l.; StElfallJIJ. KORma.I 1% godz.: r J 
reWI1:or kslątkowy WItold 2;dtarskt (s); rob. nina "osmal z domu Prf;flowska. 17 I. 6 :. 
Stanisław Trawicki (s); robotnik Bolesław Walentyna Popow z d. Pinnkow 32 I. ł ' 
Ziołkowsk.i (e); !Oiertant zAwodow,. Roman I "a:timitrz 
I"reinko\\ !lki 10 dni. m.; 
Neumann (s); IIzewc Józ"r WalisJ:ewski (a); Ś I u b y: listono!'z Stanisł!!.w Pudlewni 
- 2 nietywych. i Maria Makowska. :t d. Rotyckll., 


KRONIKA 


- 


SPORTOWA 


J 


Sensacyjne zwycięstwo TKS-uli 
TKS. bil_ "Legję" 2:1 (1:1). 


San!l&c
 w 8zeroklt.b kołach sportowych cza8ow, bł:dąc nb. ... kompletnym 
ł!!I 
niewątpliwie Vo'pI.'oła fakt :lwyci-:stwa n....Zf'j skła.dzie. ..Legja'. ró
nlet miala nOrmalny 
toruńskiej drutyny piłki notnej TKS-u nad swój skła.d :te słynną trójką w nlJ.padzie: Lań. 
dot.Ychczasowym fa.worytem Ligi i domnie- ko. Nawrot I Cisze"eki. 
m&D)"JIJ kandydatem 
orocznym na jej ml- Mecz ten był pierwszym w tym roku przel 
st.rza - drutyną wojsk. kI. sp. "Leg ja" w TKS. wygranym: :I poprzednich 
iu , 11\5. 
\\'arszawie. przegrał, a I zakończYł się wynikiem remi- 
Zawody te (o mi6tnostwo Ligi) odbyty się sowym. Sukc88 war::.zawski TKS-u pn.eaunil 
w \Varszawie na boi8Jm "Legii" w niedziel
. naS7.ą, drlltyn
 w tabeli mistrzostw "LigiM ni&- 
W b. ID.. wobec ok. 3000 widzów. Bramki dla 00 blitej ku pr7odowl. TYlko oby tak dalej! 
TKS-u strzelili J. Cieu)-ński l i Stogowski l. II.. 
Obok t"go tny niemal pewne bra.mki nM! IDD8 mecze ...,owe 
spudłowali. Bramkę dla ..Usji
 strzelił Lań. . Dledzłeu. ao mala. 
ko. Sędzia. p. Jedlińskl z Krakowa. I Lwów. Czarni-TuryŚCi ':1 (2:1). 
ZW}.ci
" . -two fKS-u było zupełnie za
ł'lto-. Poznu. \\"
rt.a--Cracovia 3:0 11:0 
ne, bowiem drotyna n8.8Z& grała Iście po mi- Krak6w. \\ 1f,
I Fe. 3:2 (0:1). 
strzowsku. jak za da.wnych swoich "dobrych.' Lód!. Pogoń-LKS. fI:l (&:0). 


Alaałonkl IL S. - IL a. Czaru1 18:2 (tł:O\. 
Zawody odbyty się dnia 20 maja o godz. 16.00 
na boisku ..Amatorów
. Nalety nadmienił, te 
tak wysoka pne.grana była. do przewidzenia. 
gdYł "Czarni.. grali w dziet&iątkę i do tego 
z sze
ioma rezerwov.-ymi. Sęd;r.iował p. Kli- 
mek, bacdzo słaby. 
Amatorski K. S. II - K. S. Czarni II &:3 
(O:3\. 
K. S. UD la - K. S. Korona ':3 (2:2). W 
nil'dzielę 20 maja br. odbyły się :lawOIdy w 
piłkę nOŻDIł między Unjl) I a Koronlł I na 
boisku "Unji". Za\\ody zakończyły się za- 
służonem zwycięstwem Unji w stosunku 
9:3. Nałeży zaznaczyć, li Unja grała w 
9-eiu. ł 
L S. Promień - K. S. Młodziej: Kat. II 


Amanullah przybył do Angory. 
A n gor a. 20.5. (Pat.) 
Królewska para afganska przybyta do 
Angory o godz. 11.30. Sa dworcu powitali 
dostojnych gości prezydent republiki Tur- 
cji, przedstawiciele wład,. c
i1nych I 
wojskowych. 


Arnanullah wraca do ojczyzny. 
Angora, 20. 5. Pat 
Statek, wioq.cy afgańskI) parę krółew- 
sk, przybył do Stambułu o godz. 17.30, wi- 
tany l'alwi armat z forłÓw oraz okrętów 
wOjennych. Olbrzymie tłumy ludności, 
przybył)- na brzf'.g powitać dostojnych go- 
ścL Tegoż wieczora afgańska para kró- 
lewska wyjechala do Angory. 


Japończycy już .. w Pekinie. 
Pekin, 20. 5. Pat. 
Korespondent Hav88a donos:!, że Czang- 
Tso-Lin zwrócił się do rządu japońskiego 
o ściślejsze W}"szczególnienie żl)dań. Od- 
działy japońskie zajęły koszary rosyjskie 
w Pekinie. Korpus dyplomatyczny nie zo- 
btał podobno o tern u przed 7.ony. 


Z Paryża do Biało.rodu. 
Le Bourget, 20. 5. Pat 
Lotnicy Costes I Le Brix odlecieli dziś 
o godz. fi.53 do Bialogrodu. 
Śmierć przychodzi niespodzia- 
nie... 
B e r I t n. (Pat.) 
Dziś zrana ZlDarł na udu serca jeden 
z najwybilniej
ch przedstawicieli prze- 
myslu niemieckiego taJl1} radca dr. Fe- 
liks Deutsch. przewodnicz(I.Cy Rady zaI'ZIJ.- 
dzającej wielkiego prztdsiębiorstwa elek- 
tr)"t'znego A. E. G. 
Zmarły Deutsch w srodę O!'Itatnilł ukoń. 
cZYł 70 lat żyda I z tego powodu otrzymał 
olbrzymię. ilość gratulacyj, m. in. od rzę.- 
du Rzeszy i od prezydenta Hlindenburga. 


Toruń, 1:1 (1:0). Powyższe zawody 
, 
się dnia 17 maja br. na boisku obok kOQM 
szk
y artylerji w Toruniu. - Mecz za 
kończ) I się zwyci("stwcm Promienia. S
 
dziowal p. \\ Rii!'7ew
ki, bardzo dobru. 
RozpoczfCie igrzyn oUmpillklcla. 
Amsterdam, 17.5. PAT. 
Dziś rozegrano IIierwsze zaVrody olim. 
pijskie w hockeyu na trawie z wynikie!'l 
Danja - Szwajcarja 2:1, Indje - AU5trj8 
6:0, HOlandja - Francja 5:0. 
Sportowcy wszelkich gaJtd 1Iprawlaj- 
cie luk, atletyk,_ Zebranie sekcji J..atle- 
tycznej TKS-u odbęd:r.ie się we wtord t? 
maja o godz. 2O-ej w lokalu Zw. Tow. I p 
róg Król. Jad"igi i W. Garbar. 


Odpowiedzi redakcji. 
AnOD1mcnrema a1ltysemlcie. prz)puIICZf. 
nia. pańskie co do .,zapIaty za arI)-kuly, 
. 
czające niewygodrlegiJ konkurenta." 
 ŚD\1e5!. 
ne Iniedorzeczu p . cz:ego dowodem. !e 
n 
sam nie miał odwagi podpisał eic 
 lJ!e. 
mi, zdaJ"c sobie zape'lll.ne spra.wę z Ich nI" 
don:ecznOOci i konsekwencn, jakJe mogłob
 
dla. Pana podąJmąt \
)"suwanie podobnyr 
r-rJYpu8zczet'l. List plI-ński wnucili8mY' d" 
kosza. bo o ne cbętnie korzY8tamy z U6łui 
i w
półpracy naszych czytelni
w I s)'lIlpat
. 
kówv..sp6inej z na.mi sprawy, to nls mote- 
my dat poełucbu a.no
imowi: zw
aszcr:a zr
 
dagowanemu niezręcZrl18 I Dledehkatm e J,&. 
l.ańRki. (or. 
- --=- 


Ruch W tOVx arZystwaCh 


..DZWOD" chór 81ęskl - ToruiI, Jutro 110'1 
",-to rek lekcja 
plewlI o godz. 20. w lo!'a1U 
o- 
tf'1 Mazowiecki. 7!'. wzglęrlu na oet&tm 
ydZ1: 
p';Zed zjazdpm rl'R1Jłarne u..v:szczanl
 8016 
n IN'znp 
Siudowslu dyrygent. 
'1'0.... iplewu .lIoDluliZko". Zebranie mi; 
odbędzie się 
 e wtorek t2-go bm. o godz:. III 
w sali pa.rku \Viktorjl. Ze względ'J na ł-ł: 
wa.tn!'. sprawy na po
ku obrs1. obecn ch 
wszystkic.h członków czynnych i mecz}-nnY 
koniAczD&. 
N. O. K. ZebralJle odbęda:ie 5i
 \\ pon
.. 
dzialek, 21 bm., o godz. 18 w salce 
w. T
ei 
(ul. Król. JadwiJli róg W. Garba.r). Ks. pra at 
Wysińł..ki wygłosi bardzo za.jmujący 
p.
m;(I- 
pod tyto ..Nlf'bpzpieczeństwo grotące 
o'
eJ. 
łowi w dobie obecnej". - O jak n8)bcZll 
Sle przybyci.. członkifl i IIympatYC7ek upra d sra 
ZarZll . 
g t9.Bj 
Sokół żeilBkJ. \\. e v."orek, %! b1l1., o . _ 
w lokalu Z",. Tow., ul. \Vielkill Ga..bar
. rB. 
wspolne zebranie. Ze wzgl
du na wdne b
n&. 
wy, obecnośt \\.IIZY8tkich druhen k
nlec si( 
Nieobecne druhny b
dl\ musiały poZnJBJ ł 1J1! 
usprawiedliwi t wobec pre7.eRki. - 
_
 
Zar£llU. 
XatoL Stow. -łoddety IIęsklei. prl' kC::- 
Iw. JIUUI. W poniedzia.łek. 21 maja r. b.. o 
będzie siQ zebranie w :Jzkółce parafJaln
ó'" 
godz. 2031. O przybyc.lc w8zYf'ltkich człon 
upraua :te względu na watn08t spraw d 
Zarzą . 


Nie odkładaj na ostatni. chwil,! I Kobl.. ...... "".....'b... . .
 
Zawczasu zapisz si. do biegu na- Za redakcj" odpowiedzial.: Andrzej 
«?
 /1.. 
net I 5ł l , Wydawn. J druk Drukarni ToruDaJU,ał . 
p a o puhar.. owa Pom.1 iIiI . TOI'IIDiII.
>>>
Nr. 117. 

 --- 
'
mo[Oików malanki[
 
I .clnl potnebuje zaraz 
81 Ilabun. 1l1istrz malarski 
Jablonowo. telel. 15. 
Ogłoszenie. 
Unieważniam wykaz osobisty Nr. T. 204, 
kradziony dnia 7. lutego 1928 r. a wyst wiony 
5 eZ Prezydenta miasta Torunia dnia l7-go 
P
rwca 1927 r. J: terminem watno
cI do dnia 

 czerwca 192:i r. na nazwisko kucharza 
Stanillaw
 -ł:abaaJ:ewaklego. ur.odzonego 
dnia 24. kWletma 1880 r. w 
arszawle. zamie- 
azkałeg o w Toruniu przy uhcy Nowomiejski 
Rynek nr. 5. 
TorufI. dnia 15. maja 1928 r. 
Prez,dent m;asta. 
L. dl. I. E. 13741/28. 


d 7990 


-- 


k 4657 


- 
Wialka licytacia 


I powodu oddaniII d
erłllWY odbędzie lię na Ple- 
balU .. O r z e C h o W I e .łacJa kol. Kowalewo Pomorskie 
.. cz.a.tek. dnia 24. bm. o god.. 10. Będzie 
oprJtdsDy: 




I
i 
UWU i marlwu inw
nlarz 


a mianowicie: d 7799 I ..... 
linIwIarki. WOZY. pługi. brony, walce. 
kultyw.tory, manet. sieczkarka. masz,na 
dD sztucznych nawoz6w 2 1 /1 mtr. I wiele 
Innyc:h rzeuy. konie W te. 2 wyjazdowe 
kaSZtany 4 . 6 lat dObrze ujetdtone. 
Jan Olszewski, licytator. 


Piwo brunatne 


poleca 


Browar A. F R E I N I N G 
Podmurna 50. d 7797 


Czopki hemOł'ojdal. 
ne QĄSł:CKIEQO 
usuwaiII ból. swę- 
dzenie, krwawienie 
pieczenIc, zmniei 
Bzaill lIun {tyla ki) 
IprudaJ' "p tIki 
SkI. Główny Apteka 
"f.ra GlIseckiello w 

 arazawie ulica 
Freta Nr, 16. 
k 15ó7 


Iwaaze SZant Czytelni .ów! 
Ldzim y w interesie winnym nanych Czytelników 
lUd 
Dem radjo, rowerów. maszyn do IZyda. gramo- 
11I61' I płyt. zegarów i wielu innycb niezbędnych przed- 
łOł6w w katdym domu nopatrzyć się w oajPow.zy cennik 
ewu, firmy k 45J8 
M.OkÓń. Warszawa 
eln311leJ.12Hti 
"'f/IZwrll:
 li, li'lownie bezpośrednio do powytuej f-my 
. IrOUwle, kl6r1l wYlyła celllllki ze szczeg61ami .prze. 
IZJ Dl warunkach niezwykle dogodnych, bezplatnie. 


- 


J{OWALS?iiN C ,", 
 

 . . J 
b 
'" USUJIII '. JS.
NIĘJSli. 
 

..t8'" ..G.ąWY-. 
""

)a '''II
'' (
!MI
"
"""'''
EUTYCZHA 
. ':J!f1"'/ A _AP. KOWALSKI-WARSZAW"'. 
-- 


Makulatur
 
Ił (.tlU'e 8'azety) l 
. Spedycja "Słowa Pomorskiego" 


I 
 'urna w

iel 
ómoilu
i 
 
z kopaln GIESCHEGO 
oraz koks hutniczy 
po cenac
 konkurencylnycb (koncemo- 
G wych) ofiaruj. z terminową dostawił. 
e-Je- We DOrlla.ląlkll ławarzy.lllla 
Odzl WCillaW8 I o. p. . Kata\llI
ll:h. 
DaJ. Pomoraki w Bydgoazczy. ul. 
IinI S worcowa 59. Tel. 668 I 159.1. 
prznatJ "ala kaltlr.. GIIschl S. R. Hala wicI 


BLOWO PO.OR8K1E - wtorek. c1nIa zz maJa D2S r. 


11 . 
r '..t.!.. 
, '..:;z 
I ' 
, 


Pal2[am W wielkim 'YJborze 


( J I Szofer 
Posady po
zull. ogrodnik poszukuje posady 
I - .... Zglulzenia do Sł. Pom. pod 
g-I2936 
Duei B la 
\ IUb trio mUl).kaln8 z pil:- nauczycielka Yposzukuie po- 
kn
m repe,rtuarem poSlU lady kasjerki lub sekratarki 
kUJe zaJęCI&' Zgł
8
 do ł pisze na maszynie ł ZDa 
81. Porn. pod g-128.2. cośkolwiek buchalterii. Mote 
Technik lię zaiąć dziećmi Miejsco- 
denJystvczny biellly w pra- wość obojętna. Zgł. Korna- 
cach zł;;tych i iu.uczukowych Iowo azkoła pow. Chełmno. 
. . poszukuje stałej posady. Of. d-8008 
Dbal[i2 O IWO fft do PAR Poznali, Al. Mercin- t 
f kowskiego 11 pod 54293 M' K -. 
,'QI . , ".
, . zarowle I k 4627 naeaz aUla. 

 Prawnik, 
. i "S.waJcanllie Gon- dobry adminiltrator i organi- 

 I ..e Zioła. (s markIl zator, znaj,cy buchalterię. 
.
 .' .... ,Kollut") Sil sto.owa- poazukui e wieczomych ZA- 
_ ne przy chorobach jęć zaraz. laskawe oferty 
tołlldlla, .18........ poste-res
aDte. ok
cielo",1 
.uallcJi .amlenl i6łdow"b. ksiąieczki wOJskoweJ Br. 131 

 
 ....._. ..nil. ...... ........ """ 
. ralnym łllQo.dnym 'rodkie!l' przecz
szczalll' Uczeń 
cym. ułlltwJl
'illc
m funkcJe ,er.anow tra. z branży kolonialnej i delika- 
wl.Di
 I d
lałalillcym. przecl"':
o ot:rlołc.L tes6w kt6ry ma 1 1 . roku 
,.SzwaJcarskle . Qon:kle. 
Io
a pobudull! uczhy za sobą po.zukuję od 
I apetyt. SjJrzedaJII aptekI I .
łlldy apteczne 1 VU. 28 r. posady celem 
po ał. 1,50 &8 pudełko. 
kład .ł6
ny 'apteke
. G!ł
.cltlello dalszego wykwalifikowania 
w Wa...awl.. al. Leszno CI. W Y!iyłamy Mlmrue) 2 pud ł się Oferty do filji SL Pom. 
po otrzymaAia aL Ul la pnuyłku. k 1511 w Chelmty. k-46'l2 


I , 


i po ni.kich cePIIch : 
J ' , ' J ' gwoidlle pa... do sztan- 
dar6w I Nagrody I upomin- 
ki. zeg.ry, zegarki. budziki. 
szlopery. platery. Slubne 
obrączki. bltulerlL 
Jan lłalaskowski 
Sta
 Rynek 5. d7
8 


" . 


HEM DA 'I
V 
STAn ZAPALnY.KR\lAWIENIE 


.. , SW
DZE"IE 
_ 
 "."rr.,
--:.
 
"'1

;";;" 
.. ..
. 


 "-;' 
,,'" c li " 
USUWA 
I1EMDAI
 L.AWE 


\",.
 


Kosiarki ogrodowe 
ClO lrołwnikOw. d8OG8 
_.i. ogrodowe. ar. 
maturII' polewaczki 
poleca 
, .. 
- Paul Tarre,. Toruń 

. 
Tel 138. Stary Rynei21. 


- 
lO. 


....... 


" 


ol:. ................. 
,""" 


Kwalifikow. 


monlerO l! 


na młocarnie parowe poszukuje na 6tałq pracę 
Z mieszkaniem k 4666 


'Dowroc:ł..ska Flbl'Jka MISIJII Rolniar cb 
Inowroclaw. u.. św. Ducha 27. 


Podróżujący 
do odwiedzania klijenteli z branzy opałowej 
i budowlanej mołe się natychmiast zgłosić, 
Kaucja wymagana. Stawiam do dyspozycji 
samochód. k 4651 


JranlYf W Toruniu ul. 
l[lYtna U 
wł. Wiktor Klewe tel. 242. 


Ządaicie "Słowa Pam. 11 
p OWI CJA. 


Tanim kosztem zaJatwiamy w Warszawie wlzel- 
kie zlecenia w sądach, urzędach pa6stwowycb, 
komnnalnych, inatytuciach finansowych ete. 
Informacje, wskaz6wki we wszelkich sprawach. 


Blaro ..pomoc Pra.DO. H.ndlowl". W.rsz.... 
NoWII S.iat 28 - t6. k4236 


3469 ROI
ła
 ial
Y 
oleiowei 
I . ścienny dla Torunia 
wało". od tS-go maja 1928 
do nabyciU 


weksP. Słowa Pomor.ikiego 
Cena 50 ar. 



- 
I 
 
'£Zl!:, 


.
 
I "=--:..-t;-'; 
. ...
. --
.... 



.I. 


lab łatwo jest feraz mieć 
snieino białą 
 -
 : -- . 
bielizne 
 


.. 


I. 



 li łl.. 

/"; 4ł
 
':
 / 
ł 
 .... 
:\ 



 


... 
o 
'" 
Ol 
..\o: 


M IŁO jest cieszyć 
. si
 zawsz
 wi
o: 
kłem śWieżej I 

Iicznie upranej bielizny. 
Każda gospodyni może 
obecnie osiągnąć wspaniałe 
rezultaty, nie narażając się 
na wydatki,duże umęczenie 
i niemiły zamęt w domu. 
Kto się trzyma "owego systemu pro"ia-tryum/ujel 
Z rado
cią powitały kobiety nowy rodzaj mydła, 
spełniającego pracę rąk ludzkich w formie ulepszonej. 
która wyklucza tarcie bielizny. 
Rinso rozpuszcza się szybko w wodzie gorącej. Piana 
iaką 
warza jest w najwyższ
 stopniu aktywnlJ 
l łagodme przemka przez każdą mtkę. 
Bielizno pierze si, .. mok"pc I 
Motna osiągnąć mnimum czysto
ci bez pracy i wysiłku. 
;) piorąc bieliznę przez 
. (
 mocrenie jej w raz.. 

 50 t
orze Rinso. Rinso 
pIerze w calem tego 
_'=-- 
-'''ó 
łowa zn
c
en
 u 
Gotowat /£/ grunto
me. 
Ie 
l nadwątlając tkanInY. 
, I Staranne kilkakrotne 
spłukiwanie bielizny 
jest najważniejszym 
punktem. 


PR6BKA DARM O 
K U P ON Do firm,. .. Suo\ait" Spółki AkcnDot. SJus,Db 
. PocztoInO 479.. P.-s Glł..m.;. W.........- 
Upnuom o bezplame 
 mi 
 poIóoCu lIDo. 
..,.-raa,i- Da pr6boo pnDiL 


1mi.Q i 
Iko 1 _____ 



_..__._._---_._,..._------_. 
. 
 Pa" IU_ wie o wnałno 
) 


R. S. Hudson Ltd.. An
IjL 


lU' .oI-s 


k 4661 


.., 


mi 



 


Pok6J 
umeblowany uraz Wielkie 
Garbary 11 podw6rko leWo. 
11 12942 


Skromny 
pokoik dla panienki. P8ftftJ 
Ma
i
 .1
 


2 pokole 
umeblowane zaraz do ".,.na- 
jęcia dla pan6w. M-łe Gar. 
bary 1. ł- 1 2!MO 
) 5 pokojowe 
mieszkanie z wygodami Ba 
Bydgoskiem do odstąpienia 
nil bardzo dogodnych WanIII- 
kacb. Adre. wHale Sł. Pom. 
11- 12947 


Duży 
umeblowany, słoneczny pok6j 
balkon. wszystkie wygody. 
Mickiewicza 112. IL Po lewo 
4-CI. 11 1 2938 


6 pokol 
wyduerillwi Da biara. Po- 
plawski TorutJ. Witłkie Gu- 
bary 14. ł-1J945 


Duły 
jasny pok6j dla ucmi szkol- 
nych Stary Rynek 20. DL 
g12950 


PoszukuJ. 
Pok6J I mienkania od 2-3 pokolo- 
umebl. do wynajęcia Klono- wego l kucłuu- zaru. Wa- 
wicza 42. L piętro prawo. nm1d podhll1 umoWJ. ZI1loa.. 
do .dm. SL fam.
>>>
8!r. tO 


.:- 


N.puowy __ łł-ły 10 aroeay. JWcIe cW. 
_ Iłowo '0 frONT, do 5 liczb - 1 .łowo L .... 
.. .. - bJd. -łaDowi t ało_ 


a.perhW' 
Teaffl Pom01słf2au 
(Teetr aiejski) 
. r...ł.. 



.. 


.. Wlord 'alall. 
. 
a. IJ! wiecz 
,.tko
... 

 w 3 akł-ch 
VerueaiD'a 
Cay miej
 mitoM. 
. trud,. dlla 13. 
. fodz. 1.15 wieczortm 

jpo 
dramat w 4 aktach 
P.-ri'efo 


B. Wllamoblsltl 
Toruń, cł2844 
II IDu . !¥lud, JICIłJ 
1171 1928 
Z obzII50-1riJL jubileuszu 
cay wyt\lkowo korzy-łM 
Bielizna 
amska I meska 
w wieW. wył-ze. 


t 


Sprzedate. 


,. Wlała" 
TorD, R6anfta 5 napotNI! 
PIekar poleca Harpetkl me- 

. . od 40 fr. pończochy 
Uiecinne od 50 tri dalMkie 
fCIŃ:Zoch, od 70 ar. jak try- 
kotarze ltieJi
c i ia_ arty- 
kuły pe _dl banbo Ri. 
akich. d 7453 


lIeble 
-łyki maszyny sprzedaje 
RlUftCZJko...i Rabiańska 
f.. d 7854 
Fortepian 
sara korzystnie do sprzeda- 
aia, zupeblie w dobrym sta- 
Ne. Adres. Kale Garbary 14- 
Stolanua. d 7882 
Samochód 
-ni .Fiat. typ 505 PS. 9:30 
ohrarty z _dDą ł-o.obo- 
wy. 
e wyremonto- 
waDy i aowood1aJrierowany 
araz Da -ł'I'zecłaż. Franciszek 
Wilemski. Starotard, al Ko- 
6ciuszIó 23. d7958 


Pi..i, źółte plaay _ 
- Crem .Axella.. Słoik 
2.30. mydło 1.15 tylko 
w !innie J. Łoboda. 
Toru6. ChelmiJiska 5. 


lIotocykl 
.Jadian Scoat. 79 PS. w bar- 
a.o dobrym porządku elektr 
ł-iatło DOwe opony. 2 .ie
 
dzeuia itd. za cenę 2000 d 
lI)Inedaię. ztłou. upr
 
. Słowa Pom. pod d7948. 
RadJo 

araty, akumulatory. baterie 
ł.mpy de:. w najwiębzym 
wyborze poleca Auto Radjo 
-ład Torom, Moałowa 36. 
tł7947 


wt o 
 o ' w wypa
aje łupiet 
"Ił!) łysleme Usuwa 
"'ncl' Ohio.. CInIII"...' 
I JtJ_h 11I1111. IIImlala..' 
(s Kogutkiem) Spnedaj, a. 
.łeki. składy apteczne. OIó- 
_, sklad Apte"a Gotaec'lie- 
.. Warazawa Freta 16.K1S6a 
Markiz 
iMaKi przedwojeDDych ró:t- 
-łlwwuych imprełDowanycb 
..ł.tan:za;ą natychmiut ze 
składa R Karaerl i Ska 
T. Z o, p. PoznatJ. Plac iw 
Krzyaki lir. 1 telełOll 29-2i 
BuzIJ. .... M-38. k-4S85 


' i 1.65 
bUtelka II i n a 
owocowegD 

 zapu ltarczy 
W. Matkowiak 
'or.l. Szeroka 24. 


liLOWO PO.u
 
 _ 
k, 1!DIa 
 "
_ I
 
'_ _ 
------ ---- -- - 


_ 
 _ _u__ _ 
.1n. 
--.;:: --
 
Zaak oIerty lIP. 585, - 1 .łowo. Ob PGqo. 
bI
cll posady uJdeta ., 5IfJ/. -łtlri 
DrobII. otłouellia tylko .. foto..ą. . 


Drobne ollloszenla. 
Tn»łalllOw. ",__ID. atroay ..lIIm.ar .. po..,. 


pulUlooulloml\llWmW IllUIW llMllllll dlllllUU llWlllII:llllllllllllllln nlllllllll1BR nnmmmnmnnmntlnml1l1UnIRIIIIIIIIIII I IIIUIIIII",I""lUnllllllmlllllUIHIIIII 
I HOTEL i RESTAURACJA i 
I Stary Rynek nr. 19 TRZY KORONY Telefon nr. 24. I 
_ _ _ = = - Koncert artrsIYczn, 1 =_ 13 - 
obiad i wieczorem pod kierownictwem ogólnie lubianego kap. P. Prlebego. 

 .. Illatl Z8DJafTzoUJ bufet. "t'U111 tlt'.lI UIBtasll- lanulstl , I 

 Obiad 1.25 d IlOn 
 
I WIDa I trunJd za-ł'anlcUle I krajowe. I 
ii dlllJlnnllllllllllll lnmummllllllllllnlllllllnmnllllllllUlllUlllmnlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllmlll1IlIlIIlIInUIIlIlRl\lmllllmnllRllllllllllmmmlllmmnnnmn' 


Kwiaty 
dOJJlukowe balkoDO_ .. 
wszelkich galuDkach. AdzOll- 
ki kwiatów i wany,. a Da u. 
py poleca w olbrzymim 
wybon. R Haedeke. otro- 
dDictwo w Chehllty pow. 10- 
ru6ski Od 1 czerwca poszu- 
kuję pomocuika. 
cjalistv 
w kwiatach dollic:zkoW)'ch. 
kł6ł2 


Płękne 
el
aDdoe wioaeJJDe kapelu- 
ue cł.m.kłe 1IIOiDa kupić nie 
droto w firmie Leokadii 
Anieli TondJ. Modowa 
s 
PotrRbDa zdom pracowui- 
ca. k-4655 


Dwa 
) konie kacyki. uprZ4i brycua 
kompletna. uprZ4i dobrze II- 
trzym.aDa dla kODia zwyldefo 
wirowb w doł.ym lłaJIie i 
uczy1lia dębo_ do muła 
mało UywaDe konyatDie Da 
sprzedał Adrea wabie Sł. 
Pom. ,,12939 


Wilczki 
ł młode .przedam. Ciru- 
cbi,dzka 126. gl2935 
Dom 
do epned&nia na Bydgo- 
skiem prz
dllłieściu tanio 
Adres wskate SłOWi) PoITI 
g-12865 


Spneclaa 
tanio elegancką nową ,y- 
r,ialnił:_ Ogll\dać moina 
Park Wiktorji & właSai- 
clala p. Kilichowskiego, 
1:1. Grndziądzka. (g-12 S:G 


WiJk 
raaowy rok .tary lIa spue- 
daż uL Kopernika 21 l ptr.1. 
..,2917 


K15ó1 


[iewienia IOłij

8. 
. .......oo..... .........oo ..... e.eoo..oo _.. .. 


Ońem lat cierpiałem u toIą- 
dek. Katdemu wyjałnię iak 
z tello w krótkim czuie wy_ 
leczony zostałem. Na odpo- 
,..;ed:t 2 zl w :maczk. poczl 
dostarczyć. d8007 
Piotr Hankee 
Katowice Ligota. 
Półszorki 
rob;ocu. .tare i nowe korzy_ 

e do 
bycia Starzyńaki, 
mistu sIodlaraki. Cbehuu 
tw. Juty 3. k4668 
Sprzedam. 
tlUJio maszyn, do piaaJJia i 
motor elektr. ł40 yolt 3 km.. 
z powodu Hkwld. Oferty cło 
Słowa Pom. poci t129U. 


Urządzenie 
DOwe. Da aklep kolO11ialay 
sprzedam utychmiut korzy_ 
Iłnie. Spieszne zgłoezen.ia 
Hopend1a I Zakład łr,%ierald 
«11941 I 


Przetarg pnymasowJ'. 
Dnia ti. maja br. o godz. 
12 w południe sprzedawać 
będ, najwięcel dajJICemu za 
gotówkę w GUnie pow. 
Chdmuo \na mailt,tkul co na. 
stępuje; k4664 
par6wk
 
Zbiór licytantów od godz 
11.30 prnd pol. lIa maj. Gz.iu. 
CllełlDJlO, lit 5. 1928 r. 
LaBił_, egukutOl' pow. 
Prularg przymusowy. 
Dnia 29 maia 1928 o godz. 
l:l w południe sprzedawat 
będę Da;więcei daillcrmu u 
fotówkc w gmiDie Dębowiec 
pow. Chdnmo na nosie Dę- 
bowiec Curze co następuie: 
aafę do ubrd i sulę sta- 
lową (ogniotrwal
. k4663 
IbiÓl'ka reflektantów I 2 
todz. przed Ikyt. na ozn. 
miejsca. 
Cheł-. II..aja l" r. 
La..... eazebtOl' pow. 
Przetarg pnymUOwy. 
ODia 23. maja br. o aodz.. 
10 przed poIadalem IicylowK 
będę Da ryub w Kowalewie 
u _tyelulliuloWlł uplatlt, 
totówklt, lIlIiwięcej dającemu 
kompleł- ar&lldzem. do 
wyrob. w6cI mmeralnydJ. 
m&lzy1IC do tci
an.ia piwa 
maaynę do korko butl'lek. 
JanlAewakl" 
kom. SĄdowy w Torl1nłu. 


Przetarg przymuowy. 
Dnia 22. maja 1_ r. o 
,ocłz.. U przed pol. sprzeda- 
wac będę u spedytora Sa. 
deckiego za gotówkę: kł661 
pianiDo czarne, ur&lldzenie 
saloniku. bafet, biurko. ka- 
napę. rótnych obrazów i 
wiele iJlJlycb rzeczy. 
LlDd.. 
komornik 94dowy. 


Przewg przymUSOWY. 
Dnia 23 maja br. o godz.. 1 J 
praed poludn. licytowai będe 
na rynku wHowalewie. nal- 
wiece; dajlIcemu u Nltych- 
miutow, upłatą gotówkł., 
maszynę do szycia. sufe o. 
gniotrwałą, lustro :II: konsolł., 
dwie k_apy pluszowe łółte. 
Janiszewskt k4615 
kom. Bf\dowy w TorunIU. 


D
bowa 
iadal1la, biurko. mau,na do 
szycia na sprndat.. prosta 3S 
w ladjodajni. . 12951 


JadlodaJnla 
z pomiuzkaniem jest ..ru 
do odstlłpienia. Wiadom

 
Prosta 35. I 12952 


Wlększłl 
ilŃt kapulły kinoneł ł ce- 
buli ma do oddania Franc 
Tylmau. Podgón tel. 5&0 
d-8020 


LIcytacja przy1Daaow.. 
Dnia :lO. maja b. r. o lIod&. 
10-tej przed poludn bcytowa
 
będę na rynku wHowalewie 
npiwięcel daillcemu 711 H- 
tychmiastowlI zapłatlł lIotów. 
k, . k 4671 
kase Of"iotlwał4, kdnapa 
z obudowaniem. biurko dy. 
plomatyczne. dywan, stół 
okrlłQły, bufet dębowy. 
J-ł-wskf. 
kom. -.dowy w ToroDJu. 
LIcytacja przym...... 
Dnia 21. mała b. r. o lOCh- 
2-giej po poIud. lic:ytowa4! 

ę w Ludowicach powiat 
wllbrzesló u lot6wkę naj- 
wiceej dajlt,cemu. k 3671 
2 warchlaki. 
Zbiórka licytantów .. roi. 
nika p. Walente.o Nowaka 
w Ludowicach. 
1_1aewskJ. 
kom. B4dowy w Torllnlu. 


Sprzeda. 
j .ja wJlęgowe 
drobiu rasowello ; kaczek. 
Pekingów. iDdycze 
Ha- 
mollłków., perlicze i gęsi 
.Pomorskich" 8019 
E. lemero.a. LltRiaki 
p. Papowo T oruiś'kie. 


Za 5S zL 
sprzedam nową Letankę za. 
raz pod Dcbową Górll 6 no. 
wy dom. g-12962 
Dom 
... Makrem u spnedat z 
woln_ 3-pok. mieakanim. 
Wiacl. Szczytna 17 Il "294-4 
Wilk 
rlJlOWY ładny okaz. u .pne 
dat Podmuina 32 lL Po P. 
g- 12966 
Sklad 
1rolOllialny z mlenbniem 
ocł.t'łPię. Wiadomołć w Sł. I 
Pom. ł- 12965 
lIebl. 
maszyny nawet uszkodzone 
kupuje RalllCZJkowskl tell. 
larska 21. d 7853 


r 


KupnL 


MaJłl tków 
z.ie_kich róinej wielkołcf 
pouuknj. utycbmiut do 
"uplla dla poważnych refie. 
kwtów Eugeojnu Frwel - 
Wlocł.ł.wek Roli1iaL.iego 11. 
d71U6 


PosnbJ. 
domu te sklpPf'm c"lem 
kupna, przy wpła("i
 20- 
25 tysi
cy zŁ Oferty do 
Słowa Pom. pod p;-129"!7 


r 


Nautla. 


Za 
12 dotych miH
znie udzie- 
lam nybko I jnmtownie 
lekcyi angiebldelOo fr8llC1l- 
mego. aiemieck. lab frY Da 
lortepiuie Adamab. 
0n6 
Sakiamicsa I D po 


( 


R6łu. 


Wsp6lDłka 
poszukuje sie do dobrłe 
uprowadzonego pierwllzo 
n:ędneF\"O interesu w cen- 
trum mil'J.!'lta wojewódz- 
kiego celem powiększenia 
f-""8nt. jest takowy lic 
!'pnedania. Oferty pod 
d-7975 do Słowa Pam. 


Hotel Europa 
ratauracja obiady kolacje 
doborowe tnmJd po cenaclI 
konkarencyjnycb. ,,'2832 
Nadeszly 
iwiełe poID1Ichł. na kotlety 
do JI.JIbycia Da tulla lub Ban- 
kowa 2. g12955 


- Farbianda 
i 
" TEce za. .. 
w Toruuia. 
Fabryka: Mickiewicza 101 
Filja 1: uL KoperDika 24 
Filia I: ul. Chełmi6.u 1. 
wykonuje zlecenia 
sZJ'bkD, 
dokł.d..i.. 
d7800 tanio. 


Udzielam 
lekcyi i przygotowuię do klu 
aitlzych. 2 goch. codziennie 
u 10 zŁ Wiacl. w SI. Pom. 


Zawiadomienie. 


Z dole... 19"'0 maja 1928 r. b i u r a nasze 
midclć się będę we własnym domu przy 
alIcy Claelml6.kJeJ Dr. 1"- 
Krvszcz.ński i Zwierz.ko.ski 
ar. telefoDu 949 I 167. d 7965 


r - KUPUJCIE. WnOBI , 
.=ot=- . 

.. . 
"'J
 .. ... ' .. . 
.ł.' MUlIlI.\I" .. 1oסi )11..... . ł-.. - 


f1rm7 C. F. MULLER I SYN 
BOGUSZEWO.POMORZL 
FABRYKA POWIDEł. IUJlłAClAIYCU 
MARMELAD ł POWIDEł. SLlWKOWYtH 
ADa&S TRKGRAnUNTI ..HGVIł&- 
aOK z..u.ot. 11181. - TRUOM I I II. 
WSZĘDZIE DO NABYCIA. 


r Wolne posady. 1 
l Doskonalych 
dwóch brukarzy przyjmę za- 
raz. Placę u fodzin9 1.90 
do 2.00 al Kowalski. Chełm- 
ta, Kojclelna 3. kł6ł1 


Pomo[nika malarsBlegD 
Da -łal, prac, i uoanl. 
przyjmie d7983 
zakład maJaraki ł \aJdenJlczy 
.. lorda... _ Golublu. 


J 


Szofer 
mechaJtik na autodorołkę li. 
muzinc ..CheVl'olet" potrze. 
bny zaraz Toruń, Slenkiewl' 
cza 18 I. prawo 3 5. 1112885 
Słaiłlca 
z dobremi jwiadedwami DaJ- 
chętnieJ R wsi j)Otrzebna 
Holet "Modry Farbach". 
,,'1934 
Dziewa. 
lIC ... mote llię zllłoait u- 
wandowaka. KODOpnickłej 16 
IIL d-8013 
DzIewczyu 
do dzieci potrzeboa. LiIIdefo 
5 parl prawy. ,.1t93J 
Dw6ch 
pu6w po.zukaje od I czer- 
wca dwóch pokojów (aypial- 
nia i mie.zkaniel aajcbctDie; 
w .6cimiriciu. Łazienka po- 
tądana. Oferty z podaniem 
cny do Slowa P-. pod 
"2963. 
Panien Id 
z intelitencii przyjmę. tr08kD- 
_ opiekL Zakopane profe. 
sorowa Krzytanow.ka, Po- 
mail, Młyń.ka 3. k4665 


CEGŁĘ PReLuD pu,.nowy. 
dalSze 250 O
O szt. Dnia 22 y. 2S o 
dz.. 10 
· przed pol. licytować będę u 
ma do oddania do dolławy I spedytora KulwicJde
 Daj- 
utycbmiaatowei I więcej dajlIcemu u Dałycb- 
lraOIYt ' W łOrnn : łU l i mi:::':;: z.izei:

 4g

::
i 
6 mm.. 2 automatyczne wóz 
, roboczy _ k4670 
wł. Wiktor Klewe KosIMewskJ. 
B i . r a: Szczytna 15.' kom. 
owy w TorunIu. 
TeL 242. k46S2 1 Pnewg pnymUowy. 
Dnia 22. V. 28 o,ocłz. 11 
przed pol licytował będę a 
spedytora Sadecki
 ul Mic- 
kiewicu. najwięcej daiącema 
u natychmiutowlI upłatą 
fot6wq: k4671 
radjoaparat 4 lampowy, 
motr do annocbod1J rOR- 
brallY 

0WIIkt. 
kom. s
owy w Toruniu. 


Udzl..... 
pondy pra_j w 8pl'awacł. 
bn,.cb. cywilDydJ. mienka- 
niowycb. rozwodowych. ali. 
_tacyJoych i t. ci. Wywiad 
w katdym wypadku. Zała- 
twiam nk1amacje. .kargi. 
wlIZellde wuIoIld. uwlerame 
koałrakt6w. Tłumaczema w 
obcych ,ęzybcb. Adam.akł. 
LIcytacja przymaso.... dMadca praWJIY TOI'uń, nlica 
ODia 23. maja b_ r. o lIodz.. SukieDDicza 2 przy Nowo- 
l
tej pned połudn. licyto- miejakim RJDku 
wać 
dę na rynku w Howa- 
lewie naJwicc:ej daj,cemu:aa ł Clesaai. pa6 z oodulacj' j 
natychmiastow, :laplatlI '0- I 1.50. waboaamencie taaieł 
tówk,. k 4574 Zakład fryzjerski 
wóz dwukonny ndnicki, J.lallld'8L (;!lIlIIUI... 5 
wir6wkę (Alfa) z przyna- - 
Idnościam1. bielitnlarkę 
orzechow, 
1-łu.wakI. 
kom. sądowy w Toruniu. 


Kawaler 
lat H, kat. na dobrem 
 
wisku pragnie zapOznac pa. 
ne lub wdówkę, zleGli_II 
wykluczona. Coftol.;ek liS 
jlltku poł,dane w celu 
trymonjal,m. Ofert, up'" 
sie ty1ko a fotoarafjlło ": 
si, %Wraca, dyskrecia n. 11I1 
mOłe aię zgloei
. Kantor 2e- Of t do Sł pom. r 
g1aru 3. k-5678 :c
 er y . 
PomocnIk 
piekar.ki potrz
bny zaraz.. 
Szosa ChełmiJ'i.ka 99 g.12958 ( 
Niemieckiej .. 
konwer.lacji od "!Iłodszel pani Z błoDO 
pozukulę, Jęczmienna 9a Ill. (11 ktllO'tc 
piętro wprost między 5-1. dwa błaz.klety 
 Łucl. 
g-12961 200 d. z podpIsem I 
_ 
Wilamowski oraz z . . 
 
Posługaczka gotówce na ulic y ,i z kJ1e 
od 7-3 godz.. potrzebDL 
zgl._

l!łars.kiej. Uc
". 
, J -.- II lJJew
a lIę. 
w. ...óba 1 . p. ł-12854 . aIa u uza się o zWfC 
zn zcę pr ki hS 
Słałąca I do Dom.1I POIDOl" c... 
pGr&lldna z dobrani twiade-. na 2. I. 
elwuni mote w,,-pić zaraz. I ) 
ul. Kat. J-.,iellonczyk, 4 fil 
p. lewo. d-8018 
ZgubiODO 
I 8pMłowe palto na chł." 
IIleszkaola ! 8-cio letniego w drodze B. 
. t lub 3 pokojowq!o pOUU' ł ' barki-Mokre. Odd.ł Pł:°. 
I kulę. Płace CZynsz za rok u wynagrodzenie'" Ra"'s 
,zgóry i przeprowadze re- " waki, Toruń, GrudzilldJk: . 
I mont. Oferty do Sł. Po... d- 
l d 12948 


] 


Uczciwy 
IIJkuent mote się zaraz zgło- 
sić. Cbełmińska I. w składzie. 
k4669D 


Chłopiec 
mote ai.t zaraz zgłosić w wie- 
ku 1lł-18. Fr. Samuiski. War. 
szaw.ka 6. f13956 
o.ł.OdDlk . 
w atarszym wieku, biefły w 
.wym uwodzie. znajlłCY się 
Da puczelDictwie. poszuki- 
wany zaraz. Maiętnoić Stary 
Ziel.m pow. W IIbrze:tuo Po- 
morze. dlO14 


Chłopca 
do posyłek przyjmie. St. 
Lisiecki, Szeroka 43. d 8025 


Slaiąca 
do wszelkiej pracy domowej 
z gotowaniem mote się zaraz 
zgłostt w składzie ul. Pro. 
sta nr_ g. , 12953 


Malan 


{ 


---- 


R'be. 


1 


LokaJ 
biur
., slcładaj"ą iiI: I M 
pokoI I przedpokoju z illit 
I
cj, elektryan, n. f.s
 
pIętrze pny uL teglllraklej Z7 
od 
ar8:& do wynalęcia. z,t. 
.uc nałeły do Funduszu Be. 
robocia przy uL uglan&ici 
27. cł.8011 
Slom. :łytvfll 
p
..owan, w mnielslJch 
wl
szych ilokiad. kupI 
WIelkopolska Papiernia. Byd. 
lIoszcz-Czytkówlco, tel 1151 
i 1137. Ic
 
Dzielny 
technik radio potrzeba, .. 
l. VI. lub półniej ZalI ty 
ciory.. kopj. .wiad. i (oto,aL 
do Sł. Pom. pod UD1! 
W.p 
nadai4C1 ei
 na "anItat 
wycbieriawłui&. ToM, ¥ 
towa to. ..' ,'.. 
POIDOCIIIIk 
malanki mOM się lalU 
SIt. Kobeledd. Pod,6n. Ił 
_... ,.1 
połnIbaa 
słuząca. Toruń. SietIkiewir 
16 W.ran.ianka. ,.1311 
Kaźni. 
klóra równieł na 
utytlł byt mote. jest I mi 
kaniem :larn do .,Imer 
.Ienia. Slockbur,el, (MI 
!L 4 
ObSZerDf 
plac. Da którym prJU ID l 
przed.iębiorstwo budowl. 
I ciesielstwo było pro.ad ' 
ne, jut z powodu chero, 
-łdciciela natychmiast 
 
wydzierławieni.. Tamte d 
nabycia u ni.kll cen
' III, 
tor gazowy. pił. cyrkul&- 
heblorka, piła tdJlJo.. 
inne. M StockburQel'. Chel . 
ta. tel. 16 k46 ' 


( 


) 


OłeaKL 


Kupiec . 
w łredJJim wieku. post--- 
15.000 zł. poIzakui. 
 
PaDllY lub wdowy . -łI, 
Idem 10 - 15.000 Ił. II 
mianki mają pierwaze6l t 
zecbcll si, zgłOllć do Slo 
Pom. pod d-801i 


Z,ub,. 


)
>>>