Gazeta Bydgoska 1923.05.02 R.2 nr 100

Drogi numel' TargoWf'. 


Cena 500 marek. 


 


DzlsłeJ-ł' .waM" obejm'\łe 10 -stroi: 
t 


.- 


. 
-,o 


# 


" 


., 


.: 
1-........."'-...........- .- .
 -- ... 
= RBOrtRMErtT mles. weksped. i w agencjach mk.1OOOJ. 1 - - 
' - ------.---: 
! do domu rzez lisio . na p
zcle 11(YJ(), z odnoszeniem OGł.OSZ£rtIR na stronie 7-łamowej od miejsca milimetrowego 300 mk. Reklamy na i 
i . P wego mk. 11300. pod opaskI! w POlaca mI!'15000. do zagranicy 2OOOQ" stronia 4.iamowej: na i stronie u dołu 1000 mk., w tek$cie 800 mk.- za tekstem 700 mk. I 
I W razie wypadków. spowodowanych sllll wyiul\, prz.szkód w zakładzie. strajków itp. od miejsca m.illmetrowego. Ogloszenia skomplikowane oraz z z
strzeżenlem miejsca i 
" ' wydawnictwo nie odpowiada za dostarczanie pisma, a abonenci nOe majll pra... d a I od poszczagómego wypadku 2/:}'/o nadwyżki. Drobna o
łoszenla: wiersz napisowy 300 . 
się nledosta.czonych numerów lu'- odszkodowaAia T I f' ed ...... om gan a m
 kaide dalsze sło...o 200 mk. Ruc:h towarzystw. pokwitol/o'ania itp. 200 mk. od ł 

 Skrz nka t NJ54. . - e eony r akCJI..... 304. 1044. miejsca milimetrowego. Ogioszenla z Niemiec i Rustrli 100'100 z Innych kra!Ów 300"/ . 
t y_-!.oc:z. owa GO
 
 

 18 wica Jagl

 ':I
..I ,

istrac:la ul. Jagiellońska 10
 . Telaf

2. 



t. ko


ek. PK
 
 
;:zna:' J 


N2100. 


Dyrektor wydawnictwa: Wladyslaw 5trzyiowskL 


Bydgoszcz, środa 2 maja. 


Redaktor naczelny: I\leksander Blaiejowskl. 


1923. 


(ID u_ 
, 


---= 


I ;.
 V 
1f ,ol 

I. ..t . 


Nf\ MOCY USTf\WY Z DNIl\ 24-GO Mf\RCł\ 1923 ROKU MINISTERSTWO 
 Kł\RBU WYPUSZCz/\ Z DNIEM t-GO Mf\J/\ ROKU BIEŻ1\CEGO 


6% ZŁOTE- BONY SKf\RBO\ E 


SERJI 
I -B. 


W odcinkach po 10 i 100 złotych z terminem płatności w dniu l-go listopada. 1923 roku 
SPRZEDflŻ 61J ZŁOTYCH BONÓW SKRRBOWYCH ODBYWflĆ SIĘ BĘDZIE Zfl QOTÓ\VKĘ 
w Centralnej Kasie Państwowej, w Kasach Skarbowych, oraz w Polskiej Krajowej Kasie Poży
zkowej. w Pocztowej Kasie Oszcz
dności 


=="_ .."I....
 

 -::..-====;:..
-:..
--=
:
:'I 
-:- ...=: = i w oddziałach tych instytucji :=.:::-::.: =:
-::=:-':':===:'
a-;,'

:
;-::::-.:t:-;I=-=-=" 
':';';'--: 
;
-;-:-:-;
:-:-:.II:I" II
-': 


PO CENIE EMISYJNEJ Mkp.'8.000 Z1\ 1 ZŁOTY 
ODSETKI PRZY SPRZEDf\ŻY BĘDf\ PŁRTNE Z GÓRY PRZEZ POTRf\CENIE OD CENY IMIENNEJ BONU 
SPRZEDRŻ 6°10 ZŁOTYCH BONÓW SKRRBOWYCH DOKONYWRNfl BYĆ MOŻE RÓWNIEŻ 
za obligaqe Pozyczki Odrodzenia 1920 roku wyłącznie przez Polską ł(rajową Kast: Pożyczkową i jej oddziały. przyczem obligacje te będą liczone 
-:- -:- -:- -:- -:- według ceny nominalnej z doliczeniem wartości bieżącego kuponu. -:- -:- -:- -:- 
Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa NRBYWR ZŁOTE BONY SKRRBOWE DO WYSOKOŚCI 500 ZŁOTYCH OD OSOBY DZIENNIE. 
6°/0 ZŁOTE BONY SKJ\RBOWE BĘD1\ PRZYJMOWRNE POZRTEM PRZED TERM.INEM. PŁf\TNOŚCI PTZY UlSZCZf\NIU PODRTKÓW 
PO NRJWY1.SZEJ CENIE EMISYJNEJ. USTRLONEJ DLF\ SERJI J B, OD DNIR 1 Mf\JR 1923 ROKU DO DNIR WPŁf\TY. 
ZŁOTE BONY SKflRBO\VE, NRBYTE ZP. RÓWNOWRRTOŚĆ SPRZEDRNYCH W POLSKIEJ KRRJOWEJ Kł\SIE POŻYCZKOWEJ PEŁNO 
WRRTO$CIOWYCH WRLUT, MOGf\ BYĆ LOMBł\RDOWł\NE W ODDZIł\Łł\CH P. K. K. P. DO WYSOKOśCI 
75% WflRTOŚCI DZiENNEJ Zfl OPROCENTOWRNIEH 7 OD STł\. W TEN SPOSÓB NflBYTE 
BONY ZŁOTE MOGf\ BYĆ SPRZEDRWł\NE W Polskiej Krajowej Kasie Pożyczkowej W DOWOLNE ILOŚCI. 
WYPŁRTR za 6DJo ZŁOTE BONY SKł\RBOWf USKUTECZNlflNfl BĘDZIE OKł\ZICIELOWI od dnia 1 LlSTOPł\Dł\ W Mł\RKl\CH POLSKICH 
. według przecit:tnego kursu .franka szwajcarskiego na giełdach krajowych między 13 - 28 października r. b. 


i 
I 
" 
I, 
I, 
d 
l, 
,I 
" 
" 
'i 
, 
': 
i 


1 FRANKOWI SZWAJCARSKIEMU. 


LICZAC 1 ZI.OTY 


o 


g] 
N. 1455 


j 
-. 


" 
. 

. 
II 
I 
, 
I 
J 
I 


- 

=-"c-_-1iI 


'- 
?i: " tO: -, - c::J 
'.- au- r e ... 'aT , arsza.11Irl.e :t=- 
e .",,- :z: 
N ". ., . ' 
 
;:: oddział w Bydgoszczy c 
LJ.J l"T1 
Q BANK DEWIZOWY Telefon N2 620 :E 

 (nl456) ul. Gdańska N2 158 _ N 
e 
:z: Ma zaszczyt podać do wiadomości P. T. Klijenłom, że z dniem 1 maja czynności kasowe trwać będą od godz. 9 r. do 1 popoi". w sobotę ex! godz. 9 r. do 12-teJ. 
 
c:::c 
CC 


*7!
 BANK DEWIZOł.VY 

 
f BANK DEWIZOWY 
i
 

 BANK DEWIZOWY 
".'0" Bank Przemysłowców w Poznaniu 
,. Gdańska 162, I pi
tro Oddział \"cI Bydgoszczy Gdańska 162, I pi
tro 

.,+ jako najslarszy Wielkopolski Bank posiadający we wszystkich ośrodkach handlowych Europy odddały lub 
O bezpośrednich korespondentów załatwia wszeikie zlecenia bankowe a zwłaszcza walutowe oraz zagraniczne 
'łt" lak na!predzeJ I lak najkorąslllleJ. 
O. Kapitał Akcyjny z Rezer sini przEi;aZIO 1000000000 mk. 
. Telaf:»n. ..... 13&3 11354. d,_ Adr.. t£la.r;a'innJI ,.WARTA8ANKu. 


ł 
al 
O 
N 
- 
al 
lU 
G 

 
Z 
C 
aJ 


- -' - iI. 


'I' "I... 
-;.
 -;.:" 


BANK DEWIZOWY 




 

 
.,..... 'f' 


BANK DEWIZOWY 


7!f * 


-- 
ł 


BANK DEWIZOWY 


... t, ,,_, 

l:- -;i
 


*
!
 


a=- - 


· I 
 W Katdym domu, sz][ole, blul'le 
 

 zawieście portret D. 4439 ;; 

 n 

 Marszałka Francji 
 
! Focha 
 
u 
 

 Do nabycia w księgarni i składzie nut 
 

 Jana Idziłt:owslfiego, Gdańska 1617. 
 


WARSZAWA. 
Giełda dnia 1 V. godz. 12 w poło 
Dolary SL Zjedn. 47,300 
Marka niem. 1.52 


Zydzi krzyczą! 
sprzedajemy o 35%. 5O'}/o niżej cen 
rynkow;":h. a pomimo to 
tu słychać, 
te .
J[orZ71t:łleJszem fródlem zakupu 
IOIIterjałuw na ubrania. plaszcze. kostJumy, I 
suknie. bluzeczki itd. itd. jest jed)nie po- I 
wszechnie znany I polecany: 
-= Speojalny mag..yn .ukna = I 


OS
 


!

 
ne 
.. 
'.ur
 I 
Od 30 KwielAla do 5 maja ceny :u1i:ioou. I 
-=- 


r 
GD
NSK. 
Giałda dnia 1 V. gOdz. 12 w poło 
Dolary SL Zjedn. 31.250-31.750 
Mllrka pols!\3 O 5) - ) 5 l" 

 


II Wi"dcń
Xa zz.i5ja u
dłowa lIa III targacła pozlI.ańslllch z3Ż
dała 100 sztuK działu lian- II 
ill"....eSo nal::e.. pisa8. łat.relUj_c si, Dlezw,51e handlem ł przem75łem IIrdgolZCZ7. 
QQł.AS..,.... IE Z.T-ł_W CI4
 !S1fS UIO.... . A _SIWaK ZAPIiUI_IDIłY 


Bank M. 
ta
t
a
en 


!- 


Dl 
., 
Z 
"I ;l1li; 
'a 
In 
E 
- 
N 
O 
E 
-c 


Tow. I\kc. 
Centrala Bydgoszcz 
Filja Berlin, Kronenstr. 68169. 
Załatwia wszelkie transakcje bankowe. I 

- I c1ewb " D 4293 , 
ZaK . . 
ap walut obc)'ch '''''' 
I sprzedał - . 
prze}(az/jw zagrulcm)'ch ł; 

 " _ .' _ :a
>>>
Str. 2. 


I' 


PośwJtcen1e sztandaru 
Hupc:ow polskich W BydgoszczY. 
Kiedzielne uroczystość poświęcenia 
tV,lndaru Towarzystwa kupców polskich 
w, Bydgoszczy nazwać można świętem 
miasta. - \\ szystJ..ie sfery z niekłamanI) 
ŻFzH\\ości
 odniosły się do tego święta 
klipca polskiego, przed oczyma każdego 
tutejszego obywatela Odbywał się proces 
rozVloju i rozrostu kupiectwa bydgoskie- 
go, . Od mał)'ch, niklych zaczętków, dro- 
llllymi siłami, pod cil]głym, bacznym nad- 
ZOJem "ladz, zasypane konkurencj
 nie- 
mjeck
 i najdokuczlh\ 8zymi rozporz
- 
dzeniami pruskimi, kupiectwo polskie nie 
ustanało w organizowaniu się dla celów 
ekonomicznych a przede" Izystkiem naro- 
dowych. - Poczytki byly bardzo trudne. 
O tych trudach i mozołach kupiectwa pol- 
skiego z przed laty czternastu, a i w czasie 
zahoru bardzo wzruszaj
co opowiedzial 
były prezes towarzystwa kupców z przed 
laty 14 p. radca Sentkowski. 
Ucisk i dokuczliwość nie potrafiły je- 
dnak wstrzymać procesu rozwoju towa- 
rzystwa. - Konspiracyjnie wprost orga- 
nizowano się ,konspiracyjnie uz}'skiwano 
kredyt, konspiracyjnie uzgadniano wspól- 
ny i jednolity front ekonomiczny. Za to, 
gdy ustał ucisk, gdy padł za uderzeniem 
obucha wraży zabór, - niczem nie krępo- 
wane w swym rozwoju towarzystwo 
kupców rozwinęło się w wielk
 wspania- 
ł
, poważne organizację. 
Kupiectwo polskie w Dydgoszczy cie- 
szy się powaianiem, szacunkiem i sympa- 
tjl} calej ludności miasta i okolicy. Ofiar- 
ność tutejszego kupca. jego zrozumienie 
współczesnych bólów i ran spolecznych, 
jego praca obywatelska, wyrobiła mu ten 
szacunek i zjednaly mu tę sympatję. Dla 
t('go też w niedzielę, gdy Księdz Dziekan 
Malczewski poświęcal w Farze widomy 
znak jedności, sztandar kupiectwa, zjawi- 
ły się w farze liczne delegacje i nie przej- 
rzane masy sympatyków. 
Sztandar projektował artysta-malarz 
p. Dartel, wykonał go zaś zaklad haftów 
w Poznaniu. - Na białym z jednej strony 
pięknym adamaszku widnieje skrzydla- 
tonogi "Hermes" mitologiczny patron han- 
dlu i kupców, dziś symbol kupiectwa. Na 
drugiej stronie sztandaru starannie, czy- 
sto wykonany herb miasta BJrd
oszczy I 
. daty. Na szczycie drzewa sztandaru wi- 
dnieje duży biały orzeł polski, pelny od- 
lew w srebrze. 
Sztandar poś"ięcił ks, Dziekan Mal- 
czewski, ojcami chrzestnymi byli 'Pierwszy 
prezes z przed laty 12.tu towarzystwa kup- 
ców, radca Sentkowski, radca Józef !\Iil- 
chert i p .Jan Kłosows1{i, przemyslowiec 
z Fordonu, do chrztu trzymaly 8ztandar 
jako matki pani Pawlowska, pani Siuch- 
nińska I pani SwietJikow.a. - Ołtarz przy- 
stroiła nadzwyczaj barwnie i pięknie zna- 
na w BydgoszC2:Y firma A. O. Jende. - W 
czasio uroczystego nabofeństwa 
piewał 
kwartet "Echa", wykonano kilka sOlowych 
pieśni kościelnych na skrzypcach i czelo, 
następnie solowe pieśni wykonali dosko- 
nale panna Szreter I p. \Viniarskl. 
Po nabożeństwie w uroczystym poChO- 
dzie wyruszono w kierunku hotelu "pod 
Orlem". - W tłumnym pochodzie bardzo 
barwnie odci:Iały się mundury naszych 
wioślarzy, którzy maszerowali wprost 
wspaniale, i nowe zielone mundury Brac- 
twa strzeleckiego. 


ł' 
t 


'1 


f 


Inma 5kari7iuka. 2) 
Jej ślubny bukiet. 
(Dokończenie.) 
A gdy stanęła przy łóżku. na którym 
blady, wynędznialy trwawiecł,} go gorllcz- 
kę., leżał c!:lowlek, który wszystkiem był 
dla niej na ziemi, nie mogła powstrzymać 
łez cłsnecych się gwałtownie do oczu. 
Przyklękła przy nim i pocałunkami okry- 
wać poczęla wychudl
 rękę. Ranny pod- 
niósł powieki. Jakgdyby widok ukochanej 
Istoty dodał mu sił i chęci do życia. żywszy 
blask zamigotał w trenica.ch I chciał się 
dzwlgnl)Ć, by jł,} powitać. Lecz Marynia 
nie dopuściła do tego. Pochyliła się nad 
leiecym I długi serdeczny pocalunek zło- 
iyła na jego czole. 
Pierwszemi słowami, jakie Józef wy- 
szeptał do chyl
j się ku niemu narze- 
czonej, bylo blaganie, by zKQdziła się na 
dopełnienie przez szpitalnego kapelana 
obrzędu zaślubin tu zaraz przy jego łóż- 
ku. "Mnie już tak malo dni zostalo do ży_ 
ł da - mówił - czuję, że umrę, a chciał- 
bym choć przez ten krótki czas, cieszy\'! 
aJę śwJadomoście, żeś ionl) mojł,}, Maryś 
I ukochana". 
Maryni serce krajało się, gdy mówil o 
imlercl, blagała Boga, by go zachował 
, przy życiu, gotowa była na największl) 
cfiarę, byle ten ukochany przez ni
 czło- 
wiek żył, tylko. I ona pragnł.)la pol
czyć 
aię jaknajprędzej z Józefem węzlem do- 
Zgo
nym. pragtręła jako prawowita jego 
ma1zonka osłodzić mu ostatnie dni życia, 
· jeśli to możliwem bylo, wyrwać go 
śmierci, która pnYc1Q.gala już ku niemu 
lIWe ię.dne coraz nowych ofiar ramiona.. 
Walczyć będzie z kałdym, kto by go sa- 
bra6 chciał, nie ulęknie .l
 tadneJ siły. 
"'
 10 ...ł.rąmat P'ą 1IOłIIe,.._ _ 
 


ł 


,.... 


'GAZETA tJYDGDŚKA. IrOd &, ! ma t a 1923 r. 
.;". dności ho- 
sldego r; prośbl) o przYJęcIe go Wszyscy 
norowf'
o członka towarzyst
a. wiadomo- 
obecnJ przyjęli ten tel.egram o ków. 
śd wśród długo nie mIłknę.cy.ch Okla!! pó lne 
Po obiedzie odbyło się zdjęcie ws t 
wszystldch obecnych na tle nowego sZ an- 
da

OCZysty dzień zakończył wi
czore
 w 
sali hotpiu "pod Orłem", gdzie az do tIet 
wszych brzasków dnia tań
ono z oc o e 
wśród bard2:o miłe
o nastroJu, 
: 


Bardzo. podniosły uroczysty moment 
był w hallu hotelu pod Orłem. gdzie 
pierwszy przemówił. trzymajec sztandar 
w ręce, radca Sentkowski. - P. Sentko
- 
ski rzucił historyczny obraz na powstanie 
towarzystwa kupców, na jego trudn
 
żmudne pracę pod zaborem, - nnstępme 
na rozwój prac kupiectwa w Niepodleg!ej 
Ojczyźnie, - niech wszystko, - pOWIe- 
dział p, SentkowskJ, - pod tym dostoj- 
n)'m s2:tandarem się jednoczy, co uczciwe 
i rzetelne, - nieuczciwe postępki niech 
nigdy dostojności i powagi teRo sztanda- Niemc y . 
ru nie E'plamię., ani teraz, ani plTlez caly 
łańcuch przyszlych pokoleil. to mój rozkaz Propozycje niemleeIde będ, olłoszone 
w chwili, gdy sztandar oddaję w rece mlo- Jutro. 
dego, ale pełnego zapału dla pracy naro- W i e d e ń, 30. ł. (pat.) "Sonn- und 
dowej czlowieka, obecnego przewodniczę.- Montagszeitung" donosi z Berlina: Nara- 
cego Towarzystwa kupców p. A. B. Le- dy gabinetu niemieckiego nad., 
ropozy- 
wandowskiegol cjami w sprawie odszkodowań JUz Się za- 
Wzruszony odebrał p, Lewandowski kończyły. SedzQ., te konferencj8; z p
y- 
sztandar. Ślubujec, że pracować będzie na wódeaml stronnictw nie spowoduje zmIRn 
chwalę kupiectwa i na cześć sztandaru, 'I c
dakc.ii propozycji. W środę propozy- 
którego splamić nie pozwoli. - poczem cJe llieUl

ckie będę. ogloszone. 
VlTęczył sztandar chorężemu p. Pr2:ybyl- CIeile szykauy sowietów. 
sklemu, ,który 
Iubowanie Ó po
 ł .t
rz
ł. i M o S k w a, 30, 4. (Pat.) Eksperci De- 
lmiemem mIRsta przem \VI ar zo c t;- legacji Polskiej w Mieszanej Komisji Spe- 
plo i ser
ecznie p. Tabea
, 
m
en!em wOJ- , cjalnej do prac w Bibljotece Publicznej, 
skowoścl generał !?al

ki, uI?Ie
Ieł:n 
ze- p, prof. Cbylińskl ks. prof. Michalski I dr. 
du p. starosta .N,

IO.ow
k.I, 
Ie!,lem Mocarski wyjeżdżajl) z Petersburga. Wy: 
"Gazety BydgoskIej p. BlazeJowskI. Imle- Jazd zostal spowodowany ustawiczneml 
nił;m stow .kupcó
 w Warsz.awie pos
ł!la szykanami, przerwl) w pracach i niedopu- 
S
Jm p. 'VartalskI, który pIer,,:szy lmle- !leczeniem uczonych na posiedzenie pełno- 
mem swego stowarzyszenia WbI! gwózdź mocników w sprawie prac w bibljotece w 
w drzewiec sztandaru: - Następ.me wy
ła. dn. 28 kwietnia na skutek Fozpon:edzenia 
szajl}C powitanie WbIli gwoidZJe pamlet- prezesa Delegacji rosyjsko-ukraiilskiej 
kowe: p, Mazgaj, długoletni czlonek towa- Wojkowa. Przewidywanym jest równiej; 
rzystwa, p, Kalkstein-Oslowski imieniem powrót pozostalych 
portów z Moskwy. 
bractwa strzeleckiego, przedstawiciel ,.wio 
śJarzy", potem przedstawiciele bratnich' 
stowarzyszeń kupieckich 2 Mroc2:Y, Koro- 
nowa, Chelmna, Gniezna, przedstawiciel 
zwięzku kupców Pomorza, przedstawiciel 
zwięzku kupców Górnego SIęska i zwilJ.Z- 
ku kupców katowickich, ci byli powitani 
istnę bur
 oklasków, - następnie wbił 
gwóźdt przedstawiciel "Katholisch.-Kauf 
miinnischer Vereinu" 
Po uroczystości wbicia gwo
zi, prezes 
Towarzystwa kupców zapros;ł delegacje 
i go
ci na wspólny obiad. - W przem6- 
wieniu powitalnem p. A. B. Lewandowski 
podkreślił to miłe uczucie kupców. którzy 
wid.z.;t jak szerokim dźwiękiem odbił się 
f:zczęśIiwy dzień dla kupiectwa wśród sze- 
rokich warstw miasta i okolicy, - nie za- 
pomnimy nigdy, że w uroczystości naszej 
bierze ud:r1al całe tutejsze społeczeństwo, 
- następnie podzil?kował p, Lewandowski 
pl'zed!'ta
icielom duchowieństwa. }Vładz, 
samorzlJdu, prasy. posłowi Wartaiskiemu 
i licznym Fościom i delegacjom. którzy tak 
chętnie i z takimi objawami sympatji bio- 
ry udział \V uroczystości. 
Nastl?pnie w cZ;łsie obiadu wygłoszono 
szereg przemówień, z których podl{reśłić 
nalpży przemówienie generała Galeckiego, 
który zakończył okrzykiem na cześć Pre- 
zydenta Państwa, następnie przemówieni" 
ks. Proboszcza Putza, prezydenta Dutczyń- 
skie,:!o. starosty Niesiołon skiego. delega- 
tów SIęska, radcy l\filcherta I radcy Sent- 
kowskiego, p. \Vesolowskiego, Kiedrow- 
ski ego, Kalkstein-Oslowskiego, i posła 
Wartaiskiego I wielu innych. W końcu 
,...szystkich przemówień p. A, B. Lewan- 
dowski, jalm prezes towarzystwa odczytał 
telegram hołdowniczy kupców polskich w 
Bydgoszczy do Prezydenta Wojciechow- 


Z Targów Poznańskich. 
(Od własnego korespondenta). 
p o z n ań, 1. 5. Po oficjalnem otwat 
ciu, wczoraj zauważyć się dał mniejszy 
ruch publiczności na targach a Za to 
wzmoiony udział kupców, przemysłowo 
ców I agentów handlowych. Transakcje 
handlowe postępuje niezmiernie żYWo, 
szczególnie w przemyśle metalowym I . 
drzewnym. Słabszy ruch I transakcje da. 
jl) !lie zauwaiyt w dziale spożywczym. 
Łódź I jej przemysł tekstylny bardzo ma. 
ło Ohesłały w tym roku, z tego powodu, 
że Łódz uzyskala już rynki zbytu, szcze, 
g6nie w Rumunji i w krajach 2abalkań. 
I!kich. tak, że zamówieniom tych rynków 
przemysi łódzki podolać nie może. 
lak dalece pertraktacJe handlowe po. 
stępuj/) naprzód, wykazujł,} kllrtkl na eks. 
Osła.nl8Dfe oł..-JCnego I'ZQda. zamach Ba ponatach, które głoS!:ł. te eksponat sie- 
nowy rz,d większości narodowej. 8 wszyst demnastokrotnie został sprzedany. 
ko razem -:- torowanie draIJ1 bolazew1kom. Największe pertraktacje oczekiwane sI 
Ze sfer dohrze poinformowanych, do- 3-go maja, gdyż przybTWa tutaj misja lo. 
wiadujemy się o sensacyjnych knowa. tewska, która ma specjalne pełnomocnic. 
niacb obrońców nowego rządu gen. Sikor- two dla zakupów. 
skiego, gł,ów
ie sQCjali
tów. Sprawa ta "Gazety Bydgoskiej" rozdajemy dzien. 
przedstawIa SIę nastę'pUJł e ?: . I nie 4500 do 5000 sztuk, przyczem dział 
Jesz.c
e w marcu !llzędmcy pań.stwoWI ogłoszeniowy i handlowy pisma budzi wieI 
wysąplh 
 
I!łacenle wyró,:"nawc
ego do kie zainteresowanie sfer handlowych i 
dat

 drozyznJanego. Chodzi o to
 ze pod- przemysłowych z innych dElelnle Polski i 
WYZkI otrz)-łIlane przez unzędmków od za ani . 
stycznia r. b, wynoszł,} mniej niż wzrost gr . "ry. . . 
drożyzny ustalony przez komisję staty- MISJ.a handlowa wIedeńs
a 2aządała 
styczne. Miało to być wyplacone we for- wczoraj 100 egzemplarz
.. dDału han
lo- 
mie zasiłku.,bezzwrotnego w wysokości je- w. ego "Ga.ze,t
 Bydgoskiej . które sperJal- 
dnomiesił.)ClZnej pensji, nIe zostały Jej przesłane. B. 
Socjalistyczni I D. U. P.-owi działacze 
w związkach zawodowYCh, narazie zajęli 
się sprawę tl) bardzo gorJiwie. Gdy jednak 
pojawiły się pogłoski o rokowaniach o 
rząd większości polskiej, zmienili taktykę. 
Poradzili ITll)dowi, aby dał urzędnikom coś MarkI! IIlem. . 
formalnie, mianowicie wypłacił pensję Dolłl'Y Sł. ZJedn. 
kwietniowe przed świętami Wielkanocy. 
Potem w.nystko jakoś ucichło. Socjali- 
styczni działa
ze 
i
kowi. odwleka.li 
sprawę pod róznemi ttozorarm, a gdY' SIę 
to wyczerpało, poszli na sprytny wybieg. 
Mianowicie wysunęli Innł,} sprawę: zasa- 
dnicze uregulowanie poborów urzędni- 
czych. Sprawa ta znajduje się w Sejmie i 
nie może być załatwiona dziś i jutro. O to 
właśnie chodzi obrońcom p. Słkorskie
o. 
Nie chc
 przysparzać mu "trudności" i je- 
dnocześnie kUjy broń przeciw nowemu 
rz
dowi. 


Podstępne spiski obrońców 
p. Sikorskiego. 


- 


Nr, 100 
-- .;... 
Tymczase
 rozgoryazenIe i niez. , 
wolenie rośnl8 wśród urzędników 1 k
o- 
jarzy. Na to właśnie lleze obrońcy p Ot 
Jrorskiego, Gdy powstanie nowy rzlJ.d 
h (. 
go ubić t, sprawI) przez WYSunięcie na
ł 
miernych "żedań.' i nie POZostawienie rz " 
dowl czasu (którego tak obficie UdZiela
. 
p, Sikorskiemu) na r.ałahrlenie tej 8P
 
wy. 
Na pierwsze projektowany jest tYIk 
Jednodniowy strajk protestacyjny nO 
który rozgoryczone masy łatwiej się zg
 
dz
, Gdy się to uda, wówczas ma być Pro.. 
klamowany strajk powszechny We wszyst- 
klcb urzędach, na 
oczcie, kOlejach i t. P 
Oczywiście stra» taki wywoła ogólny 
kryzys i ogólny ruch strajkowy, który Ino. 

 eagrozić całej Pols.:e. ułatwić komun). 
storn ich zamach. 
Haniebny ten spisek mu!i być zda 
maskowany I potępiony. 


-=: 


Wstfpne Dotowania giełdowe. 
WRRSZRWR. dn. 1 V. 1923 r. 
WRLUTY. 


. . . 
DEWIZY. 


1.70- 1.55 
46.5OIr 


Londyn 
Płlryż 
Wiedeń 
Prłlge . 
Wiochy 
Beig}ll_ 
SzwłlJcłlrlłl 
Rubel zloty 

 srebrny . 
Bilon. . . . . 
Tendencja nleustalonL 
GDRflSK, cInIa 1 IV. 1923 r'. 
Marko!! polska (wypl.) . . . 0.66-0,66111 

 golówka 
Dołłlry. . . . &1.250-31.751 
Tendencja cłnrie)na. 



 J 


216500 
3.185 
0.60 
1.315 
2,301 
2.760 
8.575 
28501 
. 16.301 
7.7rtfJ 


.
. 
· ł:
..e 


. .. 
. ..,..
...- rt: 
. ... - '" . 
. 
"". 
. .i...;:;. 
. ". :ił";'" 


. 
. . 

.. 


. 


'fł j. 
. 


leży tylko do niej, według odwiecznego Józef r; pośród chaosu wojny wyszedł jak I nie może, bo przed nił,} ma do niego prawo 
prawa miłości. Obawiała się tylko, by ce- z próby ogniowej, dojrwym czlowiekiem, tamta
 ta pierwsza. 1 ta właśnie ionł,} jego 
remonja ślubna nie pogorszyła stanu co rumienił się tylko na wspomnienie swe- stać się musi, "Jeśli Józef ma umrzel, 
zdrowia rannego, dla którego każde zby- go postępku. Nic więcejl Historja zwy- niech pierwej uczyni zadość obowiezkowJ, 
tnie wzruszenie moglo być zab6jczem. Pro- kła, jakich na świecie wiele. cieżącemu na nim, niech da nazwisko tej 
sila go więc, by zgodził się poczekać, aż Zwykła dla ludzi obeznanych z życiem, dziewczynie ( zapewne jej chiecku" ID1c 
sił więcej nabierze, obiecywala mu wza- stras
, przerażaj/)ca dla Maryni. Jej do- ślała. A głos jaklA wewnętrzny. z glębl 
mian nie odstf;pować go teraz ani na krok. ttd każdy czyn, który naleiało ukrywać serca płynł,}cy. mówll Jej: ,,Nie krzyw4ł 
Uzyskała na to. zezwolenie od naczelnego przed światem, w
Ydr:ić się 
 niego, wy- jego i siebie, nie nalegaj, zostań jego żo- 
lekarza I czuwala nad swym chorym jak dawał się występkIem, zbrodme, a tu ten ner Ale ona głos ten j!tko głos egoiz.o 
aniół stróż we dnie i w nocy, nie IZnaj
c ani ukoch:rny przez nił,}' czlowiek, wcielenie mu tłumiła w sobie i 'nalegała dalej. At 
chwili wypocz)-nku, głucha na napomnie- wszystkich najszczytnIejszych cnót i Ide- wreszcie Egnębiony do najwyższego sto- 
nia otoczenia, baczna tylko na każde ski- ałów ?kazał się win

 takieJ1:o ezynu pnia Józef uległ_ Zlożył jej uroczystl 
nienie, na każde poruszenie narzeczonego. właśnIe. Oszukal 
leWII
nl) dztewczynę, obietnicę, że natychmiast wszelkich środ c 
I pod te troskliwIJ, serdecznI) opieklJ stan sk
YWdZ1"ł 
I), nied.aJ!1c Jej 
an tego, sków użyje, by sprowad.dć do łoża s!l'ego 
Józefa polepszać się zdawał. Aż dnia je- co ]ej był da\'! pow1IDen, nazw1ska swego. dawne kochanke I uczynić jl) SWł,} zoDł- 
d.nego zapragnl)ł mówit. Czy jakaś siła Tak rozumowała Marynia. W jednej Przyrzekł bo tego iQ.d&ł& od niego jełł- 
wewnętrzna kazała mu wyjawić Maryni chwUl cały gmach szc:
cia, ja.k1 sobie w ukochana' Marynia co w dziecinnie prze- 
każden najdrobniejszy nawet szczegół ze umyśle wzniosła runęł, a na je
 miejsce sadzonym poczuciu' prawości kmywdzil& 
swej przeszłości, czy zwierzeniem szcze- z blyskawiczne szybkościł,} powstał plan ich oboje .trasznIe. A oDa'... lak ni... 
rem chciał ulżyć ciężarowi przygnlatajl)ce- nowy: "Ty musisz jl) odszuka\'!. wezwał przytomna złotyła na jego ezole poeałO" 
mu sumienie, dość, że w krótki
h słowach do siebie i poj
ć ze żoni:- Ona ma do cie- nek ostatni_ i jak nlepnylomna opuścu. 
opowiedzial jej historję zwykle niestety, ble prawo przedemne, ja się usunę'" Da.- progi pokoju, gdzie rozegrała !lię najstraSl 
zwykłl) i smutni, jak życie!..... remnie Józef najtkliM!zemi słowy zakli- niejsM tragedia Jej łyda.. Wyszla, nJł 
Byl mlodym, ż
dnym wrażeń I łatwych nał jlJ, daremnIe tłumaczył, te czyn jego obejrzawszy się nawet, bo gdyby była spoJ- 
zdobyczy na polu przelotnych miłostek. nJe zasługuje na to, by zań szczęściem rzała raz jeszcze, to wzrok, jaki za. ni/ł pO" 
Przyjechawszy po paroletniej nieobecna- całego życia odpokutow,,:ć:. ..M
ryś 
erde- słał ranny. byłby przeEW7cłęfył silne jeJ 
ści do domu matki, zohaczyl tam mlodł,} czna - szeptał - przeclez ja Jej me ko- postanowJenie którego nie zmo
ły naj- 
dziewczynę skromne, bez wychowania i cha!em nigdy,. zrozu!!' to, jak
eż ja mo
ę tkliwsze nawei słowa I zaklecla. W)'szll, 
wyksztalcenia z ładnym tylko buziakiem. robić jł,} swe zonł,}? I MarynIa byla me- a zamykajł.Jce eię drzwlatworzyły uport 
Spodobała mu się, może dla tego, że ubłagana. W jej pojęciu jedna rzecz tylko mJędzy nił,} l Szczęściem 
wśród ponurego otoczenia stare
 dworu pozostawała do zrobienia, jedna rzecz tyl- . . r5i" 
odbijała kontrastem wiośnianej świeżo- ko mogła oczyścić w jej oczach te
o czło- . ..... Gdy zmienJona do DlepoznanIa P 
ści, Miła i nietrudna rozrywka dla zabl- wieka, bez któreF!'O do tej chwili, życia so- WIe: przez tY
h P8;Tę godzfn. mła na ł : 
cia dlużęcego się czasul bie nie wyobrażala, a z którym, .mimo, że rODle w oczekIwanIU na poclęR". sbllty bł&o4 
Od 
ecznych slówek. od przypadko- go kochała, przyjdzie jej się rozstać na do niej 
ol
erz IpOdał jej cudn/) więt a 9- 
wych mby spotkań w cieniu drzew ogro- zewsze, jedna rzecz tylko, a te rzeczQ. było łego kWIecia. \\ zlęła. A gdY wtu
 . 
dowych, do zawrócenia dziewczynie w gło- dante T'l\vw;a1ra t"j nieznanej jej, a skrzy- kę.t wagonu, wr&eela do swych ..:- 

ie. droga nie daleka. Stało aię to. co I wd dziewczynie. Czem ta nych obowlezków, przyciskała do .- 
EWY'kle w takich wypadkach się dzieje. dzi .$ 
 I I być mogła. Jaka prze- l lWoJe kwiaty, a gorzkie Izy 
lT..WAłJ: 
"nada dzlewczyna Opuściła stary dwór. by pal · yr ęć, wychowania. dziell- ten jej błalT tiubny baki'" . 
włród gwaru wielkiego młaata Utf;pow
 la tego Marynia nie brała EONrvt'& 
-- ... ID ... 
.4.-D
"" 
 
. .. .... te łoq J....1:Qtt
>>>
r. HI). 
-- 


Słowo 


a 


czyn. 


W szeregu poważnych problematów 
lJd kt..rych pom
rślnego rozwię.zania zale
 
ty w dużej mierze przyszłość RzeczypospO- 
litej, ",
rsuwa się bezwzględnie na plan 
pierws.'Zy proNem mniejszości narodo- 
:wych.w Polsce. 
ZagadniCl
i
 to. .z?ajdujqce swój wyraz 
czy to w mnleJszosclOW
rch czy też w po- 
dziemnych a z rzadka wykl'ywanych kno- 
waniach przeciw Państwu (proces o zdra- 
dę stanU przeciw posłowi "Oberstłeutnan- 
łowi"' G
a
bemu, awantury lwowskie. "bia 
łoruska Irredenta) dotyka w istocie swej 
podwalin Rzplitej grożą.c jej w razie nie- 
korzystnego załatwienia jeśli nie upad- 
kiem, to długotrwałem stanem przewle- 
kłej a trawią.cej siły młodego ustroju cho- 
roby, W całym tym pcplą.tanym splocie 
Intel'psów politycznych i go
podarczych 
". całej tej walce, jak
 państwowotwór
 
czy pęd narodu polskiego staczać musi rz; 
Ddśrodkowemi tendencjami poszczegól_ 
nych narodowości obcych. uważać należ
r 
kwe
tję ludności niemieckiej w Polsce za 
najważniesjlle szczególnie dla nas na kre- 
sach zacbodnich, gdzie ludność niemiecka 
stenowi }10 dziś dzieli zwarte ośrodki. pro- 
mieniuj
ce dzięki Jicznej inteligencji na 
caly obszar Rzplitej w duchu - jak to 
wykazały n. p. ostatnie wybory do Sejmu 
- wybitnie dla Polski i jej międzynaro- 
Jl,o'tVego prestige'u niekol'zystnem. 
Problem niemiecki żywiej od innych 
pon181Eył opniję społeczeństwa polskiego 
a 'tVe:pół z nim prfu:ę polsk
 - znnjdujQc 
rzadk
 jednomyślność i co do celów i środ- 
ków postępowania. Poruszył on ostatnio 
ł nasze sfery parlamentarne i zdobył mię- 
dzy nimi równie nieb:;wałą. zgodność' za- 
patrywań. Jeżeli jednak pozornie zainte- 
resowanie się kwest ją niemiecką. wzmoglo 
się Ilnacznie. to ścisłość każ o w
'razić oba- 
wę - tak zwykłą. w Polsce - żeby z po- 
jęku gór słów gigantycznych nie zrodziła 
się drobna mysz czynu. 2;eby morze atra- 
mentu, jakie w
rlało się na zagadnienie 
niemieckie nic zgasiło płomieni CIlynu. że- 
by słowa nie stały się jałow1m namiast- 
kiem prężnej woli i zdecydowanych dzia- 
łail, 
Nie wchodząc w meritum sprawy, kt6- 
I'a zaprawdę znalazla już wystarc
ją.cy 
wyraz w niezliczonych artykułach. prze- 
mówieniach, konferencjach czy pogadan- 
kacb, chciałbym zwrócić uwagę na spo- 
sób reagowania na problemat niem.. jaki 
tyJko odpowiada społeczeństwu narodowo 
i politycznie dojnzałemu, a nie upajaj
ce- 
mu si
 lawinami piękn
-ch lecz bezpłod- 
nych słów. Reakcją. na czyny. - a takimi 
może się mniejszość niemiecka poszczycić 
-'- mogą również tylko być czyny: rozu- 
mowanie przedewfz)'"stkiem zrGllumiałe 
dla twardych cbarakterów zachodnich Po- 
\aków. Jedna-sfera poczynań konkretnych 
należy do sfer rZf
dowych" Pomijam je w 
tern miejscu jako wystarczajeco oświetlo- 
n
 na forum parlamE'ntamem i prasowem. 
Część druga czynu, i to CZł:'ŚĆ zasadniaza, 
c:1ajQca l'\l
dowi inicjatywę i ś" hdomość 
poparcia jego zamiarów przez najszersze 
:warstwy ludności polskiej, czę.ść ta przy- 
pada w udz.iale spoleczelistwu. o niej więc 
uwag kilka. 
j Ka jakiekolwiek zagadnienie, na jaką- 
kolwiek sprawę żywotną, odpowiedzieć 
mOŻe społeczeństwo tylko reynem zorga- 
;nizowanym, "'szelkie rozdrobnienie się w 
usiłowaniach czę,stkowycb, choćby naj le- 
pszemi chęciami osobistemi popartycb, 
skazane jest na bezskuteczność. \Volę spo- 
leczel'lstwa 'przekuć może na realny czyn 
tylko organfJzacja, która problemowi da- 
nemu się poświęciwszy, ześrodkuje w so- 
bie w8z
rstkie odpowiednie siły społeczne. 
Prt\wda to dawna i często wprowadzana 

 życie, Organizacje zawodowe, politycz- 
ne czy charytatywne na niej wzrosły I z 
niej żyjł,}. Siła ich i żywotność rz;ależne s
 

awsze tylko od sumy poparcia realnego. 
na jakie w danej chwili zdobywa cz)'- zdo- 
łJyć umie się społeczeństwo. Na przesłan- 
kach tycb a w oparciu na palącą koniecz- 
,pość żywotn
 kresów zacbodnich powstał 
'lat temu dwa w Poznaniu "Związek Obro- 
p.y Kresów Zachodnich", jako organizacja, 
_
ająca być wykładnikiem energji społe- 
(:Jleństwa w 'obronie kresów tych przed 
J1Vszystkiemi niebezpieczeństwami, jakie 
Jin groże i grozić będą i w walce z skut- 
,kami tych wszystki
b klęsk na ciele I du- 
.chu, jakie społeczeństwo zachodnie po- 
'niosło w czasie wiekowej niewoli. Powsta- 

Ie tej organizacji to właśnie ten czyn, 
Ilakl jedyny mOŻe być odpowiedzie społe- 

Qre'l1stwa na zakusy nremieckle. Pop
ez 
;tę orgąnizację może społeczeństwo. o Ile 
zecbce lub o ile chcieć będzie umiało. wy- 
:razić sw/) wolę co dowszystkicb prob!e- 
,mów, jakie współżycie z ludnoścI!,) me- 
JXlleck
. do niedaw.na zażywającej prero- 
.gały w rasy panuj
ej, nasuwa, Poprzez 
\ę organizację będzie mogło społecrz;eństwo 
:.z0gnlskować swe siły, by usunęć jawne 
,J.o dzień dzisiejszy strgmaty niewoli. ci/): 

Ie jeszcze w sobie mieszczące zarodkI 

r£yszl)rch konniktowa wespół r£ nimi los 

)l'£
'szły ziem zachoc1nich. Od spoleczeńst- 

a - a ;y:ważywszy. że ono z poszczegól- 
.{lych się składa osobników: od każdego 
£Olaka zależy byt i moc "Zwiqrz;ku Obrony 
)(resów Zachednich". Obowiązkiem każ- 


o z ,

 'Btaie 'się 11218ial czynne 1opar- 


"GAZETA: BYDGOSICK iro«1a.,! maja 1923 r. 
Prezrdent Rzeczypospolitej w Gdyni. 
z rd
n
: 
 1 a, ,29. 4. ,Pat.) . Pociłg Pre- brem jest i będzie, I w tej tylko myśli 
c
ę punkt

Z),P
SPOh
ej, z.a]echał na 5ta- wszyscy Gdańszczanie bez względu na 
eronie z a n
e 
 go zlme.9 r?-no. Na przynależność połityczn
 ślubujemy Ci 
P t .. I ebrah SIę na powltame przed- służyć Ojczyźnie do ostatnie ] . kro p li k rwi' 
s aWlClC e władz \ o. sk b I . ., . 
h 'v J owyc cywIl- \Vznoslm y z g ł"bl serca okr z " k ' PI ' ezy 
nyc zarz"d gm i Gd . f . . '" ' .. - 
t r '1 k " "! ny. ynJ, o Iceroy, le no- dent Rz('cz
rpospolitej Polskiej niech 

 po s lC
, kompanJa honorowa bataljo- ż
rje". 
nu morsklC
O pod dowództwem kapita- 
n.a Czecbowlcza. Przed stacje ustawił 
SIę szwadron przyboczny Prezydenta. Po 
obudwu stronach drogi, wiodącej z dwor- 
ca do portu, ustawiły się wielotysi
czne 
tłumy pUbliczności z Gd
'ni i okolicy 
raz z Gdańska. 
\Yysiadaj
ego z wagonu Prezydenta 
powItała orkiestra bataljonu morskiego 
hymnem narodowym, poczem Prezydent 
przeszedł przed frontem kompanji hono- 
rowej. 
Opuściwszy dworzec Prezydent udał 
się na poświęcenie kamienia wl;'gielnego 
p
d .budynek nowego dworca kolejowego. 
Mmlstel' Kolei Zagórny-
farynowski od- 
czytał sporząd7.0ny z tej okazji akt, któ- 
ry po podpisaniu przez Prezydenta został 
wmurowany w fundamenta. Następnie 
udał się p, Prezydent wraz z ks, kardy- 
nałem Dalborem do mia
ta. Na drodlle 
do pOliu wzniesiono pięć bram triumfal- 
nych, a mianowicie: rybackQ. gdyilskę, 
gdańską. 
ucką oraz portową z napisem
 
,,\Vłasny port - to potęga". Przy bra- 
mach ustawiły się rozmaite delegacje, w 
tern trzy delegacje polskie z Gllańska, 
Imieniem gminy polskiej w wolnym 
mieś de Gdańsku przemówił do Prezy- 
denta prezes gminy p .Leszczyilski, który 
oświadczył l1li
dzy inl1emi: "Jestem du- 
nmy i szcz
śliwy, -le przypada mi t!!n 
wielki zaszczyt złożenia u stóp Twoich 
holdu całego tego obwodu ludu polskie- 
go, który nicdet)' nie ma szczęścia żyć 
bezpośrednio pod rządem swoim jako 
widome władzą, wielkiej na::!zej polskiej 
Ojczyzny. Nale

c 110 tej nieszczęśliwej 
mniejswści narodowej powstawionej 
poza granicami Ojcz

zny. czujemy się je- 
dnak tego narodu ityrfą. cZQ.Stką i wszy- 
!othie siły na:ze r;oś
if."Cimy pomyślnemu 
jego l"Ozwojowi. Stanowisko nasze w 
Gdańsku nie jest łatwe I przyjemne. gdy 
w ciągu 130-letniego okresu niewoli o- 
kupacji pruskiej rząd pruski systematy- 
cznie nasyłał ze wszystkich zak,p,ków 
Niemiec rz('sze urzędników i różnych 
elementów, urabianych w duchu skrajnej 
hakaty. Tych to elementów dziełem s
 
obecne trudności i tarcia, jakie napotyka 
rząd Rzeczypospolitd w swoim stosunku 
do 'Volnego Miasta. Ufamy jednak, że 
"Rz('czpospolita z ,żelazną konsE'kwencj,! 
przeprowadzi i utI'wali wszystkie swoje 
uprawnienia w Gdańsku i zapewni w ten 
sposób Wolnemu Miastu wolność 'tV ści- 
słym zwiQ.Zku z Rzeczpospolit'!, My zaś 
wytrwamy tu twardo w duchowej łł,}cz.. 
ilOści z macierzQ, bo jej źródłem jest stałe 
i wiei'ne uczucie mjJoścl ku Ojczy£n1e, 
oraz uczucie wiarr. że ta Ojczyzna nie 
może nas odtrł,}cić, lecz użyczy nam opie- 
ki. Kie dla nas o tę opiekę prosimy, ale 
dla Ojczyzny naszej. Co tu dobrego nas 
czeka, dla nieśmiertelnf'go narodu do- 


-" -ry- 


Prz)- bramie portowej powitał Pana 
Prezydenta imieniem kierownictwa budo- 
wy portu inż. "-enda, wskazuj
c w swo- 
jem przemówieniu na doniosłe znaczenie 
posiadania własnego portu. Następnie 
Pan PrezY4ent udał się na molopelan na 
w)'słuchanie polowej mszy św. 'Vorsza- 
ku Pana Prezydenta oprócz świty znajdo- 
wali się ministrowie z premjerem Sikor- 
skim na czele. marszałkowie i wicemar- 
szałkowie Sejmu I Senatu. grono posłów 
oraz komendanci obcych okrętów wojen- 
nych, stojących w porcie Gdyni. Na molo 
ustawiły się pod dowództwem oficerów 
kompanje honorowe marynarki polskiej, 
angielskiej, francuskiej i estońskiej, któ- 
re prezentowały broń przed przechodzę.- 
cym Prezydentem. Po mszy św. I krót- 
kiem kazaniu ks. kardynała Dalbora od- 
było się poświęcenie łodzi rybackich, wy- 
jeżdżaj
cych na połów wiosenny. Po- 
święcenia dokonał ks. kardynał Dalbor. 
Następnie Pan Prezydent udał się na o- 
kręt Rzeczypospolitej Polskiej "Komen- 
dant Piłsudski", na którym odbył prze- 
gląd stojQcej w porcie floty wojennej pol- 
skiej oraz okrętów wojennych francu- 
skich, dwóch torpedowców "Algerienne" 
i "Bakalave", pozostaj
cych pod dowódz- 
twem kapitana Martina, dalej torpedow- 
ca angielskiego "Vendetta" pod dowódz- 
twem komandora Raymonda i torpedow- 
ca estoliskiego "Wambola" pod dowódz- 
twem kapitana 'Vartsona. Ponadto przy- 
byli do Gdyni na powitanie Prezydenta 
szef sztabu generalnego armji estońskiej 
generał Liii, szef sztabu morskiego estoń- 
skiego komandor baron Salza i komandor 
Goeretz, dalej angielski attache morski w 
'Varszawie Wells. francuski attache mor- 
ski w Warszawie kapitan Jolivet i atta- 
che wojskowy estoński w Warszawie wi- 
oepułkownik Junker. W chwili. gdy na 
okręcie "Komendant Piłsudski" ukazała 
sie bandera Prezydenta Rzeczypospolitej, 
rozległy się z okrętów powitalne salwy 
armatnie. 
Po dokonaniu przeglądu Pan Prezy- 
dent Rzeczypospolitej odv.-"iedził obecne o- 
kręty wojenne. stojece w porcie Gdyni, u- 
dając si\) najpierw na torpedowiec fran- 
cuski "Algerienne". Opuszczaj
cego po- 
kład francuskiego torpedowca pożegnaU 
Francuzi 21 strzałami armatniemi. Na- 
stępnie Pan Prezydent odwiedził torpedo- 
wiec angielski "Vendetta" i estoilski 
"Wambola", poczem powrócił na pokład 
,.Komendanta Pilsudsklego". gdzie przyj- 
mowal delegacje w Radzie Portu Gdańska, 
delegacje gminy polskiej w Gdańsku, 
delegacje Koła Polskiego w Sejmie gdań- 
skim, delegacje Zjednoczenia Kupców i 
Przemysłowców Polskich w Gdańsku, de- 
legacje polskich studentów na politechni- 
ce gdańskiej i t. d 


Marszałek F och W)'jechał do Polski. 
P a ryż, 29. 4. (tel. wl. "Gaz. Warsz.") w "Le Journal" podkreśla rolę Polski i 
Marszałek Foch odjecbał do Polski o go- Czechosłowacji w sprawie uregulowania 
dzinie 8 i pól. kwestyj dotycz
cych Niemiec W intere- 
Towarzyszy mu generał Hergaulf, za- sie zarówno Polski jak i Czechosłowacji 
stępca szefa sztabu generalnego oraz ma,. leży, aby akcja WSlZCZęta przez ,Francję, 
jor Mierry, kapitan Lhopital i oficerowie zostala doprowadzona do logicznego roz- 
ordynansowi. wiązania. Oba te państwa będł,} powo- 
Podczas pobytu Marszalka odbęd
 sie łane do zabrania głosu przy ostatecznem 
w Warszawie ważne narady polityczno- regulowaniu statutu Europy środkowej. 
wojskowe, wynikajece z układów. podpi- Wszystko to wskazuje na znaczenie wy- 
sanych w Paryżu w lutym 1921 roku. mian y zdań, do jakiej ewentualnie może 
Na dworcu żegnali Marszałka wszyscy dać okazję podróż marszałka Focha. . 
czlonkowie poselstwa polskiego oraz ofi- laskine w "RepubUque Francaise" pi- 
cerowie, odbywaj
cy studja w Paryżu. sze: Nikt bardziej. niż mał:szał.ek F
ch 
Marszałek wyraził im swoj,! radość, że nie moŻ'e dać odczu
 wszystkim, Jak wlel- 
wreszcie może zrealizować dawno powzię- kie znaczenie posiada dla Francji i dla 
ty .zamiar zloż('nia wizyty; Niepodleglej całej Europy medrość i ostrożność. poli- 
Polsce, tyki polskiej. Polska jest zasadmczym 
P ar y ż, 30. 4. (Pat,) W zw
ku z Pc;- czynnLkiem pokoju ,eur?pejskiego. \
szy- 
dróż
 marszałka Focba do Polski prasa stko. co osłabia SpolStosC narodowł,} l po- 
niedzielna poświęca sprawie polskiej sze- zycję mi
dzynarodowQj Polski. zmniej- 
reg artykułów. Między innemi Saint Briez sza szanse pokoju europejskie
o, 
Warszawa na przywitanie Marszałka Focha. 


War s rz; a w a, l. 5. (tel. wł,) Cala War.. 
szawa obecnie tkwi pod znakiem przygo- 
towań godnego przyjęcia genialnego ge- 
nerała francuskiego. Jutro o godz. lł-eJ 
przybędzie generał Foch specjalnym po- 
cięgiem do pziedzic gdzie go powita mi- 
nister spraw wojskowych generał Sosnko- 
wski i WI'ęm.y mu adres nominacyjny na 
Marszałka Wojsk Polskich. Artystycznie 
wykonany adres wykonał malarz p. Biske I 
przedstawia zaś w niezwykle pięknym 


wykonaniu Herb Polski w otoczeniu sztan- 
darów polskich. Adres nominacyjny cm- 
wiera własnoręczny podpis Prezydenta p. 
Wojciechowskiego. 
Dnia , maja przedsta\\ icieIe ZwiQzku 
miast pol!,'kich wręcze marszałkowi Fo- 
cbowi dyplom honorowy mlanujecy mar- 
szałka bonorowym obywatelem miasta 
Warszawy. Dyplom honorowy wykonał 
artysta p. l\Iarconi. 


. 
cie Związku przez przystepienie doń jako nym oporem przeciw szalbierczo ukrywa- 
członek. nej zachłanności, a otwartej rz;upełnIe i ja- 
JIOiebezpieczeństwa niemieckiego, które wnej ant) patji niemieckiej do wszystkie- 
ci
żkimi chmurami fl3.legło nasz horyzont go co polskie, pozpstaną zawsze bezowoc- 
polityczny, nie USUDł,} słowa mówione czy ne i zbędne, jeżeli skarg nie poprze czyn. 
pisane, - mowy czy artykuły. Odeprzeć I Czynem tym dla społeczeństwa to gorące 
je JIloże tylko czyn. i energiczne poparcie idei I prac "ZwiQrz;- 
Utyskiwania nad niedołęŻDości
 tych ku Obrony Kresów Zachodnich". 
czy 'owych cZ
11ników, nad niedostatecz- "'-" 


BiJ' 3. 


Z komisji sejmow: 
Ulgowe potyczki dla reemlgruJ, f
 ka. 
pców. rzemieślników I przem wc6 
polskich z Niemiec. - Zmlanv J: 
ekłórv, b 
postanowień w ustawie o podl ch' 
rent i kapitalów. - Zmiana us y G . 
pcdatkowanlu seJfów. - Stosun i ' 
litewskie. 
'Varszawa, 30. 4. (Pat.) 
siejszem posied2:eniu senacki. 
skarbowej przyjęto z nieznacz. 
prawkami następuj
ce projekty 
l) Projekt ustawy w przedmi( .,' ł ł 
ienia gwarancji skarbu państw/; 
2 miłjardów marek na ulgowI po 
dla reemigrujących z Niemiec'" ,cli 
kupców, przemysłowców i rzem utk 
2) Projekt ustawy w przedmi' 
ny nIektórycb postanowień ush 
pca 1920 r. o podatku od kapitał 
3) Projekt ustawy, zmnienia 
wę z dnia 8 czerwca 1920 r. o pt 
skrzynek depozytowych. 
Na dzisiejszem posiedzeniu cn 
komisji spraw zagranicznych sel '\1 
słouch (P. S. L.) referował spra\' v I.lh 
ków polsko-litewskich. Po ref( de wy 
wiązała się ożywiona dyskusja. w ktc 
poruszono kWestję stanowiska, 1z p1 
skich wobec gwałtów litewskicłJ dl 
wanych na ludności polskiej. ZI .ń. 11.1 
jecej pas pograniczny. Dalszy iA ty 
skusji odbędzie się na posiedzel u 1bot 
niem. 


- 


, 


W' 


y 1& 
z 1.1i 
f r '11t 


LU o 


Zwitzkl zawodowe w Warszawit ,..2 ... 
mi komunizmu. 
War s z a w a, 30, .I. (Pat.) f' 
komisarza rządu została zawies
 . 
łainość następujQ.cycb zwiQzkó\\ 
wych: skórzanego, bullowlanego I 
nego. Przeprowadzona wlokala. 
s:r:ych związków rewizja wykry 
druków komunistycznych, ZwiQ' 
ły całkowicie opanowane przez 
stów I zajmowały się wyłą.czni( 
antypailstwow
, _ Wymienione I 
licja opieczętowała. 
Komuniści chcieli l-go maja' 
ebcesa antypaństwowe 
War s z a w a. 30. ł. (Pat.) W wio 
ku .z zapowiedzianł,} demonstracj J 
sklego bundu f partjl kom,mist 
dniu l maja współpracownik j 
pism stołecznych zasięgnęł nast
 
informacyj u naczelnika wydzi 
pieczeństwa w komisarjacie rZQ 
sztowano około 30 komunistów 
wielu wybitnych działaczy. 7..tj 
oddani do dyspozycji władz S 
wraz z materjałem obci
żaj
cYll 
l maja wpłynęł na przyspieszl'ni. 
sztowania. Wszelkie komunist} 
chody i wystepienia będł,} jak n "t. 
ryczniej sił
 stłumione. Godła i f -łl 
renty o treści antypaństwowej b 
bierała policja. 
P. Sikorski powr6cił do War: "" 
W a r s z a w a, 30. ,. (Pat.) J zi 
powrócił z Gdyni i objl}lurzędo\\ 
zel rady ministrów generał Siki 
Zmienione oblicze senato; a 
Jewe!owskleg:J. 
P o z n a ił, 30. ,. (Pat.) W \\ 
Z przellsLawicielem P. A. T. &enb. 
Gdailska .Tewelowski oświadczył 
srosobność podziwiać na Tal'l1;u 
l-'OEtępy prz('mysłu polskiego. \" Ol 
kiEgo dorobku Polski - zaznar; 
w£lbwskl - Gdańsk pragnie utr 
z Polską jak najlepsze stosunk 
durcze. 
Jestem, mówił dalej senator ! 
ski, bardzo przykro dotknięty t, 
kład z dnia 2' pa:'.dziernika 192 
sam podpisałem, staje się źródle 
zdań i nieporozumień. "'olne 11 
dnak stara się i w dalszym ci!} I "oC 
się będzie postanowień tego u
 "}- 
trzymać, 
jlepszym dowodem. 
ra jest fakt, że dąży do tego, ab r, 
pretensje Polski załatwić w ducI y. 
czeń. Co się tyczy kontrabandr, 
' ""c 
2:arówno dla jednej, jak i drugi,j , t 
Gdańsk w sprawie tej winy ż
 I 
ponosi. Bez unifikacji podatków . 
cyjnych na cukier, spirytus i t: j. 
nych realnych rezultatów w tl tI 
nie osięl1;niemy, 
W sprawie tranzytu, rzekł !le ...,tor 
welowski, Gdańsk postanowił! ,łr 
żl)danla Polski. Dl\lej podkreś1i1 
lowski, że 93 procent ludności CI 
mieckiej chce pozostać przyjacj, 
ski. ale i Niemcami gdańskimi. II 
PolskI) jedno wspólne d/)żenie: 
we portu gdańskiego z korzyściE 
 1 ol
 
ski i Gdańska. Na tem polu żad ł 
czność interesów istnieć nie moż 
Na zapytanie w sprawie ZI fI! ua 
s:r:kół polskich w Gdańsku sena 'r J .. 
lowskl odpowiedzial wymijajł,}C( 
. 
P. K. K. P. płaciła w dniu 
 
monety złote: Rhl 21658, Mn 1 k.. 
8529, jedno unji łac. 8123, doL 42 , d 
szterl. 204899, k. skand. 11282, -4 łI L 
1692ł, f, tureckie 184687. duk
 
96317, belg. i hoJ. 96093, gram zł! 
lIn!bro 
ez zmiany. - \ 


,
>>>
"t,.. ł. 


II 

' 


W sprawie urzędników. 
z inicjalywy C. K Zwilizku Urzędu i Funkc. 
Pa(lslwowych odbyło się w czwartek. 26 bm. ze- 
branie jego członków z posła.ml-urzędnika 
mi w sprawie projektu ustawy o uposaże- 
niach. Na posiedzenie zaproSlWna została 
również i poseł Sokolnicka. Ze Zwiazku 
Ludowo - Narodowego wzięli udzial w o- 
bradach oprócz p. posłaSokolnickiej p. po- 
seł Zagajewski i p. poseł Manaczyński. re- 
ferent sejmowy odnośnego projektu. P. 
Manaczyński w dłuższem przemówieniu 
omó\\ ił całokszts.łt projektu. P. Zagajew- 
ski uwzględnił przedewszystkiem wał 
kolejnictwa, a p. Sokoluicka dziedz. mkol- 
nictwa i nauki. (m. in. spraw naucz. dla 
głuchoniemych), podkreślaj/)c konieczność 
I utrzym.wia dodatku naukowego dla pro- 
fesorów szkół akademickich. Poruszyła 
również sprawQ pomocników naukowych 
w szkołach akadeIrickich. instytutów na- 
ukowych. bibljotek i ai'cbiwów, oraQ: kwe- 
Btję rodzin urzędniczych .rodziców i dzie- 
d. z uwzględnieniem postulatów ziszczal_ 
nycb w czasie najbliższym i pÓŹDiejsrzym, 
w okresie lepszego położenia Skarbu Pań- 
stwa. 


I. 


Państwowe instytuty 
naukowe. 
Zarówno Rząd i Sejm, jak i społecze!lstwo 
,mało interesuje się stanem naszych m- 
jstytutów nauk.owyc
 bibljotek i archi- 
'Wów oraz warunkami bytu i pracy ich pra 
cowników naukowych i tecbniczn)"cb i 
j8łuwy. \V projekcie ustawy o uposaże- 
'J1iach z września roku 1922 powiedziane 
'było, że rada ministrów wyda rozporz
- 
Jdzenie normujl)ce uposażenie pracowni- 
ków naukowych w państwowych instytu- 
'łach naukowych j bibljotekach Mkól aka.- 
'demickich. - Zapowiedź ta nie doznała u- 
'neczywistnienia. Projekt sejmowy z mar- 
.ca r. b. nie wspomina wogóle o tych praco- 
,wnikacb. 
f Zadać sobie nalety pytanie, dlaczego ta 

atego!ja pracowników ma pozostać po- 
jsbawiona właściwych norm regulacji d1"O- 

 ustawodawcz/) 'l - W ostatnich dniach 
.poseł Zofja Sokolnicka na te to lukę 
'swróclla uwagO Rzodu i Sejmu na podko- 
!lDisjt budżetowej podczas ogólnej dyskusji 
Dad projektem o uposożeniach, a ponadto 
!ąłosila w Sejmie wniosek w. spra.wie or- 
.ganizacji bibljotek i archiwów. - Należy 
'mleć nadzieję, Że inicjatywa p. Sokolnie- 
.kiej nie przebrzmi bez ecba. 


Dwa spiski Toeplitzów. 
{Wielcy kopltallścl łydo';'sko-nIemieccy 
!ehCQ sit dosta6 do boaactw HosjL - Droga 
IJrzez Czarn. morze zawiodła, więc chcia- 
DO alt dosta6 po trupie PolskL 
I Wychodzące w Belgradzie ,,'N"owoje 
jWremja" podaje sensacyjne rewelacje o 
lepisku dwóch Toeplitzów. warszawsk.U!go 
j kOmunist y i stryja jego z Medjolanu. mię- 
d&ynarodowego kapitalisty. Bratanek i 
Istryjaszek w dwóch różnych krańcach Eu- 
IroPy i w dwóch przeciwnych biegunowo 
,rolach dl}żyli do jednego celu - owładnię- 

cia bogactwami Rosji. - 
. Toeplitz włoski (rodzony braciszek pa- 
py Toeplitza warszawskiego. członka P 
lP. S.) prowadził tę robotę otwarcie i na i 
iP
ostszQ Ilr?
' Dopiero gdy plan ten za- 
(WIódł, drugI plan Z8.CZłł wykonywać br:-. 
jtanek warszawski i w sposób bardziej "dy- 
plomatyczny" i podstępny. 
f Plan Toeplitu włoskiego, o którym 
,rozpisuje się głównie "Nowoja WremJ'a' 
;był następujv.cy: ' 
i Po zakończeniu się wojny europejskiej 

wstał we Włoszech wielki międzynaro- 
rlUWY syndykat finansowy dla eksploata- 
cji bogactw naturalnych Rosji. Na czele te- 
go syndykatu stanl)ł ów Toeplitz włoski, 
bogaty bankiet" i jednoareśnie gorliwy 0- 
brońca interesów niemieckich. 
I Syndykat ten miał zorganizować w por 
tach rosyjskich morza Czarnego centralę 
towarów rosyjskich i przy poclocy licmej 
:'loty przewozić je do portów Synopy, Som- 
S1IDU i innych po drugiej stronie, na wy- 
brzeżu tureckim. W tym celu syndykat 
projektował zakupienie całych obszarów 
kraju, aby budować tam własne porty, 
'miasta koleje, fabryki i t.. d. 
Miało to być olbmymie przedsiębiorst- 
wo. coś na wzór sławnej kampanji indyj- 
skiej, która była właściwi- zdobywczyni/) 
Indji i tak je eksploatowało. że doprowa- 
_ 
o to do strasznej rzezi Anglików i zmn- 
Bilo rząd angielski do wzięcia Indji pod 
swojł,} opiekę. 
Ta nowocusna kampanja spodziewała 
się owładnł,}t całem zbożem. węglem i że- 
lazem Rosji f naftł,} Kaukazu i Rumunji. 
Wybuch wojny grecko-turecklej i rewolu- 
cja faszystów we Włoszech 1IDiemożli- 
wiła ten plan. 
1ednak kapitaliści żydow8ko-niemiec- 
cy nie wyrzekli się swoich dążeń. I oto 
\\ ystępuje dru!!'1 Toeplitz. bratanek pierw- 
szego i z drugiego krańca w Polsce, pró- 
buje utorować tę drogę do Rosji. 
Rewolucja komunistyczna w Polsce 
miała ziemie polskie ,.,zfederowat", z Ro- 
sji bolszewick;ł,}. Niemcom rrn'l"6cić Górny 


k, Poznańskie, Gdańsk 1 Pomorze l 
-
----- . ł... Q tJ. 


GAZETA BYDGOSKA środa.! maia 11123 r. 
. . owat rabunek 1ło8Ji. no I 
RosjL Od Renu do Władywostoku POwstal- I mleU 
o
sJd . 
by jeden olbrzymi twór polityczny i go
 ocz
'iścle 
ęc j
cse jeden dowód, &e 
podarczy, przeciwstawiaj.ey się re8zeII! I . aroy odówka czerwona i lDięd%yna- 
Europy. Jedni żydzi mieli być władcamI IDlędz
ar d
 do jednego i tego sa- 
politycznymi Rosji trzymanej w ryzach rodówka l araro: komend/) wodJ1Darodo- 
przy pomocy instruktorów i o.rmtlt Krup- mego.c:e U, po 
p
 drudzy pnzy pomocy Stinnesów wego zydostwa. 


· ycie &ospodarcze. 
W I ' Ii dzi przy maszynacb i warsztatach i 20 
aioiejsze p acow i personelu biurowego. Fabryka ta usku- 
ł handl tecmia wielkie zamówienia na 
aJlł Pol- 
prZemys U i U I skę i również zagranicę.. Powlększo
 
W Bydgoszczy. znacznie produkuje obecllle Cli.. 
 tUZI- 
.. I . nów pilników dziennie. Z.ałł':twla dosta- 
"AMPOL wy przeważnie dla przedsiębiorstw pań- 
fabryka metalowych żarówek eJektryc z - stwowych. 
Dych Tow. .Amerykańsko-Polslda Ska Ake. Bydgoska fabryka pilników. I ,narz ę - 
w Bydgoszczy. dzi posiada prócz tego przedstawIcielstwo 
.. h firm na calą Polskę. oraz 
Polsey reemigranci z Ameryki, którzy h Vl
1 anlcznY
ład dz. do obróbki drze- 
długie lata spędzili w amerykańskich fa- ur
wn}" 
 . nał: zę ,I łówn!e dostawą 
brykach lamp elektrycznych na kierowni- 
'a I metali f. zaJ
uJe Się gh 
czych stanowiskach z panem Rwałem Ku- Ich dla koleI panstwowyc . 
klinskim BpecjalistIJ. lampiarzem na czele. Biorąc udział W l
 Targach 
sc
o- 
Eorganizowali w Bydgoszczy we własnej dnich budziła ogólne zamtereso

e I!I
- 
nieruchomości przy ul. Sienkiewicza 66/67 kną. stylowe swojł,} wystaw
! n8:JPlękmeJ- 
fabrykę iarówek elektrycznycb. poczotko- są może po eksponatach wIelkiego prze- 
wo jako stowarzyszenie udzialowe, prze- my8łu metalowego. 
mieniwszy je następnie dnia .6-«0 lipca Obecnie bierze również udział w III 
1921 r. na .Skę Alu:. ..;\mpol" 
owanyst.wo Targu Poznańskim i wystawia 
 nim 
Amerykansko-Polskle IE .kaPltałe
 mkp. wana z trwałości i doskonałej Jak
ci 
36000000. Fabryk
 kie.ruJe nadal Jako dy- swoje wyroby. Posiadając to M1DO UTZ4- 
rektor Rafał .Kukliński. . . . dzenie wystawy, co i na Targacl! Wscbo- 
Fabryka 
t w P
D:rm biegu l. dziękI dni
 wzbudza u zwiedzajl).cych .ogólnY 
f
wemu klerowmctwu i. doś":ladcze: podziw i wielkie zainteresowanie. 
nlU opartemu na gruntownej znaJomości 
zawodu. naj nowszych metod wytw6rczoś- Byszard B. Schmldtke T. z o. p.. 
ci i systemów p
jlJcych wydajność, FalJryka powozów. 
sta.nęła jakOLŚcilJ, produkcji żarówek na. F 1: . t dnia kilkuset 
wysokości zadania. _ żarówka ,.Ampor. a.1J;i a .powy
 u ru. d 
odpowiada ustalonym normom tak pod ro
ł.ników I wYT:WJ.a w sWOl
h u:r.ech o - 
względem wy
ymaloici na wstr7;Qśni&- działach następuJ
ce przedxmoty. 
nia, trwałośCi (800-1000 godzin światła), . Wozy dla,wojska i poczty. wagony ko: 
jak i ekonomji pridU. JeJO
e, s
cJa
e wozy. dla p
ysłu 1 
Rozwój tej wielkie nadzieje rokującej strazy 
oweJ, wszelkieg
 rodzaju wozy 
placówki przerqyslowej jaq jest "Ampol'. ro
ocze l. 
()
y (od naJProetszrch do 
weiy od popa:rcia Ke strony Rządu. insty- na
wJ:k
tnieJszy
h). 
ałe wózki ręc:z- 
tucyj fina.DSOw)-ch, a przedewszystkiem ne I WIele .mDYch.. \\ drogun. swym oddzie- 
od konsumenta; SpołeczeltstwO poczyna le. wyraln!1: drzewce do, szczotek (dosta- 
popierać fabrykę tak w swoim interesie ze WIa prawie dla wszystkich fabry
 szczo- 
względu na niskQ stosunk. cenę żarówki tek -:- p?kr
wnych), dmewce do wIdeł, BZU 
,.AmpoJ"'. jak i w interesie Polski, składa- f«:1, slekłer 
 t. p., 
rzesła ,,!k!adane wszel- 
jl!c tem dowćd wysokiego zrozumienia kiego 
Ju, WYgI
e CZę:;c1 
z
wn
 dla 
swych obowiIłZkó
' względem własnego fabryka
JI pow
zów I WOZ?W I rózne lD!le. 
kraju. zagrożonego inwazją zagranicznej 
V u:zecun od
Zlele wy
abJ.a bardzo wazn
 
produkcji. I najnowsze SP1
ty. glD
nastyczne. ławkI 
Nie mniejsze znaczenie posiada dla roz szkolne. katedry I wI
le lDuych. . 
woju fabryki poparcie ze strony fuąd\l. t. Fabryka 

pa
rule z t
£h !Z'zech dZla- 
j. Ministerstwa Handlu i Przemysłu. które ł
w tak kraj J8;k.l za
.amcę l z powodu 
powinno wyrazić się w odpowiedniem u- Plerw
zorz

neJ J
OSC1 
wrch 
abryka- 
łożeniu stawek celnych dla importu żaró- tów C1ł:szy Się takiem wrLl
clem. ze zabu- 
wek elektrycznych z zagranicy. dowama fabryczne co pewIen czas muszł,} 
Dotychczas cło na iarówki sprowadza- być rozszerzane. . . . 
ne z zagranicy. wyD.osi od sztuki. wagi 38 F
ryka. powyz8za wykon8: ł n. JUz 01- 
gr. volt 110 i 120 i świec od {) do 5O-ciu oko- brzr mle dosta.w
 w trm trslł,}ce wozó
 
ło 25" ceny fabrycznej. tymczasem przed wOJskow
ch. dla. 1olskle
o Za.r
iJ

 WOJ- 
wojn
 wynosiło ponad 50". Stawk.i te se 
owego I Wlellue i:leceDle na clęzkle .spe- 
za niskie i tamują rozwój produkcji rod%i- cJalne wO!ZY 
la 

twa francuskiego, 
mej. I oraz ur
dr.eD1a ,,?c!ku:h b
dynków szkol 
TwierdEenie jakoby krajowy przemysł · nych w Warszawie I WIele Innycb. 
elektro
hniczn
. ni
 potrzebował 
clU"o- 1 SJlłosc:hewel' i Sp. '1'. z o. .. 
ny, bOWIem rozW1Ja SIę doskonale, me zga- 
dza się z rzeczywistością. gdyż istniejlJ.Ce 
oschewer! Sp. T. z .0. P,. f.abry
a kole- 
fabryki nietylko się nie rozwijajł,}. ale 0- Jek polnyc
 Jest wydzIałem I posiada za: 
graniazają swoją produkcję. "" ykon:ystu- stępstwo fI1"JIlY Sr.n0sche
er i Sp., fabryki 
je ten stan producent zagraniczny. lok
mo
 [ wo
w koleJ0"Yych 

 Wroc- 
Czekam)" więc decyzji Rządu. Jeśli po- łaWlu. W spo
xua:ły 
ydział t
J f.U'JDY w 
zostaWi do niezmienione zabije tę galęź B,rdgoszczy Z8;JmuJe Sl
 w
ra]uaD1em ko- 
gospodarst\\a narodowego. le
e
 polnych I reperac.Jamł, w.zakres ko- 
Fabryka "AmpoU" pracuje przez pełne 
eJ
c"twa w
od.złCeml, a takze r
per
- 
6 dni w tygodniu; produkuje masowo me- Jaml na kole,łach państwowych. NIektóre 
talowe żarówki elektryarne z drutu cię,. 
i składowe spro
adi:a fabry
a. 
o!e- 
gnionego (Tungsten) ..oltaż 110 120 do 220 Jek polnych z centrah. w pr.zewazneJ Je- 
O sile światła od 5-ciu do 5O-clu śwłee: dnak aęśc
 Wytw
 sama na 
iejs
 
inne rochaje żarówek wykonuje tylko na (kola. do wozk.ów I t, p.). Produkcja IDle- 
zlecenie. Produkcja 
ienna dochodzi do sięc.zna wynosi przeciętnie 100 wózków ko- 
3000 sztuk. żarówek. lejowyeh. Wystawia. również na III Targu 
. Zapotrzebow3.Die krajowe wynosi 15 do PQ 7.tJ Ańdd m . 
20 tysięcy sztuk żarówek dziennie, a za- 
potrzebowanie to 
dzie przecież wzra- 
stało w miarę postępu elektryfikacji kra.- 
ju. 
.,Ampal" operuje kapitałem wyłę.cznie 
krajowym, finansowany jest przez Bank 
Zwiezku Spółek Zarobkowych i POlski 

ank Krajowy. - Cena żarówki ,,A\npol'. 
Jest o 200-000 mkp. w detalu niższą od 
żarówki zagranicznej. 


Wlllkopolska P8Jl1emfa. 'l'ow. Ak. 
B y d g oszc z-Czy żk ów ko. 
Pnew.iębiorstwo to założone w roku 
1920 i finansowane przez Bank Związku 
Spółek Zarobkowych. Polski Bank Ha.n- 
dlowy i Bank Przemysłowców w POI1.Ila- 
niu"ję.st.jCdyn
 papierni
 w Wielkopolsce. 
Rozwój jej jest najlepszym dowodem do 
czego doprowadza. umiejętne kierownic- 
two i organizacyjna oraz administracyjna 
GBANOBS I KOZŁOWSKI zdolność głównego Zarqdu ze współu- 
Bydgoska fabryka pilników I narzędzi. działem wykwalifikowanych sił techniq.o;- 
Firma ta istnieje od r. 1852. ZałożonQ ł nych. . 
jl) z kapitałem (polskim) 650 tysięcy ma- Kon;y
e nabr CIe terenu buoow1an.e. 
rek niemieckich w złocie. Obecnie labry- . go składa
cego mę oprócz obfWU"U fabry- 
ka tak została rozszerzona, że jest kilka- ł cznego łeZQ
8;0 Jl.ad BrWJ. z ea... aJ? 

. 
krotnie większa nii w pierwsźyCh latach ' g
w włMIleJ zlem
 i folwarku umozhWIło 
swego istnienia. Wytwarza w wielkich metylko s
worzeD1e o!S2emych l:abud?- 
ilościacb pilniki i rasz le ( dl ó' wan f
ł') cznych. ale I komystne nabYCIe 
. ,p a 
zewc w I całkowItego technicznego urz,dzenia, 
m.), oraz 
rzybo
y .dl
 CukroWDlC
Wa, jak składaj
cego się obecnie z 2 maszyn pa. 
frezy i noze do rzllięcla 

aków I t. p. pierniczych szerokości 2,10 i 2,50 m. dalej 
Cały pro
es produkc]1 odbywa, Się w Z "ma
zyn tekturowych. S-szlifiarni. 1 spe- 
ten sposób, ze wszystko wytw
 I prze- cjalnej sumami do tektury. 7 bolendrów, 
twarza fabryk
 we własnych. \\ ars
ata
 3 parowników do gotowania słomy. 2 kol- 
wprost ze stah surowej (meobrobIonej). I lergangów. 2 kalandrów, własnych bocz- 
Sprowadza. tylko staJ 
u".'wQ., prz

az-" nic kolejowych i t.d. 
nIe z Niemle
. odkuwa 
 mej na mieJsCU I Stacja siłowa składa się z 5 kotłów 
korpusy, nacma następnie na specjalnych wielkości M2 m 2 powierzchni ogrze9.ał- 
maszynach, których fabryka posiada 30 I nej.l250 H, P.l300 KW. energjl elektryqz;.. 
w końcu przez celowe dalsze obrablanle 
 nej. 
produkuje aie IZ'Otnw.. nil"ł'" r-" ł;' 
U q{ 


.
- . 


'i 


"ł 


." 


Nr. too, 


 
kg, podczas gdy w 1921 r. 2000000 k3 
Wskutek ogólnej tenden.cji i stoSownie d' 
technicznego urzQ
ema WielkoPolsko 
Papiernia produkuje idostarCEa, przew a 
żnie. papiery pako
e do tore
k. karton
 
papIery kolorowe I t
kturę Introligator: 
skQ. Fabryka zatrudma przy non:nalnY1n 
biegu -iW do 500 robotników. 
Wielkopolska. Papiernia wystawia na 
III Targu Poznansklm na placu Prez 
Drwęskiego, sala 2. rz
d 5. . 
BLOCH 
Fabryka wyrobów metalowych. 
Fabryka ta istni
je od.roku 1912. posia. 
da własny gmach I nalezy do najwięk_ 
szych przedsi
biorstw metalowych w BYd_ 
goszczy. 
Produkuje arm
tury 
azo

, Wodocię.. 
gowe i parowe; posll
da rOWlllez wielki za.- 
paS aparatów d
 pIWa, kompletne unio 
dzenia bufetowe 1 restauracyjne w D.1.jno. 
wszym stylu. 
N. MANELA" BYDGOSZCZ 
Warszawski skład fabryczny lornleI'ÓW 
l dykt. 
Fabrykacja mebli w Bydgoszczy zaw- 
sze stała na. wysokim poziowie. Liczne 
stolarnie w Bydgoszczy wyroby swoje zby. 
wały na całem Pomorzu i w dalsze strony. 
1ednakże gdy odcięta była Byd
szcz po 
rewolucji od swoich dotychczasowych do. 
stawców w Niemczech, którv.y dostarcza1j 
forniery i dykty położenie stolarzy I me- 
blarzy w Bydgoszczy przez długi tzae 
było 'bardzo krytyczne. Stolarstwo lewo 
zupełnie odlogiem, bo stolarze nie mogU 
warsztatów (pracowni) swoich urUch60 
mić. 
Temu stanowi jako pierwszy zaradził 
p, R Manela, który pien..szy przybył "- 
mu przemysłowi i rzemiosłu z pomoą 
przez założenie pierwszego wielkiego 
składu fabrycznego fornierów i dykt " 
Bydgoszczy. - Fakt ten na wzór nie wiel. 
kiej wagi, ale w skutkach swoich donio- 
sły. sprawił. że stolarnie. wtenczas, gdy 
nikt o tern jeszcze nie pomyślał, mogły. 
swoje warsztaty urochomi
 l dać zatru. 
dnienie kilku tysiłCQm ludzi. 
To też w 'krótkim czasie przedsiębior. 
stwo p. N. Maneli ogromnie się rozwinęło 
i stoi jako pierwsze źródło dostawcze dla 
stolarzy. fabryk mebli w caJem -.rojewódz. 
twie. - Dzielność osobista p. N. ManeU 
przezwyciężyła w krótkim ezasie wszel. 
kle trudności i sprawiła, że przedsiębior. 
stwo jego stoi dzisiaj jako najpierwsv 
w .zaehodniej Polsce i cieszy się szerokiem 
uznanif'm wśród zainteresowanych rze- 
mieślników i przemysłowców. 
Przedsiębiorstwo zostało już znacznie " 
powiększone przez fabrykację krzeseł dę- 
bowych. listw dekoracyjnych. krzeseł wie. 
deńskich i siedzeń do krzeseł, jakoteź J 
gzymsów do firanek. 
P. N. Ma.uela. biorł,}cy także wybitny 
udział w organizacji kupieckiej cieszy sit: 
pełnem uznaniem i poparciem wśród licz. 
nego koln. swoich odbiorców i każdej fil'. 
mie, majł,}cej zapotrzebowanie w POW) żel 
podanych przedmiotach. polecamy to 
przedsiębiiJrstwo jako bardzo korzystne J 
rzetelne źródlo dostawcze. 
Bank II. Stadthagen Tow. Akc. 
w Bydgoszczy. 
Ban1( M. Stadthagen egzystuje 1V Byd. 
goszczy od r. 18ł9. pierwotnie jako jawnI 
spółka handlowa., w lipcu r .1920 przl!" 
kształcony został na towarzystwo akcYJ- 
De. Kapitał akcyjny towanystwa wyn0- 
sił marek 12000000 i został w międzycz" 
sie podwyższony do marek 100 000 000. - 
Rez;erwy jawne wyno
 po dziś dzień ea. 
marek 140000000. 
Bank M. Stadthagen. Jako naJstarSl1 
bank w Bydgoszcr;y był w ścisłym kon- 
takcie z tutej
ym i okolicznym przemy. 
słem i handlem. a stosunki te są przel 
towarzystwo nletyłko kontynuowantt, 
lecz w miarę mOEności rozszerzone, BIlIlk 
przyczynił się w wielkiej mierze do spoi. 
szczenia przemysłu w Bydgoszczy i wY. 
kupił z rę.k niemieckich napTZ. większ
 
akcyj Pabrykl Maszyn C. BIurowe i S':i 
Fabryka Traków (maszyn do Obróbki 
drzewa, firmy Herm. LtJhnert. Fabry 
Maszyn dla. Cementowni i Cukrowni. Bro- 
warów Chełmińskich w Chełmnie. To,,". 
Akc. ..Przechowa" Młyny i Tartaki : 
Pnechowie. a pontem- brai udział VI . 
nlUUlOWaniu DMtępujQ.CYch przeds1ł' 
biorstw: Hurtowni Drzewa ..Wisi a" 

: 
Ak c.. Lloydu B1dgoskiego Tow. 
"Wapn()'. Zakład]" Gipsll, Wapno, .'pro- 
mlPń" Fa1Jryki Zapałek w Bydgos za1 . 
"Unia." Fabryki MasZ)'D Rolniczy
 
 
Gl'\1drlę.dEU, "Karbidu Wielkopolskiego 
ToW'. Akc. w Bydgoseczy, Zakładów cera- 
micznych w Grudril!-dzu.. ka- 
Bilans po dzień 31 grudDla 1922 
 
zuje po jedDej .tronie sumę 1922 wY' 
ł 000 000 000. - Obrót ogólny 
 r: 'ńW1lel 
k!l.ZuJe po je
TI('1 stronie kSlęfP gl 9ft' 
mk. 115000000 000.-, a czysty zysk nuił 
nosj mk. 221 000 000.-. Zar7.
d 

end1' 
wypłacić za r. ub. 100 procent dY Wl dni' 
Dowiadujemy się z bilansU. te do 
Cyclt 
1922 r. było zlownych w ba. nku c: i d" 
plenfęd%y w ncbunk&ch lieZ4C
 f'IIII-" 
l&. _... __ _.._ _".. . KN"ł
>>>
. 



 


Nr. tOO. 


 
.200000 000,-. Portfel wekslowy wyno- 
iii ł71 JDiljonów marek. Według bilansu 
..,sób efektów wynosił ca. mi. 100 000 000, 
I czego s,dzić 
eży, że pozycja ta R- 
łtier a znaczne ciche rezerwy, albowiem 
lUJllIL nominalna posiadanych przez bank 
,sCyj wynosi mk. ł6 130 000,-. 
Bank posiada filję w Berlinie. Posia,. 
da pozatem 4 domy, figurujł,}ce w bilansie 
po jedn
j, marce, podczas gdy przedsta- 
",iaj, milJardowQ. wartość. 
. Z
 banku składa sie r: pp. Karola 
l! uera I Antoniego Pampucha.. oraz R- 
epcy Fryderyka Marksa. Radę Nadzor- 
stanowi I) pp. Jan Maciaszek. przewo- 
4niczłCY, Dr. Kazimierz Hłcia.. zast. prze- 
odDicz,cego, Louis Aronsohn, Willy 
aerwald, Joachim von. Bethmann-Holl_ 
eg, MieczYBław Chłapowski, Leon Czar- 
," . ki, Ludwik Cichowicz. Leon Figel, 
:ronislaw Kentzer, Hrabia Fryderyk von 
, II burg-Stirum, Stanisław Niesiołowski 
,elchior Wierzbicki, Hans Jiirgen v. Wil
 
. ens, Jan Wleklińsk1. 
Bank M. Stadthagen zwołuje Roczne 
. alne Zebranie na dzień 5 maja b. r. 
J zy wieJkiem udotowaniu, proponuje Za- 
J 
d i Rada Nadzorcza. 'wyplacić 100 pro- 
ent df\\'idendy za r. 1922. Projektuje 
'11 również podwyższenie kapitału p,kcyj- 
ego". 
2'. SroezyUUl Ska.. 
artOWDla kąelUSZJ damskich I przybo- 
boriw da strolu. 
Od kilku lat istniejąca w Bydgoszczy 
J ,wyższa firma na.dewyczaj świetnie się 
!ZWinęła. Kierownik jej i współwlaściciel 
J T, Sroc.zytlski pracuje w swym zawo- 
.e od lat 25 i posiada również długolet- 
. zagranicznI) praktykę w Dremie i Ber- 
i lic. Obecnie firma ta dzięki niezmordo- 
anej pracy sił kierowniczych Btanęła na 
1 k wysokim poziomie, że rzajmuje wybit- 
l . stanowisko wśród największych hurto- 
ni kapelussy damskich na cal, Polskę. 
} II. składzie posiada WSZYBtkO co wchodzi 
zakres j
j działania i modnych kapelu- 
r damskich: tagalowe,lizeretowe, floren 
t nowe i fantazyjne oraz różnorodne 
sf4żki, jedwabie, tiule brokaty rUote i 
brne materiały, borty i wszelkie przy- 
l, ry do stroju. 
T. SDlELTER I F. WESOLOWSKI 
Skład konfekcyjny I. bławat6w. 
Dowód.. jak. z małych zacz
tków potra- 
f się rozwinQ.Ć dana firma dzięki rzetel- 
II 'li podstawom kupieckim i rzutkości 
Ii zedsiębiorców, stanowi firma T. Szmel- 
1, i F. Wesolowski w Bydgoszczy. 
leden ze współwlaścicieli p. Wesołow- 
; już przed wojn
 posiadał sklad bława- 
t 1\ w Chełmnie. a następnie 

grówcu. Po wkroczeniu wojsk pol- 
. ch do BYdgoszczy przeniósł się do na- 
ego miasta i założyl tu przy ulicy GdaiJ.- 
.ej hurtownię towarów włókienniczych, 
t l'a dzięki ruchliwości i Bumienności w 

łudze rozwinęla się wkrótce ogrom- 


, GAZETA: BYDGOsKA 
 &, ! ma ja 19231'. 
. DOM IlUBTU LEON IUY. 
Firma "Dom Hurtu" Leon May w Byd_ 
goszczy
 Stary, Rynek 28, założona w r. 

921 WZl
ła sobJe za zadanie wyrWać z rQk 
zydowskich sprzedaż materjałów ubranio- 
wych. 
PocZl)tkowo firma powyższa była tyl- 
ko. wyłą.cznie h

wnil). Właściciel jej, 

elny prze
.sI
bJorca, zorjentowawszy: 
SIę w SytUacjI l ogólnej konjunkturze 
"'"f czuł konieczność stworzenia specjał: 

ego magazynu sukna I przeistoczył swo- 
Ją. hurto\\nię na magazyn detalicznej 
sprzedaży, 
Przoduj
c.ę. pomiędzy licznemi inneml 
również chrześcijailskiemi przedsiębior: 
stwami tej samej branży bogatym wy_ 
borem materjałów ubraniowych, na płasz- 
cze, kostjumy i t. d. zjednała sobie firma 
.powyższa, dzięki swej sumienności i spre- 
zystości kupieckiej ogólne poparcie u- 
znanie i zaufanie. ' 


Str 


Wiadomości bieżące. 


Kalendarzyk. 
Wtorek l maja Filipa. 
Wsch. sł, g, 4 m. 37, zach, g, 19 m.25. 
Wsch. ks. g. 7 m. 43, zach. g. 4 m, 56 r. 
środa 2 maja Zygmunta. 
Czwartek 3 maja Znalezienie Krzyi;a 
św. 
Dyi1Ir nocny w a
tekach. 
W bieŻl)cym tygodniu mają. dyżur na- 
stępuj4ce apteki: 
Aptek' 'pod l{oronł,}. Dworcowa 74. 
Apteka pod Aniołem. Gdańska 39. 
Apteka pod Niediwieddem, ul. Nle- 
dtwiedzia 6. 
Wypożyczalnia ksłtiek Gustawa Be- 
binskiego: Pomorska 60, II pi
tro, czynna 
codziennI'3 od 17-Uł, z wyją.tkiem niedziel 
I świet. 
Nowa wypoły'czał-Ia Iad.łek pol- 
skich I f,'a.ncuskich: Powieści. Dzieła na- 
ukowe. Ksleżkl dla młodzieiy. Sienkie- 
wicza 18 II ptr. Otwarta '-7. . 
BlltlJoteka _lejska: (Stary Rynek Nr. 
I), Otwarta codziennie & wyjł,}tkiem nie- 
dzieł I śwl,t od godz. 9-U 117-20. (Wy. 
pożyczaJnia ks1Pek od godz. 1J 'i-13
 I 
I7-J8 X ). 
Biblfeteka Lu.ewa: (ulica Jana Kazl- 
mlena 9), Otwarta codziennie z wyją" 
kiem niedziel I iAwi'Jt. od godz. 12-13 I 
17-19, w Arod
 i Bobot
 od godz. 1
19 
BllrlJeleka Preeownlk.. K.lefewycb 
przy ulic:y Dworwwej w gmachu Dy- 
rekcji (pokój nr. 189) wypożycza ksll)ild 
we wtorki I pil)tku (Z wyjeUdem Awlł,}t) 
od godz. 41i do 6
 po południu. 
BiblIoteka Połska K. Białkowskiego 
dziennie od godz. ł7-19 w!ecz. - II: 'Wyjąt- 
kiem czwartku, nledzieii i śwlłt. 
(ul. Król Jadwigi 15, II p.). C%ynna co- 
- Teatr lUe,fskL Dziś wc wtorek o 
7 i pół por8fl 8 melodyjna operetka fran- 
cuska ,,Nitouche" czyli .,Przygody pensjo- 
narki", która ścią.ga tłumy publicznośd 
na każde przedstawienIe. Bony znir.k.owe 
ważne, ' 
Jutro w środę przedstawienie 
wie- 
szone z powodu generalnej próhy"Ułani 
I{sięcia 1ózefa". 
W czwartek święto narodowe 3-g0 ma- 
ja premjera stylowej krotochwili lEe śpie- 
wami i tańcami "mani Księcia Józefa". 
Pracownie krawieckie i malarskie od kil- 
ku tygodni gorączkowo przygotowują. 
wspaniałą. I malowniczą. wystawę, dowci- 
pna proza, efektowne kostjumy, dziarskie 
mazury i krakowiaki oraz pienvszorzęd- 
na obsada tworzą prawdEiwie artystycz- 
n
 całość godnI,) naszej sceny. Dyrekcja 
dokłada wszelkich starań aby widowisku 
dat bogatą. i stylowI) sprawę. Batutę re- 
żyserską. dzierży p. Józef Cornobis. 
W pią.tek 2 raz ..Ułani Księcia. Józefa", 


Przez cały dzień na ulicach mf
 u. 
proszone panie zaopatrzone w odpo 
nie legittmacje złJierać łJędQ. dat na 
r:;::ecz Towarzy:::twa Cz}tełni Ludowy I) 
Komitet obchodu wzywa za nasze ),. 
średnictwem ob) wateli mi I:ta aby . JIf 
wigilję urocz)'stości udekoruwali '1 11 1 
uroczyście i wzięli liczny udział w o .1» 
dzie. 


-. PoświfC8l11e sztaDdaru Soko: I Dl!! 
Wilc:r;ak.u. Dnia 6 maja b. r. odbędz \''ł 
na WilCzahu pc
\.\ it;'cenie sztandaru 11. 
la. Sokół na Wilczak.u " l już do * 
swej OWOl"llej działaino ł Teraz pro . II 
puje do czynu, który dla członków d li 
ny sokolej. dla komisji oświatowej. .;.ko- 
też dla ogółu mieszkanc, na Wilczali J Ula 
wielkie 5)lDboliczne znaczenie. Czy v"') 
- to właśnie poświęcenie sztandaru "ł_ 
ry jest widomym znakiem 1 symboler 
sokolej: braterstwa i jeuności, idei ł ")- 
cej i skupiajł,}cej szmerze i po polsk\. c. 
 
jących oL)"wateli Wilczaku. Z ci;;żkin t. \. 
dem d
żymy do celu tego a dowodem tj..Jt 
trudności brak środków finansowycb kt4- 
reby nam zamierzenia nasze i £bęc 11')0, 
zwalały rychło umożliwiać i w czyny .me 
niać. Z tych powodów ubożsi bracia 2 Wl'- 
czaku zrzeateni w gnieździe sokolem 
chc
cy w dn. 6 maja swojl,) uroczystohC IlOo 
kolą. czynem poświęcenia Bwego BJ; 
dara uświęcać, 
wracają. się do moil ('b. 
rodaków grodu bydgoskiego z grar Ul) 
a bratnim apelem wolaj
 "pomoc ( }cł. 
nam rodacy". 
Niech na ten apel i przedstawiciel. 
kupieckich i przemysiowych i wszyS( p 
ni, których stat na to wedle swej mo T- 
ci grOBZ swój braciom pragnł,}cym na 
wo żyć i ideały Bokole rrutelnie I wyJ 
le piel
ować ofiarnie i ochotnie, ... 
Niech w pamiętnym dla Wilczaku ta 
G maja nikogo z rodaków przy tej w, 
dla nas uroczystości nie zabraknie. 
Podpisany Zarz_d Sokola Bydg. 
prasza lask, datki Bkladać na rzec.z 
 
Towarzystwa w Redakcji ,,Dziennika I dw 
goskiego" ew. na ręce prezesa Sokl l' 
dh. J, Kałasa Nakielska 6 gmach szk Ul . 
Z Zarządu Tow. gimn. ,,sokóU' \ 
- PrEe4dawł-łe a PatzerL Dnia 
maja w parku Patzera na obchodr.1e . 
li teatralnej Zrzeszenie "Niezaletn &....... 
pod kier. Lecha OrwicR odegra ..Złe 
cielca" Dobrzańskiego, "W por.," Prz bvł- 
skiego i OuJ,al koncertowy. Przedst.ło 
nie odbędzie się staraniem p. radczyn. 00 
słusznej. 
- Zabawa .. rzecz Inwalidów. 
3 maja r. b. o godz. 6-ej po południu ( 
drlie się zabawa taneczna na sali p 
błońskiej przy ul, Marcinkowskiego. ( 
Bty dochód przeznaczony no. rzecz Z, l 
ku Inwalidów Wojen. Przy kasie si 
ialwalidtzi. O liczne przybycie prosi 
Zarz,d 
-IV Zlazd KatolicJd w Lesznie. oJ 
5, 6 f 7 maja 1923 r. odbędzie się w Le: uht 
pod protektoratem J, E. X, Kardynała-F 
mnsa D-ra Dalbora IV Zjazd I{atolicl 
Program zjazdu jest niezmiernie ł 
ty i obejmuje referaty na,jznakomlts 
 
działaczy l(atolickich jak prof. uniw y- 
tetu lubelBkiego D-ra Paciorkiewicza. p 
D-ra Gantkowskiego, posła na sejm a u., 
kata Bitnera i wielu Innych. Uroc
 "* 
nabożeństwo na rynku celebrować bl i. 
sam X. Kardynał-Protektor, kazanie y- 
glosi X. infułat Adamski li': Poznania. JA 
delegat ZarzQ.du Zwil)Zku Sodalicji dJ'It 
jańSkich dla Archldjecoojl Gleźniei ko. 
Poznańskiej. wydaje legit.ymacje na 2 -rd 
Katolicki w Lesznie dla osób choą. cia 
wziąć udział w Zjeździe Dr. G. T. He 
de Manstein w Bydgoszczy, ul, Glinl ł ł! 
(Rupienica) między gOllzinl) 
-O po I 01U- 
dnilL Interesenci zechcl) Bię tedy tw l'e
 
pod powy
eym adresem osobiście, e too- 
wiem bez pomienionych legitymacy; 
mogliby wzil)ć udziału w Zjeździe. 
- Zebraule Zarz,du Organfzac1l 
te1łłtencji Polskiej odbędzie się dzisia w 
wtorek dn. 1 maja o godz. 8 wiecz. '\' 
wym lokalu Klubu Polskiego przy ul 9- 
szkowskiego nr. 2 parter. Zebranie t bę- 
ckie wBpólne & Sekcj
 Kulturalno-O 
tow
, 
- PaAatwawy UI'7.0d PośredDJ ... 
Pracy przeniósł biura swe z ulicy JI eJ. 
lońsklej nr. 56 na Nowy Rok nr. t. RGw. 
niei zwraca się uwagę wszYBtkich '. T. 
PracodawcÓw na rozporzą.dzenie Mit t"ta 
Pracy f Opieki Społecznej fi: dnia t5 .1to- 
go b. r. w przedmiocie obowił,}zku zgł ,a- 
nia w pailstwowych un;ędach pośre I'" 
twa Pracy województwa poznański o. 
pomorskiego zapotrzebowań na prace ni- 
ków wszelkich kategoryj. 
- Odezwa. Za inicjatyw, Dyre. '... 
Wydziału Administracyjnego gdat 1r.1J' 
dyrekcji kolei p. OkołowJcza utworz: t I 
 
komit.et pod przewodnictwem inżynie '! 
Majdla, ze skarbnikiem p. Sztolcmal 
sekretal'l/:em p, Rudke w celu zalo. .. 
kursów oświatowych dla pracow
 
kolejowych. Zawdzięcw.ją.c poparciu 
mocy p. kuratora suolnictwa ks. 
 
ka komitet otrzymał dla nauczania 
-. Buole powauchnej na ulicy Ś 
kiej. sdUe ł\li 1'OSpOCAł7 aie 


WeBleI a6mOŚIIJSki staalele. 
. 
powi
ana od kilku tygodni znAu- 
meJ sza zmzka cen węgla jest spodziewa- 
na w najbliższym czasie. Ceny węgla 
g6rnoślęBkfego będł,} mocno zbliżone do 
Cen węgla dąbrowieckfego. Zmiana ta jest 
projektowana w ten sposób, że Rr:ł,}d nasz 
zniży człerdziestoprocen1owy podatek 
węglowy na 25 procent. a pozatem kopal- 
nie górnośląskie obniżą. cenę węgla, przez 
co będzie nareszcie wyrównana wielka 
różnica. ceny między węglem dl).browie- 
ckim a górnośląskim. 
Nasi konsumenci i miejscowe kupiec- 
two mają. obowię.zek zakupywania węgla 
wprost u przedstawicieli wielkich kopalń 
a więc z pierwszej ręki. lest to jedyna 
droga, aieby nie podbijać w cenie i tak 
już bardzo drogiego węgla. Obecna kon- 
junktura nadaje się mak.omicie do nawi,- 
zania nowych stoBUnków wproBt z przed- 
stawicielami odnośnych koncernów, Ku- 
pujl)C tamże U1Q kaidy obywatel pewność, 
że płaci rzeczywiście ustanowion
 orygi- 
naln
 cenę kopalnian
 bez jakichkolwiek 
prowizji etc. Mamy dziś już sporł,} liczbę 
przedstawicieli Polaków i tych w pierw- 
szej linji popierać naleiY-J 
Wyzysk na tem polu powinien więc 
ustać zupełnie o ile konsumenci i nasze 
miejscowe kupiectwo zapewnię. sohie Ea- 
WlCZa.sU dostawę węgla z pierszwej ręki. 


... 


. 


Belweder po odejściu 
Piłsudskiego. 
Krakowski "Kurjer Ill... podaje garść 
cyfr z budżetu Belwederu. Cyfry te wy- 
kazują, że po odejściu p. Piłsudskiego od 
władzy wydatki na reprezentację Prezy- 
dentury państwa znacznie zmalały. 
Według obliczeń styczniowych, pan 
PrEZydent Rzeczypospolitej pobierał 180 
miljonów marek polskich rocznie. 
Te pobory wzrastają. cyfrowo w miarę 
wzrostu kosźtów utrzymania ,doliczanych 
Drugim wspólnikiem firmy jest rów- p, Prezydentowi tak, jak k..żdemu innemu 
ż znany w szerokich kołach kupie- umędnikowi, !lIl 
. h p. Teofil Szmelter. Pracował on Trzeba przecież Eaznaczyć, że prazy- 
z wiele lat zagranic
, gdzie zajmował dent Wojciechowski daje sam przykład 
]; , Ldy kierownicze w pierws%orzędnych nieslychanej oszcrz;ędności i z budżetu sam, 
oazynach, jak w firmie "Gebrilder wbrew zamierzeniom rz,du i p, ministra 
I I ers" z central
 w Bremie, Blynnej fir- skarbu, poskreślał mnóstwo pozycyj wy- 
ł I. Fischer w Dortmundde . (Verband datków, byle tylko wydatek Rzec£ypospo- 
.kla.ssiger Specjalgeschafte West- litej na jego potrzeby był najmniejszy. 
1 tschlands), w firmie Bernhard Leine- Kancelarja cywilna. kosztuje 597289000, 
Der w Berlinie i in. a więc niespelna 600 miljonów rocznie. 
Dziś wspólneroi siłami prowadzą. oni W porównaniu z rokiem ubiegłym 
' magazyn towarów wlóknistych w zmniejszono j
 o 3 urzc;:dników. Liczy ieb 
pejskim stylu, gdzie obok hurtowni więc 22. Urzędowanie w kancelarjf cywil- Program a.reczyatołcl obchoda 132 roez- 
I ( .vadz
 r6wnież oddzial Bprzedaży de- nej jest żmudne i dluższe. niż w umędacl1 nicy koastytucll 
-J. maja, l4CZDIe E ucz- 
'I\
znej, pozyskując sobie coraz to szer- zwykłych. Muszł,} też być stałe dyżury czeaieua Marszałka Focba z okujl lego 
. koła odbiorców naszeJ?;o miasta. Po- nocne. To też urzędnicy klqlcelarji c:p,.f1- przybycia da Polski. 
'\..Ij
 bowiem bardzo elegancki i wybor- nej otrzymują renumeracje. Kwata wy- 
kł nosi 25 900 000 marek. Dnia 2 maja o godzinie 9-tej wiecz. 
s ad bławatów i onfekcji damskiej Wydatki na opał, światło i utrzymanie capstrzyk. 
I ł ęskiej, artykułów galanteryjnych, bie- porz
dku w pałacu Belwederskim ponosi Dnia 3-go maja o gOdzinie l}Jtej 30, 
ę damską l męską. i wiele innych. ministerjum robót publicznych. Na ut.!"zy- (punktualnie) zbiórka przedstawicieli 

kład ten ma bardzo dogodne położe- manie porzl)dku w biurach kancelarji cy- wladz cywilnych i wojskowych. ""Vszyst- 
. Ponieważ mieści się w samem cen- wilnej pmeznaczono natomiast osobn.) 3,) kich Towarzystw ze sztandarami i obywa. 
1 miasta (Stary Rynek), gdzie panuje miljonów mkp .rocznie. telstwa na placu Piastowskim. 
e OŻYWiony ruch. Dla prezydenta prenumeruje się 18 O godz. lO-tej msza polowa na placu 
Opisując powyższe firmę. podkreślić pism polskich. ale tylko 3 zagraniczn,:" Je- Piastowskim, - po msrł;Y św. kazanie. Na- 
zftze wypada Bzczegół, że Bkład dzisiej- żeli pan Prezydent chce czytać więcej stępnie będł,} przemawiali w imieniu 
wykupili wla.ściciele z rI)k żydow- pism zagranicznych, musi kupował'fe 
 miasta wiceprezydent miasta Dr. Chmie- 
rq. bie z własnej kieszeni. Stalo się to prze.- 'larski, oraz w imieniu obywatelstwa red. 
'&}'ka konfekcji mł5 k1 ej .,IndustrIa". cież na jego wyratne ilądanle. Z tc-j sumy Teska. Po przemówieniach Towarzystwa 
W grudniu 1921 r. wykupiono z rąk nie- 5495 000 mkp. kupuje się także ksil,łżki grupuj, się w porzl)dku wskazanym 
kich przy ul. Kujawskiej 105/106 dwa dla podręcznej bibljoteki prerz;ydjalnej. przez odnośnych porzą.dkowych, pod kie- 
'. y i jeden Bzpichlerz. Nie szczędzą.c Telefony, telegramy, listy mogą. pochło- rownictwem p. Kubalewskiego poczem po- 
. tów. wybudowano na tem miejscu no- n,ć sume 11193000 mkp, Nie jest to dużo chód rusza ulicami Śniadeckich, GdańBką, 

ach dwupiętrowy i Ul'Zł,}d2ono go w czasie, gdy list polecony kosztuje 1500 Mostową na Stary Rynek. Pnr:y placy WoL 
1
e na fabrykę konfelr,cji. opróCfł te.. marek. noŚCi defila.da przed generalicjI) i przed- 
Ilętrowy dom mieszkalny dla person e- P. prezydent Wojciechowski kazał po- stawicielami władz. Na Starym Rynku 
W
ystkie maszyny sprowadzono prze- sprzedawać zbyteCUle konie. Zamiast 
O przemówi p. redaktor Fiedler, poczem po- 
,(lje z zagranicy. (2 maszyny do kro- par koni. będzie tylko 5 par. UtrzymanIe chód zostanie rozwil)Z8.DY. 
l materjałów ze specjalnem rz;apędem koni wraz z opiekI) weteryn8.}'yjnl) pochło- Dla wojska 1 organizacyj wojskowych 
. v,cznym, 3 maszyny do dziurek f 32 nie 66 791 000 mk. Remont uprzęży i kup- odbędzie się o godz. 5-tej w Strzelnicy od- 
./:yny do szycia _ wszystkie pędzone no nowej - 30 miljonów. Remont I utrzy- czy t prof. Edwarda Ligockiego o Marszal- 
elektI)czną..) Fabrykę, ze względu na manie (') powozów i samochodu wynosz
 ku FocD.lL 
wykwalifikowanych sił technicznych 16371 000. Razem 116995000, gdyż się Dla obywatelstwa: Staraniem T, C. L. 

homiono dopiero w grudniu zeszłego wliczy drobne wydatki. o godz. 3-ej u Patzera popis wolnych 
u Glównym zadaniem fabryki jest wy- Na rozmaite inne v.rdatki, jak większe ćwiczeń miodzieży szkól średnich ikon- 
wszelkich artykułów wchodzą.cych w przyjęcia o.icjalne, dłużej trWają.ce urzę- cert. 
es konfekc J .i dla m"ższ"ZD i chłopców, dowe podroże i inne, preliminarz budżeto- 
'k J ł . 253 I now mkp O godzinie 8-mej Towarzystwo Nieza- 
. garnitury letnie, zimowe, sportowe, wy przeznaczy J
szcze mi jo , 
., durki skautows1..ie , ubranka P lócien- Smna ogólna Rzeczypospolitej na utrzy- leŻDych odegra przedstawienie amators- 
. d ta . 777289000 kie uPatzera. 
'I!l' wszelkich zawodów, raglany, pła.sz- marne swego prezy en wynosI 
JUPY płaszcze żakietowe. marek. Jest to bardzo niewiele w porow- O godz. S-mej w Teatrze Miejskim uro- 
.dU8trja.' _ razwinęla się dość ma- Daniu li: silł nabywcZI) dzisiejBzej marki i crz;yBte przedstawienie p. t. .manl ks. J6- 
I . 
 ! SioJ"\!, VIa Uf ł . f ft -----..... ---
..-..-_:- T\_ 

1r:- Ili'''k 


DORADCA PRAWNY 
Z DŁUGOLETNIf\ PRRKTYKl\ 
ZIILII1W1f\ WSZELKIE. CHOCIIUBY 
tllIJTRUDNIEJSZE SPRIIWY PRJ\WNE 
S
BflNflSZflK,BYDGOSZCZ 
UL CJESZKOWSKIEGO 2. TELEF. l304 
D.44J8 


3 Maja W Bydgoszczy. 


, 


")o
>>>
tr. II. 
- 


marca b. r. kuny PI'llY udziale łaskawym 

 bardzo nikłem wynagrodzeniem tutej- 
1Izego szkolnego pcrsoneltJ.. Jak do tego 
czasu otworzono 5 oddziałów i lekcje od- 
bywaj/) sie 3 razy tygodniowo w g. od 6 
do 8 wieczorem, Oprócz jęrlyka polskicgo 
na kursach tych będzie wykładana aryt- 
metyka, historja i geograf ja, 
Dot
d zapisało się na te kursy, które 
będl) trwać przez okrcs 13 tygodni 800 osób 
Oprócz tego zamierza się otworzyć kursy 
dla zupełnie nic umiejącycb c£ytać i pisać 
,po polsku. Takicb osób zgłosiło się dotł,}d 
,80. 
Kursy te będą bezpłatne. Jak dalece 
więc potrzebna jest pomoc tutejszego spo- 
.łeczeństwa polskiego łatwo każdy ocenić 
potrafi. u. jak otoczenie takicb kursów jest 
'sprawI) pal
c
 i koniccznł,} -na ten temat 
;cbJba debata jest zbyteczna. Ponieważ li- 
.uba l:głaszajlJ,fycb się kolejarzy z każdym 
,dniem wzrasta, komiiet bez stałej pomocy 
tutejszego społeczeństwa, majl)c ogromne 
twydatki, a nie rozporzę.dzajl)c fundusz8ł" 
mi podołać zadaniu nie jest w stanie. 
IW tym więc celu apelujemy do zawsee 

 
ętnyeh do ofiarności tutejszycb miesz- 
ańców, zwłaszcza ze sfer zamożniejszych 
łaskawe przyjście z pomocl) pieniężn
 

 1E8 wszecb m1ar pożytecznej płacówce, 
jak nn,iprędzej motoa było zatrzeć śla- 
I wieloletnicj niewoli, pod którł,} kolej a- 
'l'Ze tutej.si byli prz
z lat tyle. Sfery kolejo- 
we upraBM. się o składanie ofiar przy po- 
!Ioraeh m1esię
nych na ręce upoważnio- 

ch I pro8£Ollych o to kolegów. 
"Salon literacki". Wyszedł z druku 
,unyt 7-my tego wytwornego czasopisma 
iluitrowanego i zawiera utwory następu- 
jQ.Ce: J. B. Rychlińskiego - ..Pod FIl)dr
", 
M. Stodora - "Refleksja". E. Walewskie- 
go - ,,Djana", St, Iwańskiej - "Malena", 
.11. Paruszewskicj - "Plac Wolności", 'V. 
Z&mbrzu8k.iej - ..Malutki raj", W. Szalay- 
'Groele - "Zjawa", A. Konopnickiego _ 
..Popielniczka", B. Koreywy - ,,\Vizje", 
St. Podhorskiej-Okołów - "Franek Saper 
Wałęga". Przegled literacko-artystyczny. 
Z literatury obcej: E. Rasmussena o- 
..Sułtana" (Uumaczył Dr. E. r-folenda). 
W dziale Satyra i bumor: Perskie Oko - 
,,Literacica", T, Korzewskiego - "Za eu. 
:dz. winy'". 
Zeszyt ten 
dobl'ł 1I'Spaniałe reproduk- 
rcje i Jlustracje pierwszorzędnYCb maJa- 
'rzy. oru świetne karykatury wybitnych 
artystów teatrów poznańskich: G. Bu- 
sz}-ńskiego, R. \Vasilewskiego, T, Cbmie- 
levv!lkiego i K. Urbanowicza rysunku Z. 
S
ingiera, - Okładkę zesEytu wykonał 
Z. Szpingier. 
Główny skład na Bydgoszcz: Finna 
A. Gawfcka-BydgosECZ. Stary Rynl'k ,5-6. 

 Towar:;:;-skie. (Ofiara na Inwali- 
. dów). Wczoraj dnia 25 b. m. odbył sił,) w 
tut, kościel ślub panny Lucji Barlikównej 
i ktlpcem Stanisławem Kaczmarkim z Byd 
oSl!czy. współwłaścicielem firmy St;.10 I 

czmarak, hurtownia towarów kolonial- 
nych, Pobłogosławił miejscowy dziekan, a 
t chór odŚpitwał "Avc Maria". W domu ze- 
;brano podczas uczty weselnej na Inwali- 
,dów Wojennych 100700 mk. za co składa. 
my nasze najserde
niejsze podziękowa- 
Ilie, a młodej parze "Szczęść Boże"! 
Z-ł.zek Inwa1łd6w Wojennych. 
ZarzQd. 


Milion6wka. 


W sobotniem losowaniu wyciągnit:to 
Nr. 4,97'1.984. 


Kronika policyjna. 
- Aresztowanła. \V czoraj aresztowa- 
no 2 osoby 7a kradzież i ł za ,pijaństwo. 
- Na tutejszym dworcu skradziono 
dzisiejszej nocy niejakiemu Henrykowi 
Lopackiemu z "łocławka 2 i pół miljona 
marek fł; waliz)', Złodziej zwiał w niewia- 
domym kierunku. 
- Kradziet z włamaDlem. W nocy 30 
11m. włamali się niewykryci dotąd spraw- 
cy do mieszkania I{
imierza Kornackie- 
BO, ul. Ogrodowa 9 i skradli różnł,} gard e- 
)"obę męsk
 i damską, wartości 265 ty s, 
marek polskicb. 
- Jachclee. (I{l'odzież bielizny), W no- 
cy z 29 na 30 hm. skradziono ze strychu 
:niej8.kiej Przybylskiej i Słomkowej w Jach 
:Ćicach, ul, Srednia 24-25, znacznQ ilość bie 
e i pościeli, ogólnej wartości 3 mlljoni 
k . Złodldei!! dostali się na strych 
z okno przy pomocy drabiny. 


Z Poznańskiego i Pomorza. 
, WeJhe
owo. (z. sejmiku powiatowego,) 
Na os
tlllem p
sledzeniu sejmiku wejbe- 
rowsklego zatwlerd:zono budżet powiato- 
,wy na r, b. w sumie 771 569348,82 mk. i u- 
'łhwal
no m. in. zacię.gnięcie pożyczek w 

czneJ Bumie 65 miljon, mk. 
Po . ( 
ehnik 
IUL._ U wdowy chleb gotowy). Te- 

 ZYi
Ch

:
 

Ś

:ki. z Wa!SIlawy, 
ci
 iż flamrerza.. 
8;. ogłOSIł. w g
- 
,wdowa Wlad ł się ozenlć. Zgłosiła Się 

c:. do niej . 
:ł,;a B. KUŚkow!!ki \1dał 
no k i . l .... _
d
'-e. Pl'Zed---.. ł 
Ja. o .12) UKI' i" ,t 
 l ' Cl l ' l ...........1 
. -. - e "ea nosei. pod 


CAm'rX BYDtOSKA. - irot\ a, ! ma j a 1923 r. 

 . .erajłCY ł8 tyslę- 
R -Q s zowem. Pan i B. S p odobał siQ "inży- woreczek, płÓCIenny, zaWI t żel8lUlYch. Obok 
..... mk i 12 sztuk mone .' 
nier" j majl)c właśnie pokój do wynajęcia, cy .. ł ę.ł koszyczek, zawIerający 
od5tQ.piła mu go. denatki .p yn . h Ud na głowę i wo- 
Po kilku dniacb p. K. był ,,zmuszony cztery jajka, dWIe c u
 kiem OsobJstoś- 
. . ł aś- reczek z połamanym P ac . ałto w- 
wyjecbać urzędowo", a pOllIewaz mu w ci denatki nie ustalono. Oznak gw. 
nie zegarek się popsuł, podarowała mu p. ne ) . :;mierci nie zauw
żouo. Zwłoki prz e - 
B. złoty zegarek z łańcuSllkiem po sw)m kt r m 
zmarł)"m mężu, złoty pieri.cionek i pc;rtfel. \\ ie:iono do prosI' o JU . 
(Oto los pamil)tek po zmarł)"cb męzach!) Ucieczka aresztantów. Z ar:esz!u przy 
Kuśkowski sam zaś zabrał jeszcze pokry- etapie "Jur" na pow
k p 
C t b z

('gl
c:r:s:7 
jomu Liżuterję p. B. i jej przyjaciółki, i tanci: 21-letni Teodor le ru leWi 
ulotnił się. Przedtem rlaś, poznawi5zy Się letni Aleksander Kołtun. 
z bratem p. B. zaofiarował mu kupno wę- TraGiczna śmierć rezerwist! pod. kola- 
gli, na co tcn mu wpłacił 80 O?O mk, z51lic
- mi pocl"Gu. DwudziestosześclO.letnl S
y- 
ki. Pani B. spostrzegła pomewczasle, ze mon Sikora, kowal z KońskowolI, zwo
nlo- 
pozwoliła nabrać się oszustowi i doniosła ny z ćwiczeń wojskowycb n.a dwudmowy 
o tem policji. urlop, wsiadł na stacji DęblIn do pociągu 
Udało się przyłapać ptaszka w Warsza- {,(.śpiesznego Warszawa-,Bu
areszt: . 
wie. 25 bm, stawał PllZed III Izb
 karnI) Nie wiedz
c widOCZnIe. ze pOC1
 me 
w Poznaniu i rostal skazany na 20 miesię- zatrzymuje się na stacji Puławy, Sikora 
cy więzienia. wyskoczył w biegu. . . 
Poznań. tSmierć z ręki przyjaciela). Skok był fatalny. Koła.poclągu ObClę- 
Jak wykazało śledztwo, śmierć z ręki ły rezerwiście głowę, rękę I stopę. Zmarły 
przyjaciela znallud młody człowiek.na.,. Jio&ostawił żonę i dziecko. 
zwiskiem Dolota, którego kilka dni temu }Jł mUJony mk. za 20 szklelek. Na ulicy 
znaleziono na szosie do Spławia z ran
 w Dzikiej przed domem nr. 12, przechodzące- 
Sercu. Strzał oczywiŚcie był nieumyślny, go Zysię Zycera. z Brześcia nad Bugi
m 
spowodowany nieostrożnościł,} przy oglą- zaczepiło trzecb mężczyzn" pr?P?nuJ
c 
daniu broni, a spowodował go niejaki Ku- kupno brylantów. Zycer zgodz!ł SIę I kupił 
źniarski ze Spławia. przestrasrwny śmier- aż dwadzieścia sztuk brylantow. za które 
cią przyjaciela., pozostawił zwłoki na miej- zapłacił '97 dolarów amerykański
b. 
o- 
scu wypadku i uszedł, Młody K. za nie- piero po odejściu rzekomycb kupcow, Zy- 
ostrożność swę. pociągnięty będzie do od- cer przekonał się. że padł ofiarl) oszust?W, 
powiedzialnoŚ(;t gdyż były to misternie szlifowane szkIeł- 
Leszno. (Zjazd katolicki). 5, 6. i 7 maja ka, 
tldbędzie się tu IV Zjlł/Zd katolicki. Bierze d 
w nim udział 1ł zwi
zk6w, reprezentujł,}- Furjat w ministerstwie pracy. Prze 
cycb przeszłQ 1000 organizacyj. Zgłoszono kilku dniami do biura ministerstwa pra- 
6 referatów. Przybędzie na Zjlł/Zd ks. kar- cy i opicki społeczn, na pl. D
browskiego 
dynał Dalbor, pl'awdopodobnie także ks. nr. 3 przyszedł jakiś interesant i, skorzy- 
biskup Łukomski i administrator apostol- stawszy z cbwilowej nieuwagi służby, wy- 
ski ks. Hlond, bił pięści
 trzy szyby w oknie. Furjat zra- 
Toruń. (Nieszczęśliwy wypadek), \V nił się silnie w prawł,} dłoń. wobec czego 
czwartek popołudniu około -i-tej wydarzył opatrzył go lekarz Pogotowia. Z przepro- 
. , wadzonego docbodzenia ustalono. że jest 
Się przy UlICY Szerokiej smutny w nasu:p- to 24-let. Ludwik Giernatowski (Złota 66), 
stwacb wypadek. Konie ciegni
ce nałado- , 
waDę szczapami furmankę wojskowI) z bezrobotny, kt1'ry już dwukrotnie przeby- 
niewiadomej pnzyczyny spłoszyły 'się, wal na lf'czeniu w szpitalu św. Jana Bo- 
przyczem drzewo, na którem siedział żoł- żego. _ 
nierz, zaczęło się obsuwać j !!padajł,}c, por- Zawieszenie czasopism. Komisarjat 
wało za sobl) furmana, który spadł pomię- rzą.du komun,ifuje. iż czasopismo p, n. 
d%y furmankę i koni&. Zaniepokojone łos- "Walka Robotnicza", decyzj
 posiedzenia 
kotem konie kopnęły żołnierza tak silnie, gos
odarc%ego wydziału karnego sądu 0- 
że stI'a:c)
'przytomność, poazem wóz prze- kręgowego w Warszawie fi; 1 kwietnia. rio 
jecbał po' mm. Przechodnie, którzy zatrzy- .zostało zawieszone. 
mali furmankę, wyci
ęli nieszczęśliwe- Komisarjat rządu na m. st. Warszawę 
go z pod wozu. zanieśli go do pobl1skłego komunikuje, iż na mocy wyroku sedowe- 
sl!Sładu, poceem zawezwano pogotowie ra- go z d. 22 marca 1923 czasopismo "Folks- 
tunkowe, które odwiozło go do szpitala. cajtung" zostaje zawieszone. 
Czaravlas, pow. starogardzki. (Hojny Konfiskata. Komisarjat rz
du komuni- 
dar Preł':ydent.a.) Na odbudowę kościoła kuje: Upatrując w treści broszury, druko- 
tutejszego, który spłon
ł 
 r, ub., wręczył wanej w Katowicacb, a przywiezionej do 
p. Prezydf'nt miejscowemu ks. probosz- \Varszawy, p. t. "Fakty i dokumenty PPS. 
czowi 1 miljon marek, pl'll.yrzekaj
c nade- a rady delegatów robotniczych. \Varszawa 
słać później wi4:kszG sumę. -1923. Nakładem posła St. Łańcuckiego" 
'7czew. (Dla złodzieja nic świętego). Ze cechy przestępstwa, przewidzianego w 
stojł,}cej przy drodze do Miłobądza kaplicz- art. 129 k. k. 
ki skradli dotąd niewyśledzeni rUodzleje Komisarjat 
du obłożył w dn. B bm. 
figurę Matki Boskiej i lichtarze. aresztem wyże,j wymienioną broszurę, 
Kartuzy. (Sprawa inwalidów). \V po- przy równoczełnem wytoczeniu sprawy 
wiecie naszym jest kilkunastu inwalidów sl)dowej przeciw winnym wydania i roz- 
50
 (bez I'ęki), lecz dlatego, że posiadaj/) powszechniania tej broszury. 
kilka morgów plasku. t. j. że maj
 dochód Fałszywe dokumenty wojskowe. Poli- 
miesięczny ponad 35 000 mk" skreślono im cja śledcza odkryła całl) organizację, zaj- 
zupełnie pobory inwalidzkie. Skarże się et mujQ.CQ się fałszowaniem dokumentów 
biedacy, że pod \\zględem płacenia podat- 
ków o
acowano ich wyżej niż niejednego wojskowycb. Dzięki energicznie Pl'owa- 
zdrowego. Jest to krzywda wołająca o dzonemu dochodzeniu dotychczas zatrzy- 
pomstę do nieba i dlatego posłów naszycb mano 15 osób z dokumentami fałszywemi. 
uprzejmie się prosI by tł,} sprawQ się zajęli. Przygotowaniem i wydawaniem tych do- 
kumentów zajmowali się starsi żołnierze 
MJ.rachowo Dolne, pow. kartuski. (Prze- w P. K. U. Warszawa Miasto 2 i w Górze 
ciw "yzysko\'.i młynarza-Niemca). Właś- Kalwarji. Pośrednikiem był niejaki Rejn- 
cicielem tutejszego młyna jest Niemiec, dolf Izaak, zamieszkały przy ulicy Puław- 
który widocznie lekceważy sobie nasrz.ycb skiej nr. 72. 
rolników, gdyż młyn jego, pomimo, że jest 
świetnie urządzony, miele tylko dwa razy 
tygodniowo. Na taki w)'zysk jest rada, jak Z dalsZ Y Ch stron. 
to widzimy u nas na Kaszubach tu i ow- 
dzie. W naszej miejscowości mieszka ka- L6dź. (Skład manufaktury w studni). 
mieniarz, który zwykłe kamienie polne 0- Onegdaj dokonano niezwykle śmiałej kra- 
brabia do młynów domowycb, tak, że każ- dzieży w składzie manufaktury Prywina 
dy gospodarz może sobie za względnie nis- w Łodzi. Łupem złodziei padło 29 sztuk 
kł,} cenę młyn prywatnie urzł,}dzić. W sta- manufaktury. wartości 100 miljonów. 
r.ej bucie mieszka majsterek, który z drze- Wskutek energicznej akcji policji uda- 
wa dostarczonegc: lub własnego młynek ło się wreszcie w}-kryć sprawców, a 
ara- 
taki buduje. W okolicy Mirachowa prawft! Zem uratować skradziony towar, który 
każdy gospodarz posiada taki młyn, a u- złoCTlyńcy ukryli w oryginalny sposób: 
ruchomić go można końmi a jeSllcze l
 - Ntl!zwykle wyrafinowani złodzieje któ- 
piej, kto może, motorem lub sUł,} elektry- rzy się przez otwór, wybity w murze do- 
cznł,}. Warto, by rolnicy się tym zaintere- stali do składu Prywina, wynieśli wszys- 
sowali i gdzie wyzysk jest taki, jak w Mi- tek towar na trzeci
 posesję przy ul. I{oś- 
racbowie. by u siebie podobne mielenie ciuszki i ukryli cały swój łup w studni li- 
zaprowadzili, a "'1edy przyparci do muru CZI)C, że następnycb dni uda się Im małe- 
młynarze ust
pić będ4 musieli. Oglądać mi partjami towar przetransportować. 
można. taki młynek u p. I{Q.kola w Dzie- Cbarakterystycznl) jest rZemą, że zło- 
r
e. dz:!,eje nie zdążyli zabrać ze studni ant je- 
dnej sztuki towaru, który został zwróco- 
ny prawemu właścicielowi, a po należy- 
tern wysuszeViu, jak się łatwo domyśleć 
będzie nadal skakał w cenie. Jako spraw
 
ca bezpośrednio z8.IDieszany, został aresz- 
towany doczorca i jest nadzieja, że pozo- 
staH jego wspólnicy rycbło się znajda pod 
kluczem. . 
WstzQsaJQcy dramat w czasie ślubu. 
\Ve wsi Borzęcin-
Iały pod Waręzawł,} od- 
b)'wało się wesele. W cbwili, gdy orszak 
weselny wychodził z domu, by udać się 
do kościoła. niektórzy goście zaczęli strze- 
lać z rewolwerów na wiwat. 
Jeden z młodych weselników. J6rzef Bo- 
gatko, brat pana młodego strzelił J: rewol- 
weru tak fatalnie. że zabił na miej!!;u wla 
s
 matkę::-J6zefe. Kula vn:eszrła"krta.ą 


Ze StoliCY. 


TajelDDicza topielica. W czaraj rano w 
pobliżu mostu kolejowego od strony Pragi 
zauważono płyn
ce zwłoki. Po wydobyciu 
zwłok przez funkcjonarjusza komisarjatu 
wodnego, ustaloną" że jest to kobieta _ 
wieśniaczka, lat około 40, wzrost średni 
włosy ciemno-blond, ony niebieskie, zęby 
wszystkie zdrowe, ubrana w strój wiejski 
wyrobu Swojskiego, bluzkę barchanow
 
c
ą, kostjum wełniany, cIemny, Ser- 
dak 
 f
tuch płócienny, dwie cbustki na 
głow
e: Jedna - biała, płócienna, druga 
wełDJana, bordo, w kamaszacb mą'lkich 
bez sznurowadeł. Na piersiaCh znaleziono 


łt
 
-----
 
 
Mimowolny zabójca, nie ma.jłC 
wolenia na posiadanie broni, zostal Poz, 
towany przez poaterunek policji w 
 
wie. 
K.rakóW. (Aresztowanie sPek 
walutowego). Policja krakowska U1aIlIa 
" 1 . 1 aresZIG. 
wała niejakiego fi 1'1 echa Silbersteina, l.' 
30 , ze Skaly, pOdejrzanego o nied Ol 
l OZWolo 
ny bandeI obcą" a utł,;. W czasie d 
wadzania na policję usiłował Silber

 
przekupić posterunkowego 50 dclarallli I 
;)0000 marek. Posterunkowy li. 
złożył w komisarjacie pOlicYjnYIn. wotę It 
Keiowlce. (Nowy sposób). W RatoWj. 
cach zamalowano w tych dniach 
. Id . 
ocni 
porą wszystkie szy 
 1 napisy niemieckie 
farłm, której zmyć Dlepodobna. 


-- 


=---- 
KONIEC CZf,:śCI REDAIC'7JUt:J. 
. --... 
Za rcdakcję udpowiada Włodzlmi 
KozlowskL N8.kładem i czcionkami T.ef 
..Drukarnia Narodowa.., BYdgosr;cz, uJ. 
Jagiellońska nr. 10. 


-- 


Ruch W Towarzystwach. 
Bractwo Strzel_Ide: Zbiórka w dni. 
3 maja o godz. 9.15 r. przy rogu ul Dwor. 
cowej i Sieukiewicza (przystanek traJn. 
waju) w m..dane lunrym. lub czarnYIII 
ubraniu i c):lindMe. Ztamt4)d wyrnara 
na mszę polow
 na Placu Piastowskim; 
po mszy polowej pocbód i defilada PI'Z1 
Pl. Wolności. Stawienie się wsr;ystkich 
członków Braetwa konieczne. O godz. 3,?A 
po poudniu strzelanie o premje.Kapel\l.\!,! 
strzeleckie można odebrać w środę 2.5. br, 
u druha Kalkstein-Osłowskiego. 
D ł-U9 Z poważaniem Zarz
d. 
Bacznośćl Nadzwyczajne W alne Z
 
brenie Zwi
ku Zaw. Bankowcówodlt 
drlie się w pj
tek dnia' maj& b. r. o g
 
7 i pół .w Hotelu Lengninga ul. Długa. Z 
powodu bardzo ważnych spraw obecn
 
wszystkich porządana. 
D 4443 Zarz
d. 
Bydgoski. '7owarzystwo WI061arsklt. 
W5IZyscy członkowie bior/) udział w » 
chodzie uroczystości 3 maja. Ubiór galo- 
wy. W środę dnia 2 bm. zebranie zarzJ!dv, 
wydziału technicznego I komisji zabaw
 
wej o godz. 8-ej wiecz. w szalasie. 
D 4448 Sekretarjal 
Bacmoś
 członkowie Zwi,nu Inwal 
Wojen. Rzplltej PolsJdej. Zebranie m1& 
si/2czne odbędzie się dnia 3 maja b. r. , 
godz: 3-ej po południu na sali p. Jabloń- 
skiej Pl'lty ul. Marcinkowskiego 5. Z l . 
wodu bardzo ważnycb 
praw człon! 
porzl!dany. 
Koło bierEe udział w obchodzie 3 Iru I 
i pl'Osi o kompletny udział wszystki 
członków, Zbiórka O godz, 9,15 rano I 
Placu Piastowskim. 
ZarzQd. 
Zebrani. miesięczne Zwlpku Ludu.. 
Nazodowego odbędzie się we wtorek, 11 
ja b. roku o godzinie 7% wieczorem w 
kalu p. Teodora Sikorskiego przy }lUc)'! 
TrMcy, róg Jackowskiego, 
Referat wygłosi jeden z posłów. 
O liczne przybycie członków i sympa 
ków uprzejmie uprasza rzarz/)d. 
Kursy Języka angielskiego, fructU" 
go. niemiecBiego, rosyjskiego James'a WrI' 
ledge'a w lokalu ..Wszechnicy Samoksztalct 
n!a". ul, KordeckIego la. pierwsze pil:tro. . 
Zapisy codziennie od 5 - 7. InformaCl 
na miejscu. 
Filja Zw. Art. St. Kinem. podaje do ",1 
domości, że rozpoczęto wykłady w saJat 
p, Jabłońskiej (ul. Marcinkowskiego) 
stępuj
ce: gra filmowa i mimika (p. 
Romocka) francuA I angielski (red L 
Masłowski), literatura, teoria i dekłaror 
cja i gra sceniczna (p. Lech Orwicz), pll, 
styka i fecbtunek (p. Jan Brodziński). B6 
płatna wypożyczalnia książek dla slucJllo 
czów. Inteligentne osoby zgłaszać sięl!lt 
gł,} w poniedziałki, środy I 
ił,}tki od :;..1 
u p. Wielowskiego. u p, Jabłońskiej:u! 
Marcinkowskiego). Zapisy tylko ten IJ' 
dzień. Warunki p'rzystępne, DAlii 
ZarzQd Tow. WłaścIcieli NIerucho.... 
AcI zawiadamia zainteresowanych, że 
kłady na konto Banku Właścicieli łiierl 
cbomości można wpłacać w Bankacb:)I. 
Stadthagen Tow. Akc. i Bank HaDdl
 1 
Plac Wolności oraz w biurze Towa

 
wa uL Dworcowa Nr. 22-23,...w gOd
 łIII 
Od 11-1 , codziennie. 
BacmoU HallerezyC71 We wtorek dJi, 
1 maja o godz, 7-eJ wieczorem Vi })o
 
Czeladzi zebra,nie plenarne, 
D 4391 Zar

d. 
BacznoŚĆ szoferzyl Zebranie odbę
 
si ę dnia 1 ma J .a 1923 r. w sali "Ogni.kI 
dz iał J J 
Uprasza się o jaknajliczniejszy u d 3 M I 
wodu ważDyc4 spraw, jak obcM 
i zabaw
. . z 

 
. .. ' Zar 
ZwlfZek Handlowców. posiedfreD1 g J, I 
rZł,}du we wtorek, dnia 1 maja o 'j) 
w Sekretarjacie. Komplet koniec
!d; I 
branie plenarne pol
czone z ob
 xna
 
Maja, odbędzie sie w środę, dnia d; 
P br axrln_
 
o g. 8 u p. Lengninga. o ze JI": 




 koleżeńska połłczon d 
!,, _ .up.iłII 

 
i.. J.J.cKD1"...dldzłą.} -R9.Ż!ł -
.
>>>
Nr 100. 

----- 


CAZETA" BYDGOsttA. 
a.,! mafII. 1m T. 


Str.""T. . 
-- 


Wagony dla kolei normalnych I wązkotorowych: 
osobowe I towarowe. 
Szyny rozjazdy. tarcze obrotowe I wszelkie części 
zapasowe dostarczajł1 po cenach najniższych 


FABRYKA LOKOMOTYW 
. i KOLEJEK POLNYCH 
TELEFON N2 431 i 430. 


Kolejki Polne wązkotorowe I buraczane_ 
Lokomotywy z paleniskami do węgla. drzewa 
ropy i bezogniowe na tory wszelkich szerokości 
dla kolei normalnych i wqzkotorowych kaidej 
pożądanej siły. 


:
:'1 


-... - 


L. 


. 
i 
DWORCOWf\ N2 31-b. 


Na iądanle deleguje sie bułJlteresownla Inipler" I przed.tawldell. 


. 


o. 


BYDGOSZCZ, 


(dID8) 


"!' .-.....i" f1 


. ' 
f1 [. 

. 
"'t' 
1\ 
 


· Taniei O 35°(0 Wie
a Tania WYDned
 HenIek lei mril. 


- 
(W)'JJI'Udai resztek od.ywa si, w aatzeJ Sp6lc:e 3 rH7 . .....). 
01eąc .łat motn
 waysłlrlm OIytelnlkom ..0..17 Brdgol:ld-r' UorąIW a nabycia tanich remek, 
Irłdre zo.t&llI 88 stuk. 
J' wysyła6 !rUdemu Czytel1lftoy;J ..G.v.e
 Byclgo8lr1el" tuleJ o 150/ 0 nU 
z& sztuki resztki :HI serji. Jrtjre podzIelalIe 811 na 
 phmtl, nadalItU aię na 'Uczno męslrle letnie ubranln 
I 1r08f.1umJ' iamstto -łub pla.zeao. ReatJd te BIł . JII&ter1alOW ubrazllawych pJe
fcb fabryk czym 
wełIIiue. pełnel szerokości we wBZystlrlcb koloraCh. 
hIzt1ca 3 l1l8I:'"8 gal A zamiast 16tMIII ł)Iko 185ł00 II RIIzfb S mln.. gał. C DIIIaIt llIOIOCI tJlko 225łOO 
.. 3.. ..8.. 2..... 1ł5181 .. I.. ..D.. _..:12_ 
Do bidej remki na łlldalo 
Ijon
 .,.,.w.a7kompłet 'a.....ki po4 maryun.. kamben... lIpOdnłe, 
JrlaszenIe I rękawów po Yk. 65500. WJ'Żuy RII&.. po łfi. 80000. tiwalri...ł"'" _ a"alble .. _. 
" .... l!o"-veDCJjD7C:. -ię'Z7 łn-I -..--r.. to.alT. 
Pł6tft. lIIa1e Da poAci
h lIIełtnęllZłnlra 17 metro" 140000. IlkJOOOll"111OOO mk. Na-mell'y po OOOOIIOOOOmk. 
Pnełcl....d.. Ile spoeJałnogo płół.na pne..'łcIeracDo"BSO wyaot. 
ł. po moa mk. .. -łuk.. 
I..wloł. damskie podwópreJ BWokoścl we WllZyeUdcb tolorach po 1118;0 111000 mt. A metr, 
Z-łłr, na toam/e 6tlcm. deMnle po SII!OO 1IIk. sa -*r. 
C.... na 1Ibra..ka dla dzlec:l, aukleukl. robotnl
 abranfa b814tAo trwalII . -* po 82JO -ł. 
óJneJ szerokości 
24500 l 2A5.10 za. mu. 
SIIr6wlra na bieliznę I l p. w najlepszym gal 71 em. azerolL po 7500 'mk. 80 fili. azerok. 8310 mŁ I!& metr. 
. Połcl.lo
 .dard 11& JKI8ZW)I' w kraty uerwona ł-rdso tnnIłe po 92JO !lik. sa -łzo. N 1364 
I . 
k. 6peCj"We płótno na kalesony -.kie 80 ClIł. 1IZe!'OTr. ł-dao trnle y praDłn po I
 at. I!& 1IIHr. 
.
n:nlkl biale Itłlldkle ł _nowe 130 f!IIL dług. po 11000 mIL .. _tir. 
C..rwen. 
.o .1 TYKli Da WB)'pJ' nIe przepum!CU plerą po !H500 mł. .. raetr. 
NOWOSC IEZONU I EpODge na damekie kostIumy Alicme 
e y ptI81l haq. bl. I..... w..:4b!. lIPnIe... 
w..nll po 42WO rok. M metr b nR! ł.flim 
 mt. 
M.rI1rll:etyl Etaminy gladkie l desenie zagr. podwójnoj SIIII'Okoścf:")m acIOI) __ .. metr. 
TrykołlnD ledwab.,a we wszystkich koioracb. kupon na całlł BUłnlę B7000 1IIt. Kupon 11& blm. po 1\
:IOO mk._ 
Le'nle .....erJ
 na suknie damskie we wszystlric:h kolorach, kupon na e8łe B1IknIe po eoooo. 80000 l 95000 mk. 
Alpa9. =a Da sukienki. fartnsKł I t. P. 
5I)O mir. za lAetr. 
J Wysyta sIl! poezłą za pobranie, (płaci eię prq odbIorze). Opalrmranłe I pnesJłka od I .0 . re!&ttik lIk. 10000. 
Uwqal Przy umówienIach na 
 tanią wypnedai roeztelr obOwl4zlrowo Jelit Alączy6 Y IliIele prą umówieniu DI- 
 . .tepu;a
 knpon: 
:!I.g I KUPON NA TANI. Sf
At DUTEK 3-eJ SERJI! l -i:.. 
.. j :;... E . Warazaw..lel 5p6łc:e PrtIIiv"'tuDweJ. Waruaw.. JasDa 18-ft. 
 I::' 
.. t" " S 6' 
 Czytelnik DGAZI!ITY BYDfmSKI&J" Imię l 1\'.u
ko' .. _ S. ii:' 
q 
E Poczta -o. - h___. - - W;eś ___ _ __ Nr. dama Powiat Złemll _ u_ . ! 
R.uno U I K upon powy-b!zy ..lu/)' d .} nahycia t y." b t'Ulic h re' I II: ł 1 - ...am, ty lko na pne ci l\g,ty clt d1rÓCh 
mle1!ięcy. Jeste!!my pewni. !e czytoJn1cy ..Gazely Byckosk1ej otrzyma1rllE1 od IlU Jednll luli kilka re!K
k. zo&taną nnszrmi 
8bJ)'UIi klijentami ł będII niezawodnie 
 łImydJ towarOw. I,.tflre 
 opi
ane "n::Im eennikv. a takoWI Icst tJolljaony 
,. ;!!


l

lY
M


: 



 


l" 
. 


Największa w Polsce 

 B
OWDia ka
elullJ 
a
m[
 
I przyborow do stroJu \\; 

I; 
- 
 
· JflR.tbffJbIii 
JJJ1J6'tJf%r% 
.J$!l'/Jf/J1J! 
Ę 


_

_...
 ...a-.--' .... 


') 



 

 .... 
Buewo opalowe 
wszelkiego rodzaju 
I
upuje 
RaBt
r W
II
WY BY

OU[1 
ul. Jagiellońska 46/47. Tel. 8. 12 i 13. 

 N 1439 


. . J ' .ł- 


, -----------------.. 
n 141., .,. 
! BOUAft(lAr y HDKIOWftlf i 
. papiery pakowe. (w rolach i arkuszach) . 
. kartony. papiery kolorowe I tekturę introl. II 
I Wielkopolska Papiernia T. A. . 
I BYDGOSZCZ, 6daAaka 1&. Adr. teIegr. .'papyrus". I 
'------------______1 
c::::oc:x:::oocx::::x::::c:x:::oc::x:x:x:x::c:x:x::
 
- BITWA NA NIEBIEl 
C01 Gdzie! Jak1 Kiedy! 
Pl'IY'llJ 1
 mir. po4 
: w. RaaODOWJCZ allca 
Krochmalna 13 w WarsuwIe. a otny_ odYrOtll" fOCzł. 
nl
 dekaw\ ks1"tkę pod powytszym tJtnIem. 

c:::x::x:x:::x:OOO 


..:. 


_ '1 . .
 


., 


I 


Pierwsza 


ols 


a 


Hurtownia 


, ' 


. 


:J L 


... 


towarów krótkich, galanteryjn y ch t 
wełny, bawelny 
pończoch, trykotały 


Rok załoJenia 1903. 
. 


MORGENSTER 


, 


STOI 


SKI 


'1"'el. 1713. 


Bydgoszcz.. ulico D'-Vorco
a nr. ISS. 
.... Otwarte od .odz. 8-4. 'WI 


'1"'el. 1713. 


(). .c.o.
>>>
Gn
TA'" fjmGoSia' Al'oda, 2 maja 192.3 r, - 't'V'I
 
] ' , 




 K . NOWC5 . C . II 
 ł .,
 j1 
 I '
'
 m888888888888£8888888888 22WOo

. 
pO ICYJne. 
i



 Ino l'

';dh


18 _ _. 
 _: 

 Wielki nastrojowy dramat " 
 8 Saletrę chIlIjską i "Nor ge lt 
Wobec coraz wil:cej szerzącej się wścieklizny 
 Krwawe D I - ej . 
 _ 
 I I 'P 50 ' 1. 
otasową _30 . - 40 01 0' I 
:!.arzz:dzam na mocy uslawy o chorobach zaratliwych 
 6.='"-- lj II 
zwierz
t z dnia 26 czerwca 19O'iJ (Dl. U.519) na po- :::
 
 I 'P K 
n mt Kałus b l, 
wiat mieJskI Bydgt)szcz co następuie: 
 
 
"... lj UJ! n 

 1. Wszy
tkie p::y bez wyjątku znajduJice siE: 
 " D 4447 
 " O Sup erfosfat , 
w mieści P. Bydgoszczy należ y w dalsz y m cią g u aż do ..
 
 O ( N . I '." 
d 
 .,, 1 h 
.Ioi T ' Ir "'" 
o wolania t:zyma
 na uwięzi lub zamykaŁ i!.
 111 7 8n ac 
] p omasOWnę 


. Bez zezwo!enia policyjnego oraz świadec- w:=
 osnuty na tle działań szpiegowskich wszechświatowej wojny. 
 lj 
twa lekersko-weterynllryjnego nie wolno ;
adnego psa 
 
1 8 
wyprowlldzlć wzgl. pr7ewieść do innych. pow!atów. 
 w - 1 17: b l lrost , . _ Przerażaj ą cy pożar 
) 
. !i 3. Psy domowe. prowadzone Ulkami. muszli 
 le lU a fi · 

 8 
mlec mocny kllgenicc I być Irzymane na smyczy. 
 W b h 
 b 17- gr anatów ti 
. 

 4. WlllłicicieJe psów. U których zaJdzie pod eJ- ":'"@ - Y uc la rYnl · 
.1 !. 
Denie wśclekJ:zny. winni o tern netychmi/lst uwiado- 
 
 I!: I m !r"'''''f!j I 


mmi!Ą' m 
 
 ,
M''

.t.,,
 . 
t. l iUA'
'i,
 r ł1.
!łi'r.

 . 
'.J . 
foł':i6
rł1l
 O 
mlć Urzlld ioHcyjny. "./1 '
:,
 
"
 i
:i
:,
 
J 
j:
::

) 
,,
 I
JI
) 
j
;l
);j
J


J 


 O 

 5. . NI
zllstosowan!e sil: do powyższego roz- 







 












.:I

 ..
 8 
porządzema ulegli w mysi powyższe' ustawy karze · K . I 
fNlęzienlll do 2 lał lub grzywnie od 150-30000 mkp. _ Kino r l s ta _ 8 
Pozałem luzem I bez kagańca lataiące psy bE:dll - O 
'Prr:ez specJainych funkcJonariuszy chwytane I do ra- Dzlł we wtorek P R E M JER J\ nadzwyczaj zajmująceg
 naJ- t 
karni odstawiane. W Przecillgu 3 dni mogą właści- silniejszego dramatu sensacyjno awantur. o wlelkiem napięciu O 
ciel. psy te za przedłożeniem 5wladectwa powiało- w 9 akt.1tI p. t. I O _ . 

;

fj
:i.
,,;
r:
 [lfRW
HI RfHIWł[l . 
" 
 Tele
 ib
 :iC

ł: 
JU , . 
I Bydgoslcz. dOla 30 kwietnia 1923 r. I, O - 
( MIejsI(l Urząd Policyjny I ff O . _ 
/, C-I llaAue..kl. . I 
OQOOQOQOOOOO
OQOOo.o.OOOOO
1 8 QoonQOO\ 
! G6rnicw i robotnicy I I W gł6Wn
r
1 Aw;Łę=eAut
e;;. ;'blicznoSd d 4446 0?50-0-00-OO0000-00o-00000000000-0-oi oo-o
oooc : 


rzy maJq chęć wyjechać na prllcę do kopalń fran- Pierwszo
a gra artystów. I Bydgoszcz- Warszawa " 
cuskich. mogq sl
 zgłosić wpllltek. 4-go bm. celem HUMOR. SENSAClAI D.AMA'. 1 1 p k . 
 ' 

estawJenla transportu w Państwowym Urzędzie Po-.... Poc:złtek w hl powulIiI. o godz. iJO I a"'. w 
wtęto e geilz. 3 30 . l1li ',: !l m - I O OI - 
 Ul- I n Ko n!J n f . 1 0 ml nr. t 2n ll ; "1 
trednJctwa Prllcy w Bydgoszcry. przy Nowym Rynku 1. _ .,. " '. U , 
 n II pu 
 II 

 Uli 
T Y B o A S I( I z ogr. zim. i wszelkieml wygodami 
Kierownik Urzędu. r _ r przy pryncypalne, ulicy Bydgoszczy 
. h

,,,,
of.,.r,'i'*-''''''-'r.I:';''m
'rf.:,,..f,,",. -.i!'m.
 ,.

'. . 
'mJ'
 "''' 
 
 na 5-6 pok. mieszko w Warszawie. 
I Z Y C Z E N I E: . n 
:. Szczególowe oferły tylko poważn. re5ekt. 
Kłór,y z panow z wytszycb sfer wysoce-Inteligentnycb, snb- a e K .. B R I S T O L " łD.JII k d kr k ' ł. .,,,, B 
JeIDTCb. '9' aUe wloku zdrowych, cbeia1by nawiązać siosunek to- , aWlarn la " . m,-tI .
--.:. !:
 . 

 zyn I pocz ov. ydgosza. 
i""lIrZyskl w celt' matrymon}. ze staJozą panną o nleskazlt6ln
 t!.-iI 

 _ _ _ _ _ 
 
,pn; , eszłoAel, brunet\"a Posiadam Edrowie , ""'kształcenie gronl 'o- _
___ ,, _______, _ _ . , _ 1911 
I n"""- N "'r .., ........--- __-..... - _.... ""'"11' 11""11 ", .,. II' l. ....I
 II .". II'" 12'-.11 ...,...___...
___..______....._.....__ 
;}!ne .
u.... arllZl
 zachowanie Incognito-stosownie do 
czen1a - CI _ I"........................-.......-............H__ 
'Up
Jmll zegloszeD1a do Reklaml PomorskJe}. Toru6, Stary R _ 
'. Dek 12 pod nr. 1018. .'. J.4.J8. lLfł d oT dziSiaj - -- 
 ił C

!!'Ct,i' -aaz ... Sp.c.J.lno
1 
!-__'1,./IP"..i. q "ń"__ In 
] li ZaIub:i do IllebU 
---":'::-
1'" 
 " ... nowa orkiestra iU, "F EMA" 
Mate."jał 
; Wie
oDcllka fabr. Wyrob. Met
owy[
 l.l 
łł:s :: "7el. 821. Bydgoszcz. Dr. Warmińskiego 6. 
I!IQI liiI = 1 Fabrykuje zamki meblowe wsze1- 
I'Ió".I 

 
 kich g atunków I rozmiar6w 
:=..::::====

:
 :
 p WJkODn];SZ
;ói
;rJ
t

di
s
;d


B
fM
dI 
wszelkiego rodzaju i ilości I II Ił .... Warni.' repeNCJJnw. __ 
poleca " ł' o ' l . k 
 m n t !2 1ow n .": kilku rodz:'ln
h ;; Wystawia na Dl Tal'gu Poznaf1skiJl, 
.. Kan lor WeDlow, Rydgomz I Lu 
L- 

 I 'i:

 


 
uL Jog""u'- :u. To!. 8, 12 I 13. I Matł:ł
a

 



oweD_ I 
RII
ijiKl[ PRHIIlltBlORUWO iii 
'. 
 
 I 
 wyrabia lako specjalność I I 

 o o I 
IAłłl
ł.AW KRA
l(W
Kt iRlynier lIIl!IfI - - I 
A D O G O P 
A 
!Uległą stenotypistkę l . BVDG
 
N;"
O
= 23. 

. . 1 op nnm y ra wę:
.:::a "'». u le no :
I IIY 
 cemeut, 
e...ny.iSlke) _ . _ . liWR LII drzewo, torf II IILH LII wapDo I 
!władalz:c
 Językiem polskim w słowie I pi
mie przyJ- I Ita Tam PonBJUklm ftowa H
a. mlejne 151. - I W
GIEL górno
l
skl I dqbrowleckl 
[mie na posadE: pllństwowll okrE:gowy Urząd Akcyzo- . . . . gruhyeh sortymentów stale na osi 
LWY w Bydgoszczy. Zgłoszenia osobl
cie u Naczelni- -------------------- BYDGOSZCZ Tełefon 14-27 GDAt.SKI 
!ka UrzE:du. Jagiellońska 23. d 4440 ....-------------___________..__., Filje: MTOWIC£, Goethego 11 
. D 4325 I I (D (332) BIf\Ł YSTOK, Szosa Ż6łtkowska ! 
).
 :{f}
,if,
 mllY 
udzieDl1e i F O R N wA I Rs E zAw R sKl O f
BR w yCZMY S I Kł.AD D Y K T i ;;
.;;. 
 , 
Y
'
r



 1
 Wł;
t
n
:



Ji I . ]It'lj' 'Mi''''m;D
.& B V B E
fi
\
.ftV? 1 . 11 NAJrOn n S
E R Pr M ln
'Sy 
y""";
1: ,..::- W kraju I zagranicą.. I _ 1.11:. 
11!
, 
 gU



 . G ,,
H L U 
-. 
'. 

.i,
: r ran ' ł ' ł !J w Kra ' l n W fbi l . ,; MF\TEJKI 2, RÓG DWORCOWEJ . 1 B luksusowe B. 
.... li;
:!;' - 
 
. IlIDi7nlll
 li 
łI, I I TELEFONY: 10-55. 793. I . z wyśmlenl1eJ m 
 leszankl poieCl! 
... .. 
.. ,. BJdUOSlU. lamoJskleua 2J. I I D 
Odd.Je ..., Je.llclle ..ł.clI_łf Illceneje. . LISTWY DEKORRCYJNE + KRZESŁH DĘBOWE + WlEDEf!SKIE. I a . 
Ił-" Ha Targ. Pun. Iłowa BaJa. mieJsc. 151. __. SIEDZEfUR DO KRZESEŁ I GZYMSY DO FIRRN.EK. I a . _ _ " 
OAJ211 I I łą '
- 
.,-------.----------, I.--------------______________
 III Fabryka Papiero só : 
O D L E W N I A I Zbieg ł a Odw6zke IMlecl I 'oszu)(uJę posad)' 
 . "ORIENT" T. n- 
I I Inne UKaIIa,.O).' furmanki ksią!kowego mając po za BabI! Y 87dgolzc:z. ul. Chrobrego :i!J 
Fab ryka Wyrobo . w Metalowych I m
e d BlQCZI] d :ft

czka rasy


= obl1cz!łnajtanlejPrzedBIQblorstwo,BZkołQ handlową I dwa lala prak- "" Telefon Nr 66. nl
 , 
1:!Bn, o o 
 za \\}'Il8
. 
 Powohileze, Okole, Berlińska 96. tyki, AlekBander Kaczmnrek 
:'I ". , 
' ,ap73 Największa Odlewnia MetaU I 
k
mB8. t 
:

I Jagl


 Telefon 1776. Dł362KCYNIA,ulPoznabBkal3. d4430 61i
GD
iI1""fd ai1 &.a

 
 
. . 87 d goucz7 I 
, 
 
. frao[inek BIO[h r.7"

 1 
 I g


=:

o
:::'!J
- .. :-J :aC ;. EL1rJJ gaamfillliJm. 
1'-- t . . ęf Bydgoszcz . I Urz ą dzeaie kolon J alki
!łJ Fabryka wytwor W ł weo h S 
 altu 
..
 ..;'" ul. Sniadeckich 47-47 II I na sprzedał. Szesecb. Slenkle- 
 Ó smo O wye, a 14 
I ' I wlczs33 d4ł31a · k ł d h 
L

_ Telefo. 961. t::!

.'"25D 
 Wsp61nlka m1 I te tury odniotrwa e i na ae Y II 
t' .. ----------------.. ew.wapólnlczld,czynn.lubblern, 6&& &II 
jII---------.. kapitałem do 30 ml
, marek WŁ S O P 

. * TEATR MIEJSKI 
t I :;
=}
I:;




OI



:
 ' . T f\ 
. , D 1 & \V śr6dmleśelu w BydgłszcZ1l
 
f . - 
 
 we wtorek Zgloszenia dla ,.A. O. B. A.... ) 
o godz. ,I), - koniec o godz. 11. " ... I do Adm. Gu. Bydg. M435 1 DR. WN. BR.LLO &. SCHOEPE 
i 8 raI .]ITOU[Hf" mU ..Przygody Pensjonarki". . STENOTYPISTKI / - .ł Pokrycia dachów tekturowych, cegłowych. łu p kowych. 
Operetka franc. ". 4 akt. Herwe g o. 80n 7 l'" . I pley./jceJ bIegle Da lD8Sz)'1Ile po f1 
zn Z..OW_ WUDo. polsku I niemiecku DaJebo:tnlci 
 M t . ł b d l 
SroGa. Prt
wlenle zawleszonl z 
wDdu Olnel1llne) pr6by. I ta
lel. ktOra pracÓwala lot 
i rO}
 a efJa y u ow ane. 
C zwa rte.-Sw1f1to .aroil -. mJ _ bl,uze adwokackim. posw],;0Jc ,,;) B . P 


.ł;a.'a" l
toe
'rł:w4
ta
ha i'
= I 'IQ, ZgloezeIlla pod ,.SteIlotf- luro: oznań , uL 3 M:ł' J .a nr. 3a 
.) I tańcami przez }!azura.. ze pleW pl-U;:a" do Adm. Gazety Byd .. 
 
R:amówl=:o. - ..Ułani Kał4llcla '611.'.... I 
ORk\ej. . d4437
ł Fabryka: Główna P od Pozn a n. 
na bfiety przyjmuje kaRL - Teleron lias MASZYKA T .L
 
_ K..... 
a Dcl 10:-1 i od f-8 'd!, szycia ..sIIlg
r" do sprzeda-'" 
. --___ .. ma.Dr.EmJIaWarmlhsklegolGp.j- 
_. 4 W5 . . &I ............... ..... . 


Str.8. 
A-- 


Rozporzadzenie 


.. 


oraz 
mąkę pszennI!. wszelkie arlykuly PlIsIewne . 
, nasie. 
nie burllk6w pllstewnych, mllrchwl. seradeli. I 
peiuszkl I l p. 1r}k!, 
mllmy nil sklIIdzie I pOleclImy "mnl ' 
I większych liościllch ze śplchrzll przyeJ
Ch ; 
Hllrmana Frank.g. Nr. lO CJ, 


[!otrala RoIDi

w I 
Tow. IIkc. 


11 1459 


I 
I 
. 
D. 3488 


Telefon nr. 31-93 
T l fon nr. 1261.
>>>
----- - ----- ---- - --- - - - 
_____ .._ .., ____II 

;Wt
f



t




 j 
, I. Najstarsze przedsiębiorstwo · 
, ..'. , , w Wielko p olsce ł. 
'-'1, I .' założone w 1894 roku 
-:":',7 I . 
o......:. 
I 
I 
MOltowa 8 I 
 
I ._ 
I 
I 'o 
(b 4331 - I o, 
I o. 
I wszelkiego rodzaju osobowe, ci
żarowe oraz wszystkie 
. przybory do tychże, jak opony, węże, benzyn
, oliwę, 
 
1- wmna fABRyKi KńioiiRli iDnu
owY(n 
1 1 0,' oraz największe w kraju warsztaty reparacyjne i ga- ;
. 
I " raze nowowybudowane i urządzone według ostatnich 
wymagań techniki - przy ul. Dąbrowskiego 29. 

 Reprezentacja fabryk samochodów 
(Torino)- OPEL i FIAT 
I 
____- .__________ o..y " "_ '_ 
, ..
.
.
...
.
...
.
.
.

...
.
.......

a




Daa.. 
TOW. AKC. "GAL W ANA" ! I .,M E 
 A L" 
- BYDGOSZ CZY Mazowiecka 16-24. . D FABRYKA WYROBUW METALOWYCH 
w, . 
 sp. z a.p. 
. Fabryka metalporcelany I wyrOb6w ::'

:W.!
on '.50. . B TEL. łoi. 08. BYDGOSZa PROMENADA B. 
P .. , .... '....r. llGALWANA . II ., k ni b k ku encyJne ' wyrob ' y n ' . kłowe dla . Adr.. Ie.egr. METaL - BYDGOSZCZ. . 
o ecl pod wzgh:dem J8kosc. I wy ona a ez on r . .,. ..,::,,
)- 
utytku domoweLi Jako to: DiJd.' Ił iii, I a 5pecjalnosć fabryki: "'..'"'- 
.UM :'=.i0=
 

ł1,
e
..
 -Z 4. . latarnie wlatro-oporne, palDlJO do lamp .-. 

owo:froby m

::'
:.:or
:f.ł::

:ed:8re
:r:::. domO."
W,O
1 I 
o

 



:-
uł;
. bla

 __n 
.._ dr .".,.. lO' I
 


t O(). 
' 
 


:B
 
....a"'.'lUr. 


. 


. 



 


. 


, 
Dworcowa 77 


- 


BYDGOSZCZ 
fabrykuje 
br ezki róinego . rodzai u i WOD ro 


Dworcowa 77 


f.'{ H31)' 



 .... 
- - 


oraz jako specjalność 


skrzynie POwozowe 


kola 


B.B 
B _ 
. 


podwozia robocIe 


B._ 
. - 


. . !".
 ...... I: -.. -' 


-- 


-- 


----- 


, .. ., 'u,\",,,,,,' ...,.... ,-" ' 
 W. . 
"f:-.3i ,X} \\\':." ..... 
 '\''\.;'(-.''
, "L\(,..' 1\\, 
-= 
'" "
NI \... -'
 i ':
, ..:Lo'
 ' .
 ,'.-s\. 
-----' - -- '," '
j l 
 '- , ,,
, "'" :M
"" \ .', . 
. r.c-l":i.:r
 -- 

-=-= :=-- _
-_, ..

 

 


 \ .f .
--:
 :.:.: 

 _ -
- _____
 :

:.
\".I \. ! 
-
"",
_.:... 
\ - 
1', , 
'
'!" - ' "'
"""'b 'u. rio .JI' 
ł . 
. 
.
. "7t 
S
':.
'.I,, 

: :'.


1: !f

: 


; ydgoska Fabryka Pilników i Narzęd 
GRANQBS I KOZŁOWSKI t. Z O. P. 
Załoi. w r. 1852. BYDGOSZCZ, Marcinkowskiego 7-8. Tel. 17u i 292. 
POLECA · 
P I L N II( I wszelkiego rodzaju wlasnego wyrobu. narzędzia do obróbki dflewa i metali. 
Specjalność: przybory dla cukrownictwa i narzędzia dla warsztatów kolei państwowej, tS 4t21i 
Wy.t.wle na III Targu Poznańskim w Hali Nowej, grupa 8. rząd 3, miejsce 179. 


, 


" ,. 


"BRZE

UTO"I 
Wielkopolska fabryka Samochodów 
dawne 5t. Brzeski 
Poznań - ulica Skarbowa 20. 
o Telefony 34-17 i 41-21 ł\dr. tel. ..Brzeskiauto". 
POLECA: 


-
, 


. 


r 


i;ł
. 

.

,

 . 
,.' 


Biuro elekfrofechninn 
BYDGOSZCZ 
wlaśc. J. PAWLAK 


Telefon 691 



 


r 


'"' 
SAMOCHODY 


Wyko n \.lje 


wszelkie zakłady elektryczne 
dla_przemysłu i rolnictwa 
z dołączeniem do sieci - miej- 
skiej i z własną centralą. 


Sprzedaż artykułów elektrotechnicznych. 

 
 


Zawsze kupno okolicznościowe. 


Sir. ,. ' 


/"- 


\ 


- 



 


I 


. .".. 
 a,'\ 


a. B 
A 
I 

 
U 
i 
I 
a 
I 


. 
 


 
f 


. I 


.
 


.D..m
m
a
m

 

 
li 
l! 
G 
l! 
li 
. 

 
. 
I 


"
>>>
a.m.DII
 B
 

 
. 
a 
. 
a 
EJ 
D 
. 
D 
. 
. 
. 
., 
. 
a 
. 
a 
. 
a 
. 
a 
. 
D 
. 
D 
. 
a 
D 
III 
a 
. 
a 
. 
D 
. 
a 
.. 
D 
.. 
ft 
-
 


- = 

 



 
....;..a 


:
 



IO. 


__ __ ____ _ rfAZBTA BYDGOSJ[A:, 
I 

_ 


Iłr.1.. 


t;I:
1 ',,1, 
:s 


"I"/' 


l" II' 


L I 'j 


I I '1,1 


. 11" 'II' 



 


= 

- 
E 


. 
-I' . 


I I 


. 


, 


damskiej, męskiej i dziecięcej. 


.... 


.a 


y 


f\rtykuły męskie 


Bielizna - T rykotate 


" 'P. .... _..., 
'
:, " i,,"'
.' 
_/ 


K'ł\PELU5ZE Dł\M5KIE 
Towary krótkie - Galanterja -- Obuwie 



 -' -łł" 



 


Dywany - Firany - Gobeliny - Kołdry wa towane 
Meble koszykowe Łóżka ż
lazne 


I Specjalny oddział miarowy J 


Uruchomiliśmy naszą 
m_szyn.. do czyszczenia pierz. z z_p. ...tr. 


. 


, 
 


'.. ' 


Tow. 
Akc. 



 



. 


.AT"!".", 
 


. c 


Bydgoszcz 


(N 1433) 


Stary Rynek 


Poznań 


"\I[ , ,I'! ,i,: Iii', I, I' 11111 ,n,I,I,III,I,II,
,,, I 
 ,III
 
,r ,,'i, ,I, n
,'illl, ,1"11 1 1,";1\,"" 1111': I \
I,il'lll!III:,
I,:II,
I',iI,

,:'":I,I
'::lIlli:I'I::'11I:"'iI::"lqll,','::
:I':"': , , 


. ',1'1 1';\ L h' ," '\ 


':1'1 'I :: 'j uud'HI 'i"', " 


,.. ."'\"1 'I l (%",:I,!'III ,'\101' I ,'ldl,r'llIlll 
" , i: . I ! ł I 
 li' I . , I' ' . :; , i ' : 'f II,:. : " " 
 i f ' , Ił : !.' I : I '! II 'II ' ! I; ł I I 


'1,:,;IIr'U' 


III' I, 


I: 


D
 _a.U.iii.iii...llDllm._aa....,.....
....D_.DIIDIh....
..,...... 1\ 


· i, - · · 'i .tke 
Towarzystwo z ograniczoną poręklł , 
fa
ij
a WJro
ów metBIoWJ[b. BydgoSzcz-Szretery 
ruWDYdl. 

y
a DoiBl
ÓW 




 


--- 


Telefon 271 i 371. Rdres telegr.: .,Fł\Fł\" Bydgoszcz. '-
:



....;:;: :.. ;.
 """,':;_.,;
..
,

 


lir 


Firma nasza na obecnym Targu Poznańskim nie wystawia, ponieważ 
nie jest w stanie wszystkie swe wyroby w jednym dziale przedstawić. 

 ł... 


-- 


.,. 


Poło
 Parkowce, Vis . VIS. Phaetony 
Dos a dos, jednokonki, wolanty oraz 
każdy inny gatunek powozów lub wozów 

8rowych. Gięte obwody do kół. gi
 
ewiny do sanek, dyszołlti i t. p. 


W ,ro
,: p
;o
ji
oU 


I. ' \ ' 


 -' 
. " ...... ..... 
.  
 
,; .\ 
. 
. -y , ....,.. t 
...... J ' _.I ; 
.:- 

" ,/--r 

$...':

"ł!ł.
ii:..
 -;: J:łtt'" - . 

j,
.
'j
 i

'
 ,..-..
 A 
,.
,,
tt!-
..
."" 
",.. 


 


Oddział II. 

IYłD
 
UHWnH 


la, I.' S
ładfme krzesł
. ławki i stoły dła ag,?," 
/.
. d
w, .werand. balkonów. Kaidego rodzap 
I I. ' lezaki. Sprz4:ty kuchenne. domowe. dro- 
\ 9 -. , _ bne meble lakierowane, drabinki. deseczki 
'\
",
 kuchenne. deski do prasowania. Drzewo 
l}.. :'/ do szczotek. R
 wózki, skrzynkowe 
/"'_
 -':\ i dnWinkowe. 


a 
. Oddział III. 
18 PnynaQJ uimnMtYUne, 
-- 
u 
-- Ibl! n'olUl 
. 

 
. .... 
'- 

. ' , 
, 
- 


0 
Urządzenia dla szkół, laboratorj6w 
., dla sal gimnastycznych 
Przyrządy do gimnastyki I sDorttL
>>>